תיבת נח אין תורת הבעל שם טוב - הרב אשר פרקש

00:02 מ׳דערציילט א סיפור וועגן דעם הייליגן מגיד, דעם מעזריטשער מגיד. ס׳איז דאך ידוע, אז אלס יונגער יונג איז ער געווען א תלמיד ביים פני יהושע. שפעטער איז ער נתקרב געווארן צום הייליגן בעל שם טוב, און ער איז געווען פון די תלמידים הכי חשובים פונעם בעל שם טוב, און דערנאך איז ער דאך געווען דער ממלא מקום פונעם הייליגן בעל שם טוב. איז דא דער סיפור הידוע, אז יארן שפעטער, נאך דעם וואס דער מעזריטשער מגיד איז געווען פון די תלמידי הבעל שם טוב און ער איז געווען א רבי, האט ער זיך געטראפן מיט א חבר. יענער חבר איז געווען פון די חברים פונעם מעזריטשער מגיד פון די פריערדיגע יארן; זיי האבן זיך געקענט נאך פון דער צייט, נאך פאר דעם וואס דער מגיד איז געווארן דעם בעל שם טוב׳ס תלמיד. יענער חבר האט געזען ווי דער מעזריטשער מגיד דאוונט, און ווי ס׳האט אויסגעזען, האט דער מעזריטשער מגיד געדאוונט כמה וכמה שעות, געדאוונט באריכות גדולה. און זיי האבן זיך צונויפגערעדט נאך דעם דאוונען. האט דער חבר געפרעגט דעם מעזריטשער מגיד: וואס דאוונט ער אזוי פיל שעות? ער ווייסט אז דער מעזריטשער מגיד איז געווען א בקי, נישט נאר א גאון אין נגלה און א גאון אין כמה וכמה ענינים; ער איז אויך געווען זייער בקי אין כתבי האריז״ל, און במילא האט ער אויך געדאוונט מיט די כוונות פון סידור האריז״ל, כוונות פון כתבי האריז״ל. אבער דער חבר האט געמיינט: ער איז זיכער מכוון די אלע כוונות, אבער פארוואס נעמט דאוונען אזוי לאנג? און פארוואס באדארף דער מגיד נעמען כמה וכמה שעות?

01:56 כמה וכמה שעות פאר די כוונות פון דאוונען, דאוונען אליין, וכולי וכולי. האט דער מעזריטשער מגיד אים געפרעגט וואס זיין פרנסה איז. האט ער אים געזאגט אז זיין פרנסה איז, אז ער האט א קרעמל, וואס מ׳זאגט א קלייט, א חנות וואס ער האט ביי זיך אין שטעטל, וואו מען פארקויפט כל מיני זאכן, כל מיני מוצרים, כל מיני ענינים. און בכלל זיצט אין קלייט די פרוי; זי איז די וואס פארקויפט, און זי פארנעמט זיך מיט דער פרנסה, אז ער קען זיצן און לערנען, דאוונען, על התורה ועל העבודה. אבער כדי צו באקומען די אלע צרכים און די אלע ענינים וואס ער דארף האבן, כדי ער זאל קענען פארקויפן, דארף מען מזמן לזמן פארן צום יריד. אין אמאליגע צייטן איז געווען אזא זאך, אז כמה פעמים במשך השנה פלעגט זיין א יריד. ס׳איז געווען א פלאץ אין א שטאט, וואו מ׳פלעגט קומען פון די אלע שטעטלעך ארום און ארום. דארטן פלעגט מען פארקויפן כל מיני ענינים: ענינים פון מאכלים, ענינים פון בעלי חיים, ענינים פארבונדן מיט בגדים, כל מיני זאכן וואס מ׳פלעגט פארקויפן. יעדער וואס האט געדארפט, האט דארטן געקויפט. און די לייט פלעגן קומען פון די אלע שטעטלעך ארום און ארום און קויפן אלץ וואס מ׳האט געדארפט אויפן יריד, און שפעטער איז יעדער איינער צוריק צו זיך אין שטעטל און פלעגט דארטן מאכן זיין פרנסה פון פארקויפן די אלע ענינים. איז דער יריד, אזוי דערציילט ער, דאס איז געווען זיין סדר. ער האט געהאט ביי זיך אין שטעטל דעם חנות,

03:35 דעם קלייט, וואס דארטן האט ער פשוט געארבעט א גאנץ יאר און פלעגט פארקויפן די ענינים וואס מ׳דארף פארקויפן דארטן. אבער ווען ס׳איז געקומען דער יריד, דאס האט ער געדארפט טון: עטליכע וואכן אין יאר פלעגט ער פארן אויף א נסיעה. די נסיעה האט גענומען עטליכע וואכן ביז צום יריד. דארטן האט מען געדארפט זיין נאך עטליכע טעג, צו קויפן די אלע זאכן וואס מ׳דארף דארטן קויפן, פארקויפן און קויפן, וכולי וכולי. שפעטער צוריקפארן צו זיך אין שטעטל, און דערנאך האט ער געהאט אלע זאכן גרייט ווען ער איז צוריקגעקומען. דארטן האט ער שוין געקענט זיצן און לערנען, דאוונען, [לא ברור]. האט דער מגיד אים געפרעגט: [לא ברור] דו האסט דאך א גוטן קאפ, דו האסט א גלייכן קאפ. דו קענסט דאך זיצן [לא ברור], און במילא פטור ווערן פון דער נסיעה. וואס דארפסטו פארן אזוי לאנג ביזן יריד, [לא ברור] און זיצן א גאנצן טאג אויפן יריד? דו קענסט דאך אלץ אפטראכטן במחשבה, [לא ברור] און טראכטן אז דו ביסט אויפן יריד, [לא ברור] די אלע ענינים וואס דו דארפסט קויפן, [לא ברור] די גאנצע נסיעה. [לא ברור] פארוואס דארפסטו פארן אויף דער נסיעה, בשעה דו קענסט עס במחשבה [לא ברור]?

05:33 [לא ברור] דעם מגיד פון מעזריטש, שמעתי אותו, אבער פשוט [לא ברור]. מ'דארף דאך זיין דארטן, און דער ענין איז, אז מ'דארף טאקע פארן און זיין דארטן, און כאפן און דערכאפן די ענינים, אבער דער רבי האט געזאגט, אז מ'דארף דאך אבער זיין דארטן. זיין דארטן נעמט אויס א סך צייט, און דעריבער קען מען לערנען כתבי האריז"ל און וויסן כוונות האריז"ל. ווען איינער האט א גוטן קאפ, קען ער אין איין נאכט לערנען און קענען די כוונות האריז"ל. אבער ווי פעלט די כוונה פון חסידות? זי איז דאך עומד אויף זיין דארטן. דהיינו, די אלע כוונות, עס איז דא א פנימיות הכוונה וואס מ'דארף נושא זיין און דערהערן. נו, מ'דארף טאקע זיין דארטן, אויף זיין דארטן. דהיינו, אז מען זאל זיין אין גאנצן אריינגעלייגט, און מען זאל טאקע זיין אויף דער פנימיות הענין וואס מ'רעדט. אבער דאס נעמט טאקע לאנגע צייט, ביז עס ווערט טאקע זיין אמת, און דאס נעמט אויס לאנגע ענינים. אין סדר פרשת נח איז דא דער סיפור פון דער תיבה: „בא אל התיבה“, „ויעש נח ככל אשר צוה אותו“, וכו'. גאנצע פסוקים פון דער תיבה וואס נח האט געמאכט, און דער אויבערשטער האט אים געהייסן אריינגיין אין דער תיבה. איז דאך ידוע די תורה פונעם הייליגן בעל שם טוב, איינע פון די יסודות'דיגע תורות. איז ידוע, אז תורות הבעל שם טוב זענען געברענגט בקיצור אין כתר שם טוב, און אין נחמה [לא ברור] און דגל מחנה אפרים.

07:30 אין ספרים, ובפרט אין חסידות חב"ד, איז מבואר באריכות די פרטי ענינים פון תורת הבעל שם טוב אויף די פסוקים און די ענינים פון „בוא אל התיבה“. דער הייליגער בעל שם טוב געטייטשט: תיבה איז אריינגיין אין תיבה, סיי תורה, סיי תפילה. תיבה איז מלשון תיבות, ווערטער, אותיות, און ער געטייטשט דעם „בוא אל התיבה“: אריינגיין פון מבול. דער מבול איז דא, ווי ס'איז ידוע, עס איז מבואר באריכות אין תורה אור, „מים רבים לא יוכלו לכבות את האהבה“. אז בשעת ווען מ'רעדט דעם ענין מבול, איז דאס א כוונה אויף די מים הזידונים, די מים רבים, און דאס איז טרדות הפרנסה. אבער די נשמה קומט אויף דער וועלט, זיך מתלבש זיין אין דעם גוף, אין דער נפש הבהמית, און מיט דער צייט, די התלבשות אין וועלט, אין גוף ונפש הבהמית, איז במילא די וועלט אן ענין פון טרדות. מ'האט יסורים און מ'האט בלבולים און די דאגות הפרנסה און די טרדות, וואס זיי מטריד דעם מענטשן און שטערן פון תורה ועבודה. דאס איז דער מבול, וואס קומט צו גיין, צו פארוואשן דעם מענטשן. אויף דעם זאגט דער רבי, אז [לא ברור]. און דאס איז דער „יריעות מלמטה“ און דער „יריעות מלמעלה“ [לא ברור], וואס דאס איז דער ענין פון „בוא אל התיבה“. אזוי מ'דארף אריינגיין אין תיבה, סיי תורה און סיי תפילה. דאס הייסט, אז דער מענטש דארף אריינגיין, אריינגיין מיינט אריינגיין אין דער פנימיות. ס'איז נישט גענוג וואס מ'זאגט די ווערטער פון דאווענען, אדער מ'זאגט די ווערטער פון לערנען מן השפה ולחוץ. דאס דארף

09:05 זיין מיט דער ליבע צום אויבערשטן. אזוי „בוא אל התיבה“: אריינגיין אין די ווערטער, זיך מדבק זיין, זיך צוקלעפן, זיך פארדביקן אין די אותיות, אין די דיבורים פון תורה ותפילה. און ווען דער בעל שם טוב האט געזאגט, אז די וואס זענען שייך צו כוונות, וואס קענען לערנען און קענען מכוון זיין די כוונות, און כוונות פנימיות, כוונות פון חסידות, דאס איז דער ענין וואס זיך מדבק זיין אין די כוונה פנימית פון די פירושי התפילה. פארוואס? אין יעדער תיבה. יא, ווי ס'ברענגט זיך ארויס אין פרטיות. אזוי אין יעדער תיבה פון תיבות התורה והתפילה איז דא, ווי ס'שטייט אין תיבת נח, געווען דריי שטאק: „תחתיים, שניים ושלישים“. יא, וואס „תחתיים, שניים ושלישים“ טייטשט דער בעל שם טוב, וואס איז דריי מדרגות אין כוונת התפילה. וואס זענען די דריי מדרגות אין כוונת התפילה? זאגט ער, אז אין די כוונת התפילה, בכל תיבה ותיבה של תפילה, איז דא אין דעם דריי כוונות. ס'איז דא די כוונה וואס איז פארבונדן מיט עולמות, מיט וועלט. דאס הייסט, אז מיר רעדן דערין אין תיבות התפילה, רעדט מען וועגן די בריאת העולם, חיות העולם, די בעלי חיים און די צמחים און די אלע ענינים, די אלע נבראים, וואס מיר רעדן וועגן ענינים פון עולמות. און דערנאך, אין תפילה, איז דא א טייל פון דעם ענין פון נשמות. יא, נשמות ישראל, ענינים פון עבודתם של ישראל און נשמות ישראל און מעלתם של ישראל, כמה ו...

10:33 כמה ענינים. און ס׳איז דא דער ענין פון אלקות, גאטלעכקייט. און באמת, אין כלליות קען מען זאגן דערין אין כלל. ס׳זיינען דא פסוקים וואס רעדן וועגן בריאת העולמות. ס׳זיינען דא פסוקים וואס רעדן וועגן נשמות, וועגן עם ישראל, וכו׳ וכו׳. און ס׳זיינען דא פסוקים וואס רעדן וועגן גאטלעכקייט, וועגן אלקות, וועגן דעם אויבערשטן. אבער אין פרטיות, ווי דער בעל שם טוב זאגט, איז בכל תיבה ותיבה פון תיבות התפילה קען מען אויסטייטשן אויף דריי פנים. מיר קענען דאס אויסטייטשן ווי דאס איז אין עולמות, ווי דאס איז אין נשמות, ווי דאס איז אין אלקות. און דאס איז די דריי ענינים פון תחתיים, שניים ושלישים, ווי דאס איז אין כוונות התפילה. דערנאך האט דער בעל שם טוב געזאגט: אז די וואס זיינען נישט שייך צו כוונות נעלות און כוונות עליונות, איז אפילו נאר זאגן די ווערטער — בוא אל התיבה, פשוט זאגן די ווערטער. אנשים פשוטים, וואס זיינען נישט שייך מער ווי דער ענין פון תיבות התפילה און תיבות התורה, איז דער עצם זאגן ווערטער פון תפילה, ווערטער פון תהלים, ווערטער פון תורה, און זאגן דאס אין אן אופן פון בוא אל התיבה. וואס דאס הייסט, זאגן די ווערטער מיט א חיות. דער לשון הידוע: לערנען מיט א חיות און דאווענען מיט א חיות. זאגן די ווערטער, די תיבות התורה והתפילה, מיט א חיות, איז דער עצם — איז דביקות אין די תיבות התורה והתפילה. דאס אליין איז מציל, שטעלט אוועק א אידן אין א מצב אז ער קען זיך מציל זיין. דאס איז

11:54 די תיבת נח אין עבודה בנפש האדם. און דאס איז וואס דער המשך הפסוקים, וואס ער זאגט: „בוא אל התיבה.“ דערנאך זאגט ער: „צהר תעשה לתיבה.“ און דער בעל שם טוב טייטשט אז „צהר תעשה לתיבה“ איז דער טייטש, אז אין דער זעלבער תיבה איז „צהר תעשה“. אז דער מענטש ברענגט אריין א ליכטיקייט אין די תיבות התורה ותפילה, באלייכטן די ווערטער. ווייל ווערטער מצד עצמם זיינען דאך אותיות, אותיות זיינען אליין ווי א דומם, אותיות מצד עצמם, ווען נישט קיין חיות. אבער בשעת דער איד קוקט אריין אין א כוונה און ער פארבינדט זיך מיט גאטלעכקייט, איז דעמאלט ווערן די אותיות לעבעדיגע אותיות. ער איז מחיה, באלייכט זיי. און דאס איז דער „צהר תעשה לתיבה“ — באלייכטן. בשעת מ׳דאוונט מיט א חיות, מיט א התלהבות און מיט א שמחה, איז דעמאלט באלייכט מען די תיבות התפילה. און ווי מען האט שוין פריער געזאגט, איז זיכער אז אין דעם ענין פון צהר איז דא די אותיות צרה; עס האבן זיך כמה אופנים ווי עס קען זיין ביז קיין [לא ברור]. ס׳איז דא דער אותיות צהר, און צהר זיינען די זעלבע אותיות ווי די אותיות פון צרה: צדי״ק, רי״ש, ה״א — צדי״ק, ה״א, רי״ש. און ס׳איז דא דער ענין פון „הצר הצורר“. און דער בעל שם טוב ברענגט א פסוק אין בהעלותך: „וכי תבואו מלחמה בארצכם על הצר הצורר אתכם והרעותם בחצוצרות“. אז „הצר הצורר“, דאס איז דער ענין פון דער נפש הבהמית און פון דעם יצר הרע, וואס קומט און ווילט זיין א מענטש אין מחשבות זרות און בלבולים, אין [לא ברור], אין ענינים העלמות, איז דארף מען מהפך

13:25 זיין, איבערמאכן, דעם „הצר הצורר“. און בפרט אז עס איז דא זמנים וואס איז דא א צרה, זמנים וואס מ׳פארהאט שווערע ענינים, פארהאט מען שטערונגען און שוועריקייטן, איז איידי בקיעת פילוצה [לא ברור]. יא, דאס האט דער בעל שם טוב געזאגט, אז אין די צירופי אותיות, יא, אז מ׳לערנט דעם — עס ווערט געטייטשט אז הצר, צרה, צהר און רצה, רצון. דאס הייסט אז בשעת ער מאכט א רצון, ער לייגט אריין זיין רצון, זיין כוונה און זיין חיות אין די אותיות פון די תפילה, איז דעמאלט מאכט ער איבער פון די צרה, פון דעם צער, זאל ווערן פון דעם צהר. ער איז מהפך השכל אל הלב. יא, ער מאכט אז פון דעם ענין, פון, פון, פון — ער מאכט איבער, אז פון דעם ענין הצר, פון דעם ענין פון בלבולים, זאל איבערגעמאכט ווערן, פון דעם ווערן א צהר, זאל ווערן פון דעם א ליכטיקייט. יא, „עת צרה היא ליעקב וממנה יושע“, ווי דער בעל שם טוב טייטשט: מ׳פארהאט א מצב פון א צרה, און פון דעם, „ממנה“, פון דער צרה גופא, „יושע“, קומט אריין די ישועה. נישט דער פשט מ׳אנטלויפט פון דער צרה, נאר דער עמק, תורת הבעל שם טוב, איז מהפך די צרה גופא. דאס איז כח און עוז וואס ער קען מהפך זיין ענינים [לא ברור]. דער סיפור פון נחום איש גמזו, דער „גם זו לטובה“, וואו דער ענין [לא ברור] גופא, בשעת ער איז מעורר ביי זיך דעם רצון. אין עבודת התפילה, לערנען מיט חיות און דאווענען מיט חיות און זאגן די ווערטער פון

14:59 תפילה מיט א כוונה, איז דעמאלט מהפך מען די צורה פון דעם צער, אז דער צער זאל ווערן אן ענין פון צוהר, אן ענין פון ליכטיקייט. און מען זעט במוחש ווי עס ווערט פון חושך ליכטיקייט, און די מרירות, די ביטערקייט, ווערט נמתק, מרירו למיתקו. און דאס איז דער ענין פון תיבת נח אין עבודת השם. וואס עד כאן, דאס איז פון תורת הבעל שם טוב אויפן ענין פון „צוהר תעשה לתיבה“ און פון „בוא אל התיבה“. וואס אין דעם זענען פאראן נאך מערערע פרטים, יא, ווי עס רעדט זיך ארום אין חסידות, בפרט ווי דער רבי רעדט ארום אין כמה וכמה שיחות, אז אין דעם זענען פאראן כמה פרטים. ווען מען גייט אריין אין די פרטים פון דעם סיפור פון נח, קען מען רעדן דא נאך כמה ענינים. איין נקודה איז, אז מען זעט, אין דעם מבול זענען געווען צוויי ענינים. אין דעם מבול איז געווען וואסער וואס איז געקומען פון הימל, און עס איז געווען וואסער וואס איז געקומען פון דער ערד. ווי דער לשון אין פסוק איז, אז ס׳זענען דא „ארובות השמים“ און ס׳זענען דא „מעיינות תהום“. און ביידע זאכן נפתחו; עס איז געווען א גאנצער מבול, עס האט געגאסן פון ביידע ערטער. וואס דער טייטש אין עבודת השם לפי דער תורת הבעל שם טוב, אז אין ענינים פון דאגות המבלבלות זענען דא צוויי סוגי דאגות. ס׳זענען דא דאגות וואס זענען „מעיינות תהום“, וואס איז פון זאכן פון דער ערד, ערדישע זאכן, וועלטישע זאכן, חומר׳דיקע ענינים, וואס זיי זענען מבלבל דעם מענטשן און ברענגען דעם מענטשן צו בלבולים און דאגות און המבל, אז ער זאל נישט קענען דינען דעם

16:24 אויבערשטן, דעם בעל עולמים. וואס דאס איז דער ענין פון „מעיינות תהום“. אבער אידער גיס זענען דא „ארובות השמים“: אז דעם מענטשנס טרדות זענען נישט פון ענינים חומריים און גשמיים וואס זענען אים מבלבל, טרדות פון פרנסה און עניני מסחר וכיוצא בזה. אדרבה, עס קענען אמאל זיין גופא טרדות פון דברים שמימיים, הימלדיקע ענינים. ער איז פארנומען אין העכערע ענינים, דברים העומדים ברומו של עולם. על דרך דוגמה, העסק בצרכי ציבור: ער איז פארנומען אין הייליקע זאכן, קדושה־ענינים, און מיט די השקעה אין העכערע ענינים, קדושה־ענינים, דאס לאזט אים נישט צו אז ער קען זיך נאר איינלייגן אין עבודת התפילה. עס קען אפילו זיין א איד וואס איז פארנומען אזוי פון לימוד התורה, און בשעת עס קומט צום דאווענען פאלן אים אריין מחשבות זרות פון עניני תורה וואס ער לערנט, וכיוצא בזה. אויף דעם זאגט ער, אז סיי די ענינים פון טרדות וואס זענען פארבונדן מיט „ארובות השמים“, און סיי די ענינים פון טרדות וואס זענען פארבונדן מיט „מעיינות תהום“, איז די עצה „בוא אל התיבה“. בשעת דער מענטש פאלט ביי זיך, אז בשעת ער שטייט ביים דאווענען גייט ער אין גאנצן אריין אין דאווענען. יא, זיין דארטן, ווי דער מגיד האט געזאגט, זיין דארטן אין גאנצן. זיצט דער דאווענער, און עס איז דא קיין שום אנדערע זאך חוץ פון דעם דאווענען, דער סידור, דער אויבערשטער און דער איד וואס שטייט פנים אל פנים. און ער דאווענט צום אויבערשטן, און ער זאגט מיט דביקות די אותיות התפילה. און אז דעמאלט איז דאס דער „בוא אל התיבה“ וואס דאס מאכט פון „צוהר תעשה לתיבה“, אז דאס מאכט ליכטיק די גאנצע תיבה. און

17:47 דערנאך איז דא די צווייטע נקודה וואס מען זאגט „בוא אל התיבה“. זאגט מען, דער פסוק איז אבער מפרט: נישט נאר „בוא אל התיבה“ אליין, „אתה“, דערנאך שטייט „ובניך“, „ואשתך“, דערנאך שטייט ווייטער, יא, „ונשי בניך“, ביז עס שטייט ווייטער „ומכל החי מכל בשר“. וואס דער ביאור אין דעם אין עבודה בנפש האדם, בהמשך צו תורת הבעל שם טוב, איז אז א איד דארף וויסן אז ער קען נישט זיין קיין צדיק אין פעלץ, אין דעם משל הידוע וואס מען זאגט. יא, דער צדיק אין פעלץ איז דער טייטש, אז דער מענטש איז קאלט, עס איז קאלט אין דעם גאנצן פלאץ. יא, ער געפינט זיך אין א בית מדרש, ער געפינט זיך אין א פלאץ, עס איז גרויס קאלט. איז ער טוט זיך אן א פוטער, א מאנטל, יא, און ער איז במילא ווארעם. אבער ארום און ארום איז קאלט; ער איז אין א פעלץ, ער איז ווארעם. יא, דעם זאגט מען א צדיק אין פעלץ: דאס איז אז ער טראכט נאר וועגן זיך אליין, וועגן זיין קדושה, וועגן זיין תורה, וועגן זיין עבודת השם. איז זאגט דער פסוק: ניין. אז דער „בוא אל התיבה“ איז נישט נאר „אתה“; אז מען דארף מיטנעמען אין די תיבה, דארף מען מיטנעמען די ווייב מיט די קינדער, מיט די קינדערס קינדער, מיט די משפחה, און צוזאמען דערמיט אפילו „מכל החי מכל בשר“. וואס דאס מיינט ברוחניות, בעבודה בנפש האדם, דעם אייגענעם נפש הבהמית, אדער כיוצא בזה, א איד וואס געפינט זיך אין גשמיות און געפינט זיך אין א מצב פון „מכל החי מכל בשר“, אז דאס זאל אויך נתגלה ווערן אין דעם אדם אשר בקרבו, אז דאס זאל אויך נתגלה ווערן אין דער נשמה אשר בקרבו.

19:11 און מ׳דארף זיי דערנענטערן צו אידישקייט, דארף מען זיי אויך מיטנעמען און זיי עפענען, אז ביי זיי זאל זיין דער „בוא אל התיבה“: זיי זאלן מיטקומען צוזאמען מיט דיר און אריינגיין אין תיבות התורה, תיבות התפילה. און דערנאך, וואס מ׳זאגט דעם ענין פון „צהר תעשה לתיבה“, אז אין דער עבודה פון תפילה דארף זיין אן אופן פון צהר, ליכטיגקייט, צהריים, וואס אין דעם איז אויך פאראן אריכות: אין וועלכן אופן מאכט מען ליכטיג, וואס זענען די ליכטיגקייטן פון דער תיבה? רש״י ברענגט דאך צוויי שיטות. איין שיטה איז אז די ליכטיגקייט איז געווען פון א חלון, א פענסטער, און די ליכטיגקייט איז געווען פון בחוץ. און דער צווייטער אופן איז אז ס׳איז געווען א אבן טובה המאירה להם. ווי דער חסידות טייטשט אויס, אז די צוויי ענינים, דאס זענען צוויי אופנים פון ליכטיגקייט. ס׳איז דא א ליכטיגקייט וואס קומט פון דער שמש, פון ליכטיגקייט פון בחוץ. ס׳איז אבער דא א ליכטיגקייט וואס מ׳דארף נעמען אן אבן טובה, און די אבן טובה מאכט ליכטיג. אין עבודה זענען די צוויי ענינים דער ענין פון עסק התורה און עסק התפילה, וואס מ׳זאגט אין דער תורה פון בעל שם טוב. דער חילוק צווישן תורה און תפילה: תורה איז „שמש הוי׳“. תורה קומט פון אויבן. ס׳איז א ליכטיגקייט וואס קומט פון מלמעלה. מ׳עפנט א פענסטער און לאזט אריין די ליכטיגקייט, זי זאל אריינגיין אין א מענטש. דאס איז דרך החלון. מה שאין כן תפילה, תפילה איז מלמטה למעלה. תפילה איז אז א מענטש דארף זיך נעמען—

20:34 זיך נעמען מיט גוף ונפש הבהמית, „סולם מוצב ארצה וראשו מגיע השמימה“. א מענטש דארף ארבעטן אויף זיך און זיך מזכך זיין, זיך אויפהייבן, זיך אויסאיידלען. ווי עס ווערט פון אן אבן אבן יקרה, אבן המאירה, וואס דאס איז איבערמאכן דעם גוף ונפש הבהמית, אז דער גוף אליין ווערט ליכטיג, און דאס מאכט ליכטיג דעם מענטש אינעווייניג. און דאס זענען די צוויי ענינים פון „צהר תעשה לתיבה“, דורך חלון און דורך אבן טובה. וואס אין תפילה איז דא דער אור מבחוץ, דער אור פון שמש הוי׳, דער תורה וואס שיינט אריין אין א מענטש. און ס׳איז דער אור מבפנים, וואס מ׳מאכט איבער דעם גוף ונפש הבהמית דורך עבודה פון תפילה, און עס ווערט אן אבן טובה המאירה. וואס דאס גייט אין דעם ענין פון „בוא אל התיבה“ און „צהר תעשה לתיבה“. און דא קומט צו נאך א נקודה און נאך א הוראה וואס איך האב געהערט פון רבי׳ן. אמאל, אין תש״מ, חודש תשרי, אין סוף תשרי, דער סדר פלעגט זיין אז נאך יום טוב, נאך שבת בראשית, איז געווען דער זמן פון יחידות. אין יענע יארן איז געווען דער סדר פון יחידות כללית. יחידות כללית איז א טייטש אז ס׳איז געווען א גרעסערער עולם. אמאל, די יארן, איז געווען אז יעדער איינער איז אריינגעגאנגען ביחידות ביים רבי׳ן פרטי. אבער במשך השנים איז געווארן א מצב, ס׳איז געווען א—

21:53 גאר גרעסערער עולם, וואס ס׳איז נישט געווען שייך צו מאכן א יחידות פרטי. איז במילא געווען א יחידות כללית. דער גאנצער עולם איז אריינגעגאנגען, די אורחים פלעגן זיין איין קבוצה. דערנאך איז געווען א צווייטע קבוצה, וואס דאס זענען געווען די תמימים. ס׳איז געווען א גרעסערער עולם פון בחורים, איז געווען א באזונדערע יחידות פאר די תמימים. איז אין די צוויי יחידות איז געווען א זייער אינטערעסאנטע זאך. האט דער רבי דעמאלט גערעדט, ס׳איז געווען די וואך פון פרשת נח, איז געווען די יחידות, דאס איז געווען „צאתכם לשלום“. דאס הייסט, מ׳פארט צוריק, יעדער איינער צו זיין שטאט, צו זיינע היימען, זיינע ישיבות און אזוי ווייטער. האט דער רבי גערעדט דעמאלט וועגן דעם ענין פון תיבת נח. און נאך דעם טייטש אין תיבה פון בעל שם טוב, פון „בוא אל התיבה“, האט דער רבי געזאגט: אבער אין המשך הפרשה, מ׳קוקט אין פרשת נח, נאך „בוא אל התיבה“ קומט שפעטער אין דער פרשה, און ס׳שטייט „צא מן התיבה“. און דער רבי האט דא געזאגט: נו, יעצט קומען די צייטן פאר „צא מן התיבה“. און נאך „צא מן התיבה“ שטייט „הוצא אתך כל החיה אשר אתך“, מ׳דארף ארויסגיין פון דער תיבה, מיט דער חיות, אלע ארויס פון דער תיבה און גיין אויף דער וועלט, „ושרצו בארץ“. וואס איז די הוראה פון דעם בהמשך צו דער תורה פון בעל שם טוב? איז אויף דעם האט דער רבי גערעדט צוויי סעיפים און צוויי ביאורים, זייער געשמאק. בשעת ער האט גערעדט צו די וואס מיר רופן בעלי בתים, האט ער גערעדט צום עולם,

23:07 יא, וואס איז געווען, אה, וואס זענען געווען די ערשטע קבוצה פון די אורחים. האט ער געטייטשט, אז דער ענין פון ״צא מן התיבה״ איז פארבונדן מיט חודש תשרי. אבער גאנץ תשרי זיצט מען דאך בעיקר אין בית המדרש, אין שול: ראש השנה, יום כיפור, סוכות, שמיני עצרת, שמחת תורה. אין דעם ענין פון קדושה געפינט מען זיך דא בתוך התיבה. אבער עס קומט די צייט פון ארויסגיין פון דער תיבה; מען דארף גיין אויף דער וועלט צו מאכן א דירה לו יתברך בתחתונים, און מען דארף ארויסגיין אויף דער וועלט, יעדער איינער לדרכו, גיין אויף דער וועלט צו מאכן פון דער וועלט א דירה לו יתברך. על דרך זה בחיי היום יום איז די צייט פון תפילה ״בוא אל התיבה״. דערנאך אבער, נאך דאווענען און נאך דעם שיעור פון לערנען, א מענטש גייט למלאכה, פון בית הכנסת צום בית המדרש, און פון בית המדרש גייט ער צו מנהג דרך ארץ, גיין אויף דער וועלט, גיין אויף דער ארבעט. דארף ער וויסן אז דעמאלט דארף ער ארויסגיין פון דער תיבה, נישט בלייבן בתוך התפילה דעם גאנצן טאג און זיין בתוך התיבה. מען דארף גיין אויף דער וועלט און מאכן פון דעם א דירה לו יתברך, מיט עשיית המצוות, מיט אהבת ישראל, מיט תורה בעתים, און ענינים פון ״כל מעשיך לשם שמים״ און ״בכל דרכיך דעהו״. און נאך האט דער רבי גערעדט צו ישיבה־לייט, ישיבה־בחורים, און דארט האט דער רבי געטייטשט, אז דער ענין פון ״צא מן התיבה״ — מ׳רעדט פון א תלמיד וואס זיצט אין תורה ועבודה אין ישיבה, כל היום וכל הלילה — איז דער ״בוא אל התיבה״ פארשטענדליך.

24:28 וואס איז אבער דער ״צא מן התיבה״? איז געווען אמאל די קשיא. דער רבי געטייטשט, אז דער ״צא מן התיבה״ איז דער טייטש, אז דער טבע איז, למשל, אז ער ליגט אין אלקות, ער ליגט אין דביקות, אין אהבת השם און יראת השם; דאס איז די תיבה. אבער עס איז דא דער ״צא מן התיבה״. דאס הייסט, אז מען דארף פארשטיין וואס מען לערנט, און נוצן דעם קאפ, נוצן דעם שכל, און וועלן פארשטיין מיט אן אייגענעם שכל אלץ וואס שטייט אין דעם מאמר חסידות, אלץ וואס שטייט אין דעם דף גמרא. נוצן דעם אייגענעם שכל — איז דאס א יציאה מן התיבה. אין דער תיבה איז ער, אפילו [לא ברור] מיטן אויבערשטן, און ער שטייט אין אהבה ויראה, און ער שטייט אין דביקות און אלקות. איז ער אין דער תיבה, איז ער אין א מצב וואס כל כולו איז דורכגעוועקט מיט ג־טליכקייט. אבער, למשל, אז ער גייט ארויס אויף דער וועלט — וואס ״דער וועלט״, ווען איך זאג מען רעדט ביי א יונגן ישיבה־בחור, איז די וועלט פאר אים א וועלט פון השגה — נוצן דעם אייגענעם שכל, אז ער וויל פארשטיין אלץ וואס מען לערנט. און דאס איז דער ״צא מן התיבה״ ביי יעדן איינעם לפי אופנו. און דאס איז דער סדר אין נח, וואס, גלייב איך, בפרט לערנט מען דאס אלע מאל אין אנהייב חודש חשון, נאך דער עבודה פון חודש תשרי, און מען זאגט צו א אידן, אז עס איז דא א זמן וואס

25:43 דארף זיין דער ״בוא אל התיבה״, וואס איז בכללות חודש תשרי. דערנאך איז דער זמן פון ״צא מן התיבה״, חודש חשון, וואס יעדער איינער לפי עניניו דארף זיין דער ״צא מן התיבה״. און על דרך זה בחיי היום יום: דער ״בוא אל התיבה״ איז בזמן התפילה, בזמן תורה, וואס מען געפינט זיך בתוך התיבה. און דערנאך דארף מען נעמען אט די התעוררות און די דביקות און די התלהבות, און ארויסגיין מיט דעם אויף דער וועלט, און מאכן פון דער וועלט א דירה לו יתברך בתחתונים, און צוגרייטן די וועלט פאר די גאולה שלימה, וואס בקרוב בימינו וועט זיין. דערנאך, ווי ס׳שטייט אין תנ״ך, וואס דעמאלט ״ומלאה הארץ דעה את ה׳ כמים לים מכסים״, [לא ברור], און די וועלט וועט זיין פול מיט דעת, און דעמאלט וועט זיין [לא ברור], און מיר וועלן הערן פון דעם מלך המשיח, וואס זאל זיין תיכף במהרה בימינו, אמן.