לעבן חסידות · פרק 42 · 2022-09-13 · 27:26
כי תבוא - ח״י אלול - תורת הבעש״ט אין דעם נאמען פון די פרשה - הרב אשר פרקש
תיאור הפרק
* כתר שם טוב היום יום חי אלול לקוטי שיחות חלק ט כי תבוא, חלק כ״ט חי אלול
השמע המקורי · הערך על הרב אשר פרקש בחב"דפדיה
תמלול אוטומטי מהשמע, ותרגום מכונה לעברית. קישורים לחב"דפדיה נוספו אוטומטית.
00:00 בשנת תרנ"ב, בחודש אלול, הייתה חתונה בליובאוויטש. זו הייתה חתונתה של אחות אדמו"ר הרש"ב. אביהם, אדמו"ר המהר"ש, כבר לא היה בחיים חיותו בעלמא דין. לכן אדמו"ר הרש"ב, כאחיה, סידר וטיפל בכל ענייני החתונה. במשך השבוע נערכו סעודות שבע ברכות עם התוועדויות ועם כל העניינים, ואדמו"ר הרש"ב ניהל את הסעודות. לקראת שבת התכונן אדמו"ר הרש"ב לומר מאמר, „והיה כי תבוא אל הארץ“. המאמר היה מיוסד על מאמר של אביו, אדמו"ר המהר"ש. והוא סיפר ששמע את המאמר, וכדי שיוכל לומר אותו, נדרש שהמאמר יתעצם עמו. כלומר, שיהיו לעצם אחד, לדבר אחד. רצונו של אדמו"ר הרש"ב היה שהמאמר יתאחד עמו באופן פנימי. אך כדי לפעול זאת בעצמו, נסע אדמו"ר הרש"ב לאוהל. הוא שהה כמה שעות על ציונם של אביו, אדמו"ר המהר"ש, ושל אדמו"ר הצמח צדק, שהיה בליובאוויטש. לאחר מכן הרגיש שהמאמר עדיין לא התעצם עמו דיו, ולמחרת נסע שוב — דבר כפול ובלתי רגיל אצל אדמו"ר הרש"ב — וכך נסע פעמיים, יום אחר יום, ושהה שם שעות ארוכות, כדי שהמאמר יתאחד עמו, יתעצם עמו, כדי
00:00 אין יאר תרנ"ב, אין חודש אלול, איז געווען א חתונה אין ליובאוויטש. די חתונה איז געווען פון א שוועסטער פונעם רבי רש״ב. דער רבי מהר״ש, דער טאטע, איז שוין נישט געווען דא בחיים חיותו בעלמא דין. ממילא האט דער רבי רש״ב, דער ברודער, מסדר געווען און געטאן אלע ענינים פון דער חתונה. אין דער וואך זענען געווען שבע ברכות מיט פארברענגען, מיט אלע ענינים, און דער רבי רש״ב האט אנגעפירט מיט די סעודות. אויף שבת האט דער רבי רש״ב זיך געגרייט צו זאגן א מאמר, „והיה כי תבוא אל הארץ“. דאס איז געווען מיוסד אויף א מאמר פון זיין טאטן, פונעם רבי מהר״ש. און ער האט דערציילט אז ער האט געהערט דעם מאמר. און כדי צו קענען זאגן דעם מאמר, איז דער דרוש אז דער מאמר זאל מיט אים נתעצם ווערן. דאס הייסט אז עס זאל ווערן איין עצם, איין זאך. עס איז געווען דעם רבי׳נס רצון אז דער מאמר זאל מיט אים נתאחד ווערן אין אן אופן פנימי. אבער כדי צו פועל׳ן ביי זיך דעם ענין, איז דער רבי רש״ב געפארן אויפן אוהל. ער איז געווען כמה שעות אויפן ציון פון זיין טאטן, פונעם רבי מהר״ש, פונעם צמח צדק, וואס איז געווען אין ליובאוויטש. און דערנאך האט ער געפילט אז עס איז נאך נישט גענוג נתעצם געווארן, איז ער אויפמארגן נאך א מאל — דאס איז געווען א דאפלטער, בלתי־רגיל׳דיגער ענין ביים רבי רש״ב — און ער איז געפארן צוויי מאל, איין טאג און נאך א טאג, און געווען שעות ארוכות, כדי דער מאמר זאל מיט אים נתאחד ווערן, נתעצם ווערן, כדי צו
01:37 שיוכל אחר כך לומר אותו ברבים. ופעם אמר אדמו"ר המהר"ש שבזכות האופן שבו שמע את מאמריו, [לא ברור], הוא ייקח אותו עמו בשבת הזאת. ואותה שבת הייתה שבת פרשת כי תבוא, ח"י אלול; כך חלה הקביעות, שח"י אלול היה בשבת. כידוע, ח"י אלול הוא גם יום הולדתו של הבעל שם טוב הקדוש. הוא ייקח אותו עמו, כדי שיוכל להיות אצל הבעל שם טוב בשבת. כפי שסיפר אדמו"ר הריי"צ, שהיה אז ילד לפני בר מצווה, שנים לאחר מכן, בשמיני עצרת תרצ"ז — אדמו"ר הריי"צ היה אז בפולין, באוטבוצק — בשמיני עצרת ובשמחת תורה הוא סיפר את פרטי הסיפור, שנשמרו בסוד שנים רבות. אז הוא גילה את פרטי הסיפור. הוא סיפר שבאותה שבת, שבת ח"י אלול, שבת פרשת כי תבוא תרנ"ב, ראה שאביו, אדמו"ר הרש"ב, כלל לא היה בעולם הזה. למראית עין הוא היה כאן, התפלל, היה עם הציבור והשתתף בסעודות, אבל הוא היה מנותק לגמרי. הוא היה במצב שבו הרגישו שהוא נמצא כולו בעולם נעלה יותר. הוא התפלל שעות ארוכות. ביום השבת התפלל כמעט כל היום; בקושי, בקושי הספיק לחטוף משהו כדי לעשות קידוש. ראו במוחש שהוא היה
01:37 קענען שפעטער זאגן דאס ברבים. און אמאל האט דער רבי מהר״ש געזאגט אז אין דעם זכות וואס ער האט אזוי געהערט זיינע מאמרים, [לא ברור], וועט ער אים מיטנעמען דעם שבת. און דער שבת איז געווען שבת כי תבוא, ח״י אלול; אזוי איז אויסגעפאלן דער קביעות, ח״י אלול, שבת. איז דאך באוואוסט אז ח״י אלול איז אויך דער יום הולדת פונעם הייליגן בעל שם טוב. וועט ער אים מיטנעמען אז ער זאל קענען זיין ביי דעם בעל שם טוב אויף שבת. ווי דער רבי ריי״צ, וואס איז דעמאלט געווען א קינד נאך פאר בר מצוה, האט דערציילט יארן שפעטער, אין שמיני עצרת תרצ״ז — דער פריערדיקער רבי, דער רבי ריי״צ, איז געווען אין פוילן, אין אטוואצק — האט ער דעמאלט, אין שמיני עצרת און שמחת תורה, דערציילט די פרטי הסיפור, וואס איז געווען בסוד ריבוי שנים. און דעמאלט האט ער מגלה געווען די פרטי הסיפור. און ער האט דערציילט אז ווען ער האט געזען אין שבת, שבת ח״י אלול, שבת כי תבוא תרנ״ב, אז דער טאטע, דער רבי רש״ב, איז געווען אינגאנצן נישט אויף דער וועלט. עס האט אויסגעזען אז ער איז געווען דא, און ער האט געדאוונט, און ער איז געווען מיטן עולם און געזאגט סעודות, אבער ער איז געווען אינגאנצן אויסגעטאן. ער איז געווען זייער אין א מצב וואס מען האט געפילט אז ער איז אינגאנצן אין א העכערער וועלט. ער האט געדאוונט שעות ארוכות. שבת ביי טאג האט ער געדאוונט כמעט א גאנצן טאג; קוים, קוים עפעס אריינגעכאפט צו מאכן קידוש. מען האט געזען במוחש אז ער איז געווען
03:11 ממש בעולם נעלה יותר; לא הבינו מדוע. רק אחר כך, בשמיני עצרת, בשעת הסעודה, גילה אדמו"ר הרש"ב לבנו, לאדמו"ר הריי"צ, את פרטי הדברים. הוא סיפר שאביו, אדמו"ר המהר"ש, [לא ברור], אמר במאמר שבשבת הזאת יהיה אצל הבעל שם טוב. ובאותה שבת היה אדמו"ר הרש"ב אצל הבעל שם טוב בגן עדן, וזכה לשמוע שבע תורות, שבעה מאמרים מהבעל שם טוב. כאשר אדמו"ר הריי"צ חזר על הסיפורים בשמיני עצרת ובשמחת תורה, חזר בכל סעודה על כמה מן התורות. היו שבע תורות; הוא חזר על שבע התורות, ולאחר מכן, שנים מאוחר יותר, נכתבו פרטי התורות ונדפסו בספר כתר שם טוב. זה היה גילוי מופלא, התגלות מופלאה. אחר כך, בימים ההם, כאשר נאמרו התורות הראשונות, [לא ברור], והגילויים עמדו שם עוד [לא ברור] מתלמידי הבעל שם טוב. ושם לא היו, כפי שאמר, [לא ברור] נשמות היו שם. והוא אמר לכל אותן נשמות את שתי התורות הראשונות. התורה הראשונה הייתה על הפסוק „והיה כי תבוא אל הארץ“. והתורה שאמר, „והיה כי
03:11 גאר אין א העכערער וועלט; מען האט נישט פארשטאנען פארוואס. ערשט שפעטער, אין שמיני עצרת, ביי דער סעודה, האט דער רבי רש״ב מגלה געווען צו דעם זון, צום רבי ריי״צ, צום פריערדיקן רבי, די פרטי הענינים. און ער האט דערציילט אז דער רבי מהר״ש, דער טאטע, [לא ברור], אין דעם מאמר האט ער געזאגט אז דעם שבת וועט ער זיין ביי דעם בעל שם טוב. און דעם שבת איז דער רבי רש״ב געווען, געקענט הערן, געווען ביים בעל שם טוב און געהערט אין גן עדן זיבן תורות, זיבן מאמרים פונעם בעל שם טוב. און ווען דער רבי ריי״צ האט איבערגעחזרט די סיפורים, אין שמיני עצרת און שמחת תורה, האט ער אין יעדער סעודה געחזרט עטליכע פון די תורות. עס זענען געווען זיבן תורות; ער האט געחזרט די זיבן תורות, און דאס איז שפעטער, יארן שפעטער, זענען די פרטי תורות פארשריבן געווארן, און עס איז שפעטער אפגעדרוקט געווארן אין דעם ספר כתר שם טוב. דאס איז געווען א מורא׳דיגער גילוי, א מורא׳דיגע התגלות. נאך דעם, אלטע צייטן, אז ווען עס גייען די ערשטע תורות, [לא ברור], און די גילויים זענען געשטאנען דארט נאך [לא ברור] פון תלמידי הבעל שם טוב. און דארט איז נישט געווען, ווי ער האט געזאגט, [לא ברור] נשמות זענען געווען דארטן. און ער האט געזאגט צו די אלע נשמות, האט ער געזאגט די ערשטע צוויי תורות. די ערשטע תורה איז געווען אויפן פסוק „והיה כי תבוא אל הארץ“. און די תורה וואס ער האט געזאגט, „והיה כי
05:05 סיבה, היא“, ואחר כך חזר עליה פעם נוספת עם הוספה. התורה הזאת נדפסה גם בספר היום יום של ח"י אלול. תוכן התורה היה על „והיה כי תבוא אל הארץ“, תורה של הבעל שם טוב. מה אומר הבעל שם טוב? „ארץ“ היא מלשון רצון. נאמר במדרש: „למה נקרא שמה ארץ? שרצתה לעשות רצון קונה“. כלומר, עניינה של ארץ הוא רצון ומרוצה. „והיה כי תבוא אל הארץ אשר ה' אלקיך נותן לך“ — לכל יהודי יש רצון ומרוצה ש„ה' אלקיך נותן לך“, שמקבלים במתנה מלמעלה. הקב"ה מעניק לכל יהודי מתנה. ומהם הרצון והמרוצה שיש לו? על כך נאמר „כי תבוא אל הארץ“: כשהיהודי בא להיות חלק מעם ישראל, יש לו הרצון והמרוצה האלה. ומה צריכה להיות עבודתו של היהודי? אומר הפסוק שעבודתו בזה צריכה להיות „וירשתה וישבת בה“. צריך להיות עניין של ישיבה, להכניס את האור הזה להתיישבות, לכלים. כלומר, הרצון והמרוצה הם התעוררות הנפש, התעוררות האמונה, ההתעוררות שיש אצל היהודי. יש בו מרוצת הנפש, משיכה לאלוקות. עבודתו של היהודי היא „וישבת בה“ — צריך להכניס זאת לתוך...
05:05 סיבה, איז, און שפעטער האט ער איבערגעחזרט דאס נאך א מאל מיט א הוספה. איז די תורה איז אויך אפגעדרוקט אין ספר היום יום פון ח״י אלול. וואס דער תוכן פון דער תורה איז געווען, אז ״והיה כי תבוא אל הארץ״, תורה פון בעל שם טוב. יא, וואס דער בעל שם טוב זאגט: ״ארץ״ איז מלשון רצון. עס שטייט אין מדרש: ״למה נקרא שמה ארץ? שרצתה לעשות רצון קונה״. דאס הייסט אז דער ענין פון ארץ איז דער ענין פון רצון און פון מרוצה. ״והיה כי תבוא אל הארץ אשר ה׳ אלקיך נותן לך״ — אז יעדער איד האט ביי זיך דעם ענין פון א רצון און א מרוצה וואס ״ה׳ אלקיך נותן לך״, וואס מ׳באקומט במתנה מלמעלה. דער אויבערשטער שענקט יעדן אידן א מתנה. וואס איז דער רצון און דער מרוצה וואס ער האט? אויף דעם זאגט מען ״כי תבוא אל הארץ״: אז דער איד קומט צו גיין, צו ווערן בעם ישראל, און האט דעם רצון און דעם מרוצה. איז וואס דארף זיין די עבודה פון דעם אידן? זאגט דער פסוק, יא, אז אין דעם דארף זיין די עבודה פון דעם אידן: ״וירשתה וישבת בה״. אז עס דארף זיין דער ענין פון ישיבה, יא, אז מ׳דארף דאס ארייננעמען, דעם אור, אין ישיבה, אין כלים. דאס הייסט אז דער רצון און דער מרוצה, דאס איז התעוררות הנפש, התעוררות האמונה, התעוררות וואס איז דא ביים אידן. עס איז דא דער מרוצה פון נפש וואס ער האט א המשכה צו ג־טלעכקייט. די עבודה פון דעם אידן איז אז ״וישבת בה״, מ׳דארף דאס אריינ־
06:42 להביא לישיבה, להכניס את זה בפנימיות. ואיך עושים זאת? ״ולקחת מראשית כל פרי האדמה ושמת בטנא״. כאן פירש שצריך להכניס את האור לכלי. כלומר, את האור, את ההרגשה, את הרגש, את העושר, את ההרגשה העשירה שיש לו כלפי אלוקות, צריך להכניס לטנא, לכלים. וזהו העניין של ״והלכת אל המקום אשר יבחר ה׳״. יהודי צריך לדעת שכל מקום שאליו הוא הולך הוא ״והלכת אל המקום אשר יבחר ה׳״. כשיהודי הולך למקום מסוים, הוא לא הולך בעצמו, אלא מוליכים אותו מלמעלה ומביאים אותו למקום שהקב״ה בחר שנשמתו תהיה בו. ומהי הכוונה? הכוונה היא ״לשכן שמו שם״: לפרסם אלוקות, להביא את הקב״ה, לפרסם את הקב״ה במקום שאליו הגיע, במקום שבו הוא נמצא. זו הייתה התורה הראשונה. ואחר כך, אחרי ערבית, חזר הבעל שם טוב שוב על התורה הראשונה, בתוספת. והתוספת הייתה ש״והיה כי תבוא״ — כדי לבוא, כן, כדי שיהיו הרצון והמרוצה, לשם כך צריך להיות ״והלכת אל המקום״, ״לשכן שמו שם״. יהודי צריך לקבל על עצמו במסירות נפש לפרסם אלוקות במקום שבו הוא נמצא. ואיך מפרסמים אלוקות? אמר הבעל שם טוב הקדוש: באמצעות ברכה ובאמצעות פסוק תהילים. בשעה ש־
06:42 ברענגען אין א ישיבה, אריינברענגען דאס אין א פנימיות. און ווי אזוי מאכט מען דאס? ״ולקחת מראשית כל פרי האדמה ושמת בטנא״. דא האט ער גע׳טייטשט אז מ׳דארף אריינברענגען דעם אור אין א כלי. דאס הייסט אז דעם אור, דעם געפיל, דעם רגש, דעם רייכקייט, דעם רייכן געפיל וואס ער האט צו ג־טלעכקייט, צו אלקות, דארף מען אריינשטעלן אין א טנא, אין כלים. און דאס איז דער ענין פון ״והלכת אל המקום אשר יבחר ה׳״. דער איד דארף וויסן אז יעדער ארט וואו ער גייט איז דאס ״והלכת אל המקום אשר יבחר ה׳״. אז דער איד גייט אין אן ארט, גייט ער נישט אליין, נאר מ׳פירט אים מלמעלה און מ׳ברענגט אים צו א פלאץ וואו דער אויבערשטער האט אויסגעקליבן אז זיין נשמה זאל דארטן זיין. און וואס איז די כוונה? די כוונה איז ״לשכן שמו שם״, אויף מפרסם זיין ג־טלעכקייט, ברענגען דעם אויבערשטן, מפרסם זיין דעם אויבערשטן אין דעם ארט וואו ער איז אנגעקומען דארטן, וואו ער געפינט זיך. דאס איז געווען די ערשטע תורה. און דערנאך, נאך מעריב, האט דער בעל שם טוב נאך א מאל איבערגעחזרט די ערשטע תורה מיט א הוספה. און די הוספה איז געווען, אז ״והיה כי תבוא״ — כדי צו קומען, יא, צו האבן דעם רצון און מרוצה, אויף דעם דארף זיין דער ״והלכת אל המקום״, ״לשכן שמו שם״. אז דער איד דארף זיך פארנעמען אויף מסירת נפש זיין זיך, אויף מפרסם זיין אלקות אין דעם ארט וואו ער געפינט זיך. און ווי אזוי איז מען מפרסם אלקות? האט געזאגט דער הייליקער בעל שם טוב: דורך א ברכה און דורך א פסוק תהלים. ביי שעה אז דער־
08:14 אדמו״ר הרש״ב סיפר על שתי התורות הראשונות, הוא חזר עליהן לפני אדמו״ר הריי״צ, והרבי אמר: תראה, למטה כל הייחוס, כל החשיבות, הם בעניין ההשכלה, בעניין העומק וההבנה. למעלה, במה המעלה, במה הייחוס? בפסוק תהילים, בפסוק תהילים פשוט, בברכה, בפסוק תהילים. כן, זו הייתה המסקנה מזה. אחר כך הייתה עוד תורה, וזה היה המשך הסיפור שנדפס לאחר מכן. ובנוגע לעניין הזה צריך לספר סיפור. והרבי חזר על הסיפור כמה פעמים. אחת הפעמים הייתה בשנת תשמ״ז, בהתוועדות של שבת ח״י אלול, שבה חזר הרבי על הסיפור באריכות גדולה ודיבר בהתפעלות גדולה ובהתלהבות גדולה על [לא ברור] של הבעל שם טוב בסיפור הזה. כן, משום שסיפור כזה נתגלה על כל פרטיו, סיפור שבו נתגלה שהיה נס גדול, גילוי אלוקות במעמד. כן, שנתגלה סיפור כזה: אדמו״ר הרש״ב זכה להיות יחד עם הבעל שם טוב, כן, במולדתו, ויכול היה לשמוע את התורות ולחזור עליהן, וכו׳. ובפסוק הזה, ״והיה כי תבוא אל הארץ״ — הרי התורה נתגלתה דווקא בזמן של ח״י אלול, יום הולדתו של הבעל שם טוב. וח״י אלול הרי חל תמיד בזמן, כשבוע, שבוע קצר, שבו קוראים את הפרשה הזאת. אם כן, בנוגע לפסוק ״והיה כי תבוא אל הארץ״, מהו הקשר בין הדברים להתגלות התורה?
08:14 רבי רש״ב האט דערציילט, בנוגע די ערשטע צוויי תורות, האט ער איבערגעחזרט די תורות פאר דעם רבי ריי״צ, און דער רבי האט געזאגט: גיב א קוק, למטה איז דער גאנצער יחוס, דער גאנצער חשיבות, אין דעם ענין פון השכלה, דעם ענין פון עומק, פון שכל. למעלה, אין וואס איז די מעלה, וואס איז דער יחוס? איז דאס אין א פסוק תהלים, א פשוט׳ער פסוק תהלים, א ברכה, א פסוק תהלים. יא, דאס איז געווען דער אויספיר פון דעם. שפעטער איז געווען נאך א תורה, און דאס איז געווען דער המשך הסיפור וואס איז נאך געדרוקט. איז בנוגע דעם ענין דארף מען דערציילן א סיפור. און דער רבי האט איבערגעחזרט דעם סיפור עטליכע מאל. איינס פון די מאל איז געווען אין שנת תש״מ־ז׳, אין א פארברענגען פון שבת ח״י אלול, וואו דער רבי האט איבערגעחזרט דעם סיפור באריכות גדולה און האט גערעדט גרויסע התפעלות און גרויסע התלהבות פון דעם בעל שם טוב׳ס [לא ברור] דעם סיפור. יא, ווייל אזא סיפור איז נתגלה געווארן מיט די פרטים, א סיפור. יא, וואס דערין איז נתגלה געווארן, אז ס׳איז געווען א נס גדול, א גילוי אלקות במעמד. יא, אז עס איז נתגלה געווארן אזא סיפור, ווייל דער רבי רש״ב איז זוכה געווען צו זיין צוזאמען מיט בעל שם טוב, יא, במולדתו, און האט קענען הערן די תורות און איבערחזרן די תורות, וכולי. איז אין דעם פסוק ״והיה כי תבוא אל הארץ״, ווייל די תורה איז נתגלה געווארן דווקא אין דעם זמן פון ח״י אלול, פון יום הולדת פון בעל שם טוב. און אלעמאל איז דאך ח״י אלול קומט אויס בזמן, א וואך ארום, א קורצע וואך, וואס מ׳ליינט טוט די פרשה. איז, בנוגע דעם פסוק ״והיה כי תבוא אל הארץ״, וואס איז דער קשר הענינים מיט דער התגלות פון תורה?
10:05 הרבה חסידות, שהיא תורת הבעל שם טוב. וגם מה שאדמו״ר הזקן העביר את העניין לחב״ד — הרי זה היה בח״י אלול, כידוע, שיום ההולדת של שני המאורות הגדולים, וכפי שאנחנו אומרים, צריך לומר זאת: הבעל שם טוב ואדמו״ר הזקן, היה בח״י אלול. וצריך לומר ש״והיה כי תבוא״, כלומר ״כי תבוא״, פירושו להיכנס, ולהיכנס פירושו להיכנס לגמרי. להיכנס לפנימיות, והכניסה האמיתית היא לתכלית הפנימיות, בשלמות. וזה מה שהגמרא אומרת. הרי זה היה אחרי ארבעים השנה, אחרי י״ד השנים שהיו — שבע השנים של המלחמה ושבע השנים שבהן חילקו את הארץ לשבטים. רק אחרי י״ד השנים היה העניין של ״והיה כי תבוא״, וגם ביכורים. ומזה לוקחים נקודה עיקרית בעניין תורת החסידות, שנתגלתה על ידי הבעל שם טוב וניתנה להבנה על ידי אדמו״ר הזקן בחסידות חב״ד: עניינה של תורת החסידות הוא ״כי תבוא״, להיכנס, ולהיכנס אל הפנימיות. כלומר, שהתורה והמצוות יהפכו לדבר שלו, לדבר חי, לדבר פנימי. זה חודר אל האדם, כך שהוא והתורה והמצוות נעשים דבר אחד ויחיד. והביאור בזה הוא, ש־
10:05 סאך חסידות, וואס איז די תורה פון בעל שם טוב. און אויך דאס, וואס דער אלטער רבי האט איבערגעגעבן דעם ענין אין חב״ד, וואס איז דאך געווען ח״י אלול, כידוע, אז דער יום הולדת פון די שני המאורות הגדולים, ובלשוננו מדברים, דארף מען דאס זאגן: דער בעל שם טוב און דער אלטער רבי, איז געווען אין דעם תוך פון ח״י אלול. איז דארף מען זאגן אז ״והיה כי תבוא״ איז, דאס הייסט ״כי תבוא״ איז אריינגיין, און אריינגיין מיינט דעם גאנצן אריינגיין. אריינגיין אין די פנימיות, און דער אמת׳ער אריינגיין אין תכלית הפנימיות, בשלימות. און דאס איז, וואס די גמרא זאגט. דאס איז דאך געווען נאך די פערציג יאר, די ד׳ שנים וואס זיי זענען געווען, די זיבן יאר וואס איז געווען די מלחמה, און די זיבן יאר וואס מען האט איינגעטיילט די לאנד פאר די שבטים. ערשט נאך די ד׳ שנים איז ערשט געווען דער ענין פון ״והיה כי תבוא״, און אויך ביכורים. וואס פון דעם נעמט מען א נקודה עיקרית אין דעם ענין פון תורת החסידות, וואס איז נתגלה געווארן דורך דעם בעל שם טוב און געגעבן געווארן צו פארשטיין דורך דעם אלטן רבי אין חסידות חב״ד, אז דער ענין פון תורת החסידות איז דער ענין פון ״כי תבוא״, אריינגיין, און אריינגיין אין הפנימיות. דאס הייסט, אז דער ענין פון תורה ומצוות זאל ווערן אן אייגענע זאך, א לעבעדיגע זאך, א פנימיות׳דיגע זאך. דאס גייט אריין אין דעם אדם, אז ער מיט תורה ומצוות ווערט איין און איינציקע זאך. וואס דער ביאור אין דעם איז, וואס
13:23 אנחנו יודעים שעניין התגלות החסידות קשור ליום ההולדת, שהוא ח״י אלול. אנחנו אומרים שביום הזה היה יום הולדתו של הבעל שם טוב הקדוש, וגם של אדמו״ר הזקן. והמילה ״ח״י״ עניינה חיות, חיים. ומה פירושה של חיות? עניין החיות הוא שיש לנו גוף ונפש. אלה הרי שני דברים רחוקים זה מזה, מקצה אחד לקצה השני. הגוף הוא חתיכת בשר, ״עפר מן האדמה״, ככתוב בפסוק. והנפש היא, ככתוב בתניא, ״ונפש השנית בישראל היא חלק אלוקה ממעל ממש״. אם כן, הנפש והגוף הם תכלית הרוחניות ותכלית הגשמיות, מקצה אחד לקצה השני. ויחד עם זאת אנחנו אומרים שהאופן שבו הנפש מתלבשת בגוף הוא ״ויפח באפיו נשמת חיים, ויהי האדם לנפש חיה״. האדם אינו שני דברים, כאילו אתה אומר שיש בשר אדם, חתיכת בשר, גוף, ויש לו גם נפש, שמרחוק נותנת לו קצת חיות. לא. אנחנו אומרים שעניין החיות הוא שכאשר הנפש נכנסת בגוף, אי אפשר להפריד ביניהם אפילו טיפה אחת, אפילו פרט אחד, אפילו נקודה אחת בגוף. כל נקודה בגוף חדורה, שזורה בעניין החיות; הגוף חי. אנחנו לא אומרים,
13:23 מיר ווייסן, אז דער ענין פון התגלות החסידות, וואס דאס איז דער ענין ביי דעם יום הולדת, וואס דאס איז דאך ח״י אלול. מיר זאגן אז אין דעם טאג איז געווען דער יום הולדת פון דעם הייליגן בעל שם טוב און אויך פון דעם אלטן רבי. וואס דאס ווארט ״ח״י״ איז דער ענין פון חיות, לעבעדיקייט. וואס לעבעדיקייט מיינט דער ענין? דער ענין פון לעבעדיקייט איז, אז מיר האבן דעם גוף מיט דעם נפש. דאס זענען דאך צוויי זאכן וואס זענען ווייט איינס פון דעם אנדערן, פון איין קצה אויפן צווייטן קצה. דער גוף איז א שטיק פלייש, עפר מן האדמה, שטייט אין פסוק. דער נפש איז, ווי ס׳שטייט אין תניא, ״ונפש השנית בישראל היא חלק אלוקה ממעל ממש״. איז דער נפש מיט דעם גוף תכלית הרוחניות און תכלית הגשמיות, פון איין קצה אויפן צווייטן קצה. און צוזאמען דערמיט זאגט מען אז דער אופן ווי אזוי דער נפש איז זיך מתלבש אין דעם גוף, ״ויפח באפיו נשמת חיים, ויהי האדם לנפש חיה״. אז דער אדם איז נישט צוויי זאכן, וואו דו זאגסט ס׳איז פאראן א בשר אדם, א שטיק פלייש, א גוף, און ס׳איז דא ביי זיין נפש, וואס פון דער ווייטן גיט אים אביסל חיות. ניין. מיר זאגן, דער ענין פון חיות איז, אז בשעת דער נפש קומט אריין אין גוף, קען מען נישט פון זיי טיילן קיין איין טראפן, קיין איין פרט, קיין איין נקודה אין גוף. יעדער נקודה אין גוף איז דורכגענומען, דורכגעוועבט מיט דעם ענין חיות, דער לעבעדיגער גוף. מיר זאגן נישט,
14:51 אז זהו בשר אדם. ואיננו אומרים שזו נפש אדם; אנחנו אומרים שזה אדם. ומהו אדם? אדם הוא חיבור של נפש וגוף, שנעשים דבר אחד ויחיד. כידוע גם תורת המגיד, שהמילה ״אדם״ היא א׳, דם. א׳ הוא עניין אלופו של עולם — הנשמה, חלק אלוקה ממעל; ודם הוא הגוף. וזהו עניינו של אדם: א׳, דם — חיבור הנשמה עם הגוף לדבר אחד ויחיד; כך נעשה האדם. וזהו העניין גם בעבודת השם. ישנו יהודי שאכן מקיים תורה ומצוות. גם לפני הבעל שם טוב היה, כמובן ופשוט, קיום תורה ומצוות. אבל למעשה יכול היה להיות מצב שבו היהודי והתורה והמצוות שלו הם שני דברים נפרדים. יש לו החיים שלו, והדברים שלו שהוא רוצה, שהוא צריך ושהוא עושה, כשהוא עסוק באכילה ושתייה, בשינה ובעסקיו. ואחר כך, כשהוא הולך לבית הכנסת ומתפלל, או כשהוא מקיים מצווה, או כשהוא לומד תורה, הוא מתקשר בכך עם הקב״ה. אבל הדברים נעשים כאילו שני עניינים נפרדים. ועל כך בא הבעל שם טוב הקדוש וגילה, גילה, את
14:51 אז דאס איז א בשר אדם. און מיר זאגן נישט, אז דאס איז א נפש אדם. מיר זאגן, אז דאס איז א אדם. און וואס איז אדם? אדם איז א חיבור פון נפש און גוף, וואס ווערט איין און איינציקע זאך. ווי ס׳איז ידוע אויך די תורה פון דעם מגיד, אז דאס ווארט אדם, אדם, דאס איז א׳, דם. א׳ איז דער ענין, אלופו של עולם, דאס איז די נשמה, חלק אלוקה ממעל, און דם, דאס איז דער גוף. און דאס איז דער ענין פון אדם, א׳, דם, דער חיבור פון דער נשמה מיט דעם גוף איז איין און איינציקע זאך; אזוי ווערט דער אדם. און דאס איז דער ענין אויך אין עבודת השם. ס׳איז פאראן דער ענין, דער איד וואס איז טאקע מקיים תורה ומצוות. ביז צום בעל שם טוב איז געווען, יא, כמובן ופשוט איז געווען דער ענין פון תורה ומצוות, וואס מ׳האט מקיים געווען. אבער עס האט געקענט זיין א מצב למעשה, וואס דער איד און זיין תורה ומצוות זענען צוויי באזונדערע זאכן. ער האט זיין אייגן לעבן, און ער האט זיינע אייגענע זאכן, וואס ער וויל, וואס ער דארף, וואס ער טוט, בשעת ער איז פארנומען אין עסן און טרינקען און שלאפן און עסק. און דערנאך, בשעת ער גייט אין שול און לערנט, אדער בשעת ער מאכט א מצוה, אדער בשעת ער לערנט תורה, און דערמיט פארבינדט ער זיך מיט דעם אויבערשטן. אבער דאס ווערט אזוי ווי כאילו צוויי באזונדערע ענינים. און אויף דעם איז געקומען דער הייליגער בעל שם טוב און האט מגלה געווען, מגלה געווען, א
16:06 העניין של ״כי תבוא אל הארץ״. הבעל שם טוב גילה את עניין הכניסה פנימה. כלומר, שיהודי נכנס לתוך התורה והמצוות כפי שהנשמה נכנסת לגוף, והגוף והנשמה מתמזגים ומתאחדים לדבר אחד ויחיד. היהודי והיהדות, האלוקות והתורה והמצוות, הם מציאות אחת ממש, דבר אחד ויחיד, ואי אפשר להפריד ביניהם. ולכן ניכר בכל פרט, גם בשעת אכילתו ושתייתו ותענוגיו ועסקיו, שזהו יהודי, ושזהו יהודי שחי עם אלוקות ועם יהדות. ואת העניין הזה גילה הבעל שם טוב בכך שגילה את הפנימיות האמיתית שיש בכל דבר. לולא גילה את פנימיות העולם — כידוע, אדמו״ר הזקן מביא בתניא, בשער היחוד והאמונה, את פירוש הבעל שם טוב, שהוא אחד מיסודות החסידות. הוא מביא שם בשם הבעל שם טוב את ״לעולם ה׳ דברך נצב בשמים״: שיהודי מסתכל על העולם ויודע שהעולם הגשמי מתהווה ומתקיים בכל רגע ורגע מדבר ה׳, מאלוקות. ולכל מציאות הבריאה אין שום מציאות עצמאית; כל המציאות היא דבר הוי׳ אשר
16:06 דער ענין פון כי תבוא אל הארץ. דער בעל שם טוב האט מגלה געווען דעם ענין פון אריינגיין. דאס הייסט, אז א איד גייט אריין אין תורה ומצוות, אזוי ווי די נשמה גייט אריין אין א גוף, און דער גוף מיט דער נשמה ווערן פארמישט און פאראייניגט ווי איין און איינציגע זאך. אז א איד מיט אידישקייט, מיט ג־טליכקייט און מיט תורה און מצוות איז דאס איין מציאות ממש, איין און איינציגע זאך, און מ׳קען דאס נישט פונאנדערטיילן. און דערפאר איז ניכר אין יעדן פרט, אז בשעת אכילתו ושתייתו ותענוגיו ועסקיו, איז אין יעדן פרט ניכר אז דאס איז א איד, און דאס איז ניכר אז דאס איז א איד וואס לעבט מיט ג־טליכקייט און מיט אידישקייט. און דעם ענין האט דער בעל שם טוב מגלה געווען דורך דעם וואס ער האט מגלה געווען די אמת׳ע פנימיות וואס איז פאראן אין יעדער זאך. אויב נישט וואס ער האט מגלה געווען די פנימיות פון וועלט, כידוע, דער אלטער רבי ברענגט אין תניא, אין שער היחוד והאמונה, דעם פירוש הבעל שם טוב, דאס איז איינע פון די יסודות החסידות. ער ברענגט דארט בשם הבעל שם טוב דעם ״לעולם ה׳ דברך נצב בשמים״, אז א איד קוקט אויף וועלט, און אז די גשמיות׳דיגע וועלט זאל וויסן זיין אז בכל רגע ורגע ווערט די וועלט מחיה און מקיים פון דעם דבר ה׳, פון ג־טליכקייט. און די גאנצע מציאות הבריאה האט נישט קיין שום אייגענע מציאות; די גאנצע מציאות איז דער דבר הוי׳ וואס איז
17:28 מהווה, מחיה ומקיים אותה בכל רגע ורגע. זה מה שהבעל שם טוב לימד אותנו. ואיך ראו זאת קודם בפשטות? הקדוש ברוך הוא הוא אכן הבורא: הוא ברא את העולם, והוא מחיה ומנהיג את הכול. אבל אלו שני דברים: יש עולם, שאינו אלוקות, והוא ברא את העולם. ההבנה היסודית הייתה שבריאת העולם הייתה בתחילת הבריאה, ״בראשית ברא אלקים״, ואחר כך הקדוש ברוך הוא מנהיג את העולם, מחיה ומקיים אותו, אבל גם לעולם יש מציאות משלו. והבעל שם טוב גילה את עומק פנימיות התורה, ובהמשך הדבר הוסבר באריכות בתורת חסידות חב״ד, בתניא ובמאמרים שלאחר מכן: כיצד העניין הוא בפנימיות — בכל רגע ורגע אין לכל מציאות הבריאה קיום בפני עצמו; כל קיומה הוא רק מדבר הוי׳. וכשיהודי יודע את העניין הזה, חושב עליו, לומד עליו, מתבונן בו וחי איתו, אזי הגוף והנפש, העולם והאלוקות, נעשים אצלו דבר אחד ויחיד. ואז מתקיים ״כי תבוא אל הארץ״ בתכלית השלימות. וזו נקודה עיקרית אחת שרואים בה כיצד ב״כי תבוא״ מתגלה עומק תורתו של הבעל שם טוב. ורואים עוד נקודה, נקודה נפלאה שהרבי דיבר עליה פעם באריכות.
17:28 מהווה ומחיה ומקיים בכל רגע ורגע. דאס וואס דער בעל שם טוב האט אונז געלערנט. און דאס איז געווען בפשטות. און וואס איז געווען בפשטות? דער רבונו של עולם, טאקע, ער איז דער באשעפער, ער איז דער בורא, ער האט באשאפן די וועלט און ער איז מחיה ומנהיג אלע זאכן. אבער עס זענען צוויי זאכן: עס איז דא א וועלט, וואס דאס איז נישט ג־טליכקייט, און ער האט באשאפן די וועלט. יסוד העולם, אז בריאת העולם איז געווען אין אנהויב פון בריאת העולם, ״בראשית ברא אלקים״ טאקע, און נאך דעם דער רבונו של עולם פירט די וועלט און מחיה ומקיים די וועלט, אבער די וועלט האט אן אייגענע מציאות אויך. און דער בעל שם טוב האט מגלה געווען דעם עומק פנימיות התורה, און שפעטער איז דאס מסביר געווארן באריכות תורת חסידות חב״ד אין תניא און אין מאמרים שלאחרי זה: ווי אזוי דער ענין איז בפנימיות, בכל רגע ורגע די גאנצע מציאות הבריאה האט נישט קיין קיום בפני עצמו; דער גאנצער קיום איז נאר מיט דעם דבר הוי׳. און בשעה א איד האט דעם ענין, אז א איד טראכט וועגן דעם, לערנט וועגן דעם, טראכט זיך אריין אין דעם און לעבט מיט דעם, איז דעמאלט ווערט ביי אים די גאנצע זאך, אז דער גוף מיט נפש, וועלט מיט ג־טליכקייט, ווערט ביי אים איין און איינציגע זאך. און דעמאלט איז מקויים דער ״כי תבוא אל הארץ״ בתכלית השלימות. און דאס איז איין נקודה עיקרית וואס מען זעט, ווי אזוי אין דער ״כי תבוא״ ברענגט זיך ארויס דער עומק תורה פון דעם בעל שם טוב. און נאך זעט מען נאך א נקודה. און דאס איז א געוואלדיגע נקודה וואס דער רבי האט אמאל גערעדט אין דער אריכות דערין.
18:48 רואים שנתחייבו בביכורים מתי? רק לאחר שכבשו וחילקו. וזה דבר פלא: חיכו ארבע־עשרה שנה, עד שסיימו את כל המלחמות וחילקו את כל הארץ לכל השבטים. ורק אחרי ארבע־עשרה השנים הללו התחילו לראשונה להביא ביכורים. וזהו דבר נפלא נוסף שלכאורה כלל אינו מובן. איך ייתכן דבר כזה? הרי כל עניין הביכורים הוא, כפי שאומרים המפרשים, שיהודי יזכור את הקב״ה. כשהביא את הביכורים לקב״ה, ״והנחתו לפני ה׳ אלקיך״, וגם ״והגדת״ — היהודי סיפר ומנה את הניסים והנפלאות והשבחים: כיצד הגיעו לעולם, כיצד הגיעו עד כאן. כל הניסים של ״ארמי אובד אבי״, ירידת מצרים, כל הדברים שאירעו בדרך שבה הגיעו בני ישראל לכאן, כל הניסים והנפלאות שעברו, וכיצד כבשו את הארץ, עד שהגיע כעת למצב שבו הוא יכול להביא ביכורים. כי עניין הביכורים הוא, כפי שמפרשים כל מפרשי המקרא, לזכור את הקב״ה, לדעת שהכול מאיתו, שהכול שייך לקב״ה. נשאלת השאלה: מה עושה יהודי שהגיע לארץ ישראל? הוא היה באחת הערים הראשונות שנכבשו, וכבר התיישב שם, ויש לו את נחלת השבט שלו, וכבר יש לו, כבר יש לו בית, ו
18:48 וואס מען זעט: אז מ׳איז נתחייב געווארן בביכורים ווען? ערשט עד שכבשו וחילקו. און דאס זעט מען א דבר פלא. דאס הייסט, אז מ׳האט געווארט פערצן יאר, ביז וואס מ׳האט געענדיגט אלע מלחמות, ביז וואס מ׳האט צעטיילט פאר אלע שבטים די גאנצע חלוקת הארץ. און ערשט נאך די פערצן יאר האט מען דעמאלט אנגעהויבן צום ערשטן מאל ברענגען ביכורים. און דאס איז נאך א דבר נפלא וואס לכאורה איז גאר נישט פארשטענדליך. ווי קומט דאס אזא זאך? דער גאנצער ענין פון ביכורים איז דאך, ווי די מפרשים זאגן, אז א איד זאל געדענקען דעם אויבערשטן. ווען ער ברענגט ביכורים, א איד האט געברענגט די ביכורים צום אויבערשטן, ״והנחתו לפני ה׳ אלקיך״, און נאך ״והגדת״, א איד האט געזאגט און געציילט די נסים און נפלאות און די תשבחות, ווי אזוי מ׳איז אנגעקומען אויף דער וועלט, ווי אזוי מ׳איז אנגעקומען ביז דא. די אלע נסים פון ״ארמי אובד אבי״, ירידת מצרים, די אלע זאכן וואס זענען געגאנגען, ווי אידן זענען אנגעקומען, דורכגעגאנגען די אלע נסים און נפלאות, און ווי מ׳האט איינגענומען דאס לאנד, און ווי ער איז איצטער געקומען צו דעם וואס ער קען ברענגען ביכורים. ווייל דער ענין פון ביכורים איז, ווי אלע מפרשי המקרא טייטשן, יא, דאס איז געדענקען דעם אויבערשטן, אז ער זאל וויסן זיין אז הכל מאתו, אלץ באלאנגט צו דעם אויבערשטן. פרעגט זיך א שאלה: וואס טוט א איד וואס איז אנגעקומען אין ארץ ישראל? און ער איז געווען פון די ערשטע שטעט וואס מ׳האט איינגענומען, און ער האט זיך שוין דארטן באזעצט, און ער האט זיין שבט, און ער האט שוין, ער האט שוין זיין שטוב, און
20:23 כבר יש לו שדה משלו. אם כן, האם הוא צריך להמתין ארבע־עשרה שנה כדי להודות לקב״ה? מה פירוש הדבר? לכאורה היה עליו להביא ביכורים מיד ולהודות לקב״ה על כך שהכול שייך לו. למה המתין ארבע־עשרה שנה? הביאור בזה הוא ביאור נפלא, וגם הוא מיוסד על החידושים של תורת הבעל שם טוב: העניין של ״ושמחת בכל הטוב״. הרי הפסוק אומר שביכורים — אין מביאים ביכורים אלא בזמן שמחה. מתי הביאו ביכורים? רש״י אומר: בזמן השמחה, בין עצרת לחג, שהוא זמן השמחה. כי צריך להיות ״ושמחת בכל הטוב״. כך נאמר שם בהמשך: ״ושמחת בכל הטוב״. העניין צריך להיות דווקא בזמן שמחה. ממילא, כדי להביא ביכורים, התנאי הוא שתהיה עבודה בשמחה. כשיהודי שמח, הוא מביא ביכורים ויכול להודות לקב״ה. וכאן בא העניין של תורת הבעל שם טוב, שגילה שכל היהודים הם דבר אחד. הבעל שם טוב גילה את העניין האמיתי של אהבת ישראל: שהיהודים כולם, כל עם ישראל, הם דבר אחד. אדמו״ר הזקן מבאר בתניא את היסוד של אהבת ישראל על פי תורת הבעל שם טוב: מכיוון שכולנו נשמה אחת, וכל היהודים מושרשים בה׳ אחד, ״אחים ממש מצד שורש ומקור אחד״ — הרי כל היהודים הם דבר אחד. ממילא, אהבת ישראל היא אהבה עצמית שיהודי אוהב יהודי מעצם היותו יהודי.
20:23 ער האט שוין זיין פעלד. פריער, דארף ער ווארטן פערצן יאר ביז צו דאנקען דעם אויבערשטן? וואס טוט דאס באדייטן? פריער האט ער געדארפט גלייך ברענגען ביכורים און דאנקען דעם אויבערשטן, אז אלעס באלאנגט צום אויבערשטן. וואס האט ער געווארט ביז פערצן יאר? איז דער ביאור א מורא׳דיגער ביאור, און דאס איז אויך מיוסד אויף די חידושים פון תורת הבעל שם טוב. דער ענין פון „ושמחת בכל הטוב“. דער פסוק זאגט דאך אז ביכורים — אין מביאים ביכורים אלא בזמן שמחה. ווען האט מען געברענגט ביכורים? רש״י זאגט: זמן השמחה, צווישן עצרת און חג, וואס איז זמן השמחה. ווייל עס דארף זיין „ושמחת בכל הטוב“. ס׳שטייט ווייטער דארטן: „ושמחת בכל הטוב“. יא, דער ענין דארף זיין דוקא בזמן שמחה. איז במילא, כדי צו קענען ברענגען ביכורים, איז דער תנאי אויף ביכורים אז עס דארף זיין עבודה בשמחה. אז א איד איז פריילעך, ברענגט ער ביכורים און ער קען דאנקען דעם אויבערשטן. און אויף דעם קומט צו גיין דער ענין פון תורת הבעל שם טוב, וואס האט מגלה געווען אז אלע אידן זיינען דאך איין איינציגע זאך. דער בעל שם טוב האט ארויסגעברענגט דעם אמת׳ן ענין פון אהבת ישראל, וואס אידן זיינען איין זאך, כל עם ישראל. דער רבי איז מבאר אין תניא דעם יסוד פון אהבת ישראל על פי תורת הבעל שם טוב, אז וויבאלד כולנו זיינען אלע איין נשמה, אלע אידן זיינען מושרש אין ה׳ אחד, אחים ממש מצד שורש ומקור אחד. יא, זיינען דאך אלע אידן איין איינציגע זאך. איז במילא, די אהבת ישראל איז די אהבה עצמית וואס א איד האט ליב א איד מצד דעם עצם
21:53 וכל היהודים יחד הם דבר אחד. ממילא, מתי יהודי שרוי בשמחה? רק כשהוא יודע שכל היהודים מרוצים. גם אם ליהודי יש שדה, וברוך השם צומח בשדהו ויש לו הרחבה וכל הדברים הטובים, הוא אינו חש שמחה שלמה כל עוד הוא יודע שיש עדיין יהודי שמיטלטל ממקום למקום, ואין לו בית, אין לו שדה, עדיין אין לו דירה משלו — שמחתו אינה שלמה. לכן, כל עוד לא עברו שבע השנים שכבשו ושבע השנים שחילקו, ארבע־עשרה שנה, וכל היהודים לא התיישבו, איש תחת גפנו ואיש תחת תאנתו, לא תהיה גם לו שמחה אמיתית ושלמה. לא די בכך שהוא עצמו שמח; רק כשיש שמחה אצלם, תהיה שמחה אצלו. ורק אז הוא יכול באמת להרגיש את ״ושמחת בכל הטוב״, ורק אז הוא יכול להיכנס לבית המקדש ולהביא את הביכורים בשמחה גדולה, ״ושמחת בכל הטוב״. זו הוראה נפלאה שלומדים מכאן, ממה שהבעל שם טוב מלמד על יסוד הפסוק ״כי תבוא לארץ״. וסיכום הדברים הוא שזהו הסדר על פי דרכי הקודש, העיקרים שלוקחים מכאן, והכול מיוסד על התגלות תורת הבעל
21:53 זאך וואס ער איז א איד. און אלע אידן צוזאמען, דאס איז איין איינציגע זאך. איז במילא, ווען איז א איד בשמחה? ביז ער ווייסט אז אלע אידן זיינען צופרידן. ביז א איד האט א פעלד, און ביי אים אויפן פעלד, ברוך השם, וואקסט, און ער האט הרחבה, און ער האט אלע גוטע זאכן, פילט ער אבער נישט קיין שמחה שלמה כל זמן ער ווייסט אז עס איז נאך דא א איד וואס וואלגערט זיך ארום, און ער האט נישט קיין שטוב, ער האט נישט קיין פעלד, ער האט נאך נישט קיין פריוואטע דירה — איז ביי אים די שמחה נישט בשלמות. דעריבער, כל זמן עס איז נישט דא די שבע שכבשו ושבע שחלקו, פערצן יאר, און אלע אידן זיינען זיך באזעצט, איש תחת גפנו ואיש תחת תאנתו, דעמאלט וועט ביי אים אמת׳ע שמחה שלמה אויך זיין. דאס איז נישט נאר אז ס׳איז שמחה ביי אים; ביז עס איז ביי זיי שמחה, וועט ביי אים זיין די שמחה. און ערשט דעמאלט קען ער טאקע פילן דעם „ושמחת בכל הטוב“, און ערשט דעמאלט קען ער אריינגיין אין בית המקדש און ברענגען די ביכורים בשמחה גדולה, „ושמחת בכל הטוב“. וואס דאס איז דאך א מורא׳דיגער הוראה נפלאה וואס מען לערנט ארויס, וואס דער בעל שם טוב לערנט פון דעם, וואס איז מיוסד אויף דעם פסוק פון „כי תבוא לארץ“. וואס דער סיכום הדברים קומט אויס, אז דאס איז דער איינציגער סדר על פי דרכי קודש, עיקרים, וואס מען נעמט ארויס, וואס דאס איז אלעס מיוסד אויף די התגלות פון תורת הבעל
23:20 שם טוב, שהתגלתה בח״י אלול. הנקודה הראשונה היא ״כי תבוא״ — להיכנס. צריך להיכנס אל הפנימיות, עם החיות ועם תחושת החיים, ועם [לא ברור], אל תורת הבעל שם טוב, [לא ברור], להיכנס בכל החיות, ללמוד בחיות ולהתפלל בחיות. יהודי צריך לחיות בתורה ובמצוות כדבר אחד. שנית, העניין השני הוא עניין השמחה. כי כדי שתהיה ליהודי שמחה אמיתית, [לא ברור], ושנית ישנו — אז יכולה להיות לו שמחה אמיתית. וזהו ״כי תבוא לארץ״: כשמדובר בביכורים, כפי ש[לא ברור]. השמחה האמיתית של יהודי בענייניו היא רק כשהוא יודע שהיהודי השני [לא ברור]. ואחר כך ישנה ההוראה השלישית, מתורת הבעל שם טוב שהתגלתה דרך [לא ברור] ביום ח״י אלול: ״כי תבוא לארץ״ — זהו ה[לא ברור]. אצל כל יהודי ישנו ה[לא ברור]. הבעל שם טוב גילה את האוצרות הפנימיים. הבעל שם טוב גילה את ״אשר ה׳ אלקיך נותן לך״. כלומר, ליהודים יש מתנות מלמעלה שהקב״ה נותן להם. [לא ברור] של רצון ומרוצה. ליהודי יש אהבה ואמונה ושמחה ויראת שמים וחיות וחום לתורה ולמצוות. כל אלה נמצאים אצל כל יהודי, ואת העניין הזה גילה הבעל שם טוב. זהו ״אשר ה׳ אלקיך נותן לך״. ואחר כך בא אדמו״ר הזקן, של חסידות חב״ד, והוא
23:20 שם טוב, וואס איז נתגלה געווארן ח״י אלול. וואס דער ערשטער נקודה איז דער „כי תבוא“ — אריינגיין. מען דארף אריינגיין אין דער פנימיות, מיט דער חיות און מיט דער לעבעדיקייט, און מיט [לא ברור], אין תורת הבעל שם טוב, [לא ברור], אריינגיין מיט דער גאנצער חיות, לערנען מיט דער חיות און דאווענען מיט דער חיות. א איד דארף לעבן אין תורה ומצוות ווי איין איינציגע זאך. צווייטנס, דער צווייטער ענין איז דער ענין השמחה. ווייל א איד, כדי צו זיין ביי אים שמחה אמיתית, איז [לא ברור], און צווייטנס איז דא — דעמאלט קען זיין ביי אים אמת׳ע שמחה. און דאס איז דער „כי תבוא לארץ“, אז ווען עס רעדט זיך וועגן ביכורים, ווי [לא ברור]. די אמת׳ע שמחה ביי א איד פון זיינע ענינים איז ביז ער ווייסט אז דער צווייטער [לא ברור]. און דערנאך איז דא דער דריטער הוראה, וואס איז די תורת הבעל שם טוב וואס איז נתגלה געווארן דורך דעם [לא ברור] ביי דעם טאג פון ח״י אלול, אז דער „כי תבוא לארץ“, דאס איז דער [לא ברור]. וואס ביי יעדן אידן איז פאראן דער [לא ברור]. אז דער בעל שם טוב האט מגלה געווען די אוצרות פנימיים. דער בעל שם טוב האט מגלה געווען דעם „אשר ה׳ אלקיך נותן לך“. יא, אז ביי אידן זיינען דא מתנות מלמעלה וואס דער אויבערשטער גיט זיי דערין. [לא ברור] פון רצון ומרוצה. אז א איד האט די אהבה און די אמונה און די שמחה און די ערליכקייט און די לעבעדיקייט און די ווארעמקייט צו תורה ומצוות. דאס געפינט זיך ביי יעדן איד, און דער ענין האט דער בעל שם טוב מגלה געווען, דאס איז „אשר ה׳ אלקיך נותן לך“. און דערנאך קומען צו גיין דער אלטער רבי׳ן של חסידות חב״ד, און ער האט
24:47 לימד את ״וישבת בו״. כלומר, לוקחים את האמונה הפשוטה שגילה הבעל שם טוב, ואת האהבה המסותרת ואת השמחה הפנימית שגילה הבעל שם טוב, ומביאים אותן לידי ביטוי בשכל, בחכמה — זהו עניין חב״ד שבנפש. ומהשכל הדבר בא לידי ביטוי במידות שבלב, באהבת ה׳ וביראת ה׳, ובשמחה, שמחה וחיות בעבודת ה׳. והשמחה האמיתית והשמחה הפנימית הן ״וישבת בו״. ויש גם המשך לדברים: ״ולקחת מראשית כל פרי האדמה״, [לא ברור] בכלים, ואל תוך העולם. יהודי יודע שיש לו שליחות, שבכל מקום שאליו הוא הולך, כל עניינו ותפקידו הם לפאר שם שמים. כשיהודי יודע שהעניין של — כשיהודי חי, ורואים זאת בגלוי, רואים שהוא חי, החיות אינה רק כלפי חוץ. זהו עניין החיות: כשחיים, שמחים, מרוצים, מתנועעים; רואים אצלו תנועות חיים. ״כל חי מתנועע״ — אצל יצור חי רואים תנועות. רואים שהחיות אינה רק כלפי חוץ. זהו העניין של ״והלכת״: הוא הולך, ובכל מקום שאליו הוא הולך ובכל מקום שבו הוא עומד, הוא יודע שזהו ״המקום אשר יבחר ה׳״. והרבי מביא בעניין זה [לא ברור], שתפקידך הוא להאיר שם, למסור את הנפש כדי להאיר את המקום, ולעשות ממנו דירה, מקום שבו הקב״ה ישכין את שמו — ״לשכן שמי שם״. וזה הכוח שאנו מקבלים בימים הגדולים של ח״י אלול, [לא ברור] שנים־עשר הימים האחרונים שנמשכים עד ראש השנה. ושנים־עשר הימים האלה הם כנגד י״ב חודשי השנה, יום לחודש, יום לחודש. והתקופה של ח״י אלול כאן —
24:47 אויסגעלערנט „וישבת בו“. יא, אז מען נעמט ארויס די אמונה פשוטה וואס דער בעל שם טוב האט מגלה געווען, און די אהבה מסותרת, און די שמחה פנימית וואס דער בעל שם טוב האט מגלה געווען. יא, אז מען ברענגט פון דעם ארויס אין שכל, אין חכמה, דאס איז דער ענין פון חב״ד שבנפש. און פון שכל קומט עס ארויס אין די מדות שבלב, אין אהבת השם און יראת השם, און אין שמחה, שמחה און חיות אין עבודת השם. און די שמחה אמיתית, און די שמחה פנימית, איז „וישבת בו“. און נאך איז דא דער המשך העניינים: „ולקחת מראשית כל פרי האדמה“, [לא ברור] אין כלים, און אריין אין דער וועלט. אז א איד ווייסט אז ער האט א שליחות, אז אין יעדער ארט וואו ער גייט איז כל ענינו, תפקידו, לפאר שם שמים. בשעה א איד ווייסט אז דער ענין פון — בשעה א איד לעבט, און דאס זעט מען בגלוי, יא, מען זעט אז ער איז לעבעדיק, איז די לעבעדיקייט נישט נאר כלפי חוץ. דאס איז דער ענין פון לעבעדיקייט. בשעה מען לעבט, איז מען פריילעך, איז מען צופרידן, און ער שאקלט זיך, מען זעט ביי אים תנועות החיים. יא, כל חי מתנועע, א חי זעט מען תנועות. מען זעט אז די לעבעדיקייט איז נישט נאר כלפי חוץ. דאס איז דער ענין פון „והלכת“: אז ער גייט, נאר וואו ער גייט, נאר וואו ער שטייט, ווייסט ער, דאס איז „המקום אשר יבחר הוי׳“. און דער רבי ברענגט אין דעם [לא ברור], אז דיין תפקיד איז צו מאכן דארטן ליכטיג, זיך מוסר נפש זיין צו מאכן ליכטיג דעם ארט, און מאכן דעם ארט ווערן א דירה, א פלאץ וואו דער אויבערשטער „לשכן שמי שם“. און דאס איז די כח וואס מיר באקומען אין די גרויסע טעג פון ח״י אלול, [לא ברור] די צוועלף טעג אחרונים וואס גייען ביז ראש השנה. און די צוועלף טעג, דאס איז כנגד די י״ב חדשי השנה, יום לחודש, יום לחודש. און די תקופה פון ח״י אלול דא —
26:32 זהו חשבון הנפש, וחודש תשרי [לא ברור], וחודש תשרי הבא עלינו לטובה. חודש תשרי הוא זמן הכתרת המלך, ובראש השנה מקבלים חיים — והדבר מתחיל דווקא מח״י אלול, [לא ברור]. שתהיה חיות לאורך כל השנה, שנה מלאת חיים. ושנזכה לכתיבה וחתימה טובה, לשנה טובה ומתוקה, לשנה של חיים. ״זכרנו לחיים, מלך חפץ בחיים, וכתבנו בספר החיים למענך אלקים חיים״. העניין האמיתי של חיות, העניין האמיתי של חיים, התגלה על ידי הבעל שם טוב ועל ידי אדמו״ר הזקן. ובקרוב ממש בימינו נזכה ל״יחיינו מיומיים, ביום השלישי יקימנו ונחיה לפניו״, לחיים האמיתיים. ואלה יהיו החיים הנצחיים בגילוי משיח צדקנו. שתהיה שנה של גאולה וישועה לכלל ישראל.
26:32 איז דער חשבון הנפש, און חודש תשרי [לא ברור], און חודש תשרי הבא עלינו לטובה. אז חודש תשרי איז דער זמן, הכתרת המלך, און דער זמן פון ראש השנה, איז ווען מען באקומט חיים, איז טאקע פון ח״י אלול, [לא ברור]. אז עס זאל זיין חיות די גאנצע לעבעדיקע יאר. און מען זאל זוכה זיין טאקע האבן צו א כתיבה וחתימה טובה, א שנה טובה ומתוקה, א יאר פון חיים. „זכרנו לחיים, מלך חפץ בחיים, וכתבנו בספר החיים למענך אלקים חיים“. דער אמת׳ער ענין פון חיות, דער אמת׳ער ענין פון לעבעדיקייט, איז נתגלה געווארן דורך דעם בעל שם טוב, דורך דעם אלטן רבי. ובקרוב טאקע בימינו זאל מען זוכה זיין צו „יחיינו מיומיים, ביום השלישי יקימנו ונחיה לפניו“, צו דעם חיים האמיתיים. און דאס וועט זיין די חיים נצחיים אין דעם גילוי פון משיח צדקנו. זאל טאקע זיין א שנת גאולה וישועה צו גאנץ כלל ישראל.