לעבן חסידות · פרק 48 · 2022-11-03 · 26:39
לך לך - גיין צו… זיך אליין - הרב אשר פרקש
תיאור הפרק
מקורות: • כתר שם טוב סימן כד • מאמר ד״ה לך לך תרס״ז, תש״ב • אגרות קודש אדמו״ר הרש״ב נ״ע חלק א אגרת ק • לקוטי שיחות חלק ד הוספות לך לך
השמע המקורי · הערך על הרב אשר פרקש בחב"דפדיה
תמלול אוטומטי מהשמע, ותרגום מכונה לעברית. קישורים לחב"דפדיה נוספו אוטומטית.
00:02 פעם בא חסיד לאדמו"ר המהר"ש, התלונן על עצמו ואמר שהוא בעל תחבולות. כל דבר שהוא עושה, כל דבר שהוא אומר, הכול נעשה אצלו בערמומיות. כלומר, הוא אינו אדם ישר ופשוט. אמר לו אדמו"ר המהר"ש שהתיקון לכך הוא לעשות שש מאות תעניות, [לא ברור]. האיש נדהם לגמרי ואמר: ״מה פירוש?״ הוא לא הבין את עניין התעניות. הרי בדרך החסידות תענית אינה עניין. אמר לו אדמו"ר המהר"ש: ״מה אתה חושב?״ ״אני מתכוון לצום, לא לאכול מהבוקר עד הלילה?״ ״לא זה עניינה של תענית. זה נקרא, כפי שאומרים היום, לעשות דיאטה. לא לזה הכוונה. בתענית אני מתכוון לעבודה. כלומר, שבכל יום תחשוב על עצמך במשך חמש עשרה דקות. רק חמש עשרה דקות ביום. כשאני אומר לחשוב על עצמך, אין הכוונה לחשוב חסידות, אלא פשוט לחשוב באמת על עצמך. לחשוב מה קורה איתך.״ זו הייתה תשובתו של אדמו"ר המהר"ש. וכעבור שנתיים השתנה האיש מן הקצה אל הקצה, ונהפך לגמרי. אדמו"ר הריי"צ מספר ששמע זאת מאדמו"ר הרש"ב, ואדמו"ר הרש"ב אמר — הוא ראה את היהודי הזה ואמר שלא זו בלבד שהשתנה בכוחות הנפש, אלא
00:02 אַמאָל איז געקומען אַ חסיד צום רבי מהר״ש, און ער האָט זיך געקלאָגט אויף זיך און געזאָגט אַז ער איז אַ בעל תחבולות. יעדער זאַך וואָס ער טוט, וואָס ער רעדט, אַלץ טוט ער באופן פון ערמומיות. דאָס הייסט, אַז ער איז נישט קיין גלאַטער, נישט קיין גלייכער מענטש. האָט אים דער רבי מהר״ש געזאָגט, אַז דער תיקון פון דעם ענין איז צו טאָן זעקס הונדערט תעניות, [לא ברור]. דער מענטש איז אין גאַנצן נתפעל געוואָרן, און האָט געזאָגט: „וואָס הייסט?“ ער האָט נישט פאַרשטאַנען תעניות. אין דרך החסידות איז דאָך אַ תענית נישט געווען קיין ענין. האָט אים דער רבי מהר״ש געזאָגט: „וואָס מיינסטו?“ „איך מיין פאַסטן, נישט עסן פון אינדערפרי ביז ביינאַכט?“ „נישט דאָס איז דער ענין פון תענית. דאָס הייסט דאַן, ווי מ׳רופט דאָס אָן היינט, גיין מאַכן אַ דיעטע. נישט דאָס איז דער ענין. תענית מיין איך עבודה. דאָס הייסט, אַז יעדן טאָג זאָלסטו טראַכטן פופצן מינוט וועגן זיך. בלויז פופצן מינוט אַ טאָג. ווען איך מיין טראַכטן וועגן זיך, איז דאָס נישט דער ענין פון טראַכטן חסידות. נו, פשוט טראַכטן טאַקע וועגן זיך. טראַכטן וואָס טוט זיך מיט זיך.“ און דאָס איז געווען דעם רבי מהר״ש׳ס ענטפער. און אַז ס׳זענען דורכגעגאַנגען צוויי יאָר, איז דער מענטש נשתנה געוואָרן מן הקצה אל הקצה, ונהפך לגמרי. דער רבי ריי״צ דערציילט אַז ער האָט דאָס געהערט פון דעם רבי רש״ב, און דער רבי רש״ב האָט געזאָגט — ער האָט געזען דעם אידן און ער האָט געזאָגט אַז נישט נאָר איז ער נשתנה געוואָרן אין די כוחות הנפש, נאָר
02:10 שחל בו שינוי ממהות למהות. כן, אילו היית רואה אותו, כך אמר אדמו"ר הרש"ב לבנו, אדמו"ר הריי"צ, אילו היית רואה אותו, היית מתפעל משינוי המהות שחל ביהודי הזה. כשאדמו"ר הריי"צ סיפר את הסיפור, הוא אמר: הרי יש לשון בגמרא, הגמרא אומרת ״זאת אומרת״. מה פירוש ״זאת אומרת״? שמכל סיפור צריך לצאת משהו. מן הסיפור הזה צריך ללמוד הוראה: שיהודי צריך לחשוב בכל יום חמש עשרה דקות על עצמו. וזה עניינה של פרשת השבוע, פרשת לך לך. בפסוק ״לך לך מארצך וממולדתך ומבית אביך״, ידועה השאלה ששואלים: מה פירושה של המילה ״לך״ השנייה? מה היא באה לומר? לכאורה היא מיותרת. היה אפשר לכתוב רק ״לך״. מהו ״לך לך״? ובכלל, הציווי הראשון וההוראה הראשונה שהקב"ה אמר לאברהם אבינו הם הפסוק ״לך לך מארצך וממולדתך ומבית אביך אל הארץ אשר אראך״. מהו העניין בזה? כידוע, זה היה אחד מעשרת הניסיונות, ולפי כמה דעות הראשון שבעשרת הניסיונות: הניסיון לצאת, ״לך לך מארצך וממולדתך ומבית אביך״. זו הייתה ההוראה הראשונה ליהודי הראשון שהקב"ה אמר לו: עליו לצאת מארצו, מעירו, מ־
02:10 ביי אים איז געווען אַ שינוי ממהות למהות. יאָ, ווען דו וואָלסט אים געזען, אַזױ האָט דער רבי רש״ב געזאָגט צו זיין זון, דעם רבי ריי״צ, דעם פריערדיקן רבי׳ן, ווען דו וואָלסט אים געזען, וואָלסטו נתפעל געוואָרן פון דעם שינוי המהות וואָס ס׳איז געוואָרן אין דעם אידן. ווען דער רבי ריי״צ האָט דערציילט דעם סיפור, האָט ער געזאָגט: ס׳איז דאָך דאָ אַ לשון אין דער גמרא. די גמרא זאָגט „זאת אומרת“. וואָס איז דער טייטש „זאת אומרת“? דאָס איז אַז פון יעדער סיפור דאַרף זיך אַרויסלאָזן עפּעס. פון דעם סיפור דאַרף מען אַרויסנעמען אַ הוראה, אַז אַ איד דאַרף טראַכטן יעדן טאָג פופצן מינוט וועגן זיך. וואָס דער ענין פון היינטיקער פרשה, פרשת לך לך, וואָס אין פסוק „לך לך מארצך וממולדתך ומבית אביך“, איז דאָך ידוע די שאלה וואָס מ׳פרעגט: דאָס וואָרט „לך“, וואָס מיינט דאָס? וואָס קומט צו זאָגן דאָס וואָרט „לך“? לכאורה איז דאָס וואָרט „לך“ איבעריק. ס׳האָט געקענט שטיין „לך“. וואָס איז דאָס דער „לך לך“? בכלל, דער ערשטער ציווי און די ערשטע הוראה וואָס דער אויבערשטער האָט געזאָגט צו אברהם אבינו איז דער פסוק „לך לך מארצך וממולדתך ומבית אביך אל הארץ אשר אראך“. וואָס איז דאָ דער ענין? וואָס איז ידוע, דאָס איז געווען פון די עשרה נסיונות, און לכמה דעות איז דאָס דער ערשטער פון די עשרה נסיונות: דער נסיון פון גיין אַרויס, „לך לך מארצך וממולדתך ומבית אביך“. דאָס איז געווען די ערשטע הוראה צום ערשטן אידן וואָס דער אויבערשטער האָט אים געזאָגט, אַז ער דאַרף אַרויסגיין פון זיין לאַנד, פון זיין שטאָט, פון זיין
03:59 ״בית אביך אל הארץ אשר אראך״. מבואר באור החיים הקדוש בשם האלשיך, שפירוש ״לך לך״ שאמר לו הקב"ה הוא שיגיע לשורש נשמתו. כלומר, הקב"ה אומר לאברהם אבינו שעל ידי שיצא ״מארצך וממולדתך ומבית אביך״, יגיע ל״לך״, ל״לך״ האמיתי; יגיע לשורש נשמתו האמיתי. אצל כל יהודי, שורש הנשמה שלו הוא עצם הנשמה, שהיא ״חלק אלוקה ממעל ממש״. הנשמה היא חלק מן העצם. וכפי שאומר הבעל שם טוב בשם ר׳ סעדיה גאון: ״העצם כשאתה תופס במקצתו, אתה תופס בכולו״. יהודי הוא חלק מן העצם, וכשתופסים בחלק הזה, נמצא בו העצם כולו. כלומר, יהודי הוא פיסה של אלוקות, וזוהי מהותו האמיתית של יהודי. והקב"ה אומר לאברהם אבינו ״לך״: על ידי היציאה מ״ארצך וממולדתך ומבית אביך״, ״לך״ — תגיע לשורש נשמתך האמיתי. וכפי שהוא אומר כאן בתהילים, שהעבודות שלך יאירו בשורשך למעלה. כלומר, כשאדם נמצא כאן למטה, בשר ודם, אדם גשמי וחומרי, נמצא כאן בעלמא דשקרא, לכאורה, מה כבר פועלת פעולה, מעשה כאן למטה? זה דבר שהוא לגמרי [לא ברור]. וכאן אומרים שכאשר יהודי עושה מעשה,
03:59 „בית אביך אל הארץ אשר אראך“. איז מבואר אין אור החיים הקדוש בשם דעם אלשיך, אַז דער טייטש „לך לך“, וואָס דער אויבערשטער האָט אים געזאָגט, „לך“ מיינט אַז ער זאָל צוקומען לשורש נשמתו. דאָס הייסט, דער אויבערשטער זאָגט צו אברהם אבינו, אַז דורך דעם וואָס ער וועט אַרויסגיין „מארצך וממולדתך ומבית אביך“, איז דורך דעם וועט ער צוקומען „לך“, צו דעם אמת׳ן „לך“; ער וועט צוקומען צו דעם אמת׳ן שורש נשמתו. יעדער איד, זיין שורש הנשמה, דאָס איז דער עצם הנשמה וואָס איז אַ חלק אלוקה ממעל ממש. די נשמה איז אַ חלק פון דעם עצם. און ווי דער הייליקער בעל שם טוב זאָגט בשם ר׳ סעדיה גאון: „העצם כשאתה תופס במקצתו, אתה תופס בכולו.“ אַז אַ איד איז אַ חלק פון דעם עצם, און בשעת מ׳תופס דעם חלק, געפינט זיך אין דעם חלק דער גאַנצער עצם. דאָס הייסט אַז אַ איד איז אַ שטיק געטלעכקייט, און דאָס איז דער אמת׳ער מהות פון אַ אידן. און דער אויבערשטער זאָגט צו אברהם אבינו, „לך“, אַז דורך דעם אַרויסגיין פון „ארצך וממולדתך ומבית אביך“, איז „לך“ — וועסטו צוקומען צו דעם אמית׳ן שורש נשמתך. און ווי ער זאָגט דאָ אין תהלים, אַז דיינע עבודות וועלן מאיר זיין אין פאַר זיין שורש למעלה. דאָס הייסט, אַז בשעת אַ מענטש געפינט זיך דאָ למטה, אַ בשר ודם, אַ מענטש גשמי וחומרי, געפינט זיך דאָ אין עלמא דשקרא, און לכאורה, וואָס מאַכט אַ פעולה, אַ מעשה דאָ למטה? איז אַ זאַך וואָס איז אין גאַנצן [לא ברור]. און דאָ זאָגט מען אַז בשעת אַ איד טוט אַ מעשה,
05:50 כאשר יהודי עושה פעולה קטנה, כן, בעולם הזה הגשמי, בגופו הגשמי, הוא פועל בכל העולמות. וזה על ידי שהוא יוצא מן המדידות וההגבלות שלו, מן החומריות שלו, מ״ארצך וממולדתך ומבית אביך״ שלו. עם ה״לך״ הזה הוא מתקשר ל״לך״, לעצמיותו האמיתית, לשורש נשמתו האמיתי. ועל ידי כך, בעבודות שלו, בפעולות שיעשה כאן למטה — וזה מה שאומר כאן הקב"ה לאברהם אבינו, ועל דרך זה, מעשה אבות סימן לבנים, אצל כל יהודי: בפעולות שהוא עושה כאן למטה הוא גורם לכך שפעולותיו יעשו רושם למעלה, ועל ידי כך הוא מגלה את נשמתו שלו. וזה מה שהוא אומר בהמשך: ״אל הארץ אשר אראך״. ״אשר אראך״, כפי שהוא אומר, ״אראך ואגלה אותך בעצמי״. כן, שעל ידי ה״אראך״ — פירוש ״אל הארץ אשר אראך״ הוא: אראה לך, אראה לך את העצם שלך. ״אל הארץ אשר אראך״, אומר הקב"ה לאברהם אבינו, כן, ״אראך ואגלה אותך בעצמי״. על ידי כך שאברהם מוסר את נפשו ויוצא מ״ארצך וממולדתך ומבית אביך״, תגיע לעצמיותך האמיתית, תגלה את עצמיותך האמיתית. והעניין הזה הוא ראשית העבודה. כך מבואר גם במאמרי הרבי, וגם בתורת הבעל שם טוב, ש־
05:50 בשעת אַ איד טוט אַ פעולה קטנה, יאָ, בעולם הזה הגשמי, מיט זיין גוף הגשמי, טוט ער אויף אין אַלע עולמות. און דאָס איז דורך דעם וואָס ער גייט אַרויס פון זיינע מדידות והגבלות, פון זיינע חומריות, פון זיינע „ארצך, וממולדתך, ומבית אביך“. מיט דעם „לך“ איז ער זיך מקשר מיט „לך“, מיט זיין אמת׳ער עצמיות, מיט זיין אמת׳ן שורש הנשמה. און דורך דעם, מיט זיינע עבודות, די פעולות וואָס ער וועט טאָן דאָ למטה — און דאָ זאָגט דער אויבערשטער צו אברהם אבינו, און על דרך זה, מעשה אבות סימן לבנים, אַז ביי יעדן איד, דורך די פעולות וואָס ער טוט דאָ למטה, מאַכט ער אַז זיינע פעולות זאָלן מאַכן אַ רושם למעלה, און דורך דעם איז ער מגלה זיין אייגענע נשמה. און דאָס איז וואָס ער זאָגט ווייטער: „אל הארץ אשר אראך“. „אשר אראך“, ווי ער זאָגט, „אראך ואגלה אותך בעצמי“. יאָ, אַז דורך דעם „אראך“ — וואָס דער טייטש פון „אל הארץ אשר אראך“ איז: איך וועל דיר באַווייזן, איך וועל דיר באַווייזן דיין אייגענע עצם. „אל הארץ אשר אראך“, זאָגט דער אויבערשטער צו אברהם אבינו, יאָ, „אראך ואגלה אותך בעצמי“. אַז דורך דעם וואָס אברהם איז זיך מוסר נפש און גייט אַרויס פון „ארצך, וממולדתך, ומבית אביך“, וועסטו דורך דעם צוקומען צו דיין אמת׳ער עצמיות, מגלה זיין דיין אמת׳ער עצמיות. און דער ענין, דאָס איז ראשית העבודה. איז מבואר אויך אין רבי׳נס מאמרים, און אויך אין דער תורה פון בעל שם טוב, וואָס
07:38 הבעל שם טוב הקדוש מפרש זאת ומביא בעניין הזה דבר בשם רב סעדיה גאון. רב סעדיה גאון אומר שעיקר תכלית בריאת האדם בעולם היא לשבור את החומריות, לשבור את מידותיו. ועל כך אומר הבעל שם טוב שזהו עניינו של ״לך לך״, שאמר הקב״ה לאברהם אבינו. כלומר, כאשר הקב״ה בחר באברהם אבינו והוא נעשה היהודי הראשון — וזהו, בסך הכול, עניינה של פרשת לך לך, כידוע. הרי אברהם אבינו כבר מופיע בפרשת נח; הוא נזכר בכתוב עוד לפני שהקב״ה בחר בו. אין זו כמו מעלתו של נח: אנחנו רואים שהתורה אינה מספרת דבר על אברהם אבינו ועל העבודות שלו. אף על פי שאברהם אבינו עסק בעבודות רבות, והמדרש מספר סיפורים רבים על אברהם אבינו, על כוחותיו, על מסירות הנפש שלו, על ענייניו ועל עיסוקיו — על כל הדברים האלה לא כתוב דבר בתורה. רק בפרשת לך לך מתחיל דבר חדש: ״ויאמר ה׳ אל אברם לך לך מארצך וממולדתך״. כאן מתחיל עניינו של אברהם אבינו. כלומר, אז מתחיל העניין, וכאן באה כל עבודתו של אברהם אבינו. אף שהיה צדיק גדול ועשה דברים רבים, מאחר שכל זה היה לפני ״ויאמר ה׳ אל אברם לך לך״, זו הייתה עבודה שמצד
07:38 דער הייליגער בעל שם טוב טייטשט, וואָס ער ברענגט אַ וואָרט פון ר׳ סעדיה גאון אויף דעם ענין. אַז ר׳ סעדיה גאון זאָגט, אַז דער עיקר תכלית בריאת האדם בעולם איז כדי לשבור, יאָ, די חומריות, לשבור מדותיו, יאָ. און אויף דעם זאָגט דער בעל שם טוב, אַז דאָס איז דער ענין פון „לך לך“, וואָס דער אויבערשטער האָט געזאָגט צו אברהם אבינו. דאָס הייסט, אַז בשעת דער אויבערשטער האָט אויסגעקליבן אברהם אבינו, און ער איז געוואָרן דער ערשטער איד — און דאָס איז סך הכל פרשת „לך לך“, כידוע — אַז דער ענין פון אברהם אבינו אין פרשת נח, איז אברהם אבינו שוין געווען, איז געשריבן, עס שטייט געשריבן נאָך פאַר דעם וואָס דער אויבערשטער האָט אים אויסגעקליבן. דאָס איז נישט די גרויסקייט פון נח, ווען מ׳זעט אַז די תורה דערציילט נישט גאָרנישט וועגן אברהם אבינו, וואָס זענען געווען זיינע עבודות. הגם אַז אברהם אבינו האָט געהאַט מערערע עבודות, ווייל דער מדרש דערציילט ריבוי סיפורים וועגן אברהם אבינו, זיינע כוחות, זיין מסירת נפש מיט זיינע ענינים און זיינע עסקנים, און איבער די אַלע זאַכן, אפילו כי אין תורה שטייט גאָרנישט וועגן דעם. ערשט אין פרשת לך לך הייבט זיך אָן אַ נייע זאַך: „ויאמר ה׳ אל אברם לך לך מארצך וממולדתך“. דאָ הייבט זיך אָן דער ענין פון אברהם אבינו. איז וואָס מ׳הערט, דעמאָלט הייבט זיך אָן דער ענין, דאָ קומט די גאַנצע עבודה פון אברהם אבינו. הגם ער איז געווען אַ צדיק גדול און האָט געטאָן ריבוי ענינים, ווי באַלד דאָס איז געווען פאַר דעם „ויאמר ה׳ אל אברם לך לך“, איז דאָס געווען אַן עבודה וואָס איז געווען מצד
09:02 אברהם אבינו, ולא מצד עצם היותו יהודי. כאשר הקב״ה בחר באברהם אבינו — ״אתה הוא ה׳ האלקים אשר בחרת באברם״ — הבחירה באה מלמעלה. ואז אמר הקב״ה: ״לך לך״, צא מעצמך, צא מ״ארצך וממולדתך ומבית אביך״, ואז, ב״לך״, יוכל לגלות את שורש הנשמה — ״אראך ואגלה אותך בעצמי״ — לגלות בעולם הגשמי את עצם היהודי. ועל ידי כך כל עבודותיו מכאן ואילך יעשו רושם למעלה ולמטה. ובכך יוכל להתקשר עם הקב״ה, לשנות את העולם ולעשות את העולם דירה ליוצרו. בזה מתורצת השאלה הידועה: מדוע התורה אינה מספרת על אברהם אבינו עד עכשיו, ורק כעת מתחיל סיפורו? הנקודה היא שהקשר של יהודי עם הקב״ה התחיל בכך שהקב״ה בחר בו, ולא בעבודתו שלו. לכן התורה אינה מספרת את כל הסיפורים על אברהם אבינו עד ״לך לך״: כדי שלא נחשוב שמעלתו של אברהם אבינו באה מצד עבודתו שלו, מצד הדברים שהוא עצמו עשה. אצל נח זה אכן היה כך. ״כי אותך ראיתי צדיק לפני״ — הקב״ה ראה שנח צדיק לפניו, ולכן הוא
09:02 אברהם אבינו, נישט אין דעם פשוט׳ן ענין פון אַ איד. בשעת דער אויבערשטער האָט אויסגעקליבן אברהם אבינו — „אתה הוא ה׳ האלקים אשר בחרת באברם“ — די בחירה איז געקומען מלמעלה. און דעמאָלט האָט דער אויבערשטער געזאָגט: „לך לך“, גיי אַרויס פון זיך, גיי אַרויס פון „ארצך וממולדתך ומבית אביך“, און דעמאָלט „לך“ — וועט ער קענען מגלה זיין דעם שורש הנשמה, „אראך ואגלה אותך בעצמי“, מגלה זיין אין ארציות דעם עצם איד. און דורך דעם וועלן זיינע אַלע עבודות, וואָס ער טוט פון איצט און ווייטער, מאַכן אַ רושם למעלה ולמטה. און מיט דעם וועט ער קענען זיך פאַרבינדן מיטן אויבערשטן, איבערמאַכן די וועלט און מאַכן די וועלט אַ דירה ליוצר. וואָס מיט דעם ווערט פאַרענטפערט, יאָ, די שאלה איז כידוע: פאַר וואָס דערציילט די תורה נישט וועגן אברהם אבינו ביז איצט? נאָר איצט הייבט זיך אָן די סיפור הדברים פון אברהם אבינו. וואָס די נקודה איז אין דעם ענין, אַז דער קשר פון אַן איד מיטן אויבערשטן האָט זיך אָנגעהויבן פון דעם וואָס דער אויבערשטער האָט אים אויסגעקליבן, נישט פון זיין אייגענע עבודה. און דאָס איז דער ענין וואָס די תורה דערציילט נישט די אַלע סיפורי הדברים פון אברהם אבינו ביז „לך לך“, ווייל מ׳קען מיינען אַז דאָס וואָס אברהם אבינו איז געווען, איז געקומען מצד זיין אייגענע עבודה, מצד זיינע אייגענע ענינים וואָס ער האָט געטאָן. יאָ? ביי נח איז דאָס אַזוי געווען. יאָ? „כי אותך ראיתי צדיק לפני“ — דער אויבערשטער האָט געזען נח אַ צדיק לפני, און דערפאַר האָט ער
10:25 בחר בו. הדבר נבע ממעלותיו של נח, מעבודתו, מצדקותו, מכך שהיה ירא שמים, מהנהגתו, מהיותו תמים וכו׳. אבל זה אינו עניינו האמיתי של אברהם. עניינו של אברהם הוא שהקב״ה בא אליו מלמעלה, בלי קשר למידות ולהגבלות שלו. הקב״ה התגלה לאברהם אבינו, ורק אז — ״ויאמר ה׳ אל אברם לך לך״ — צא מעצמך. ואז כל ענייניך [לא ברור], ומאז נוסף הקשר של אברהם עם הקב״ה. וכאן נאמר: ״לך לך מארצך וממולדתך ומבית אביך״. מהם שלושת העניינים של ״מארצך וממולדתך ומבית אביך״? מבואר בחסידות שבעבודת השם אלה שלושה עניינים שאומרים ליהודי: כשהוא רוצה להתקשר עם הקב״ה ולהגיע ״אל הארץ אשר אראך״, להגיע אל ה״לך״ האמיתי, לקשר את נשמתו עם שורשה, עם אלוקות, עליו לצאת מהדמיון ומהמצב שלו עצמו. כי זוהי ראשית העבודה, ותחילת העבודה היא ״לך לך מארצך״. ובלשון הידועה שבפסוק בתהלים: ״שכחי עמך ובית אביך״. התנועה הראשונה, הגישה הראשונה, כפי שמבואר פעמים רבות בחסידות, צריכה להיות יציאה — ״שכחי עמך ובית אביך״ — לעזוב את הרגליו ואת הנהגותיו. ובזה הוא מונה כאן שלושה עניינים: ״מארצך וממולדתך ומבית אביך״. מהם
10:25 אים אויסגעקליבן. איז דאס געקומען דורך נח'ס מעלות, נח'ס עבודה, נח'ס צדיקות, ירא שמים, דורך זיין הנהגה, יא, תמים וכו'. אבער דאס איז נישט דער אמת'ער ענין פון אברהם. דער ענין פון אברהם איז, אז דער אויבערשטער קומט צו אים מלמעלה, אז עס איז נישט פארבונדן מיט זיינע מדידות און הגבלות, נאר אז דער אויבערשטער איז נתגלה געווארן צו אברהם אבינו, און ערשט דעמאלט, „ויאמר ה' אל אברם לך לך“ — גיי ארויס פון זיך. און דעמאלט איז אלע דיינע ענינים [לא ברור], און פון דעמאלט איז צוגעקומען דער קשר פון אברהם מיטן אויבערשטן. און דא זאגט מען: „לך לך מארצך וממולדתך ומבית אביך“. וואס זענען די דריי ענינים פון „מארצך וממולדתך ומבית אביך“? איז מבואר אין חסידות, אז אין עבודת השם, יא, דאס זענען דריי ענינים וואס מ'זאגט צו א אידן, אז בשעה ער וויל זיך פארבינדן מיטן אויבערשטן, און ער וויל צוקומען „אל הארץ אשר אראך“, צוקומען צו דעם אמת'ן „לך“, מקשר זיין זיין נשמה מיט זיין שורש, מיט אלקות, מיט ג־טליכקייט, דארף ער ארויסגיין פון זיין אייגענעם דמיון און מצב. ווייל דאס איז ראשית העבודה, יא, און התחלת העבודה איז דער ענין פון „לך לך מארצך“. און בלשון הידוע, ווי עס זאגט אין פסוק אין תהלים, „שכחי עמך ובית אביך“. אז די ערשטע תנועה, דער ערשטער צוגאנג, איז, ווי עס ווערט מבואר כמה וכמה מאל אין חסידות, יא, די ערשטע תנועה אין עבודת השם דארף זיין דער ענין פון ארויסגיין, „שכחי עמך ובית אביך“, אפלאזן זיינע רגילות, זיינע הנהגות. און אין דעם זאגט ער דא דריי ענינים: „מארצך וממולדתך ומבית אביך“. וואס זענען
12:06 שלושת העניינים של ״מארצך וממולדתך ומבית אביך״? כאן אומרים שהיציאה הראשונה צריכה להיות יציאה מעצמו. בנוגע למילה ״ארצך״, יש בחסידות כמה פירושים. אחד הפירושים הוא ש״ארצך״ הוא מלשון ארציות, גשמיות — העניין של ארציות וחומריות. החומריות היא החומריות הכללית, הגסות הכללית, ההתגשמות הכללית שמצד חומר הגוף והנפש הבהמית. הארציות והחומריות אינן מניחות ליהודי שיהיו לו תחושה ורגש באלוקות. לכן צריך לצאת מ״ארצך״ — מהחומריות הכללית ומההתגשמות הכללית של עצמו. ביאור ההתגשמות הכללית מובא באחד ממכתביו של אדמו״ר הרש״ב. הוא מביא סיפור על אדמו״ר האמצעי, שכשהיה ילד קטן עמד פעם והתפלל באריכות, כילד קטן, [לא ברור], התפלל באריכות בדמעות ובבכיות. וראו ש[לא ברור], שהתפלל באריכות כמו אדם מבוגר. שאלו אותו: מה היה כאן מיוחד כל כך? אמר אדמו״ר האמצעי שהוא מצא פירוש בפסוק: ״ה׳ אלקי שועתי אליך ותרפאני״. הפירוש הפשוט של ״ה׳ אלקי שועתי אליך ותרפאני״ הוא: ה׳, אלוקיי, התחננתי אליך, התפללתי אל
12:06 די דריי ענינים פון „מארצך וממולדתך ומבית אביך“? וואס דא זאגט מען, אז דאס דארף זיין דער ערשטער ארויסגאנג, ארויסגיין פון זיך אליין. איז בנוגע דעם ווארט „ארצך“, זענען פאראן אין חסידות עטלעכע טייטשן. דער ערשטער טייטש, איינער פון די טייטשן, איז „ארצך“ מלשון ארציות, ערדיגקייט. דער ענין פון ארציות און חומריות. וואס דער ענין פון חומריות, דאס איז די חומריות כללית, די כלליות'דיגע גראבקייט, די כלליות'דיגע הגשמה, וואס איז דא מצד חומר הגוף ונפש הבהמית. וואס די ארציות, חומריות, לאזט נישט דעם אידן אז ער זאל האבן א געפיל און א הרגש אין ג־טליכקייט. דארף מען ארויסגיין פון דעם „ארצך“, פון דעם אייגענעם חומריות כללית, הגשמה כללית. וואס דער ביאור אין דעם הגשמה כללית איז מבואר, דער רבי רש"ב איז מבאר אין איינעם פון די בריוו. ברענגט ער א סיפור, אז דער מיטעלער רבי, ווען ער איז געווען א קליין קינד, א יונג קינד, איז ער געשטאנען אמאל און געדאוונט באריכות, ווי א קליין קינד, [לא ברור], געדאוונט אין אריכות מיט דמעות, בכיות. און ער האט געזען אז [לא ברור], אז ער האט געדאוונט באריכות ווי א גרויסער. מ'האט אים געפרעגט: וואס איז אזוי מיוחד געווען דא? האט דער מיטעלער רבי געזאגט, אז ער האט געטראפן פשט אין דעם פסוק: „ה' אלקי שועתי אליך ותרפאני“. וואס דער פשוטער טייטש איז, „ה' אלקי שועתי אליך ותרפאני“ — ג־ט, מיין ג־ט, יא, איך האב זיך געבעטן ביי דיר, איך האב מתפלל געווען ביי
13:43 אליך, ״ותרפאני״ — שתעשה אותי בריא. אבל אדמו״ר האמצעי, כשהיה ילד קטן, פירש את הפסוק אחרת. הוא פירש ״ותרפאני״ מלשון רפיון, רפיון ידיים, חולשה. והוא אמר: ״ה׳ אלקי״ — אלוקים, האלוקים שלי; ״שועתי אליך״ — אני מבקש ממך. מה אני מבקש ממך? ״ותרפאני״ — החלש אצלי את החומריות, החלש אצלי את חומר הגוף והנפש הבהמית. וכך מבאר אדמו״ר הרש״ב את הסיפור: מדובר כאן על החומריות הכללית. איננו מדברים כאן על עניינים פרטיים. הרי לכל אחד יש העניינים הפרטיים שלו שצריכים תיקון — תיקון במידות, תיקון בשכל. לכל אדם יש העניינים הפרטיים שלו, החסרונות הפרטיים שלו שצריכים תיקון. אבל לפני הכול ישנה החומריות הכללית. האדם, במשך ימי חייו, מתרגל לחיים גשמיים, לחיים חומריים, אפילו בענייני היתר. אבל ההגשמה הזאת פועלת בנפש, עד שהוא נתפס לארציות ולחומריות, לגסות כללית, להגשמה כללית. ענייני חומר וענייני העולם הזה הם אצלו דבר פשוט ומובן מאליו, הם אצלו בתוקף, וממילא יש לו בהם הרגש, תחושה. וכשמגיעים לעניינים רוחניים, הוא אינו מרגיש הרגש באלוקות. כדי שיוכל לקלוט את ההרגש באלוקות, הדבר הראשון הוא ״לך לך מארצך״ — לצאת מן הארציות,
13:43 דיר, „ותרפאני“, אז דו זאלסט מיך געזונט מאכן. אבער דער מיטעלער רבי, אלס קליין קינד, האט געטייטשט דעם פסוק אנדערש. ער האט געטייטשט „ותרפאני“ מלשון רפיון, רפיון ידים, שוואך. און ער האט געזאגט: „ה' אלקי“, ג־ט, מיין ג־ט, „שועתי אליך“, איך בעט זיך ביי דיר. וואס בעט איך זיך ביי דיר? „ותרפאני“ — שוואך מיר אפ מיין חומריות, שוואך מיר אפ מיין חומר הגוף ונפש הבהמית. און אזוי איז ער מבאר, דער רבי רש"ב איז מבאר דעם סיפור, אז דאס רעדט וועגן דעם חומריות הכללית. מיר רעדן נישט דא וועגן ענינים פרטים. יא, יעדער איינער האט דאך זיינע ענינים פרטים וואס דארף א תיקון זיין, א תיקון אויף מידות, א תיקון אויף שכל. יעדער מענטש האט דאך זיינע ענינים פרטים, זיינע חסרונות פרטים וואס דארפן א תיקון זיין. אבער פאר אלץ איז דא די חומריות כללית. אז דאס וואס דער מענטש, יא, במשך ימי חייו, איז ער צוגעוואוינט צו חיים גשמיים, חיים חומריים, אפילו עניני היתר, אבער די הגשמה, דאס פועל'ט אין נפש אז ער ווערט באנומען פון ארציות, חומריות, א גראבקייט כללית, הגשמה כללית, וואס עניני חומר, עניני עולם הזה, איז ביי אים בדרך פשיטות, איז ביי אים בתוקף, יא, וממילא האט ער פון דעם א הרגש, א געפיל. און בשעת עס קומט צו ענינים רוחניים, פילט ער נישט קיין הרגש פון ג־טליכקייט און אלקות. כדי צו קענען אויפנעמען דעם הרגש אין ג־טליכקייט, איז די ערשטע זאך דארף זיין „לך לך מארצך“ — ארויסגיין פון די ארציות,
15:22 מן הנמיכות, מן הגסות, מן החומר הכללי, מן החומריות הכללית, שמגשמת את האדם ואינה מניחה לו להגיע לדרהער ולהרגשה באלוקות. ויש בחסידות עוד פירוש. אדמו״ר הריי״צ מביא פעם, והרבי מביא זאת במאמר, ש״ארצך״ הוא גם עניין של שפלות, מלשון ארץ. מהי ארץ? ״הכל דשין עליה״. זו האדמה, שהכול דורכים עליה. אם כן, ״ארצך״ הוא עניין של שפלות, אבל שפלות דקליפה. שפלות דקליפה היא כשהאדם מרגיש את עצמו נמוך. האדם מסתכל על עצמו באופן נמוך. זו שפלות של לעומת זה. ובלשון החסידות, במאמרי אדמו״ר האמצעי מובא על כך הביטוי ״אסקופה הנדרסת״. לפעמים האדם מרגיש שהוא כמו אסקופה הנדרסת. אסקופה היא מה שנמצא בפתח הדלת, שכולם דורכים עליו. כשהאדם מרגיש כך, שהוא כאילו כלום, ״מי אני ומה אני״, שפלות המציאות, נמיכות המציאות — האם זו מעלה נפלאה של שפלות? זהו עניין של שפלות, שפלות דקליפה. היא אינה מניחה לאדם להיות שייך לעבודת השם. כי כשהאדם מרגיש ״מי אני ומה אני״, שפלות של עולם הזה, ממילא הוא מרגיש: איך אני יכול לזכות לנתינת התורה והמצוות? איך ייתכן שהתורה שלי והעבודה שלי, העבודה שלי, יפעלו משהו למעלה? לכן הפסוק אומר דווקא ש־
15:22 פון די נידעריקייט, פון די גרובקייט, פון דעם חומר הכללי, דער חומריות כלליות, וואס דאס איז מגשם דעם מענטשן און לאזט אים נישט קומען צו א דערהער און א געפיל אין אלקות. און נאך איז פארהאן א צווייטער טייטש אין חסידות. דער פריערדיקער רבי ברענגט אמאל, דער רבי ברענגט אין דעם א מאמר, אז „ארצך“ איז אויך אן ענין פון שפלות, ארץ. וואס איז ארץ? „הכל דשין עליה“. דאס איז דער ערד, אלעס טרעט אויף איר. איז דער ענין פון „ארצך“ דער ענין פון שפלות, אבער שפלות דקליפה. שפלות דקליפה איז וואס דער מענטש פילט ביי זיך נידעריק. דער מענטש קוקט אויף זיך אויף א נידעריקן אופן. יא, דאס איז שפלות לעומת זה. ובלשון ווי ס׳רעדט חסידות, אין דעם מיטעלן רבינ׳ס מאמרים ברענגט זיך אויף דעם דער לשון פון א „סקופה הנדרסת“. אז אמאל דער מענטש פילט זיך ביי זיך אז ער איז ווי א סקופה הנדרסת. א סקופה איז דאס ביים טיר, וואס יעדער טרעט דערויף. אז דער מענטש פילט זיך אזוי, אז ער איז כאילו גארנישט, מי אני ומה אני, שפלות המציאות, נידעריקייט המציאות, איז דאס פלא במעלה פון שפלות? דאס איז אן ענין פון שפלות, שפלות דקליפה. דאס לאזט נישט דעם מענטשן, ער זאל קענען זיין שייך צו עבודת השם. ווייל בשעת דער מענטש פילט אז מי אני ומה אני, שפלות של עולם הזה, איז במילא פילט ער אז ווי קען איך זוכה זיין צו נתינת התורה ומצוות? ווי קען איך, אז מיין תורה און מיין עבודה, מיין עבודה, דאס זאל עפעס אויסמאכן למעלה? איז במילא, דווקא זאגט דער פסוק און זאגט, אז
16:59 כדי להיות שייך לאלוקות, הדבר הראשון הוא ״לך לך מארצך״: צא מן הגסות, מן הגשמיות. ״לך לך מארצך״ — ומן הצד השני, צא מן השפלות של עולם הזה שהנפש הבהמית, היצר הרע, רוצה להכניס בך: ״מי אני ומה אני? אתה אסקופה, דבר שדורכים עליו, דבר גס, וממילא אינך שייך לאלוקות״. אלה שני עניינים. התחושה ״אינני ראוי לכך״ אינה מניחה לך שיהיה לך קשר עם אלוקות. ובכלל זה, ״ארצך״ הוא מלשון רצון: רצונות זרים, רצונות של עולם הזה, שאינם מניחים לאדם שיהיה לו קשר עם אלוקות. זהו העניין של ״מארצך״. ואחר כך בא העניין של ״ממולדתך״. ״מולדתך״ פירושו, כביכול, מולדת — עניינים שהאדם רגיל בהם, עניינים של הרגל; הרגל בעניינים לא רצויים שהאדם רגיל בהם. ומובא בחסידות שהעניין של ״מולדתך״ הוא עניין המידות, מידות רעות. ואדמו״ר הזקן מבאר בתניא שהמידות נקראות תולדות, והמוחין נקראים אבות. אדמו״ר הזקן אומר בתניא פרק ג׳ שאב ואם הם חכמה ובינה. השכל הוא האבות, כמו ההורים, אבא ואמא, ומהם נולדים הילדים. כך השכל הוא אבא ואמא, וממנו נולדות כל המידות. אם כן, ״ממולדתך״ הן המידות הרעות שיש לאדם. ״ומבית אביך״ — כמו שאמרנו קודם, ״אביך״. בפשטות, ״אביך״ הוא מה שהאדם לומד מאביו, מן הבית, מן הדברים שהוא מקבל מכוח ההרגל בבית. או לפי מה שדיברנו קודם, העניין של ״בית אביך״ — ״אביך״ הוא המוחין, השכל, ההשקפות והדעות והעניינים הלא רצויים שיש לאדם מצד שכלו. בא הפסוק ואומר: זהו סדר העניינים מלמטה למעלה. לפי זה מבינים מדוע נאמר כך. ישנה חקירה ושאלה: מדוע
16:59 דאס איז, כדי צו זיין שייך צו אלקות, איז דער ערשטער דבר „לך לך מארצך“, גיי ארויס פון דער גרובקייט, פון דער גשמיות. „לך לך מארצך“, און פון דער צווייטער זייט, גיי ארויס פון שפלות של עולם הזה, וואס די נפש הבהמית, דער יצר הרע, וויל אריינלייגן: מי אני ומה אני, דו ביסט א שופר, א נדרס׳ע זאך, א גרובע זאך, און ממילא ביסטו נישט שייך צו אלקות. דאס זענען צוויי ענינים. דאס, איך בין נישט כדאי דערצו, דאס לאזט נישט, אז דו זאלסט קענען האבן א קשר מיט אלקות. און מכלל דעם איז, „ארצך“ איז מלשון רצון, רצונות, רצונות זרים, רצונות של עולם הזה, וואס די רצונות לאזן נישט דעם מענטשן, ער זאל קענען האבן א קשר צו אלקות. דאס איז דער ענין פון „מארצך“. און אחר כך איז דער ענין פון „ממולדתך“. „מולדתך“ מיינט כאילו מולדת, ענינים וואס דער מענטש איז רגיל אין זיי, ענינים פון רגילות. און רגילות אין ענינים לא רצויים וואס דער מענטש איז רגיל אין זיי. און עס ווערט געבראכט אין חסידות, אז דער ענין פון „מולדתך“ איז מלשון דעם ענין פון מידות, מידות רעות. און דער אדמו״ר מבאר אין תניא אז די מידות ווערן אנגערופן תולדות. די מוחין ווערן אנגערופן אבות. דער אדמו״ר זאגט אין תניא פרק ג׳ אז אב ואם איז חכמה ובינה, דער שכל איז די אבות, דאס איז ווי די עלטערן, טאטע און מאמע, און פון זיי ווערן געבוירן די קינדער. אזוי איז דער שכל דער אבא ואמא, און פון דעם ווערן געבוירן אלע מידות. איז דאס „ממולדתך“, דאס זענען די מידות רעות וואס דער מענטש האט. „ומבית אביך“, ווי מיר האבן פריער געזאגט, אביך. אביך בפשט איז דער ענין וואס דער מענטש לערנט פון זיין פאטער, פון שטוב, פון די ענינים וואס דער מענטש באקומט דורך רגילות פון דער היים. אדער לפי מה שדיברנו קודם, דער ענין פון „בית אביך“, אביך איז די מוחין, דאס איז דער שכל, די השקפות ודעות און ענינים לא רצויים וואס דער מענטש האט מצד שכלו. קומט דער פסוק און זאגט: דאס איז דער סדר הענינים מלמטה למעלה. לויט דעם פארשטייט מען פארוואס עס שטייט אזוי. עס איז דא א חקירה און א שאלה: פארוואס
19:02 נאמר כאן ״מארצך וממולדתך ומבית אביך״? לכאורה, סדר העניינים הוא שקודם כול צריך לצאת מ״בית אביך״. זהו הסדר: תחילה האדם יוצא מן הבית, אחר כך הוא יוצא מן העיר, ״מולדתך״, ואחר כך הוא יוצא מ״ארצך״. זו החקירה והשאלה. אבל לפי הביאור בעבודת השם, זהו סדר העבודה מלמטה, מן העניינים הנמוכים אל העניינים הגבוהים יותר. הדבר הראשון הוא ״לך לך מארצך״ — לצאת מן הארציות, מן החומריות, מן הגשמיות הכללית שיש בנפש הבהמית. האדם צריך לשבור את החומר הכללי. זו התנועה הראשונה בעבודה, כדי שיוכל להיות שייך לאלוקות. ואחר כך צריך לעבוד על המידות שלו, וזהו העניין של ״ממולדתך״. ואחר כך צריך לעבוד על ״מבית אביך״, עניין המוחין, ההשקפות והדעות הלא רצויות. זהו סדר העניינים בעבודה. והפסוק אומר שכאשר יש ״לך לך מארצך וממולדתך ומבית אביך״ — והבעל שם טוב אומר שלאחר ששוברים את החומריות ואת המידות הרעות, ה״לך לך״, היציאה מעצמך, מביאה להליכה, לאמיתת ההליכה, ל״אל הארץ אשר אראך״. מה פירושה של ״ארץ״? כבר חילקתי בין העניינים ש״ארץ״ מורה עליהם. כפי שדיברנו, ישנו עניין הגשמיות. אבל כאן ״הארץ אשר אראך״ אינה הגשמיות, הארציות והחומריות, הגשמיות הגסה, גשמיות שעומדת בניגוד לאלוקות, אלא להפך: כאן זו הארציות, הגשמיות העדינה, הגשמיות שמשתמשים בה בשביל ״נתאווה הקדוש ברוך הוא להיות לו דירה בתחתונים״, שמן העניינים הגשמיים. הדרך בחסידות הייתה שאדם אינו צריך, כפי שדיברנו בסיפור, לצום חס ושלום כפשוטו ולשבור את הגוף, אלא להפך. שהדבר יהיה
19:02 שטייט דא „מארצך, וממולדתך, ומבית אביך“? לכאורה איז דער סדר הענינים, אז דער ערשטער דבר דארף מען ארויסגיין פון בית אביך. דאס איז דער סדר: קודם גייט דער מענטש ארויס פון שטוב, אחר כך גייט ער ארויס פון שטאט, מולדתך, און אחר כך גייט ער ארויס פון ארצך. דאס איז די חקירה און שאלה. אבער לפי הביאור בעבודת השם איז דאס דער סדר העבודה מלמטה, פון נידעריקע ענינים צו העכערע ענינים. דער ערשטער דבר איז „לך לך מארצך“, ארויס פון דער ארציות, פון דער חומריות, פון דער גשמיות כלליות, וואס איז דא אין דער נפש הבהמית. דער מענטש דארף צעברעכן דעם חומר הכללי. דאס איז די ערשטע תנועה בעבודה, כדי צו קענען זיין שייך צו אלקות. און אחר כך דארף מען ארבעטן אויף די מידות זיינע, וואס דאס איז דער ענין פון „ממולדתך“. און אחר כך דארף מען ארבעטן אויף „מבית אביך“, דער ענין פון מוחין, די השקפות ודעות לא רצויות. דאס איז דער סדר הענינים בעבודה. און דאס זאגט דער פסוק, אז בשעת עס איז דא דאס „לך לך מארצך וממולדתך ומבית אביך“, און דער בעל שם טוב זאגט, אז דער ענין, נאכ׳ן שובר זיין די חומריות, שובר זיין די מידות רעות, דאס „לך לך“, ארויסגיין פון זיך, דורך דעם קומט מען צו דער הליכה, צו דער אמיתית ההליכה, צו „אל הארץ אשר אראך“. וואס איז דער טייטש פון ארץ? איך האב געטיילט די ענינים וואס ארץ איז. ווי מיר האבן גערעדט, דער ענין הגשמיות. אבער דא איז די „ארץ אשר אראך“ ניט די גשמיות, די ארציות און חומריות, די גרובע גשמיות, גשמיות וואס שטעלט זיך אויפן קעגנזאץ פון אלקות, נאר פארקערט: דא די ארציות, די איידעלע גשמיות, די גשמיות וואס ניצט מען פאר „נתאווה הקדוש ברוך הוא להיות לו דירה בתחתונים“, אז פון די ענינים גשמיים. חסידות איז געווען, אז א מענטש דארף נישט, ווי מיר האבן גערעדט אין דער סיפור, נישט פאסטן חס ושלום כפשוטו און צעברעכן דעם גוף, נאר פארקערט. דער זאך זיין
20:54 הגוף. והרבי אמר שהדרך אינה דרך של תעניות כפשוטן, אלא הדרך של לבלום פיו מלדבר, כן, לשמור על הפה, לשמור על הדיבור, ולחשוב על עצמו חמש־עשרה דקות ביום. זו הדרך שאדם צריך לקחת איתו, מתוך תכלית של השראת השכינה למטה. ועל ידי זה הקב"ה פועל שמה שהיה ״ארצך״, הארציות החומרית, יהיה ״הארץ אשר אראך״: לוקחים את הגשמיות ועושים ממנה כלי לרוחניות, עושים מן היש אין, עושים מן העולם דירה לאלוקות. ואחר כך ישנה המשמעות של ״ארצך״ מלשון שפלות. אבל זו שפלות דקדושה; עניין הביטול הוא ״ארצך״ שבחסידות. העניין של ארץ, עניין הביטול, כן — זו כל ראשית העבודה: שאדם צריך לבטל את עצמו, להתמסר, למסור את נפשו, להתמסר כולו לאלוקות. זו הדרך של שפלות דקדושה, של ביטול דקדושה, והביטול הוא הכלי לכל ההמשכות ולכל העניינים, כדי שעבודת ה' תפעל. הביטול הראשון, ראשית העבודה — ״ויקרא שם״ — צריך להיות אצל יהודי ביטול לקב"ה. ואחר כך ישנה המשמעות של ״ארצך״ מלשון רצון: ״למה נקרא שמה ארץ? שרצתה לעשות רצון קונה״. לעורר את הרצון לאלוקות. כן, וזה
20:54 דעם גוף. און דער רבי האט געזאגט אז דער וועג איז נישט דער וועג פון פאסטן כפשוטו, נאר דער וועג פון בלייבן פיך מילדבר, יא, פון אכטונג געבן דעם מויל, אכטונג געבן דעם דיבור, און טראכטן וועגן זיך פופצן מינוט א טאג. דאס איז דער וועג וואס א מענטש דארף זיך מיטנעמען, זיין מיט תכלית השראת השכינה למטה. און דורך דעם מאכט דער אויבערשטער אז דער שטעל זאל זיין „ארצך“. די חומריות׳דיקע ארציות וועט זיין „הארץ אשר אראך“, אז די גשמיות, וואס מען נעמט גשמיות און מען מאכט פון דעם גשמיות א כלי פאר רוחניות, מאכט פון דעם יש אין, מאכט פון וועלט א דירה לאלקות. און דערנאך איז דא דער וועג פון ארצך, וואס דאס איז דער וועג פון שפלות. אבער דאס איז שפלות דקדושה, דער ענין הביטול איז „ארצך“ חסידות. דער וועג פון ארץ, דער ענין הביטול, יא, וואס א מענטש — דאס איז די גאנצע ראשית העבודה, וואס א מענטש דארף זיך מבטל זיין, זיך איבערגעבן, זיך מעיקר ונפש זיין, זיך איבערגעבן די גאנצע צו אלקות. וואס דאס איז דער וועג פון שפלות דקדושה, דעם ביטול דקדושה, וואס דער ביטול איז דער כלי פאר די אלע המשכות און די אלע ענינים, אז די עבודה פון השם זאל פועל זיין. וואס דער ערשטער ביטול, ראשית העבודה — „ויקרא שם“ — דארף זיין ביי א אידן דער ביטול צו דעם אויבערשטן. און דערנאך איז דא דער וועג פון „ארצך“, לשון רצון. „למה נקרא שמה ארץ? שרצתה לעשות רצון קונה“. מעורר זיין דעם רצון צו אלקות. יא, און דאס
22:11 ״אל הארץ אשר אראך״ — שהקב"ה יראה לו את כוחו ועצמותו. על ידי זה תתגלה המציאות האמיתית של היהודי, יתגלה ה[לא ברור] האמיתי. יתגלה שהיהודי קשור לקב"ה. וזו ההוראה של פרשת השבוע, שבה התורה באה ומספרת ליהודי כיצד צריכה להיות התחלת העבודה. מהי ראשית העבודה, מהו הדבר הראשון שהיהודי צריך כדי להגיע לדרך הנכונה בעבודת ה'. כיצד יהודי מתחיל לעבוד את הקב"ה ולהיכנס לאלוקות. הראשון, אברהם אבינו, הוא דוגמה לכל היהודים כיצד צריכה להיות עבודתם. כדי להיות כלי לאלוקות נדרשים כל העניינים הללו: צריך להיות ״לך לך״, לצאת מן ההרגלים האישיים, מן הגסות האישית, מן המכשולים האישיים. כן, ובזה גופא, כל הפרטים שדיברנו עליהם — ״מארצך וממולדתך ומבית אביך״ — ועל ידי זה מתחילים להיות שייכים לאלוקות, ״אל הארץ אשר אראך״. ועל ידי זה מתקיים ה״לך״: מתגלים הכוח והעצמות שלך, המציאות האמיתית של היהודי. וזה מה שידוע על אדמו"ר המהר"ש: חסידים היו שואלים את הרבי על עניינים בעבודת ה'. הסיפור מובא בכמה וכמה מכתבים באגרות קודש של הרבי. יש כמה מכתבים שבהם הרבי מציין לסיפור הזה, כן, מציין אליו כמה פעמים, ואפילו כותב [לא ברור]. זה מופיע בספר התולדות של אדמו"ר
22:11 איז „אל הארץ אשר אראך“, אז דער אויבערשטער וועט אים ווייזן זיין כח ועצמות. אז דורך דעם וועט נתגלה ווערן דער אמת׳ער מציאות פון דעם איד, וועט נתגלה ווערן דער אמת׳ער [לא ברור]. עס איז נתגלה דאס וואס דער איד איז פארבונדן מיט דעם אויבערשטן. און דאס איז די הוראה פון היינטיגער פרשה, וואס די תורה קומט און דערציילט דעם אידן ווי אזוי דארף זיין התחלת העבודה. וואס איז ראשית העבודה, וואס איז דער ראשית וואס דער איד דארף, קומען צום צדק העבודה פון השם. ווי אזוי דער איד הייבט אן דינען דעם אויבערשטן און אריינגיין אין אלקות. איז דער ערשטער, אברהם אבינו, דאס איז א דוגמא פאר גאנצע אידן ווי אזוי דארף זיין זיין עבודה. אז כדי צו זיין א כלי צו אלקות מאנט זיך ביי דעם די אלע ענינים: אז עס דארף זיין „לך לך“, ארויס פון דער אייגענער רגילות, ארויס פון דער אייגענער גרובקייט, פון די אייגענע מכשולים. יא, און אין דעם גופא, יא, די אלע פרטים וואס גערעדט, די „מארצך וממולדתך ומבית אביך“, און דורך דעם הייבט מען אן האבן שייכות צו געטליכקייט, „אל הארץ אשר אראך“, און דורך דעם איז דער „לך“ — עס ווערט נתגלה דיין כח ועצמותך, דער אמת׳ער מציאות פון דעם איד. און דאס איז וואס דער רבי מהר״ש, כמה פעמים איז ידוע, יא, וואס חסידים פלעגן פרעגן ביים רבי׳ן וועגן עניני עבודה פון השם. איז דער סיפור ברענגט זיך אין כמה וכמה מכתבים, אין אגרות קודש פון דעם רבי׳ן. עס זענען דא כמה מכתבים וואס דער רבי איז מציין צו דעם סיפור, יא, איז מציין כמה פעמים, אפילו שרייבט [לא ברור]. דאס איז אין ספר התולדות פון אדמו״ר
23:41 המהר"ש, בעמוד שבעים ושתיים. כן, את ספר התולדות של אדמו"ר המהר"ש הכין הרבי בעצמו. זהו ספר התולדות היחיד על אחד מבני הרביים שהרבי עצמו הכין; הוא עבד עליו, עם הערות שוליים, ו[לא ברור]. כן, והרבי מציין כמה פעמים לסיפור הזה לאנשים ששואלים על הדרך בעבודת ה', על סדר העבודה. הרבי מציין אליו כמה וכמה פעמים כיסוד מוסד בעבודת ה'. כן, ולומדים ממנו כמה עניינים. ראשית, הזהירות בבריאות הגוף: שצריך להישמר, בעניין של [לא ברור], בעניין של טהרת הנפש והגוף, חס ושלום, גשמיות האדם. צריך לשמור על בריאות הגוף, שהיא מיסודות החסידות. הרבי מדגיש זאת כמה וכמה פעמים כשהוא מביא את הסיפור. ובעיקר, מהי העבודה הנדרשת? העבודה בעניין טהרת הנפש והגוף היא בעניין הדיבור: לעצור את הדיבור, לבלום פיו מלדבר. ובזה גופא ישנה העבודה של לחשוב חמש־עשרה דקות על עצמו. וגם כאן ההדגשה היא על חמש־עשרה דקות: יש אנשים שמסתובבים כל היום וחושבים על עצמם, אבל אז המחשבה על עצמם היא מחשבה של גשמיות וגאווה. אדרבה, אפילו בקדושה, בזהירות של תשובה, זה [לא ברור].
23:41 מהר״ש, אין דף צוויי און זיבעציג. יא, ספר התולדות פון אדמו״ר מהר״ש האט דער רבי אליין צוגעגרייט. דאס איז דער איינציגער ספר התולדות פון רבי׳ס זין, היינו, וואס דער רבי אליין האט צוגעגרייט, מיט פוסנאטעס, האט געארבעט אויף דעם און [לא ברור]. יא, און דא, נו, דער רבי איז כמה פעמים מציין, יא, צו אידן וואס פרעגן דעם דרך אין עבודה פון השם, יא, אין עבודה פון השם, ווי אזוי, וואס דארף זיין דער סדר העבודה. איז דער רבי מציין כמה וכמה פעמים צו דעם סיפור אלס דער יסוד מוסד אין עבודה פון השם. יא, וואס לערנט מען כמה ענינים. ערשטנס, די זהירות אין בריאות הגוף, היי, אז מען דארף זיין אפגעהיטן, היי, אין דעם ענין פון [לא ברור], אין דעם ענין פון טהרת הנפש והגוף, חס ושלום, דאס מענטש גשמיות. דארף אפהיטן בריאות הגוף, וואס איז פון די יסודות החסידות. דער רבי, דאס מאכט ער כמה וכמה פעמים ווען ער ברענגט דעם סיפור. און לעיקר, וואס איז יא די עבודה? די עבודה אין ענין טהרת הנפש והגוף איז אין ענין דיבור, היי, אפהאלטן דעם דיבור, בלייבן פיך מילדבר. און אין דעם גופא איז דא די עבודה פון טראכטן פופצן מינוט וועגן זיך. וואס דער ענין פון טראכטן פופצן מינוט וועגן זיך איז אויך די הדגשה. אז עס זענען דא מענטשן וואס גייען ארום א גאנצן טאג און טראכטן וועגן זיך, אבער דעמאלט איז דער טראכטן וועגן זיך דער טראכטן פון גשמיות און גאוה און דער טראכטן וועגן זיך. אדרבה, אפילו אין קדושה, אין זהירות פון תשובה, דאס [לא ברור].
25:00 זו אינה דרך בעבודה, כי עבודת ה' צריכה להיות בשמחה. אבל חמש־עשרה דקות ביום צריך להקדיש כדי לחשוב באמת על עצמו, ולחשוב על תכלית ירידת הנשמה למטה. וזה צריך להיות אצלנו חלק מעניין ה״לך לך״. שכן ישנה גם ירידת הנשמה, שהיא חלק אלוקה ממעל ממש. [לא ברור] והנשמה הרוחנית שוכנת כאן למטה. הקב"ה הוריד את הנשמות מאצילות, מהמדרגות הגבוהות ביותר, כפי שמובא במאמרים של לך לך. הדבר מתייחס לירידת הנשמות מהעולמות העליונים לכאן למטה, לעולם הזה התחתון. ועל ידי הירידה הזאת [לא ברור]. זו חס ושלום אינה ירידה לשם ירידה, אלא דווקא בירידה מגיעים לעלייה הגדולה ביותר. על ידי עניין ה״לך לך״ מגיעים לעלייה הגדולה ביותר. וזהו עניין עבודת האדם: כשמתחילים את השנה אחרי תשרי, באה פרשת לך לך ואומרת לנו מה צריך להיות סדר העבודה של האדם, עד שמגיעים ל״לך״ הראשון, להליכה הראשונה. וזהו ״ילכו מחיל אל חיל, יראה אל אלקים בציון״. ואנחנו צריכים לזכות שעל ידי העבודה של ״ילכו מחיל אל חיל״, [לא ברור], נזכה בקרוב בימינו ל״יראה אל אלקים בציון״, לגאולה השלימה. ונזכה לראות את משיח צדקנו, אמן כן יהי
25:00 נישט קיין וועג אין עבודה. וואס דאס איז עבודת השם, דארף זיין בשמחה. אבער פופצן מינוט א טאג דארף מען אפגעבן צו טראכטן טאקע וועגן זיך, און טראכטן וועגן דעם תכלית ירידת הנשמה למטה. און דאס מוז ביי אונז זיין אין דעם ענין פון דעם לך לך. אז עס איז דא אויך די ירידת הנשמה, דעם חלק אלוקה ממעל ממש. [לא ברור] און די נשמה, די רוחניות'דיגע, וואוינט דא למטה. דער אויבערשטער האט מוריד געווען די נשמות פון אצילות, פון די העכסטע מדריגות, ווי מ'ברענגט אין די מאמרים פון לך לך. אז דאס גייט אויף ירידת הנשמות פון עולמות העליונים דא למטה, אין עולם הזה התחתון. און דורך אט די ירידה [לא ברור]. איז דאס חס ושלום נישט קיין ירידה פאר ירידה, נאר אין די ירידה קומט מען צו צו די גרעסטע עלייה. אז דורך דעם ענין פון לך לך קומט מען צו די גרעסטע עלייה. און דאס איז דער ענין פון די עבודת האדם: ווען מ'הייבט אן די יאר נאך תשרי, קומט צו גיין פרשת לך לך און זאגט אונז ווי אזוי עס דארף זיין דער סדר עבודה אין עבודת האדם, ביז מ'קומט צו צו דעם ערשטן לך, דער ערשטער הליכה. וואס דאס איז דער „ילכו מחיל אל חיל, יראה אל אלקים בציון“. און מיר דארפן זוכה זיין אז דורך די עבודה פון „ילכו מחיל אל חיל“, [לא ברור], זאלן מיר בקרוב ימינו זוכה זיין צו דעם „יראה אל אלקים בציון“, צו דער גאולה השלימה. און מיר זאלן זוכה זיין זיך זען מיט משיח צדקנו, אמן כן יהי
26:22 רצון. כפי שמדובר בפרשה, יגיעו כל הארצות — לא רק של שבעת העממים, אלא גם של עשרת העממים, הקיני, הקניזי והקדמוני. כפי שמבואר בחסידות, אלה רומזים לג' מוחין חב"ד, שיהיו כאן למטה בתכלית השלימות בגאולה השלימה.
26:22 רצון. ווי עס רעדט די פרשה, וועלן קומען די אלע, נישט נאר די שבעה אומות, נאר אויך די עשרה אומות, די קיני, קניזי וקדמוני. ווי ס'ברענגט חסידות, אז דאס גייט אויף די ג' מוחין חב"ד, וואס וועלן זיין דא למטה בתכלית השלימות אין דער גאולה השלימה.