לעבן חסידות · פרק 56 · 2022-12-25 · 34:01
ויגש - וויינען אויפן חורבן איז א גוטע זאך? - הרב אשר פרקש
תיאור הפרק
ויפול יוסף על צוארי בנימין אחיו וגו׳ וויינען אויפן חורבן איז א גוטע זאך? *לקוטי שיחות חלק י פרשת ויגש
השמע המקורי · הערך על הרב אשר פרקש בחב"דפדיה
תמלול אוטומטי מהשמע, ותרגום מכונה לעברית. קישורים לחב"דפדיה נוספו אוטומטית.
00:01 [לא ברור] כשהיו ברוסיה, בתקופת הקומוניסטים. הייתה סכנה לשבת וללמוד, לנהל ישיבות, כי סגרו את כל הישיבות ואת כל החדרים. בכל פעם שברחו ממקום למקום, הסתתרו ולמדו תורה, הדבר היה כרוך במסירות נפש. באותה תקופה הייתה קבוצה של בחורים שישבו בהיחבא, ושם למדו ועבדו את הקדוש ברוך הוא. פעם ישבה קבוצת תלמידים יחד עם המשפיע שלהם והתוועדה. זו הייתה התוועדות חסידית של חב"ד, לכבוד יום טוב חסידי, יום הילולא חסידי. הם התוועדו, וחששו שאנשי ה־KGB, כפי שקראו להם אז, אנשי המשטרה, יבואו לחפש אותם. לכן עמד אחד בחוץ כדי לסמן להם: אם יראה משהו חשוד, ייתן סימן, וכך ידעו לברוח ולהסתתר, כל אחד בפינה שלו. בינתיים התחיל המשפיע בהתוועדות, והם ישבו והתוועדו במשך כמה שעות. המשפיע דיבר על הדברים שמדברים עליהם בהתוועדות חסידית. הוא דיבר על ענייני עבודת השם, על עבודת התפילה, על קריאת שמע שעל המיטה, על חשבון הנפש, על ירידת הנשמה למטה, ועל מה שעושים בעולם הזה וכיצד צריך להתנהג. המשפיע עורר את התלמידים לעבודה פנימית, עד שהגיע שלב...
00:01 [לא ברור] בשעה ס׳איז געווען אין רוסלאנד, אין דער תקופה פון די קאמוניסטן. ס׳איז געווען א סכנה צו זיצן לערנען, פירן ישיבות, ווייל מ׳האט פארמאכט אלע ישיבות, אלע חדרים. איז יעדעס מאל, בשעת מ׳איז געלאפן פון איין ארט צום צווייטן, זיך באהאלטן און לערנען תורה, איז דאס געווען מיט מסירת נפש. אין יענער תקופה איז געווען א קבוצה פון בחורים וואס זענען געזעסן באהאלטענערהייט, און דארטן האבן זיי געלערנט און געדינט דעם אויבערשטן. איינמאל זענען א קבוצה פון תלמידים געזעסן צוזאמען מיט זייער משפיע און מ׳האט פארברענגט. ס׳איז געווען א פארברענגען, א חב״ד׳לע התוועדות, צו א חסידישן יום טוב, א חסידישן יום הילולא. מ׳האט פארברענגט, און מ׳האט מורא געהאט אז עס וועלן קומען די פון די KGB, ווי מ׳האט עס גערופן דעמאלט, פון דער משטרה, אפזוכן זיי. איז געשטאנען איינער אינדרויסן און האט געמאכט סימנים: אז ער וועט זען עפעס חשוד, וועט ער מאכן א סימן, און פון דעם וועט מען וויסן און וועט אנטלויפן זיך באהאלטן, יעדער איינער ביי זיין ווינקל. נו, דערווייל האט דער משפיע אנגעהויבן פארברענגען, און מ׳איז געזעסן און פארברענגט עטלעכע שעות. דער משפיע האט גערעדט וואס מ׳רעדט אויף א חסידישן פארברענגען. ער האט גערעדט וועגן עניני עבודת השם, וועגן עבודת התפילה, וועגן קריאת שמע שעל המיטה, וועגן ענינים פון חשבון הנפש, ירידת הנשמה למטה, און וואס מ׳טוט אויף דער וועלט און ווי אזוי מ׳דארף זיך אויפפירן. און דער משפיע האט מעורר געווען די תלמידים אין עבודה פנימית, ביז ס׳איז געווען א זמן...
02:04 שבו הם נכנסו כל כך עמוק להתוועדות, שיותר ויותר מהתלמידים בכו במהלכה. כך נמשך הדבר זמן מה, עד שפתאום נשמעה שריקה מבחוץ. הם הבינו שקרה משהו ושצריך להסתתר מיד. ברגע ששמעו את השריקה קמה מהומה; הבחורים קמו, וכל אחד רץ למקום שבו יכול היה להסתתר. ואז השתרר שקט. בינתיים נכנסו השוטרים, אנשי המשטרה. הם לא מצאו דבר, והכול היה בסדר. כעבור זמן מה הם עזבו את המקום. כשהלכו, חזרו הבחורים להמשיך את ההתוועדות. כששבו והתיישבו ליד השולחן במקום ההתוועדות, אמר המשפיע: ״תראו מה קרה כאן. כשישבנו ודיברנו על ענייני עבודת השם, על ענייני עבודה, על איך צריך להתפלל וללמוד — למה זה הוביל? ישבנו ובכינו. זו הייתה התוצאה: הרגשנו צורך לבכות, בבכייה. אבל כשהגיע הרגע וידענו שיש סכנה, איש לא בכה. מיד קמו כולם וחיפשו מקום להסתתר בו. לא היה כאן עניין של בכייה, הייתה כאן...
02:04 אין אופן אז זיי זענען אזוי אריין אינעם פארברענגען, וואס מער און מער פון די תלמידים האבן דאך געוויינט בשעת׳ן פארברענגען. און אזוי איז עס אנגעגאנגען א משך זמן, ביז פלוצלינג האט מען געהערט א פייף פון דרויסן. מ׳האט פארשטאנען אז ס׳איז עפעס א זאך וואס מ׳דארף זיך גלייך באהאלטן. און ווי נאר מ׳האט געהערט דעם פייף, איז געווארן גלייך א טומל; די בחורים האבן זיך אויפגעהויבן, און יעדער איינער איז אריינגעלאפן אין זיין ארט וואו ער האט זיך געקענט באהאלטן. און ס׳איז געווארן שטיל. דערווייל איז אריינגעקומען די פאליציי, די משטרה, זיי האבן גארנישט געטראפן, איז אלץ געווען בסדר. און נאך א משך זמן זענען זיי אוועקגעגאנגען פון דארטן. און בשעת זיי זענען אוועקגעגאנגען פון דארטן, זענען די בחורים צוריקגעקומען ממשיך זיין דעם פארברענגען. בשעת מ׳האט זיך צוריק אוועקגעזעצט ביים טיש אויפן ארט פון דעם פארברענגען, האט דער משפיע געזאגט: „גיט א קוק וואס דא האט פאסירט. בשעת מיר האבן געזעסן און גערעדט אין ענינים פון עבודת השם, מיר האבן גערעדט וועגן עניני עבודה, ווי אזוי מ׳דארף דאווענען און דארף לערנען — און וואס האט דאס געפירט? מ׳איז געזעסן און געוויינט. און דאס איז געווען די תוצאה: מ׳האט געפילט אן ענין פון וויינען, פון בכיה. בשעת ס׳איז געקומען צו גיין און מ׳האט געוואוסט אז ס׳איז דא א סכנה, האט קיינער נישט געוויינט. מ׳האט זיך גלייך אויפגעהויבן און געזוכט א פלאץ וואו אזוי מ׳קען זיך באהאלטן. ס׳איז נישט געווען קיין ענין פון וויינען, ס׳איז געווען...
03:48 ...עשייה״. המשפיע הסביר שכך רואים איך צריך לגשת לעבודת השם. אדם חושב שאם הוא בוכה, בזה כבר יצא ידי חובה ועשה תשובה. אבל ממה שראינו כאן הלילה צריך ללמוד דרך בעבודה: כשאדם רואה שהוא נמצא במצב של סכנה רוחנית בעבודת השם, [לא ברור] לבכות, [לא ברור], והוא נמצא בעולם כדי לעבוד את הקדוש ברוך הוא ולעשות תשובה — העניין אינו רק לבכות. העניין אינו לומר: ״אוי, אוי, כאן...״ כשאתה רואה שאתה בסכנה, אינך בוכה. נו, קום וחפש איך תוכל [לא ברור]. וכך גם בעבודת השם. העניין אינו רק בכייה, אלא למצוא באמצעותה דרך, לקבל על עצמך באמת ולעשות מעשה, לפעול בפועל ממש כדי לצאת מן הגלות הפנימית ולהתחזק בעבודת השם. את העניין הזה מוצאים בפרשת ויגש. בסדרה של היום, בפרשת ויגש, מופיע עניין הבכייה. יש בפרשה פסוק מעניין. הפרשה מספרת מה קרה לשבטים. כשהם נפגשו, אחרי שעשרים ושתיים שנה לא ידעו מה עלה בגורלו של יוסף, הגיע הרגע שבו יוסף התגלה לאחיו: ״אני יוסף״. ופרשת ויגש מספרת כיצד היה...
03:48 ...אויפטאן.“ און דער משפיע האט גערעדט אז אזוי זעט מען ווי אזוי ס׳קומט צו עבודת השם. מ׳מיינט אז מ׳וויינט, איז מיט דעם שוין יצא, מ׳האט געטאן תשובה. און פון דעם וואס מ׳האט געזען דא היינט ביינאכט דארף מען לערנען א דרך אין עבודה: אז בשעת מ׳זעט אז מ׳געפינט זיך אין א מצב פון סכנה רוחנית אין עבודת השם, איז זיך ביז וויינען, [לא ברור], און מ׳געפינט זיך אין דער וועלט צו דינען דעם אויבערשטן און דאך תשובה טאן, איז דער ענין נישט סתם וויינען. דער ענין איז נישט אז „איי, וויי, דא...“ דו זעסט אז דו ביסט אין סכנה, וויינסטו נישט. נו, הייב זיך אויף, זוך ווי אזוי צו קענען זיך [לא ברור]. און אזוי איז עבודת השם. דער ענין איז ווי בכיה, נאר דער ענין איז מיט דעם אויפגעפינען א וועג און זיך טאקע אונטערנעמען און טאקע טאן עשיה, טאן פעולות בפועל ממש, ווי אזוי ארויסצוגיין פון דעם גלות פנימית און זיך פארשטארקן אין עבודת השם. אויף דעם ענין געפינט מען אין פרשת ויגש. אין היינטיגער סדרה געפינט מען, הרי אין סדר פרשת ויגש געפינט מען דעם ענין פון דער בכיה. מ׳געפינט אן אינטערעסאנטן פסוק אין דער סדרה. די פרשה דערציילט ווי אזוי ס׳איז געווען מיט די שבטים. הרי ווען זיי האבן זיך געטראפן, נאך דעם וואס יוסף — צוויי און צוואנציג יאר האט מען נישט געוואוסט וואס טוט זיך מיט אים — איז געקומען די מינוט ווען יוסף האט זיך באוויזן צו די ברידער: „אני יוסף“. און די פרשה דערציילט, פרשת ויגש, ווי אזוי ס׳איז געווען...
05:23 המפגש, כיצד נפגשו האחים זה עם זה, ועל הדרמות הגדולות שהתרחשו בפגישה ההיא, כשיוסף והאחים נפגשו. ואז אומרת הפרשה את הפסוק: ״ויפול על צוארי בנימין אחיו ויבך ובנימין בכה על צואריו״. יוסף הצדיק נפל על צווארו של אחיו בנימין ובכה, ובנימין בכה על צווארו של יוסף. על כך אומרת הגמרא במסכת מגילה, ורש״י מביא זאת גם בפרשת השבוע: מה פירוש ״על צואריו״? הכוונה היא לבית המקדש. כשיוסף הצדיק הביט בבנימין, הוא ראה לא רק את בנימין אחיו, אלא ראה בבנימין את בית המקדש שיהיה בחלקו. שני בתי המקדש, הראשון והשני, בירושלים, היו בחלקו של בנימין. שם נמצא בית המקדש. וממילא הוא בכה על חורבנם של שני בתי המקדש. בית המקדש נקרא ״צוואר״, כפי שנאמר בשיר השירים, ״כמגדל דויד צוארך״, והכוונה היא לבית המקדש. לכן בכה יוסף על בנימין, ובנימין בכה על יוסף. זאת משום שבחלקו של יוסף היה תחילה המשכן, משכן שילה. הרי משכן שילה עמד שלוש מאות שישים ותשע שנה, זמן רב, ממש
05:23 דער צוזאמענטרעף, ווי די ברידער האבן זיך געטראפן איינער מיטן אנדערן, און די גרויסע טראגעדיעס וואס זענען דארטן פארגעקומען אין דער פגישה, ווען יוסף מיט די ברידער האבן זיך געטראפן. קומט צו גיין די פרשה און זאגט דעם פסוק: „ויפול על צוארי בנימין אחיו ויבך ובנימין בכה על צואריו“. הרי אז יוסף הצדיק איז ארויפגעפאלן אויף דעם האלדז, אויפן צואר פון זיין ברודער בנימין, און האט געוויינט, און בנימין האט געוויינט על צואריו פון יוסף. זאגט אויף דערויף די גמרא אין מסכת מגילה, און רש"י ברענגט דאס אויך אין היינטיגן סדר, אז וואס איז דא געווען „על צואריו“? אז דאס איז געווען אויפן בית המקדש. יוסף הצדיק האט געזען, ער קוקט אויף בנימין, האט ער געזען נישט נאר בנימין, דעם ברודער זיינעם, נאר האט געזען אין בנימין דעם בית המקדש וואס גייט זיין אין חלקו של בנימין. די בתי מקדשות, דער ערשטער און דער צווייטער אין ירושלים, דאס איז אין חלקו של בנימין. דארט געפינט זיך דער בית המקדש. איז ער ממילא געווען אויף דעם חורבן פון די ביידע בתי מקדשות. אז דער בית המקדש ווערט אנגערופן „צואר“, ווי ס'שטייט אין שיר השירים, „כמגדל דוד צוארך“, וואס גייט אויפן בית המקדש. דאס איז געווען יוסף וואס האט געוויינט אויף בנימין, און בנימין האט געוויינט אויף יוספן. דאס איז געווען ווייל ביי יוסף איז געווען ערשט א משכן, משכן שילה. הרי וואס משכן שילה איז דריי הונדערט ניין און זעכציג יאר, ריבוי זמן, גאנץ
07:09 בתקופת השופטים היה משכן שילה, שהיה בחלקו של יוסף, וממילא בכה בנימין על צווארו של יוסף. מבואר בספרי חסידות שהבכייה הזאת, שכל אחד בכה על צווארו של השני, הייתה תיקון לחורבן בית המקדש. אחד הספרים שואל: מדוע כל אחד בכה דווקא על צווארו של השני? למה לא בכה על צווארו שלו? מבואר בספרי חסידות שזהו עניין של אהבת ישראל. הרי הגמרא אומרת במסכת יומא ובמסכת גיטין שחורבן בית המקדש קשור למידות הקנאה והשנאה, ולשנאת חינם. לכן הם רצו להראות בדיוק את ההפך — אהבת חינם: יוסף הצדיק בכה על חורבן בית המקדש שבחלקו של בנימין, ובנימין בכה על חורבן המשכן שבחלקו של יוסף. אגב, כדי שיוכלו לבנות את בית המקדש בחלקו של בנימין, היה צריך קודם להיחרב משכן שילה שבחלקו של יוסף. ואף על פי כן, בנימין בכה על חורבן המשכן שבחלקו של יוסף, ויוסף בכה על חורבן בית המקדש שבחלקו של בנימין. בכך שבכו, הם הסירו את הסיבה לחורבן בית המקדש — היעדר אהבת ישראל. אבל כאן צריך להבין:
07:09 תקופת השופטים איז געווען דער משכן שילה. משכן שילה וואס איז געווען אין חלקו של יוסף. איז ממילא האט בנימין געוויינט על צוארי יוסף. שטייט דאך אין ספרי חסידות אויף דעם ענין, וואס איז דא געווען די בכיה, וואס איינער האט געוויינט אויפן צווייטנס צואר, איז דאס געווען א תיקון אויף דעם חורבן פון בית המקדש. זאגט איינער פון די ספרים, דאס פרעגט זיך דא: וואס איז דער ענין וואס יעדער איינער האט געוויינט אויפן יענעמס צואר? פארוואס האט ער נישט געוויינט אויפן אייגענעם צואר? ברענגט זיך אין ספרי חסידות, דער ענין איז אהבת ישראל. ווי באלד די גמרא זאגט דאך אין מסכת יומא, מסכת גיטין, אז דער חורבן בית המקדש איז פארבונדן מיט דער מדה פון קנאה ושנאה און פון שנאת חנם. און ממילא האבן זיי געוואלט ארויסווייזן פונקט פארקערט, אהבת חנם. אז יוסף הצדיק האט געוויינט אויף בנימינס חורבן בית המקדש, און בנימין האט געוויינט אויף יוספס חורבן בית המקדש. אגב, אז כדי צו קענען בויען דעם בית המקדש וואו בנימין, האט געדארפט פריער זיין דער חורבן פון משכן שילה ביי יוסף. פונדעסטוועגן האט בנימין געוויינט דעם חורבן פון יוסף, און יוסף האט געוויינט דעם חורבן בית המקדש פון בנימין. און מיט דעם וואס זיי האבן געוויינט, האבן זיי אוועקגענומען די סיבה אויף דעם ענין פון חורבן בית המקדש, דער ענין פון העדר אהבת ישראל. אבער דא דארף מען פארשטיין
08:39 קודם כול, מהו עניין הצוואר? מה פירוש ״צווארי״ — שיוסף בכה על צווארו של בנימין, ובנימין על צווארו של יוסף? אומרים שבית המקדש נקרא ״צוואר״, כמו שנאמר בשיר השירים: ״כמגדל דוד צוארך״. אבל מדוע באמת נקרא בית המקדש בשם ״צוואר״? מה יש בצוואר, שבית המקדש נקרא על שמו? המדרש, מדרש שיר השירים, אומר שכשם שהצוואר הוא בגובהו של אדם, כך בית המקדש הוא בגובהו של עולם. אבל לכאורה, אם מדברים על גובהו של אדם, הראש הוא הגבוה ביותר; הוא גבוה מהצוואר. אם כן, למה דווקא הצוואר ולא הראש? ואכן, מובא מה שאומרת הגמרא במסכת זבחים, שבית המקדש לא היה ממש בראש, אלא מעט נמוך יותר. הדברים מובאים על הפסוק בפרשת וזאת הברכה, ״ובין כתפיו שכן״, שנאמר בברכת בנימין: בית המקדש נמצא בין כתפיו. הגמרא אומרת שם שבעצם בית המקדש היה צריך להיות על הראש, במקום הגבוה ביותר בעולם, ואף על פי כן הוא לא היה במקום הגבוה ביותר בעולם, אלא מעט נמוך יותר. היה הר ליד בית המקדש, ליד
08:39 בכלל, ערשטנס, וואס איז דער ענין פון דעם צואר? וואס איז דער טייטש אז עס איז געווען „צוארי“, אז יוסף האט געוויינט אויף צוארי בנימין, בנימין אויף צוארי יוסף? זאגט מען, אז דער בית המקדש ווערט אנגערופן „צואר“, „כמגדל דוד צוארך“, שטייט אין שיר השירים. אבער פארוואס טאקע ווערט דער בית המקדש אנגערופן בשם „צואר“? וואס איז דער ענין פון דעם צואר, פון דעם האלדז, אז דער בית המקדש רופט זיך אן צואר? דער מדרש זאגט טאקע, מדרש שיר השירים, אז אזוי ווי דער צואר איז בגובהו של אדם, אויף דרך זה דער בית המקדש בגובהו של עולם. אבער לכאורה, מען רעדט פון בגובהו של אדם, גובהו של אדם איז נאר דער קאפ, און דער קאפ איז העכער פון דעם צואר. איז וואס איז דער ענין אז דווקא צואר, און ניט דער קאפ? איז ברענגט זיך טאקע, וואס די גמרא זאגט אין מסכת זבחים, אז דער בית המקדש איז נישט געווען ממש בראש. דער בית המקדש איז געווען א ביסל נידעריקער. איז דאס ברענגט זיך אויף דעם פסוק אין פרשת וזאת הברכה, „ובין כתפיו שכן“, וואס שטייט טאקע ביי ברכת בנימין, אז דער בית המקדש איז בין כתפיו. זאגט דארטן די גמרא, אז דער בית המקדש, בעצם דער בית המקדש האט געדארפט זיין אויפן קאפ, אין דעם העכסטן ארט פון דער וועלט, אבער פונדעסטוועגן איז דאס ניט אויפן העכסטן ארט פון דער וועלט. ס'איז א ביסל נידעריקער. ס'איז דא א בארג לעבן דעם בית המקדש, לעבן
10:07 הר הבית, שנקרא עין עיטם, והוא היה גבוה מבית המקדש בעשרים ושתיים אמות. כן, הדבר מבואר בגמרא בקשר למים של המקווה. בעין עיטם היה הר, ושם היה מעיין. מאותו מעיין לקחו את המים למקווה שהיה בהר הבית, בבית המקדש. המקווה היה בנוי בגובה של עשרים ושתיים אמות מעל קרקע הר הבית. מי, רחמנא ליצלן, לא [לא ברור], אז איך צריך לחשב? שהמקווה של [לא ברור] היה גבוה בעשרים ושתיים אמות מכל הר הבית. ומכיוון שמי המקווה היו צריכים להגיע מאותו מעיין, הרי טבע המים, כפי שרואים בגשמיות, הוא שכאשר מים יורדים, הם יכולים לחזור ולעלות. טבע המים הוא שכשהם יורדים, הם יכולים לחזור ולעלות, אבל רק עד לגובה שממנו ירדו. הם אינם יכולים לעלות יותר, אלא אם כן משתמשים במשאבה או במכשיר מיוחד שדוחף את המים למעלה. אבל בטבע המים, כשהם יורדים הם יכולים לחזור ולעלות רק לאותו מפלס, לאותו גובה שממנו ירדו. ממילא, כדי שהמים יוכלו לעלות לעשרים ושתיים אמות מעל הר הבית, היה ההר שלידו גבוה ממנו בעשרים ושתיים אמות. הגמרא אכן אומרת מדוע—
10:07 הר הבית, איז געווען א בארג, עין עיטם, וואס איז געווען צוויי און צוואנציג אמות העכער פון דעם בית המקדש. יא, איז דא מבואר אין דער גמרא, מיט דעם וואסער פון דער מקוה. ס׳איז געווען אין עין עיטם, איז געווען א בארג, איז דארט געווען א מעיין. און פון יענעם מעיין האט מען גענומען דאס וואסער פאר דער מקוה וואס איז געווען אין הר הבית, אין בית המקדש. די מקוה איז געווען געבויט צוויי און צוואנציג אמות העכער פון דער קרקע פון הר הבית. וועמען רחמנא ליצלן נישט [לא ברור], איז ווי אזוי דארף מען חשבונ׳ען, אז די מקוה פון [לא ברור] איז געווען צוויי און צוואנציג אמות העכער פון דעם גאנצן הר הבית. און וויבאלד אז די מקוה, דאס וואסער, האט געדארפט קומען פון יענעם מעיין, איז ממילא דער טבע פון וואסער, ווי מ׳זעט דאך בגשמיות, אז וואסער, בשעת וואסער גייט אראפ, גייט עס צוריק ארויף. דער טבע פון מים, בשעת עס גייט אראפ, גייט עס צוריק ארויף, און עס קען ארויפגיין נאר אזוי הויך פון וואו עס איז אראפגעקומען. ס׳קען נישט גיין העכער, סיידן מ׳נוצט א פומפע, אדער א משאבה, א ספעציעלע זאך וואס שטופט ארויף דאס וואסער. אבער בטבע מים איז, בשעת דאס וואסער גייט אראפ, גייט עס צוריק ארויף, און עס קען ארויפגיין נאר אין דעם זעלבן שטח, דעם זעלבן קומה, פון וואו עס איז אראפגעקומען. איז ממילא, כדי דאס וואסער זאל קענען ארויפגיין צוויי און צוואנציג אמות העכער פון הר הבית, איז דער בארג לעבן דעם געווען צוויי און צוואנציג אמות העכער. זאגט טאקע די גמרא פאר—
11:31 מדוע באמת לא בנו את בית המקדש במקום הגבוה ביותר? משום שזהו עניינו של הצוואר. כפי שאומרים על שור: ״אין לך נאה בשור יותר מכתפיו״. ולכן בית המקדש היה צריך להיות דווקא בין הכתפיים, באזור הצוואר. וגם זה עניין [לא ברור] — מה משמעותו כאן? הרי כשמדברים על גוף האדם, יודעים שהראש הוא המדרגה הגבוהה ביותר. בראש נמצאים החושים הנעלים ביותר, המוח, השכל, העיניים וכל העניינים הנעלים ביותר. וכאן אומרים שהמעלה צריכה להיות דווקא בצוואר ולא בראש. צריך להבין מהי המעלה שיש בצוואר. ובכן, הביאור בזה הוא: מצד אחד, הראש הוא המדרגה הגבוהה ביותר באדם, ובו נמצאים העניינים הנעלים ביותר. אבל מצד שני, יש מעלה דווקא בצוואר. תפקידו של הצוואר הוא להיות הממוצע, שממשיך מן הראש אל הלב, ומשם אל כל האיברים. כידוע וכמבואר בספרים, ובפרט בחסידות, בעניין הצוואר: בגשמיות, החיות שנמצאת במוח שבראש — כפי שאומר הרבי גם בתניא, עיקר החיות נמצא במוח שבראש — נמשכת משם אל הלב, ומשם אל כל האיברים. החיות עוברת דרך הצוואר. היא מצטמצמת דווקא שם ועוברת דרך מיצר הגרון, כפי שהוא נקרא בחסידות, דרך הצוואר אל הלב,
11:31 וואס איז דאס געווען טאקע נישט אויפן העכסטן פלאץ וואס מ׳האט געבויט דעם בית המקדש, איז געווען טאקע ווייל דאס איז דער ענין פון דעם צואר. אזוי ווי ביי א שור, זאגט מען, ״אין לך נאה בשור יותר מכתפיו״. און דערפאר האט עס געדארפט זיין דווקא צווישן די כתפיים, ביים צואר. און דאס איז אויך אזא זאך [לא ברור], וואס איז דער ענין דא דערפון. יא, בשעת מ׳רעדט וועגן גוף האדם, ווייסט מען דאך, אז דער קאפ איז די העכסטע מדרגה. אין דעם קאפ געפינען זיך די העכסטע חושים, דער מוח, דער שכל, די עיניים, און אלע די העכסטע ענינים. און דא זאגט מען, אז די מעלה דארף געווען זיין אין דעם צואר און נישט בראש. דארף מען וויסן וואס איז דא די מעלה וואס איז דא אין דעם צואר. נו, דער ביאור בזה הוא: אחד, דער קאפ, דאס איז די העכסטע מדרגה אין דעם מענטשן, און דארטן געפינען זיך די העכסטע ענינים. אבער פון דער אנדערער זייט שטייט די מעלה דווקא בצואר. די תכלית פון דעם צואר איז, אז עס איז דער ממוצע, יא, וואס איז ממשיך פון דעם קאפ צום הארץ, און פון דארטן צו די אלע איברים. וכידוע, ווי ס׳איז מבואר אין ספרים, בפרט אין חסידות, דער ענין פון דעם צואר. דאס הייסט בגשמיות, אז די חיות, יא, וואס געפינט זיך אין מוח שבראש — אזוי זאגט דער רבי אויך אין תניא — עיקר החיות געפינט זיך אין מוח שבראש, און פון דארטן ווערט עס נמשך צום הארץ, און פון דארטן ווערט עס נמשך צו אלע איברים. די חיות גייט דורך דעם צואר. דאס ווערט דווקא מצומצם און קומט אין דעם מיצר הגרון, ווי מ׳רופט עס אן אין חסידות, אין דעם צואר, צום הארץ,
13:11 ומשם זה נמשך לכל האיברים. על דרך זה הוא ברוחניות העניינים. השכל נמצא במוח שבראש, שהוא המלך. הוא המנהיג את כל הגוף בהוראותיו, פקודותיו ועצותיו. המוח שליט על הלב, וכך אומר אדמו"ר הזקן בתניא בשם הזוהר. ומשם זה נמשך לכל האיברים. זהו על דרך הצוואר: דרכו ההשפעה מגיעה אל הלב, דרך מיצר הגרון. השכל שבמוח מצטמצם דרך מיצר הגרון, דרך הצוואר, ויורד אל הלב; ומהלב נמשכת השפעה להנהגת כל האיברים, שיתנהגו לפי ההוראות שבראש. אם כן, הצוואר מצד אחד נמוך מן הראש, אבל התכלית העיקרית בגוף האדם היא שדווקא דרך הצוואר נוצר החיבור של הראש עם כל איברי הגוף, הן בעניין החיות והן בעניין ההנהגה, כדי שיצייתו להוראות שבראש. מצד זה מובנת המעלה בכך שבית המקדש נקרא צוואר. עניינו של בית המקדש הוא שדרכו נמשכת השפעה ליהודים ולעולם כולו. וזהו הלשון הידוע: ״שמשם אורה יוצאת לכל העולם כולו״. בית המקדש, זהו [לא ברור]. הראש הוא השכינה, הראש הוא הקב"ה. זהו הראש של הכול. אבל כדי שההשפעה תוכל להימשך אל העולם, זו הייתה תכליתו של בית המקדש. עניינו של בית המקדש הוא על דרך הצוואר: הוא המשפיע, הוא הממוצע שדרכו מגיעים ענייני הראש, השכינה שנקראת ראש, אל [לא ברור].
13:11 און פון דארטן ווערט עס נמשך צו אלע איברים. על דרך זה איז עס ברוחניות הענינים. דער שכל, דער שכל איז אין מוח שבראש, וואס דאס איז דער מלך. ער איז דער וואס פירט דעם גאנצן גוף מיט זיינע הוראות ופקודות ומועצות. יא, דער מוח שליט על הלב, און דאס זאגט דער רבי אין תניא בשם הזוהר. און פון דארטן ווערט עס נמשך צו אלע איברים. איז דאס, דאס איז על דרך הצואר, און דורך דעם קומט עס צום לב, צום מיצר הגרון. דער שכל שבמוח ווערט מצומצם דורך מיצר הגרון, דורך דעם צואר, קומט עס אראפ צום לב, און פון דעם לב ווערט עס נמשך שפע צו דער הנהגה פון אלע איברים, אז זיי זאלן זיך פירן לויט די הוראות שבראש. איז ממילא אין דעם ענין קומט אויס, אז צואר, אחד, דער צואר איז נידעריקער פון דעם קאפ, אבער די תכלית, די תכלית אין דעם גוף האדם, איז די תכלית עיקרית, אז דורך דעם, דווקא דורך דעם צואר, קומט דער חיבור פון דעם ראש צו אלע איברים פון גוף האדם, סיי בענין החיות און סיי בענין ההנהגה, אז זיי זאלן פאלגן די הוראות שבראש. איז מצד דעם מובן די מעלה פון דעם וואס בית המקדש ווערט אנגערופן דער צואר. דער ענין פון בית המקדש איז, אז דורך אים ווערט נמשך און נשפע צו אידן און צו דער גאנצער וועלט. יא, און דאס איז דער לשון הידוע, שמשם אורה יוצאת לכל העולם כולו. דאס בית המקדש, דאס איז [לא ברור]. דער ראש איז די שכינה, דער ראש איז דער אויבערשטער. יא, דאס איז דער ראש פון דעם גאנצן. אבער כדי די השפעה זאל קענען נמשך ווערן צו דער וועלט, איז דאס געווען די תכלית פון בית המקדש. בית המקדש, דער ענין שלו איז געווען על דרך הצואר, וואס דאס איז משפיע, דאס איז דער ממוצע, וואס דורך דעם קומען די ענינים פון דעם ראש, די שכינה וואס ווערט אנגערופן ראש, יא, צו [לא ברור].
15:17 כי ידוע, כתוב: ״ועשו לי מקדש ושכנתי בתוכם״. כידוע, מובא במדרש, והשל"ה הקדוש מביא את המדרש: ״ועשו לי מקדש ושכנתי בתוכם״ — בתוכו לא נאמר, אלא בתוכם, בתוך כל אחד ואחד מישראל. שעל ידי השראת השכינה בבית המקדש, השכינה שורה גם בתוך כל אחד ואחד מישראל. ועל דרך זה ידוע שחלונות בית המקדש היו ״שקופים אטומים״. הם היו רחבים יותר מבחוץ וצרים יותר מבפנים. ״שקופים אטומים״ — זה אינו טבע העולם. בדרך כלל, כשבונים בית, עושים חלונות רחבים יותר מבפנים, כדי שאור השמש ייכנס, יאיר ויתפשט בכל הבית. בבית המקדש היה להפך. החלונות היו צרים יותר מבפנים ורחבים יותר מבחוץ. וכך אומר גם המדרש על ״שקופים אטומים״: ״שמשם אורה יוצאה לכל העולם כולו״. כי בית המקדש הוא מקור האור של העולם כולו. אם כן, זהו העניין שבית המקדש נמשל דווקא לצוואר. מה שרוצים להדגיש בדימוי לצוואר הוא שעניינו של בית המקדש אינו הקדושה שבו בפני עצמה. לא, אלא להפך: להיות ממוצע. כשם שהצוואר הוא ממוצע המוליך ומוריד את ענייני הראש, את החיות שבראש ואת השכל שבראש, כדי שירדו אל הלב, ומן הלב יתפשטו בכל האיברים. כך גם בית המקדש: עניינו אינו קדושת השראת השכינה כשהיא מנותקת מן העולם. להפך, עניינו להוריד את השפעת הקב"ה, את השפעת השכינה, כדי שתימשך בכל היהודים,
15:17 כי ידוע, עס שטייט: ״ועשו לי מקדש ושכנתי בתוכם״. יא, דאָך ידוע, עס ווערט געבראַכט אין מדרש, דער של״ה הקדוש ברענגט דעם מדרש: ״ועשו לי מקדש ושכנתי בתוכם״ — בתוכו לא נאמר, אלא בתוכם, בתוך כל אחד ואחד מישראל. אַז דורך דער השראת השכינה אין בית המקדש איז די שכינה אויך אין תוך כל אחד ואחד מישראל. ועל דרך זה איז דאָך ידוע, אַז אין בית המקדש זענען די חלונות פֿון בית המקדש געווען שקופים אטומים. זיי זענען געווען ברייטער פֿון דרויסן און שמאָלער פֿון אינעווייניק. שקופים אטומים — דאָס איז נישט דער טבע העולם. בדרך כלל, אויב מ׳מאַכט אַ שטוב, מאַכט מען חלונות אַז זיי זאָלן זיין ברייטער פֿון אינעווייניק, כּדי די זון זאָל אַרײַנשײַנען, מאַכן ליכט, און דאָס ליכט זאָל זיך צעשפּרייטן אין דער גאַנצער שטוב. אין בית המקדש איז געווען פאַרקערט. די חלונות זענען געווען אַזוי, אַז זיי זענען געווען שמאָלער פֿון אינעווייניק און ברייטער פֿון דרויסן. זאָגט אויך דער מדרש: ״שקופים אטומים״, שמשם אורה יוצאה לכל העולם כולו. ווייל דער בית המקדש איז דער מקור האור פֿון דער גאַנצער וועלט. איז במילא, דאָס איז דער ענין וואָס דער בית המקדש דווקא ווערט נמשל צום צוואר. וואָס מ׳וויל אַרויסברענגען מיט דעם צוואר איז, אַז דעם בית המקדש׳ס ענין איז נישט די קדושה וואָס איז ביי זיך בפני עצמו. ניין, נאָר פאַרקערט, צו זיין דער ממוצע. אַזוי ווי דער צוואר איז אַ ממוצע וואָס ער פירט אַרויס און טראָגט אַראָפּ די ענינים שבראש, די חיות שבראש און דעם שכל שבראש, אַז זיי זאָלן אַראָפּקומען אין לב, און פֿון דעם לב דאַן צעשפּרייט ווערן בכל האברים. אויף דעם אופן איז דער בית המקדש: עס איז נישט די קדושה פון השראת השכינה ווי דאָס איז אָפּגעטיילט פֿון דער וועלט. פאַרקערט, זיין ענין איז צו אַראָפּברענגען די השפעה פֿון דעם אויבערשטן, די השפעה פֿון דער שכינה, אַז זי זאָל נמשך ווערן אין אַלע אידן,
16:59 בכל העולם כולו, בעולם כולו, כדי שיהיה עולם מואר, ועל ידי כך לקיים את הכוונה לעשות מהעולם דירה לו יתברך בתחתונים. כך רואים זאת גם בעניין הרוחני. כשאנו מדברים על בית המקדש הרוחני, על ״ועשו לי מקדש ושכנתי בתוכם״, כפי שמובא בשם הבעל שם טוב, שכאשר הבעל שם טוב אמר ״ועשו לי מקדש ושכנתי בתוכם״, נברא אצל כל יהודי בלבו היהודי בית מקדש קטן. זהו בית המקדש הפרטי שנמצא בפנימיותו של כל יהודי. אם כן, מהו עניינו של בית המקדש? דווקא עניינו של הצוואר: להוריד, ולא להיות בראש. הראש הוא אכן הנפש האלוקית שבישראל, ״חלק אלוקה ממעל ממש״. עצם הנשמה, הראש — ״לי ראש״, זהו ישראל, ״לי ראש״ — היהודי הוא אכן בעצם חלק אלוקה ממעל ממש. אבל זהו היהודי כפי שהוא קשור לאלוקות למעלה. תכלית הכוונה של נשמת היהודי היא להיות צוואר, להוריד. בית המקדש הפרטי שנמצא אצל כל יהודי פירושו שהיהודי צריך לדעת: השליחות שלך היא להוריד אלוקות לעולם, להאיר את העולם באמצעות הנהגתך, תורה ומצוות, שמירת שבת, ולהביא את האור לכל העולם כולו. לכן היהודי צריך לראות את עצמו כצוואר, כממוצע שמוריד את שליחות הנשמה
16:59 בכל העולם כולו, אין דער גאַנצער וועלט, אַז עס זאָל זיין אַ ליכטיקע וועלט, און דורך דעם מקיים זיין די כוונה, צו מאַכן פֿון דער וועלט אַ דירה לו יתברך בתחתונים. וואָס אויף דעם אופן זעט זיך דער רוחניות׳דיקער ענין. בשעת מיר רעדן וועגן דעם בית המקדש הרוחני, וועגן ״ועשו לי מקדש ושכנתי בתוכם״, ווי עס ווערט געבראַכט בשם הבעל שם טוב, אַז ווען דער בעש״ט האָט געזאָגט ״ועשו לי מקדש ושכנתי בתוכם״, איז באַשאַפן געוואָרן ביי יעדן איד אין זיין אידישן האַרצן אַ קליינער בית המקדש. וואָס דאָס איז דער בית המקדש הפרטי וואָס געפינט זיך ביי יעדן איד בפנימיות. איז, זאָגט מען, וואָס איז דער ענין פֿון בית המקדש? דער ענין של צוואר דווקא. אַז דער ענין פֿון בית המקדש איז אַראָפּצוברענגען, נישט צו זיין בראש. דער ראש, דאָס איז טאַקע דער נפש האלקית שבישראל, חלק אלוקה ממעל ממש. דער עצם הנשמה, דער ראש — ״לי ראש״, דאָס איז ישראל, ״לי ראש״ — דער איד איז טאַקע דער עצם, דער חלק אלוקה ממעל ממש. אָבער דאָס איז ווי דער איד איז פאַרבונדן מיט ג־טלעכקייט אויבן. די תכלית הכוונה פֿון דער נשמה פֿון דעם איד איז צו זיין אַ צוואר, אַראָפּצוברענגען. דער בית המקדש הפרטי וואָס געפינט זיך ביי יעדן אידן איז, אַז דער איד דאַרף וויסן: דיין שליחות איז אַראָפּצוברענגען ג־טלעכקייט אין דער וועלט, מאַכן ליכטיק די וועלט דורך זיין הנהגה, תורה ומצוות, שמירת שבת, און ברענגען די ליכטיקייט בכל העולם כולו. דערפאַר דאַרף דער איד קוקן אויף זיך, אַז ער זאָל זיין אַ צוואר, אַז ער זאָל זיין דער ממוצע אַראָפּצוברענגען די שליחות פֿון דער נשמה
18:23 אל הגוף, אל הנפש הבהמית ואל חלקה בעולם; לעשות מעצמו ומהעולם כולו דירה לו יתברך, כפי שאומר אדמו"ר הזקן בתניא. לפי זה מובן מהו עניין הבכי על הצוואר. כאשר יוסף הצדיק מביט בבנימין, הוא רואה את בית המקדש, רואה את חורבן בית המקדש. על מה הוא בוכה? הוא בוכה על הצוואר. מה פירוש הדבר ברוחניות? על הנשמה — על מה יש לבכות? הנשמה מצד עצמה, הראש, הנשמה שנקראת ראש, הראש שבנשמה, היא אכן ״חלק אלוקה ממעל ממש״. ועל החלק אלוקה ממעל ממש אומר אדמו"ר הזקן בתניא: ״גם בשעת החטא היתה באמנה אתו יתברך״. הנשמה תמיד שלמה. הנשמה תמיד באמנה אתו יתברך. עצם הנשמה לעולם אינו נפגע, ולעולם לא נכנס לגלות. כפי שנאמר, נשמתו של היהודי מעולם לא הלכה לגלות, ועל כך אין על מה לבכות. אבל הצוואר, עניין הנשמה שירדה לכאן למטה, הממוצע המחבר שצריך להנהיג את הגוף, להנהיג את הנפש הבהמית ולהנהיג את חלקו בעולם — ועל כך אומר אדמו"ר הזקן בתניא שהנשמה ירדה למטה בשביל לתקן את הגוף ואת הנפש הבהמית וחלקה בעולם — כאן אירע חורבן. כאן יוסף הצדיק רואה את החורבן, ועל כך הוא בוכה.
18:23 אין דעם גוף, אין דער נפש הבהמית וחלקה בעולם; מאַכן פֿון זיך און פֿון דער גאַנצער וועלט אַ דירה לו יתברך, ווי דער אַלטער רבי זאָגט אין תניא. איז במילא פאַרשטענדלעך לפי זה, וואָס איז דער ענין פֿון דעם בכי על הצוואר. בשעת יוסף הצדיק קוקט אויף בנימין, זעט ער דעם בית המקדש, זעט ער דעם חורבן בית המקדש. איז אויף וואָס וויינט ער? וויינט ער על הצוואר. וואָס אין טייטש הייסט דאָס אין רוחניות? הייסט דאָס, אַז וויינען אויף דער נשמה — מיט וואָס צו וויינען? די נשמה מצד עצמה, דער ראש, די נשמה וואָס ווערט אָנגערופן בשם ראש, דער ראש שבנשמה, איז טאַקע חלק אלוקה ממעל ממש. און דער חלק אלוקה ממעל ממש, ווי דער אַלטער רבי זאָגט אין תניא, ״גם בשעת החטא היתה באמנה אתו יתברך״. די נשמה איז תמיד גאַנץ. די נשמה איז תמיד באמנה אתו יתברך. דער עצם הנשמה ווערט קיינמאָל נישט אָנגערירט, קיינמאָל נישט אַרײַנגעגאַנגען אין גלות. ווי דאָס ווערט געזאָגט, אַז די נשמה פֿון דעם אידן איז קיינמאָל אין גלות נישט געגאַנגען, און אויף דעם איז נישט שייך וואָס צו וויינען. אָבער דער צוואר, אָבער דער ענין פֿון דער נשמה וואָס איז אַראָפּגעקומען דאָ למטה, דער צוואר, דער ממוצע המחבר וואָס דאַרף פירן אין דעם גוף, פירן אין דער נפש הבהמית און פירן אין חלקו בעולם — און אויף דעם איז, ווי דער אַלטער רבי זאָגט אין תניא, די נשמה ירדה למטה בשביל לתקן דעם גוף און די נפש הבהמית וחלקה בעולם — אָט דאָ איז געוואָרן אַ חורבן. אָט דאָ זעט יוסף הצדיק דעם חורבן, און אויף דעם וויינט ער.
19:48 על חורבן בית המקדש שבצוואר. ומן הצד השני, בנימין בכה על צוואריו של יוסף. כן, על זה שייך לבכות: על כך שצריך להכיר בתכלית הכוונה, לעשות מהגוף, מהנפש הבהמית ומחלקו בעולם דירה לו יתברך. אבל מהו העניין ברוחניות בכך שהוא בוכה על צוואריו, על הצוואר? נשאלת השאלה בפנימיות: מדוע צריך יוסף לבכות על צווארי בנימין, ובנימין לבכות על צווארי יוסף? מדוע לא בכה כל אחד על החורבן שלו? הרי ברוחניות מדובר על כל אחד בפרט: על חורבן בית המקדש הפרטי, הצוואר, כאשר לא מוציאים לפועל את הכוונות ולא עושים את מה שצריך כדי לעשות את העולם דירה לאלוקות ברוך הוא. מזה נעשה החורבן של הבית הפרטי. אם כן, צריך לבכות על החורבן של עצמו. מדוע יוסף בוכה על חורבנו של בנימין, ובנימין בוכה על חורבנו של יוסף? לכאורה, כל אחד הרי צריך להרגיש את החורבן שלו באופן אחר. טבע האדם הוא להרגיש את צערו שלו; ככל שדיברנו על אהבת ישראל [לא ברור], הרי בהרגשת הצער, מטבע האדם שהוא מרגיש את צערו הפרטי עמוק הרבה יותר משהוא מרגיש את צערו של השני. לכאורה, יוסף היה צריך להרגיש את החורבן של בית המקדש שלו, ובנימין את שלו. מהו העניין בכך שיוסף בכה על צווארי
19:48 אויף דעם חורבן בית המקדש אין דעם צואר. און אויף דערער זייט בנימין על צואריו פון יוסף, יא, אויף דעם איז שייך צו וויינען, אז צו זיין, אז צו דערקענען, אז צו דערקענען דעם תכלית הכוונה, אויף מאכן פון דעם גוף און פון דער נפש הבהמית וחלקה בעולם, אויף מאכן פון דעם א דירה לו יתברך. אבער וואס איז דער ענין ברוחניות, וואס, איי, וואס ער וויינט על צואריו, יא, אויפן צואר? פרעגט זיך די שאלה בפנימיות, פאר וואס דארף יוסף וויינען על צוארי בנימין, און בנימין וויינען על צוארי יוסף? פאר וואס האט נישט געוויינט יעדער איינער אויף דעם אייגענעם חורבן? יא, מיט דעם וואס איז דער ברוחניות אין יעדן בפרט. אז גערעדט זיך וועגן דעם חורבן בית המקדש הפרטי, דעם צואר, אבער מ׳פירט נישט דורך די כוונות און מ׳טוט נישט וואס מ׳דארף מאכן די וועלט א דירה לאלקות ברוך הוא. פון דעם ווערט דער חורבן בית הפרטי. דארף מען דאך וויינען אויף דעם אייגענעם חורבן. וואס איז יוסף וויינט אויף יענעם חורבן, אויף בנימין, און בנימין וויינט אויף יוסף? לכאורה, יעדער איינער דארף דאך פילן, יא, זיין אייגענעם חורבן אנדערש. די טבע האדם איז אויף דעם אייגענעם צער, וויפיל מ׳האט טאקע אהבת ישראל [לא ברור] גערעדט, אבער אין דער הרגשה צער איז דאך בטבע האדם, אז דער צער הפרטי פילט ער דאך א סך טיפער ווי ער פילט יענעם. איז לכאורה, יוסף האט געדארפט פילן דעם טייל פון חורבן פון זיין אייגענעם בית המקדש, און בנימין זיין אייגענעם. וואס איז דער ענין וואס יוסף האט געוויינט על צוארי
21:20 בנימין, ובנימין בכה על צווארי יוסף? נוסף על מה שדיברנו קודם, שזהו עניין של אהבת ישראל [לא ברור], יש לכאורה נקודה עמוקה יותר בעניין הבכייה. מתי יש מקום לבכייה? מתי בכי הוא הדבר הנדרש? כשמדובר ביהודי אחר. כשאתה רואה יהודי אחר שנמצא במצב בלתי רצוי, אתה עושה כל התלוי בך: צריך לעשות מה שאפשר כדי להשפיע עליו ולקרב אותו לתורה ומצוות. כשאתה רואה שהוא נמצא במצב של חורבן, צריך לנסות לתקן, לעזור ולקרב אותו לתורה ומצוות. אבל הבכייה היא ביחס לאדם השני. לפעמים מגיעים למצב שבו אינך יכול לעשות עוד דבר, ואז הבכייה היא יותר ביטוי של רחמים רבים. אתה רוצה לבכות על מצבו של השני? כן, אתה יכול לפעול ולעזור, אבל בסופו של דבר הבכייה היא על מצבו של השני. וכשאתה רואה אצל השני עניין של חורבן, אז יש מקום לבכייה, לבכי שהוא יותר ביטוי של רחמים רבים. ואולי באמצעות הבכייה ייפעל שתוכל לתקן. כשמדובר בך עצמך, בחורבן שלך, שם לא די לבכות. מבכי לא יבוא תיקון. הבכי רק יגרום לכך שהוא ירגיש
21:20 בנימין, און בנימין געוויינט על צוארי יוסף? איז, נאך דעם וואס מ׳האט גערעדט פריער, דאס איז דער ענין פון אהבת ישראל [לא ברור], איז פאראן נאך א טיפערע נקודה, לכאורה, אין דעם ענין פון בכיה. בשעת ס׳רעדט זיך, ווען איז בכיה דער ענין? ווען איז דער ענין פון וויינען א זאך? בשעת ס׳רעדט זיך וועגן דעם צווייטן אידן. בשעת דו זעסט דעם צווייטן אידן, און דו טוסט כל התלוי בך, דער צווייטער איד געפינט זיך אין א מעמד בלתי רצוי, איז דארף מען טאן וואס מ׳קען, אויף צו אים משפיע זיין, אויף צו מקרב זיין צו תורה ומצוות. אבער דו זעסט, ער געפינט זיך אין א מעמד חורבן, דארף מען מתקן זיין און פרובירן העלפן און מקרב זיין צו תורה ומצוות. אבער די בכיה געפינט זיך לגבי דעם צווייטן מענטשן. איז אמאל קומט עס אן למעמד ומצב וואו דו קענסט מער נישט וואס טאן, איז מער א זאך פון רחמים רבים. ווילסטו וויינען? יא, אויף יענעמס מעמד ומצב דו קענסט דאך טאן, העלפן, אבער סוף כל סוף די בכיה געפינט זיך אין יענעמס זייט. און בשעת דו זעסט, זעסט ביי יענעם ענין פון, פון, פון חורבן, יא, איז דעמאלטס איז מעשים דער ענין פון בכיה, וויינען, מער א זאך פון רחמים רבים. און דורך די בכיה אפשר פועל׳ט עס אז דו זאלסט קענען מתקן זיין. בשעת ס׳רעדט זיך וועגן זיך אליין, וועגן דעם אייגענעם חורבן, דארטן איז נישט גענוג צו וויינען. פון וויינען וועט נישט ווערן קיין תיקון. פון וויינען וועט ווערן מער נישט, אז ער וועט זיך פילן
22:55 הקלה. מטבע האדם, כשאדם נמצא בצער והוא בוכה, מה עושה הבכי? הבכי אינו מתקן דבר, אבל הוא מביא לו רווחה. יש מעין רמז בפסוק בתהלים, ״היתה לי דמעתי לחם״: הדמעה, הבכי, הם כמו לחם שמביא מעט רווחה לנפש. לכן בעבודת האדם, פעמים רבות, כשהוא שב בתשובה והתשובה מביאה אותו עד לדמעות, עד לבכייה של תשובה, לפעמים הבכייה של התשובה עצמה מרגיעה אותו. הוא כבר מרגיש טוב, ובזה עצמו הוא מרגיש שכבר סיים עם העניין. הוא מרגיש הקלה, וההקלה הזאת עלולה לגרום לכך שיישאר באותו מצב. על זה אומרים: כשמדובר בך עצמך, לא די לבכות, כי הבכי לא יעזור. צריך לעשות, צריך לגשת לעבודה. לא די לבכות; צריך לבנות, צריך לפעול, צריך לעשות דברים בפועל. וזוהי ההוראה שהפסוק מספר לנו: יוסף הצדיק בכה על צווארי בנימין, ובנימין בכה על צווארי יוסף. על חורבנו של השני יש מקום לבכות, מתוך רחמים רבים. על החורבן שלך עצמך, הבכי אינו אלא גורם לך להרגיש הקלה: הרי כבר
22:55 גרינגער ביי זיך. ס׳איז בטבע האדם, אז א מענטש געפינט זיך אין א צער, און ער וויינט, לכאורה, וואס טוט דער וויינען? דער וויינען איז נישט מתקן גארנישט, אבער דער וויינען איז א רווח לו. ס׳איז דא א שטיקל רמז וואס עס שטייט דארט אין תהלים, יא, דער פסוק, „היתה לי דמעתי לחם“, יא, די דמעה, דער וויינען איז ווי א לחם וואס מאכט א שטיקל א רווח ונפש. איז במילא, א מענטש, ס׳איז ביי דער עבודה פון א מענטש, אז דער מענטש האט א סך מאל, יא, בשעת ס׳רעדט זיך איז ער אין תשובה, און די תשובה קומט צו אים ביז צו דמעות, ביז צו בכיה של תשובה. איז אמאל די בכיה של תשובה אליין מאכט אים רואיג, ער פילט זיך שוין גוט, און מיט דעם אליין פילט ער זיך שוין אלס ער האט שוין פארמאכט געווען, ער פילט זיך שוין גרינגער ביי זיך, און דער פילן גרינגער ביי זיך פעלט אויס אז ער זאל בלייבן אין דעם זעלבן מעמד ומצב. איז אויף דעם זאגט מען, ווען ס׳רעדט זיך וועגן זיך אליין, איז נישט גענוג אז וויי, אז צו וויינען. ווייל דער וויינען וועט נישט העלפן. נישט נאר דאס, דו וועסט טאן. דו דארפסט דאך נעמען צו דער ארבעט. איז נישט גענוג צו וויינען, דארפסטו בויען, דארפסטו טאן, דארפסטו טאן ענינים של מעשה. און דאס איז די הוראה וואס דער פסוק דערציילט אונז, אז יוסף הצדיק, דער וויינען האט געווען על צוארי בנימין. בנימין האט געוויינט על צוארי יוסף. אויף יענעמס חורבן איז דא צו וויינען, צוליב רחמים רבים. אויף דעם אייגענעם חורבן איז דער וויינען ניט מער ווי מ׳פילט זיך גרינגער ביי זיך, האט שוין
24:18 בכיתי, ואני כבר מרוצה מכך שבכיתי, ובינתיים אני ממשיך לבכות. אבל כאן לא אומרים שההוראה היא לבכות. והרי ידוע הפתגם שהרבי אמר פעם: ״גדולה פעולה אחת מאלף אנחות״. כן, לא יוצאים ידי חובה באנחות בלבד. ״פעולה אחת״ פירושה להפסיק לבכות, להפסיק להיאנח; צריך לעשות משהו ממשי בפועל. את בית המקדש שלך צריך לבנות. וזוהי ההוראה שמלמדת אותנו פרשת ויגש, פרשה של גאולה. כשלומדים אותה על פי חסידות, זו הפרשה של יהודה ויוסף, וזה קשור לענייני בית המקדש. הרי אנחנו כבר... והדברים מבוארים בחסידות באריכות. גם ״ואת יהודה שלח לפניו״, שנלמד עליו בהקשר של הגאולה, דוד מלך ישראל — קשור למלכות דוד, למלכותו של מלך המשיח. הפרשה באה לומר וללמד אותנו את ההוראה הנפלאה הזאת: נמצאים בגלות. בפשטות, אתה נמצא בגלות וצריך לבכות על חורבן בית המקדש. כן, צריך לבכות על חורבן בית המקדש ולבכות על הגלות. ואז באה הפרשה ואומרת: לבכות צריך על חורבנו של השני. על החורבן שלך, על הגלות שלך, על הגלות הפנימית, לא צריך רק להיות כבר בחיות, אלא
24:18 אויך געוויינט. איך בין אויך שוין צופרידן, אז ער האט געוויינט, און מיט דעם האט ער נאך געטיילט געוויינט. אבער דא זאגט מען דאך נישט, די הוראה איז וויינען? און דער פסק איז דאך ידוע: דער רבי האט אמאל געזאגט, „גדולה פעולה אחת מאלף אנחות“. יא, ס׳גייט נישט אויס זיין מיט קרעכצן אליין. אז די פעולה אחת, דאס הייסט, אויפהערן צו וויינען, אויפהערן צו קרעכצן, דארף מען קאנקרעט און בפועל ממש עפעס אויפטאן. דעם אייגענעם בית המקדש דארף מען אויפבויען. און דאס איז די הוראה וואס די פרשה לערנט אונז, פרשת ויגש, וואס איז די פרשה של גאולה. ס׳איז די פרשה, ווען דו לערנסט דאס על פי חסידות, איז דאס די פרשה פון יהודה מיט יוסף, און דאס האט צו טאן מיט די ענינים פון דעם בית המקדש. מיר זיינען דאך שוין, און עס רעדט זיך אין חסידות באריכות הענינים. אויך דאס אין „ואת יהודה שלח לפניו“ וואס מיר גייען לערנען ביי דער גאולה, אה, אה, די דוד מלך ישראל, איז דאס פארבונדן מיט דעם מלכות דוד, דעם מלכות פון מלך המשיח. איז די פרשה געקומען זאגן און לערנען אונז די הוראה, די נפלא, אז מ׳איז אין גלות. פשט, דאס הייסט, דו געפינסט זיך אין א גלות און דו דארפסט וויינען אויף דעם חורבן בית המקדש. יא, דו מוזט וויינען אויף דעם חורבן בית המקדש און וויינען אויף דעם גלות. זאגט מען דאן, קומט די פרשה און זאגט: וויינען דארף מען וויינען אויף יענעם חורבן. אויף דעם אייגענעם חורבן, אויף דעם אייגענעם גלות, אויף דעם גלות פנימי, דארף מען נישט נאר זיין שוין צו חיות, נאר
25:34 גם לבנות מחדש — לבנות את בית המקדש הפרטי, לבנות את המצב שבו אפשר להמשיך, לחבר ולהוריד את אור הנשמה, שיאיר בגוף ובנפש הבהמית, שיאיר בחלקו בעולם, יאיר את העולם ויעשה דירה לו יתברך. זהו בית המקדש הפרטי, שעל ידו בונים את בית המקדש הכללי. אבל במדרש מובא דבר מעניין: כשיעקב נפגש עם יוסף, יוסף ובנימין בכו. בפגישה עם יעקב לא נאמר שבכה. אבל מה היה בפגישה עם יעקב? הגמרא אומרת שבפגישה עם יעקב אבינו הוא לא בכה. ומה עשה? הוא קרא קריאת שמע. יעקב אבינו קרא קריאת שמע. בפשטות, המפרשים לומדים מכאן את המעלה הגדולה של יעקב אבינו: במשך עשרים ושתיים שנה הוא חשב שבנו [לא ברור], והוא היה באבל ובכה והיה [לא ברור]. הוא היה במצב מר ממש; במשך עשרים ושתיים שנה חשב שבנו אבד. והנה, אחרי עשרים ושתיים שנה, הוא פוגש את יוסף שלו, את בן זקוניו. ואף על פי כן, יעקב [לא ברור] קריאת שמע. וקריאת שמע עצמה — האם הוא
25:34 אויך צוריק אויפבויען, אויפבויען דעם אייגענעם בית המקדש, אויפבויען דעם מצב, אז מ׳זאל קענען ממשיך זיין, מחבר זיין, אראפברענגען דעם אור הנשמה, זאל לייכטן אין דעם גוף און לייכטן אין דער נפש הבהמית, זאל לייכטן אין חלקו בעולם, אויפגיין אויף דער וועלט און מאכן א דירה לו יתברך. דעם בית המקדש הפרטי, וואס דורך דעם ווערט מען אויפבויען דעם בית המקדש הכללי. עס שטייט דאך אבער אין מדרש אן אינטערעסאנטע זאך: ביי יעקב, ווען ער האט זיך באגעגנט מיט יוסף, האט ער געוויינט; יוסף מיט בנימין. ביי דער פגישה צו יעקב שטייט נישט. זאגט דער מדרש, אבער וואס איז דער ענין ביי דער פגישה צו יעקב? די גמרא זאגט, אז ביי דער פגישה צו יעקב אבינו, אז ער האט נישט געוויינט. נו, וואס? ער האט געלייענט שמע. יעקב אבינו האט אים געזאגט קריאת שמע. איז מען לערנט בפשטות, די מפרשים, אז דער גרויסער עילוי פון יעקב אבינו, צוויי־און־צוואנציג יאר וואס ער האט געמיינט אז זיין זון איז [לא ברור], און ער איז באבל און ער וויינט און ער איז [לא ברור], ער געפינט זיך אין א מצב, ממש א ביטערער מצב, צוויי־און־צוואנציג יאר מיינט ער אז זיין זון איז פארלוירן געווארן. און דא קומט ער זיך טרעפן, נאך צוויי־און־צוואנציג יאר, טרעפט זיך מיט זיין יוסף׳ן, זיין בן זקונים. יא, יוסף, אה, אה, וואס, יא, יעקב מיט דעם [לא ברור] קריאת שמע. אבער אליין קריאת שמע. און וואס אליין קריאת שמע, איז ער
26:56 בכה? על כך אומרים שזו גדלותו של יעקב אבינו: באותו רגע, כשקרא קריאת שמע, היה קשור לגמרי לאלוקות, ואפילו שום [לא ברור]. הרי מה, הוא לא היה עם בנו? מהו העניין בפשטות? זהו סיפור הדברים, ה[לא ברור] של יעקב. אבל בפשטות מדובר כאן גם בעניינים נוספים. הרי נשאלת השאלה: מה הפשט כאן? מדוע יעקב אבינו קרא קריאת שמע? לכאורה, על חורבן בית המקדש צריך לבכות. מדוע קרא יעקב קריאת שמע? ובכן, האמת היא שקריאת שמע של יעקב אבינו היא עיקר עניינו של בניין בית המקדש. מהו עניינה של קריאת שמע? הגמרא אומרת בברכות: ״כל הקורא קריאת שמע בלא תפילין, כאילו הקריב עולה בלא מנחה וזבח בלא נסכים״. כלומר, קריאת שמע ותפילין קשורות לעבודת הקרבנות. ואנחנו מבינים בפשטות שכל עניינו של בית המקדש, כפי שאומר הרמב״ם, הוא להיות מקום להקריב בו קרבנות. ועניין הקרבנות הוא: ״אדם כי יקריב מכם קרבן לה׳, מן הבהמה, מן הבקר ומן הצאן תקריבו את קרבנכם״. בלקוטי תורה מבואר ש״אדם כי יקריב מכם״ פירושו שאדם מקריב את עצמו; ״מכם קרבן לה׳״ — מעצמו הוא מקריב את גופו ואת נפשו הבהמית. כיצד הוא מקריב את עצמו? באמצעות ״שמע ישראל ה׳ אלקינו ה׳ אחד״, ״ואהבת... בכל לבבך״ — בשני יצריך. כשהוא מתבונן
26:56 געוויינט, איז, איז, איז, איז דאס זאגט מען, די גדלות פון יעקב אבינו, אז אין דעם מאמענט, עס האט געלייענט קריאת שמע, איז ער געווען אינגאנצן פארבונדן מיט ג־טלעכקייט, און אפילו קיין שום [לא ברור]. יא, וואס האט ער נישט ביים זון? וואס איז דער ענין בפשטות? דאס איז סיפור הדברים, דער [לא ברור] פון יעקב. אבער בפשטות, דאס רעדט אויך פון ענינים. ער האט דאך די שאלה: וואס איז דאך דער פשט דא? וואס איז דער פשט אז יעקב אבינו האט געלייענט שמע? לכאורה, חורבן בית המקדש, דארף מען דאך וויינען. איבער וואס האט יעקב געלייענט שמע? נו, דער אמת׳ער ענין איז, אז דער געלייענט שמע פון יעקב אבינו איז דער עיקר ענין פון בנין בית המקדש. וואס איז דער ענין פון געלייענט שמע? די גמרא זאגט דאך אין ברכות: „כל הקורא קריאת שמע בלא תפילין, כאילו הקריב עולה בלא מנחה וזבח בלא נסכים“. דאס הייסט, דער ענין פון קריאת שמע און תפילין איז פארבונדן מיט עבודת הקרבנות. און מיר פארשטייען בפשטות, דער גאנצער ענין פון בית המקדש, ווי דער רמב״ם זאגט, דאס איז א מקום להקריב בו קרבנות. און דער ענין הקרבנות איז: „אדם כי יקריב מכם קרבן לה׳, מן הבהמה, מן הבקר ומן הצאן תקריבו את קרבנכם“. אין לקוטי תורה, „אדם כי יקריב מכם“, דאס הייסט, דו מקריב זיין זיך, „מכם קרבן לה׳“, פון זיך אליין מקריב זיין גוף ונפש הבהמית. ווי איז ער מקריב זיך? דורך „שמע ישראל ה׳ אלקינו ה׳ אחד“, „ואהבת ... בכל לבבך“, בשני יצריך. אז ער איז זיך מתבונן
28:25 באהבת ה׳. מה פירוש אהבת ה׳ ״בכל לבבך״ — בשני יצריך? מדובר על הקרבת הגוף והנפש הבהמית, ״מן הבהמה, מן הבקר ומן הצאן״, כמו בקרבנות. זו הרי כל הנקודה. יעקב באמת ראה את חורבן בית המקדש דרך יוסף ודרך בנימין. זה היה דבר שנגע לו עצמו. ממילא, אהבתו הייתה כללית. אבל באמת, העניין הוא שצריך לבנות מחדש. כיצד בונים את בית המקדש? על ידי קריאת שמע. באמצעות העבודה של קריאת שמע בונים את בניין בית המקדש. ויש בזה ביאור עמוק יותר, שמביא אותנו לעניין: מה פשר קריאת שמע שאמר יעקב אבינו בשעה שראה את חורבן בית המקדש? הדבר קשור לעניין שהחורבן מביא אותנו אליו. הגמרא מספרת על רבי עקיבא, שבשעה שסרקו את בשרו במסרקות של ברזל, בשעת מסירות הנפש, אמר: ״שמע ישראל ה׳ אלקינו ה׳ אחד״. הגמרא מספרת שתלמידיו שאלו אותו: ״רבינו, עד כאן?״ התלמידים שאלו: עד כדי כך צריך להגיע עם קריאת שמע? הוא אמר שכל ימיו חיכה ל״מתי יבוא לידי ואקיימנו״ — למסור את הנפש על קידוש השם. וכעת, כשהדבר הגיע, טוב. ודאי שזו דווקא קריאת שמע. זו הגמרא בברכות. וזה מביא אותנו להבין שכך היה גם אצל יעקב אבינו. על רבי עקיבא נאמר שנשמתו הייתה נשמת
28:25 אין אהבת השם. וואס מיינט אהבת השם, „בכל לבבך“ — בשני יצריך? דאס רעדט וועגן דעם וואס מ׳איז מקריב דעם גוף און נפש הבהמית, „מן הבהמה, מן הבקר, מן הצאן“, ביי די קרבנות. דאס איז דאך די גאנצע נקודה. אז יעקב, יעקב האט באמת געזען דעם חורבן בית המקדש דורך יוסף און דורך בנימין. דאס איז געווען זיין אייגענע זאך. ממילא איז זיין אהבה געווען בכלל. באמת איז געווען דער ענין אז מ׳דארף דאך ווידער בויען. ווי בויט מען דעם בית המקדש? על ידי קריאת שמע. דורך דער עבודה פון קריאת שמע, דורך דעם בויט מען דעם בנין בית המקדש. און דאס איז נאך פאראן א טיפערער ביאור, וואס ברענגט אונז צום ענין: אה, דער ענין וואס יעקב האט קריאת שמע געזאגט, דאס ביי יעקב אבינו איז געווען — וואס האט ער קריאת שמע געזאגט בשעת ער האט געזען דעם חורבן בית המקדש? דאס איז פארבונדן מיט דעם ענין וואס ברענגט אונז דער חורבן. וואס די גמרא זאגט בנוגע צו רבי עקיבא: אז רבי עקיבא, בשעת מ׳האט אים מסרק געווען במסרקות של ברזל, בשעת עס איז געווען די שעה פון מסירות נפש, און רבי עקיבא האט געזאגט „שמע ישראל ה׳ אלקינו ה׳ אחד“. איז די גמרא דערציילט: האבן זיינע תלמידים אים געפרעגט, „רבינו, עד כאן?“ די תלמידים האבן געפרעגט: ביז דא דארף מען גיין מיט דעם ענין פון קריאת שמע? האט ער געזאגט אז כל ימי האב איך געווארט, „מתי יבוא לידי ואקיימנו“ — מ׳דארף קענען זיין מוסר נפש על קידוש השם. און איצטער איז עס געקומען, איז גוט. זיכער איז דאס דווקא קריאת שמע. דאס איז די גמרא אין ברכות. דאס ברענגט אונז אין פנים. אז על דרך זה ביי יעקב אבינו. יעקב — עס שטייט אז רבי עקיבא איז געווען די נשמה פון
30:03 יעקב אבינו. בברכות יעקב ליוסף נאמר ״אביר יעקב״. הביטוי ״אביר יעקב״ מלמד אותנו שזהו רבי עקיבא. נשמתו של רבי עקיבא הייתה נשמת יעקב אבינו. לפי זה, קריאת שמע של יעקב אבינו היא על דרך קריאת שמע של רבי עקיבא. מה הייתה טענת התלמידים? טענתם הייתה: איך יכול להיות בניין בית המקדש? איך יכול להיות ״אחד״? התלמידים הסתכלו וראו כיצד סורקים את בשרו של רבי עקיבא במסרקות של ברזל. ״זו תורה וזו שכרה?״ ורבי עקיבא אומר ״שמע ישראל ה׳ אלקינו ה׳ אחד״. טענתם הייתה: איך אפשר לומר ״ה׳ אחד״ בשעה שיש מידות רעות כאלה? איך יכולים גויים, רחמנא ליצלן, לעשות לרבי עקיבא את מה שעשו לו במסרקות של ברזל? היכן רואים כאן ״אחד״? רבי עקיבא אמר: אדרבה, דווקא בזה הוא רואה את ה״אחד״. רבי עקיבא עבד כל ימיו כדי להגיע ל״אחד״ הזה. גם העובדה שגויים יכולים לענות אותו נכללת באחדות הוי׳ בעולם. ודווקא כך מגלים את עומק הנשמה, כשהיא קשורה לגדלות גם בחושך הגדול ביותר. דווקא בזה מתגלה האחדות האמיתית — שאדם נמצא עם הקב״ה גם בחושך הגדול ביותר. זו הנקודה שיעקב אבינו גילה כאן. כשמדובר ביוסף ובנימין, שהם בית המקדש, זו הבחינה: יש חורבן, יש העלם, יש חורבן בין
30:03 יעקב אבינו. עס שטייט „אביר יעקב“ אין די ברכות פון יעקב צו יוסף. עס שטייט דער לשון „אביר יעקב“. עס ברענגט אונז אין פנים אז „אביר יעקב“ — דאס איז רבי עקיבא. רבי עקיבא איז געווען די נשמה פון יעקב אבינו. וואס לפי זה, דאס איז דער ענין פון קריאת שמע ביי יעקב אבינו על דרך רבי עקיבא. די טענה פון די תלמידים — וואס איז געווען די טענה פון די תלמידים? די תלמידים׳ טענה איז געווען: ווי קען זיין דער בנין בית המקדש? ווי קען זיין „אחד“? די תלמידים האבן געקוקט און געזען ווי מ׳איז רבי עקיבא מסרק במסרקות של ברזל. „זו תורה וזו שכרה?“ און רבי עקיבא זאגט „שמע ישראל ה׳ אלקינו ה׳ אחד“. די טענה איז געווען: ווי קען זיין „ה׳ אחד“ בשעת עס איז דא אזעלכע מידות רעות? ווי קענען גויים, רחמנא ליצלן, טאן דאס וואס זיי האבן געטאן צו רבי עקיבא מיט די מסרקות של ברזל? ווי זעט מען דא „אחד“? האט רבי עקיבא געזאגט: אדרבה, ער זעט אין דעם דעם „אחד“. רבי עקיבא האט כל ימיו געארבעט צו דערגרייכן דעם „אחד“. אז אפילו גויים קענען אים פייניקן, איז אויך דאס אין דעם אחדות הוי׳ אין דער וועלט. און דורך דעם ברענגט מען ארויס דעם עומק הנשמה. ווייל ער איז צוגעבונדן צו גדלות אין גרעסטן חושך. וואס אין דעם דווקא ברענגט מען ארויס די אמת׳ע אחדות, וואס איינער איז מיט דעם אייבערשטן אפילו אין גרעסטן חושך. איז די נקודה וואס יעקב אבינו מגלה געווען דא. בשעת יוסף און בנימין זיינען בית המקדש, איז דאס די בחינה. עס איז דא חורבן, עס איז דא העלם, עס איז דא חורבן בין
31:42 הם. בא יעקב אבינו וקורא קריאת שמע. יעקב אבינו רואה בחורבן בית המקדש את ה״אחד״: שכאן יתגלה העומק של שם הוי׳, שגם עומק החושך יתהפך לאור, שחושך הגלות הוא בעצם, בפנימיות, ירידה צורך עלייה. והגמרא הרי מספרת על רבי עקיבא. כך גם אצל רבי עקיבא: זהו רבי עקיבא ש״היה מצחק״. כשהם ראו את החורבן, שועל יוצא מבית קודשי הקודשים, וכל חבריו, רבן גמליאל, רבי יהושע ורבי אלעזר בן עזריה, בוכים — רבי עקיבא מצחק. מדוע רבי עקיבא מצחק? כי הוא ראה בחורבן בית המקדש את קיום הנבואה של ״עוד ישבו זקנים וזקנות ברחובות ירושלים״. וכפי שעולה מדברי הגמרא בסוף מסכת מכות, הוא ראה את הגאולה בתוך החורבן, הוא ראה את אור הגאולה בתוך החושך. וזה מרומז בסיפור של הפרשה של היום, שיעקב אבינו קורא קריאת שמע בעת חורבן בית המקדש: הוא רואה את התיקון של ״אחד״, שיתגלה במקום החושך. ומה שהתגלה הוא לא רק זה, אלא גם הפרי שיוצא מכך. ורבי עקיבא מצחק, כי הוא קורא קריאת שמע; הוא רואה את מלכות הוי׳ האמיתית, שתתגלה בכל העניינים. וזה הלימוד מהפרשה של היום: שלא צריך להתרגש מכך שעדיין יש חושך. לא צריך לפחד כשעדיין יש גלות. צריך לדעת שכל תכלית הגלות היא כדי לבנות את בית המקדש. וכשרוצים את בניין בית המקדש, קודם כול צריך לעשות פעולה, אחת מאלף, בהווה. לא צריך לעסוק בחורבן, אלא צריך לעסוק בבניין, בבניין בית המקדש, ולהביא את
31:42 זיי. קומט צו גיין יעקב אבינו און ער ליינט קריאת שמע. יעקב אבינו זעט אין דעם חורבן בית המקדש דעם „אחד“. אז דא וועט נתגלה ווערן דער טיפער ענין פון שם הוי׳. אז אויך דער עומק פון חושך וועט זיך איבערקערן צו אור. אז דער חושך הגלות איז בעצם, בפנימיות, א ירידה צורך עליה. און די גמרא דערציילט דאך וועגן רבי עקיבא. על דרך זה ביי רבי עקיבא, איז דאס רבי עקיבא וואס „היה מצחק“. בשעת זיי האבן געזען דעם חורבן, א שועל יוצא מבית קדשי הקדשים, און אלע חברים, רבן גמליאל, רבי יהושע און רבי אלעזר בן עזריה, וויינען, און רבי עקיבא מצחק. פארוואס איז רבי עקיבא מצחק? ווייל ער האט געזען דעם חורבן בית המקדש, ער האט געזען דעם קיום הנבואה פון „עוד ישבו זקנים וזקנות ברחובות ירושלים“. און די גמרא זאגט אין סוף מסכת מכות: ער האט געזען די גאולה אינעם חורבן, ער האט געזען דעם אור הגאולה אינעם חושך. און דאס איז מרומז אין דעם סיפור פון דער היינטיקער סדרה, אז יעקב אבינו ליינט קריאת שמע ביים חורבן בית המקדש: ער זעט דעם תיקון פון „אחד“, וואס וועט נתגלה ווערן במקום החושך. און דאס וואס איז נתגלה געווארן, דאס איז נישט נאר ער, נאר אויך דער פרי וואס קומט דערפון. און רבי עקיבא מצחק, ווייל ער ליינט קריאת שמע; ער זעט די מלכות פון הוי׳ אמיתית, וואס וועט נתגלה ווערן אין אלע ענינים. און דאס איז דער לימוד פון דער היינטיקער סדרה: אז מ׳דארף זיך נישט נתפעל ווערן בשעת עס איז נאך דא חושך. מ׳דארף זיך נישט שרעקן בשעת עס איז נאך דא גלות. מ׳דארף וויסן אז דער גאנצער תכלית פון דער גלות איז כדי צו בויען דעם בית המקדש. און בשעת מ׳וויל דעם בנין בית המקדש, איז קודם כל דארף מען טאן א פעולה, אחת מאלף, אין דער הווה. מ׳דארף זיך נישט פארנעמען מיטן חורבן, נאר מ׳דארף זיך פארנעמען מיטן בנין, דעם בנין בית המקדש, און ברענגען די
33:30 השכינה, ולהביא את אור הגאולה לתוך חושך הגלות. ועל ידי כך נזכה שבימינו יתהפכו הימים, ימי עשרה בטבת שבאים אחרי ה׳ טבת וקשורים לחושך הגלות — יתהפכו ״לששון ולשמחה ולמועדים טובים״. ונזכה תיכף לגאולה, שכל חושך הגלות יהיה אור, ו״והיה ה׳ לך לאור עולם״, בימינו ממש, על ידי משיח צדקנו, בגאולה האמיתית והשלימה.
33:30 שכינה, און ברענגען דעם אור הגאולה אין חושך הגלות. און דורך דעם וועט מען זוכה זיין אז בימינו וועלן זיך איבערקערן די טעג, די טעג פון עשרה בטבת, וואס קומען נאך ה׳ טבת, וואס זענען פארבונדן מיט חושך הגלות — וועלן זיך איבערקערן „לששון ולשמחה ולמועדים טובים“. און מיר וועלן זוכה זיין תיכף צו דער גאולה, אז דער גאנצער חושך הגלות וועט זיין אור, און „והיה ה׳ לך לאור עולם“, בימינו ממש, על ידי משיח צדקנו, בגאולה האמיתית והשלימה.