לעבן חסידות · פרק 43 · 2022-09-19 · 33:22
ראש השנה - מיט וואס דאוונט מען ראש השנה - הרב אשר פרקש
תיאור הפרק
כתר שם טוב סימן קי״ט, רנ״ו לקוטי תורה ד״ה תקעו מאמר ד״ה תקעו תשמ״ז התוועדות ( כט אלול תשכב) ערב ר״ה תשכ״ג
השמע המקורי · הערך על הרב אשר פרקש בחב"דפדיה
תמלול אוטומטי מהשמע, ותרגום מכונה לעברית. קישורים לחב"דפדיה נוספו אוטומטית.
00:02 ובכן, בשנת תשכ״ב הגיעו לרבי לחודש תשרי, כמו בכל שנה, אורחים רבים מכל העולם. ביניהם הגיעה קבוצה מארץ ישראל. זה היה בסוף שנת תשכ״ב, לקראת תשרי תשכ״ג. בליל ערב ראש השנה נערכה התוועדות. ההתוועדות הייתה קבלת פנים לאורחים. ובכלל, ערב ראש השנה הוא יום ההולדת של אדמו״ר הצמח צדק, ולכן זה היה יום שבו הרבי נהג להתוועד. בעבר לא היה סדר קבוע של התוועדות בכל שנה, אבל לכבוד קבלת האורחים נערכה התוועדות בליל ערב ראש השנה. באותה התוועדות, בין הדברים שהתרחשו, הביאו לרבי מתנה: סטנדר. בארץ ישראל היה מוסד שנקרא ״בית ספר למלאכה״. זה היה בית ספר מיוחד לילדים מפשוטי ישראל, ילדים שקירבו אותם ליהדות ושלא יכלו ללמוד יום שלם. הם היו לומדים כמה שעות, וגם עוסקים במלאכות שונות. שם בנו אז סטנדר, והביאו אותו לרבי כמתנה לכבוד קבלת האורחים של חודש תשרי. בהתוועדות של ליל ערב ראש השנה הביאו לרבי את הסטנדר בתור
00:02 וכן, אין יאר תשכ״ב איז געקומען צום רבי אויף חודש תשרי, אזוי ווי יעדעס יאר, א סך אורחים פון דער גאנצער וועלט. צווישן זיי איז געקומען א קבוצה פון ארץ ישראל. ס׳איז געווען סוף יאר תשכ״ב, תשרי תשכ״ג. עס זענען געקומען א קבוצה אורחים, און ערב ראש השנה, די נאכט פון ערב ראש השנה, איז געווען א פארברענגען. דער פארברענגען איז געווען א קבלת פנים פאר די אורחים, ליל ערב ראש השנה. און בכלל איז דאך ערב ראש השנה דער יום הולדת פון דעם רבי׳ן, דעם צמח צדק. איז געווען א טאג וואס דער רבי פלעגט פארברענגען. אמאל איז נישט געווען א סדר פון פארברענגען יעדעס יאר, אבער לקבל די אורחים איז געווען א פארברענגען ליל ערב ראש השנה. אין יענעם פארברענגען, צווישן די זאכן וואס האבן פאסירט, האט מען געברענגט דעם רבי׳ן א מתנה, א סטענדער. ס׳איז געווען אין ארץ ישראל א מוסד וואס האט געהייסן בית ספר למלאכה, וואס איז געווען א ספעציעלער בית ספר, וואס דארטן זענען געווען קינדער פון פשוטי ישראל, קינדער וואס מען האט זיי מקרב געווען צו אידישקייט, וואס זיי האבן נישט געקענט לערנען א גאנצן טאג. זיי פלעגן לערנען עטליכע שעות, און זיי פלעגן מאכן כל מיני מלאכות, מלאכות ווי מען רופט דאס. איז פון דעם איז געווען, האבן זיי דעמאלט געבויט א סטענדער און געברענגט דאס צום רבי׳ן אלס א מתנה לקבל די אורחים חודש תשרי. ביים פארברענגען פון ליל ערב ראש השנה האט מען געברענגט דעם רבי׳ן דעם סטענדער ביים פארברענגען אלס
01:58 מתנה. הרבי אמר שיש סיפור הקשור לסטנדר הזה ולראש השנה, וסיפר את הסיפור. פעם אחת, במוצאי ראש השנה, קרא אדמו״ר הזקן לבנו, אדמו״ר האמצעי, ואמר לו: ״בערעלע, עם מה התפללת בראש השנה?״ אדמו״ר הזקן היה נוהג לדבר בניגון הידוע שלו, וכך שאל אותו: ״עם מה התפללת?״ מה פירוש ״עם מה התפללת״? אצל חסידים, כשהיו מתפללים, הייתה התבוננות. כלומר, היו לומדים חסידות לפני התפילה ומתבוננים בעניין אלוקי, ועם העניין הזה היו מתפללים את כל התפילה. במשך התפילה היו ממשיכים להעמיק בו. זו הייתה הנקודה העיקרית, העניין שבאמצעותו התקשרו בתפילה לאלוקות: באמצעות ההתבוננות, באמצעות העניין שהעמיקו והתעמקו בו. לכן שאל אדמו״ר הזקן את אדמו״ר האמצעי: ״עם מה התפללת בראש השנה?״ אדמו״ר האמצעי השיב שהתפלל מתוך התבוננות בפסוק ״וכל קומה לפניך תשתחוה״. כתוב ״וכל קומה לפניך תשתחוה״, ואומרים זאת ב״נשמת״. פירוש המילים ״וכל קומה לפניך תשתחוה״ הוא שכל קומה וכל שיעור קומה — כלומר, כל הספירות, העולמות,
01:58 א מתנה. האט דער רבי געזאגט אז עס איז דא א סיפור פארבונדן מיט דעם סטענדער, מיט ראש השנה, און האט דערציילט דעם סיפור הדברים. דער סיפור איז, אז איין מאל מוצאי ראש השנה האט דער אלטער רבי אריינגערופן זיין זון, דעם מיטלער רבי׳ן, און האט אים געזאגט: „בערעלע, מיט וואס האסטו געדאוונט דעם ראש השנה?“ און דער אלטער רבי פלעגט רעדן מיט זיין ניגון הידוע. האט ער אים געפרעגט אט די שאלה: „מיט וואס האסטו געדאוונט?“ וואס איז דער טייטש „מיט וואס האסטו געדאוונט“? דאס הייסט אז ביי חסידים איז געווען, ווען מען האט געדאוונט, איז געווען אן התבוננות. דאס הייסט, עס איז געווען א זאך וואס מ׳פלעגט לערנען חסידות, פאר׳ן דאוונען, און זיך מתבונן זיין אין אן ענין אלקי. און מיט דעם האט מען געדאוונט דעם גאנצן דאוונען. דאס הייסט אז במשך דאוונען פלעגט מען זיך אין דעם אריינטראַכטן. און דאס איז געווען די נקודה עיקרית, דער ענין וואס מיט דעם האט ער זיך ביי דעם דאוונען מקושר געווען מיט ג־טלעכקייט, דורך דער התבוננות, דורך דעם ענין וואס ער האט זיך אין דעם אריינגעלייגט, אריינגעטראכט. און במילא האט דער אלטער רבי געפרעגט ביי דעם מיטלער רבי׳ן: „מיט וואס האסטו געדאוונט דעם ראש השנה?“ האט דער מיטלער רבי געענטפערט אז ער האט געדאוונט מיט דער התבוננות אין דעם פסוק: „וכל קומה לפניך תשתחוה“. עס שטייט „וכל קומה לפניך תשתחוה“, מען זאגט דאס אין נשמת. און דער טייטש פון די ווערטער „וכל קומה לפניך תשתחוה“ מיינט אז יעדער געשטאלט, יעדער קומה, דאס הייסט אז די אלע זאכן, די אלע ספירות, עולמות,
03:40 הפרצופים, המלאכים וכו׳ וכו׳, כל הדברים האלה, כל העולמות — ״כל קומה לפניך תשתחוה״. כולם כורעים, כולם בטלים, מתמסרים ומשתחווים לפני הקב״ה בהשתחוואה ובביטול. וזה כולל אפילו את קומת א״ק, אדם קדמון, שהיא מדרגה גבוהה מאוד; בחסידות ובקבלה זו המדרגה הגבוהה ביותר בסדר ההשתלשלות. אפילו קומת א״ק, עם כל מעלותיה וההפלאה שבה, גם היא ״לפניך תשתחוה״ — מתבטלת לגמרי בפני גדלות האלוקות. זה נוגע לתוכנו של ראש השנה, שקשור לעניין הזה. ראש השנה הוא עניין בניין המלכות: יהודים בונים את מלכותו של הקב״ה, את ממשלתו של הקב״ה, ״המלך על כל העולם״. לכן ״כל קומה לפניך תשתחוה״: כל העולמות, על כל מדרגותיהם, מתבטלים בפני הגילוי של הקב״ה. אחר כך שאל אדמו״ר האמצעי את אביו, אדמו״ר הזקן: ״ואתה, אבא, עם מה התפללת בראש השנה?״ השיב אדמו״ר הזקן: ״אני התפללתי עם הסטנדר״. והוא החיה את כולם: התפלל עם הסטנדר! מה צריך להיות כאן? פירוש הדבר ״התפללתי עם הסטנדר״ הוא עניין היש הגשמי. הרי הסטנדר הוא דומם. אמנם עושים את הסטנדר מעץ, מן הצומח, אבל עושים אותו מן הצומח לאחר שכורתים אותו. כל זמן שהצומח מחובר, אי אפשר לעשות ממנו סטנדר; דווקא כשכורתים אותו הוא מאבד
03:40 פרצופים, מלאכים וכו׳ וכו׳, די אלע זאכן, די אלע עולמות, איז „כל קומה לפניך תשתחוה“. אלע בייגן זיך, אלע זיינען בטל און געבן זיך איבער און זיך משתחוה, השתחוואה וביטול צו דעם אויבערשטן. און עס ווערט צוגעגעבן אפילו קומה דא״ק, אדם קדמון, וואס איז גאר א הויכע מדרגה, וואס אין חסידות, אין קבלה, דאס איז די העכסטע מדרגה אין סדר השתלשלות, איז אפילו קומה דא״ק מיט אלע מעלות, מיט הפלאה, איז אויך „לפניך תשתחוה“, ווערט דאס אין גאנצן בטל צו דער גדלות פון אלקות. אז דאס איז נוגע דעם תוכן פון ראש השנה, וואס איז פארבונדן מיט דעם ענין. אז ראש השנה איז דער ענין פון בנין המלכות. אידן בויען אויף דעם אויבערשטן, אידן בויען אויף די מלוכה פון דעם אויבערשטן, די ממשלה פון דעם אויבערשטן, המלך על כל העולם. איז במילא „כל קומה לפניך תשתחוה“, אלע עולמות מיט אלע מדרגות ווערן נתבטל צו דעם גילוי פון דעם אויבערשטן. דערנאך האט דער מיטלער רבי געפרעגט דעם טאטן, דעם אלטן רבי׳ן: „און טאטע, מיט וואס האסטו געדאוונט דעם ראש השנה?“ האט דער אלטער רבי געענטפערט: „איך האב געדאוונט מיט דעם סטענדער.“ און ער האט מחיה געווען אלע. געדאוונט מיט דעם סטענדער. וואס מוז ביי דעם זיין? אז דער טייטש „געדאוונט מיט דעם סטענדער“ איז דער ענין פון דעם יש הגשמי. דער סטענדער איז דאך דומם. גם דעם סטענדער מאכט מען פון עץ, פון צומח. אבער דאס מאכט מען פון צומח בשעת מ׳רייסט עס אפ, בשעת מ׳שניידט עס אפ. בשעת דער צומח איז מחובר, קען מען פון דעם נישט מאכן קיין סטענדער; דווקא מ׳שניידט עס אפ, און דעמאלט פארלירט ער
05:23 את חיות הצמיחה שלו ונשאר כדומם. ואז עושים ממנו סטנדר, ומכשירים אותו לכך שאפשר יהיה להתפלל וללמוד עליו. זה עניינו של הסטנדר. הסטנדר מצביע על עניין הגשמיות, על עניין היש, על המציאות הגשמית. והנקודה היא שצריכה להיות התבוננות בכך שהגשמיות היא מהקב״ה עצמו, מעצמותו יתברך. והרבי ביאר באריכות: מה תוכנו של הסיפור, מה העומק שלו? מה היה השקלא וטריא בין אדמו״ר האמצעי לאדמו״ר הזקן? אדמו״ר האמצעי התבונן בעניינים הקשורים לסדר ההשתלשלות, לעולמות, לספירות, למדרגות — ״וכל קומה לפניך תשתחוה״. ״קומה״ מתייחסת לקומה של יציאת מצרים, לקומה של כל המדרגות הנמצאות בכל העולמות. ועל כך אומרים ״וכל קומה לפניך תשתחוה״: יש מדרגות גבוהות ומדרגות נמוכות, אבל כולן עניינים של מדרגות, ציורים של ספירות. ועל כך אומרים שכל הספירות וכל המדרגות נופלות; שכל המדרגות הן גם כאין וכאפס לגבי הקב״ה עצמו, והן מתבטלות. החידוש של אדמו״ר הזקן היה דווקא להישאר ביש הגשמי, בדבר הגשמי, בדומם. דווקא לא במדרגות. הדומם אינו מדרגה.
05:23 דעם חיות פון צמיחה. עס בלייבט נישט ווי דער דומם. און דעמאלט מאכט מען פון דעם א שטענדער, און דאס מאכט מען אז ער זאל ווערן כדאי אז מ׳זאל קענען אויף דעם דאווענען און לערנען. און דאס איז דער ענין פון דעם שטענדער. וואס דער שטענדער באווייזט אויף דעם ענין הגשמיות, דעם ענין היש, די מציאות הגשמית. און דער ווארט איז אז עס דארף זיין התבוננות: אז די גשמיות איז פון דעם אויבערשטן אליין, פון עצמותו יתברך. און דער רבי איז מבאר געווען באריכות: וואס איז דער תוכן, וואס איז דער עומק פון דעם סיפור? וואס איז געווען דער שקלא וטריא צווישן דעם מיטעלער רבי און דעם אלטן רבי? דער מיטעלער רבי האט זיך מתבונן געווען אין ענינים וואס זיינען פארבונדן מיט סדר השתלשלות, מיט עולמות, מיט ספירות, מיט מדרגות, וכל קומה לפניך תשתחוה. ״קומה״ גייט אויף די קומה פון די יציאת מצרים, די קומה פון אלע מדרגות וואס געפינען זיך אין אלע עולמות. און דאס זאגט מען אז ״וכל קומה לפניך תשתחוה״: עס זיינען דא מדרגות, הויכע מדרגות, נידעריקע מדרגות, אבער דאס זיינען אלץ ענינים פון מדרגות, ציורים פון ספירות. און אויף דעם זאגט מען אז אלע ספירות און אלע מדרגות, זיי פאלן, אז אלע מדרגות זיינען אויך אין ואפס לגבי דעם אויבערשטן אליין, ווערן זיי נתבטל. דער חידוש פון דעם אלטן רבי איז געווען אז דווקא געבליבן אין דעם יש הגשמי, אין דעם דבר הגשמי, אין דעם דומם. דווקא נישט קיין מדרגות. דער דומם איז נישט קיין מדרגה.
06:52 זה לא ציור, זו לא מעלה, זה לא יותר מדומם ממש. זהו היש הגשמי. הגשמיות היא מציאות של עולם. וזו הייתה הנקודה שלו, שבה צריך להתבונן: שדווקא ביש הגשמי, בדומם ממש, שם נמצא ריבונו של עולם, שהוא המהווה, מחיה ומקיים בכל רגע ורגע את המציאות הגשמית. וזה אחד הדברים שאדמו"ר הזקן פעל, גילה וביאר בספר התניא ובחסידות בכמה מקומות: הוא מבאר שמהותו ועצמותו, שמציאותו מעצמותו, ריבונו של עולם, הוא לבדו בכוחו ויכולתו לברוא יש מאין ואפס המוחלט. כשמתבוננים ביש הגשמי ואומרים שמציאות היש נמשכת מאין ואפס — כן, היש הגשמי שנמשך מאין ואפס, והיש הגשמי שמרגיש שמציאותו מעצמותו, נמשך מהקב"ה עצמו. וזהו העניין העמוק ביותר באחדות השם, שנתגלה על ידי הבעל שם טוב. הבעל שם טוב גילה את העניין של אחדות השם: הוא האמת. ביש הגשמי, במציאות העולמות, מה נמצא שם? האמת, המציאות של היש הגשמי, היא ריבונו של עולם, שהוא המהווה, מחיה ומקיים בכל רגע ורגע. וזהו עניין העבודה של ראש השנה. רואים גם שבעבודה של ראש השנה, כפי שמופיע כמה וכמה פעמים, ובפרט ביום שמיני עצרת, התפילה של ראש
06:52 דאס איז נישט קיין ציור, דאס איז נישט קיין מעלה, דאס איז מער נישט ווי א דומם ממש. דאס איז דער יש הגשמי. די גשמיות איז א מציאות פון וועלט. און דאס איז געווען זיין נקודה, וואס דא דארף מען זיך מתבונן זיין: אז דווקא דער יש הגשמי, דער דומם ממש, דארטן געפינט זיך דער רבונו של עולם, וואס ער איז דער מהווה, מחיה ומקיים בכל רגע ורגע די מציאות הגשמית. און דאס איז איינע פון די זאכן וואס דער אלטער רבי האט אויפגעטאן, מגלה געווען, מבאר געווען, אין ספר התניא און אין חסידות אין כמה מקומות, וואס איז מבאר דעם ענין, אז מהותו ועצמותו, שמציאותו מעצמותו, דער רבונו של עולם, הוא לבדו בכחו ויכלתו לברוא יש מאין ואפס המוחלט. אז מ׳קוקט זיך צו אין דעם יש הגשמי, און מ׳זאגט אז די מציאות היש איז נמשך מאין ואפס, יא, דער יש הגשמי וואס איז נמשך מאין ואפס, און דער יש הגשמי וואס פילט זיך מציאות מעצמותו, ער איז נמשך פון דעם אויבערשטן אליין. און דאס איז דער טיפסטער ענין פון אחדות השם וואס איז נתגלה געווארן דורך דעם בעל שם טוב. וואס דער בעל שם טוב האט מגלה געווען דעם ענין פון אחדות השם, הוא האמת. אז אין דעם יש הגשמי, די מציאות העולמות, וואס געפינט זיך דארטן? דאס איז דער אמת, די מציאות פון דעם יש הגשמי. דאס איז דער רבונו של עולם, וואס ער איז דער מהווה, מחיה ומקיים בכל רגע ורגע. און דאס איז דער ענין פון עבודה פון ראש השנה. מ׳זעט אויך אז אין דער עבודה פון ראש השנה, עס איז כמה וכמה פעמים, בפרט יום שמיני עצרת, איז די תפילה פון ראש
08:21 השנה היא כמו שאומרים: ״אלקינו ואלקי אבותינו, מלוך על העולם כולו בכבודך״. מבקשים שהקב"ה יהיה המלך. וזו הנקודה העיקרית בתפילת ראש השנה: ממשיכים את הקב"ה ומבקשים שהוא יהיה המלך — ״מלוך על העולם כולו בכבודך״. וממשיכים שם בתפילה ואומרים: ״וידע כל פעול כי אתה פעלתו, ויבין כל יצור כי אתה יצרתו, ויאמר כל אשר נשמה באפו: ה׳ אלקי ישראל מלך ומלכותו בכל משלה״. כלומר, הבקשה שמבקשים בראש השנה היא שתהיה התגלות המלכות של הקב"ה. ובאיזה אופן יהיה הקב"ה המלך? מבקשים זאת באופן של ״וידע כל פעול כי אתה פעלתו״. ה״פעול״ הגשמי — מה פירוש ״פעול״? מובא בחסידות בשם כתבי האריז"ל, ששלושת העניינים שבפסוק הזה בתפילה, ״וידע כל פעול כי אתה פעלתו, ויבין כל יצור כי אתה יצרתו, ויאמר כל אשר נשמה באפו״, הם כנגד ג׳ העולמות, שלושת העולמות בריאה, יצירה, עשיה. מתחילים מן הנמוך ביותר, ״פעול״; הכוונה ב״פעול״ היא למציאות הנמוכה ביותר, מציאות היש הגשמי. כפי שהיא נמצאת בעולם הזה הגשמי, על כך מבקשים ״וידע כל פעול״ — שבמציאות הגשמית של העולם הזה הגשמי יוכר ״כי אתה פעלתו״. כל המציאות היא ההשפעה של הקב"ה עצמו, שהוא המהווה את היש הגשמי. ואחר כך ״ויבין כל יצור״.
08:21 השנה, ווי מ׳זאגט: ״אלקינו ואלקי אבותינו, מלוך על העולם כולו בכבודך״. מ׳בעט אז דער אויבערשטער זאל ווערן דער מלך. און דאס איז די עיקר נקודה פון תפילה פון ראש השנה, וואס מ׳ממשיך דעם אויבערשטן, מ׳בעט אז דער אויבערשטער זאל ווערן המלך, ״מלוך על העולם כולו בכבודך״. און מ׳ממשיך דארטן די תפילה און מ׳זאגט: ״וידע כל פעול כי אתה פעלתו, ויבין כל יצור כי אתה יצרתו, ויאמר כל אשר נשמה באפו: ה׳ אלקי ישראל מלך ומלכותו בכל משלה״. דאס הייסט אז דער ענין פון דער בקשה וואס מ׳בעט ראש השנה איז, מ׳בעט אז עס זאל זיין די התגלות המלכות פון דעם אויבערשטן. און אין וועלכן אופן זאל זיין דער אויבערשטער המלך? בעט מען דאס באופן אז ״וידע כל פעול כי אתה פעלתו״. אז דער פעול הגשמי — וואס איז דער טייטש ״פעול״? עס ברענגט זיך אין חסידות בשם כתבי האריז״ל, אז די דריי ענינים וואס שטייען אין דעם פסוק אין דער תפילה, ״וידע כל פעול כי אתה פעלתו, ויבין כל יצור כי אתה יצרתו, ויאמר כל אשר נשמה באפו״, דאס איז כנגד די ג׳ עולמות, די דריי עולמות, בריאה, יצירה, עשיה. מ׳הייבט אן פון דער נידעריקער, דרך ״פעול״; מ׳מיינט ״פעול״ די נידעריקסטע מציאות, די מציאות יש הגשמי. ווי דאס געפינט זיך אין עולם הזה הגשמי, איז אויף דעם בעט מען ״וידע כל פעול״, אז אין דער מציאות הגשמית פון עולם הזה הגשמי זאל זיך אנערקענען ״כי אתה פעלתו״. די גאנצע מציאות איז די השפעה פון דעם אויבערשטן אליין, וואס ער איז דער מהווה פון דעם יש הגשמי. און נאכדעם ״ויבין כל יצור״.
09:54 שזה מתייחס לעולם היצירה. ואחר כך ״ויאמר כל אשר נשמה באפו״, שזה מתייחס לעולם הבריאה. אלה שלושת העולמות של הנבראים. שבכל העולמות הללו, עולמות הנבראים, בבריאה, יצירה ועשיה, עד לעשיה הגשמית, דווקא בהם תוכר המציאות ש״הוא לבדו הוא ואין זולתו״. וזהו העניין האמיתי של בניין המלכות בראש השנה. הרי ידוע שראש השנה, כפי שמדובר בחסידות, עניינו העיקרי הוא בניין המלכות. כלומר, בראש השנה יהודי מתפלל ומבקש, ופועל שתהיה מלכותו של הקב"ה על כל הבריאה, על העולם כולו. על כך נאמר בפרקי דרבי אליעזר: מה היה ראש השנה הראשון? מהיכן בא כל העניין של ראש השנה? הוא בא מראש השנה הראשון, שהיה אצל אדם הראשון. כפי שהמדרש אומר כאן, ביום בריאת האדם — שהרי ראש השנה הוא יום ו׳ למעשה בראשית, יום בריאת האדם — כשבא אדם הראשון, וזה היה יום ו׳, א׳ תשרי, נאמר במדרש שכל הנבראים באו להשתחוות לאדם הראשון. הם חשבו שהוא, שהוא האלוקים. כך הם חשבו. הם באו להשתחוות לו. אמר להם אדם הראשון: ״בואו נשתחוה ונכרעה, נברכה לפני ה׳ עושנו״.
09:54 וואס דאס גייט אויף עולם היצירה. און נאך „ויאמר כל אשר נשמה באפו“, וואס דאס גייט אויף עולם הבריאה. וואס איז די דריי עולמות פון נבראים. אז אין די אלע עולמות הגשמיים, עולמות הנבראים, אין בריאה, יצירה, עשיה, ביז עשיה הגשמית, אין דעם ממש זאל זיך אנערקענען די מציאות אז „הוא לבדו הוא ואין זולתו“. וואס דאס איז דער אמת'ער ענין פון בנין המלכות ראש השנה. וואס מ'ווייסט דאך אז ראש השנה, ווי ס'רעדט זיך אין חסידות, איז דער עיקר ענין פון ראש השנה דאך דער ענין פון בנין המלכות. דאס הייסט אז אין ראש השנה א איד איז מתפלל און ער בעט און ער טוט אויפ'ן אז ס'זאל זיין די מלכות פונעם אויבערשטן אויף די גאנצע בריאה, אויף די גאנצע וועלט. וואס דאס איז, ס'שטייט אין פרקי דרבי אליעזר, אז וואס איז דער ערשטער ראש השנה? פון וואנעט נעמט זיך דער גאנצער ענין פון ראש השנה? נעמט זיך דאס פון דעם ערשטן ראש השנה וואס איז געווען ביי אדם הראשון. ווי דער מדרש דא זאגט, אז בשעה ס'איז געווען יום בריאת אדם, וואס ראש השנה איז דאך דער יום ו' דמעשה בראשית, דער יום בריאת אדם, איז בשעה אז אדם הראשון איז געקומען צו גיין, און דאס איז געווען יום ו', דאס איז געווען א' תשרי, שטייט אין מדרש אז אלע נבראים זענען געקומען זיך בוקן צום אדם הראשון. זיי האבן געמיינט אז ער איז דער, דער, דער גאט. אזוי האבן זיי געמיינט. זיי זענען געקומען זיך בוקן צו אים. האט זיי אדם הראשון געזאגט: „בואו נשתחוה ונכרעה, נברכה לפני ה' עושנו“.
11:21 בואו נלך להשתחוות לקב"ה. ואז המליכו את הקב"ה למלך על העולם כולו. זו הייתה הכתרת המלכות בראש השנה הראשון. ומשם נמשך לאחר מכן עניינו של ראש השנה בכל שנה ושנה. כשמגיע ראש השנה, יהודים ממליכים את הקב"ה למלך על כל ישראל, ואחר כך למלך על כל העולם. ממליכים את הקב"ה על העולם. זהו עניין הכתרת המלכות, וזו הנקודה העיקרית של העבודה בכל ראש השנה. וזה מה שנאמר בספרים של אדמו"ר הזקן: כשממליכים את הקב"ה, אין הכוונה שהוא יהיה מלך כפי שהיה קודם. הקב"ה היה מלך גם קודם. אבל מלכותו של הקב"ה כפי שהייתה קודם הייתה באופן של מלוכה, [לא ברור], אך היא לא הייתה בגילוי בעולם. [לא ברור] ובאמת, בראש השנה, כשמתפללים בראש השנה על קבלת המלכות ו[לא ברור], באמת הקב"ה הוא [לא ברור] מלך העולם, אבל [לא ברור]. וזה בזמן של [לא ברור] מלכות. בזמן הזה [לא ברור] ״והיה ה׳ למלך על כל הארץ, ביום ההוא יהיה ה׳ אחד ושמו אחד״. המלוכה בתכלית השלמות. ומה זה אומר? בגאולה, בעשיה הגשמית, במציאות העולם — ״וידע כל פעול כי אתה פעלתו ויבין כל יצור כי אתה יצרתו״.
11:21 לאמיר זיך גיין בוקן צום אויבערשטן. און דעמאלט האט מען געמאכט דעם אויבערשטן למלך על כל העולם כולו. דאס איז געווען הכתרת המלכות פון דעם ערשטן ראש השנה. און פון דעמאלט איז נמשך געווארן שפעטער דער ענין פון ראש השנה בכל שנה ושנה. אז בשעה ס'קומט צו גיין ראש השנה, זענען אידן ממליך דעם אויבערשטן, מלך על כל ישראל, און דערנאך מלך על כל העולם. אז מ'מאכט דעם אויבערשטן המלך אויף דער וועלט. דאס איז דער ענין פון הכתרת המלכות, וואס דאס איז דער עיקר נקודת העבודה פון גאנץ ראש השנה. און דאס איז וואס מ'זאגט אין ספרים פון דעם אלטן רבי'ן, אז דער ווארט וואס מ'מאכט דעם אויבערשטן אלס מלך, איז דאס נישט דער פשט אז ס'זאל זיין המלך אזוי ווי ס'איז געווען פריער. דער אויבערשטער איז געווען המלך פריער אויך. אבער די מלכות פון דעם אויבערשטן ווי ס'איז געווען פריער, איז דאס געווען באופן אז די מלכות פון דעם אויבערשטן איז געווען באופן של מלוכה, [לא ברור], אבער דאס איז נישט געווען בגילוי לעולם. [לא ברור] און באמת, ראש השנה, ווען מ'איז מתפלל ראש השנה אויף קבלת המלכות און [לא ברור], באמת דער אויבערשטער איז [לא ברור] מלך העולם, אבער [לא ברור]. און דאס איז בזמן של [לא ברור] מלכות. בזמן הזה [לא ברור] „והיה ה' למלך על כל הארץ, ביום ההוא יהיה ה' אחד ושמו אחד“. די מלוכה בתכלית השלימות. אז וואס איז דאס? אין גאולה, אין עשיה הגשמית, אין די מציאות העולם, אז „וידע כל פעול כי אתה פעלתו ויבין כל יצור כי אתה יצרתו“.
12:56 „ויאמר כל אשר נשמה באפו: ה' אלקי ישראל מלך ומלכותו בכל משלה“. המלוכה תהיה בזמן הגאולה, כשיבוא משיח. ומובא בספרי חסידות, מובא סיפור [לא ברור], עם פירוש נפלא: בשעה [לא ברור] ראש השנה, הוא אומר את הפסוק „מדוע לא בא בן ישי גם תמול גם היום אל הלחם“. הפסוק נאמר בנוגע לשאול המלך, ש[לא ברור], היה ראש חודש, „מחר חודש“, [לא ברור]. שאול המלך שואל: „מדוע לא בא בן ישי גם תמול גם היום אל הלחם?“ זה היה הסיפור עם דוד [לא ברור]. והוא אומר בזה פירוש פנימי: „מדוע לא בא בן ישי“ — בראש השנה, כשמתפללים [לא ברור], שבן ישי כבר יבוא. [לא ברור] מתפללים על שפע גדול ועל [לא ברור]. הרי זו תכלית השלימות. „מדוע לא בא בן ישי? כי גם תמול גם היום אל הלחם.“ מפני ש[לא ברור] תפילה על לחם. מתפללים על לחם, אבל צריך להתפלל על הגאולה השלימה, ובייחוד על עניין [לא ברור] המלוכה. ואם מתפללים בראש השנה [לא ברור], הגאולה, המלוכה, [לא ברור] בתכלית השלימות. המלוכה [לא ברור], לה' המלוכה. וזה יהיה בגאולה, בעולם הזה, בעשייה הגשמית, בעולם הזה [לא ברור]. ו[לא ברור] „תקעו בחודש שופר בכסה ליום חגנו“. „תקעו בחודש שופר בכסה ליום חגנו“. בראש השנה [לא ברור], חג שהחודש מתכסה בו.
12:56 „ויאמר כל אשר נשמה באפו: ה' אלקי ישראל מלך ומלכותו בכל משלה“. די מלוכה וועט זיין בזמן הגאולה, משיח. און ס'ברענגט זיך אין חסידישע ספרים, ס'ברענגט זיך א סיפור [לא ברור]. א מורא'דיגער ווארט. אז בשעה [לא ברור] ראש השנה, זאגט ער דעם פסוק: „מדוע לא בא בן ישי גם תמול גם היום אל הלחם“. דער פסוק שטייט בנוגע שאול המלך, אז [לא ברור], ס'איז געווען חודש, אז מחר חודש, [לא ברור]. שאול המלך פרעגט: „מדוע לא בא בן ישי גם תמול גם היום אל הלחם?“ דאס איז געווען דער סיפור פון דוד [לא ברור]. זאגט ער א פנימיות'דיגן ווארט: „מדוע לא בא בן ישי“ — ראש השנה, בשעת ראש השנה, מ'איז מתפלל [לא ברור], אז ער זאל שוין קומען. [לא ברור] מ'איז מתפלל אויף שפע גדול און [לא ברור]. אז דאס איז דער תכלית השלימות. „מדוע לא בא בן ישי? כי גם תמול גם היום אל הלחם.“ ווייל [לא ברור] תפילה אויף לחם. אז מ'איז מתפלל אויף לחם, אבער מ'דארף מתפלל זיין אויף די גאולה השלימה. און דווקא דעם ענין פון [לא ברור] המלוכה. און אויב מ'איז מתפלל ראש השנה [לא ברור], די גאולה, די מלוכה, [לא ברור] בתכלית השלימות. די מלוכה [לא ברור], ה' המלוכה. און דאס וועט זיין בגאולה, אין דעם עולם, אין עשיה הגשמית, אין דעם עולם [לא ברור]. און [לא ברור] „תקעו בחודש שופר בכסה ליום חגנו“. תקעו בחודש שופר בכסה ליום חגנו. גייט מען ראש השנה [לא ברור] חג שהחודש מתכסה.
15:00 בראש השנה אומרים „תקעו בחודש שופר בכסה ליום חגנו“. היה סדר אצל הרבי: בראש השנה הייתה התוועדות. בסוף היום של ראש השנה, אחרי מנחה ולפני השקיעה, היו נוטלים ידיים לסעודה, ובהמשך הייתה התוועדות. הרבי היה אומר מאמר חסידות. זה היה מאמר מיוחד לסיום השנה כולה. ובמאמר הזה היה הרבי חוזר על מאמרים בשם רבותינו, מהבעל שם טוב, מהמגיד ומכל רבותינו: מאדמו"ר הזקן, אדמו"ר האמצעי, אדמו"ר הצמח צדק, אדמו"ר המהר"ש, אדמו"ר הרש"ב, אדמו"ר הריי"צ ומהרבי. זה היה הסדר. אגב, כתוצאה מכך ההתוועדות נמשכה אל תוך הלילה. כידוע, הייתה מסורת מאדמו"ר הרש"ב. הוא אמר שאת המאמר של ראש השנה היו מתחילים לפני השקיעה וממשיכים אל תוך הלילה, כדי לקשר את ארבעים ושמונה השעות של ראש השנה עם ימי השנה, עם ימות השנה, כדי שהאור יאיר במשך כל השנה כולה. זו הייתה הכוונה. אינני יודע מה היה אצל הרבי. הרבי אמר את המאמר „תקעו בחודש שופר“. אני רוצה לומר לכם נקודה או שתיים מהמאמר הזה, שקשורות למה שדיברנו עליו. ראשית, כאשר הרבי
15:00 ראש השנה, ווען מען זאגט „תקעו בחודש שופר בכסה ליום חגנו“. עס איז געווען א סדר ביים רבי'ן: ראש השנה איז געווען א פארברענגען בשעת ראש השנה. סוף טאג ראש השנה, נאך מנחה, פאר שקיעה, פלעגט מען זיך וואשן נטילת ידים און שפעט פלעגט זיין א פארברענגען. דער רבי פלעגט זאגן א מאמר חסידות. עס איז געווען ספעציעל א מאמר צום סיום פון דער גאנצער יאר. און אין דעם מאמר פלעגט דער רבי חזר'ן מאמרים בשם די רביים, פון דעם בעל שם טוב, דעם מגיד און אלע רביים: פון אדמו"ר הזקן, אדמו"ר האמצעי, דעם צמח צדק, דעם רבי מהר"ש, דעם רבי רש"ב, דעם רבי הריי"צ און דעם רבי'ן. דאס איז געווען דער סדר. דאס איז געווען גורם, אגב, אז דער פארברענגען האט זיך אריינגעצויגן אין דער נאכט. כידוע, עס איז געווען א קבלה פון דעם רבי'ן רש"ב. ער האט געזאגט אז דעם מאמר פון ראש השנה פלעגט מען אנפאנגען פאר דער שקיעה און אריינציען ביי נאכט, כדי צו מקשר זיין די אכט־און־פערציק שעה פון ראש השנה מיט די ימי השנה, מיט די טעג פון דעם יאר, כדי אז דער אור זאל אריינשיינען בכל השנה כולה. דאס איז געווען די כוונה. איך ווייס נישט וואס איז געווען ביים רבי'ן. דער רבי האט געזאגט דעם מאמר „תקעו בחודש שופר“. וויל איך אייך זאגן איין־צוויי נקודות פון דעם מאמר, וואס איז פארבונדן מיט וואס מען האט גערעדט. ערשטנס, אויב דער רבי האט
16:51 דיבר על הפירוש הזה בשם תורת הבעל שם טוב על הפסוק: על „תקעו בחודש שופר בכסה ליום חגנו“ שואל הבעל שם טוב שאלה: הרי לכאורה כתוב „תקעו בחודש שופר“, ולשון הפסוק אינה מסודרת לפי הדקדוק. לכאורה היה צריך להיות כתוב „תקעו שופר בחודש“: לתקוע בשופר. כלומר, „תקעו שופר“ — מתי צריך לתקוע בשופר? בחודש. למה כתוב „תקעו בחודש שופר“? זו שאלת הבעל שם טוב. והבעל שם טוב הקדוש פירש שמשמעות הפסוק היא „תקעו בחודש“: יראה האדם, אדם צריך תמיד להיות תקוע ב„חודש“. הוא צריך להכניס את עצמו, להשקיע את עצמו, כמו שאומרים, להעמיד את עצמו ב„חודש“, באופן של התחדשות. לחדש עצמו תמיד במעשים טובים. יהודי צריך להעמיד את עצמו במצב שבו עבודת ה' שלו תהיה באופן של התחדשות; שיחדש תמיד מעשים טובים, שלא יהא כמו חוק קבוע חס ושלום. שעבודת ה' לא תהיה באופן של חוק קבוע. כלומר, הבעל שם טוב אומר שהפסוק בא לתת הוראה בדרך עבודת ה': עבודת ה' צריכה להיות באופן כזה שיהודי יעמיד את עצמו תמיד במצב של התחדשות. שלא יישאר בגדר חוק קבוע. זאת אומרת שלפעמים יש בעבודת ה' מצב שאדם נעשה כזה שגם כשהוא עובד את ה' — הוא אכן עובד את ה', לומד, מתפלל,
16:51 גערעדט דאס ווארט בשם תורת הבעל שם טוב אויפן פסוק. אויף „תקעו בחודש שופר בכסה ליום חגנו“ זאגט דער בעל שם טוב, פרעגט ער א שאלה: הרי לכאורה שטייט „תקעו בחודש שופר“, איז דער לשון הפסוק נישט מסודר לפי דקדוק. לכאורה דארף שטיין „תקעו שופר בחודש“: בלאזן דעם שופר. איז „תקעו שופר“ — מען דארף בלאזן דעם שופר ווען? בחודש. פארוואס שטייט „תקעו בחודש שופר“? דאס פרעגט דער בעל שם טוב. און דער הייליגער בעל שם טוב האט געטייטשט, אז דער טייטש פון דעם פסוק איז „תקעו בחודש“: יראה האדם, א מענטש דארף שטענדיג זיין אז ער דארף תקוע זיין בחודש. ער דארף זיך אריינשטעקן, ער דארף זיך אריינלייגן, אויף דרך ווי מען זאגט זיך אריינשטעלן, יא, בחודש, אין אן אופן פון התחדשות. לחדש עצמו תמיד במעשים טובים. א איד דארף זיך אריינשטעלן אין א מצב אז זיין עבודת השם זאל זיין אין אן אופן פון התחדשות, ער זאל מחדש זיין תמיד מעשים טובים, שלא יהא כמו חוק קבוע חס ושלום. אז אין עבודת השם זאל עס נישט זיין אין אן אופן פון חוק קבוע. דאס הייסט אז דער בעל שם טוב זאגט, אז דער פסוק קומט געבן א הוראה אין דעם דרך אין עבודת השם. אז די עבודת השם דארף זיין באופן כזה, אז א איד דארף זיך שטענדיג שטעלן אין א מצב פון התחדשות. ער זאל נישט ווערן ביים חוק קבוע. דאס הייסט אז אין עבודת השם איז דא אמאל א מצב וואס א מענטש ווערט ביים עבודת השם: טאקע דינט דעם אויבערשטן, לערנט, ער דאוונט, ער
18:30 מקיים מצוות בכל יום ויום — אבל הדבר נעשה אצלו באופן של חוק קבוע, ובלשון הידועה, „מצות אנשים מלומדה“. כך נאמר בפסוק. הוא אכן מקיים מצוות, הוא עובד את ה', אבל באיזה אופן הוא עובד את ה'? באופן של מצות אנשים מלומדה. זאת אומרת שהדבר נעשה אצלו ממש כמו חוק קבוע. ביום ראשון, ביום שני וביום שלישי — אותו דבר, בכל יום אותו דבר, ובלי חיות, בלי טעם ובלי התחדשות. על כך אומר הבעל שם טוב הקדוש שזו אינה הדרך הנכונה. לא שהוא אינו עובד את ה'; יהודי צריך לעבוד את ה' באופן של „תקעו בחודש“, צריך להכניס את עצמו למצב של „בחודש“, מלשון התחדשות, כדי שעבודתו תהיה באופן של התחדשות. כי מה אנחנו יודעים? שההבדל בין נס לטבע הוא שכאשר דבר קורה פעם אחת, בפעם הראשונה, אנחנו קוראים לו נס. וכשהוא כבר נעשה שגרה, נעשה חוק קבוע, אנחנו קוראים לו טבע. כי באמת הכול נס. מה באים לרמוז בזה? בעבודת ה', יהודי צריך לעשות את עבודתו באופן כזה שלא תיעשה אצלו כמו טבע, אלא שבכל פעם ירגיש כאילו עבודתו היא עבודה חדשה, כאילו רק עכשיו הוא מתחיל לעבוד את ה', בפעם הראשונה, בהתחדשות. הרבי ביאר כיצד אפשר להגיע לדרך הזאת בעבודת ה': באמצעות מה שנאמר בתורה אחרת של הבעל שם טוב,
18:30 מקיים מצוות בכל יום ויום. אבער עס איז געווארן ביי אים אן אופן פון חוק קבוע, ובלשון הידוע „מצות אנשים מלומדה“. יא, דאס שטייט אין פסוק. ער טוט טאקע מצוות, ער דינט דעם אויבערשטן, אבער אין וועלכן אופן דינט ער דעם אויבערשטן? אין אן אופן פון מצות אנשים מלומדה. דאס הייסט אז עס איז ביי אים געווארן פונקט ווי א חוק קבוע. יא, זונטאג, מאנטאג און דינסטאג די זעלבע זאך, יעדן טאג די זעלבע זאך. און ס'איז אן א חיות, אן א געשמאק און אן א התחדשות. יא, אויף דעם זאגט דער הייליגער בעל שם טוב אז דאס איז נישט דער ריכטיגער דרך. נישט אז ער דינט נישט דעם אויבערשטן; א איד דארף דינען דעם אויבערשטן „תקעו בחודש“, דארף זיך אריינלייגן אין א מצב פון „בחודש“, מלשון התחדשות, אז זיין עבודה זאל זיין באופן פון התחדשות. ווייל וואס ווייסן מיר? אז דער חילוק צווישן נס און טבע: אז א זאך פאסירט איין מאל, דער ערשטער מאל, רופן מיר עס א נס. בשעה וואס עס ווערט שוין א רוטין, עס ווערט שוין א חוק קבוע, רופן מיר עס טבע. יא, ווייל באמת איז דאך אלץ א נס. וואס וויל מען מרמז זיין מיט דעם? דאס הייסט אין עבודת השם, אז א איד דארף טאן זיין עבודה באופן כזה אז עס זאל ביי אים נישט ווערן ווי טבע, נאר ביי אים זאל זיך יעדן מאל פילן ווי זיין עבודה איז א נייע עבודה, ערשט הייבט ער אן דינען דעם אויבערשטן, ערשטע מאל, בהתחדשות. דער רבי האט מבאר געווען אז ווי אזוי קען מען צוקומען צו דעם דרך אין עבודת השם? איז דאס דורך דעם וואס איז אין דער אנדערער תורה פונעם בעל שם טוב,
19:57 כפי שמבואר באריכות בתניא, בשער היחוד והאמונה, אחד מיסודות תורת הבעל שם טוב, שהבעל שם טוב גילה ואדמו"ר הזקן הרחיב בו בשער היחוד והאמונה. ״פירש הבעל שם טוב״ — הבעל שם טוב גילה זאת, בלשון הידוע ״פירש הבעל שם טוב״. הרבי פירש שהוא הפיץ זאת, פרש זאת וביאר זאת. והעניין הוא: פירש הבעל שם טוב את הפסוק ״לעולם ה׳ דברך ניצב בשמים״, שדבריו של הקב״ה ניצבים בשמים בכל רגע ורגע. התהוות העולמות אינה רק בכך שהקב״ה ברא את העולם פעם אחת בששת ימי בראשית, ואחר כך אינו מוסיף לקיימו. אלא בכל רגע ורגע, ״לעולם ה׳ דברך״ — האותיות ניצבות ועומדות ברקיע השמים, ומהוות, מחיות ומקיימות בכל רגע ורגע מחדש את כל הבריאה יש מאין. ואילו נפסק לרגע אחד דבר ה׳ מלהוות את היש, היה העולם אין ואפס לגמרי. וכשמתבוננים בכך שדבר ה׳ מחיה, מהווה ומקיים בכל רגע ורגע כל נברא וכל פרט בדומם, בצומח, בחי ובמדבר, ושהוא מלובש בתוך כל הרקיעים, ושדבר ה׳ מתלבש בכל נברא בכל רגע ומהווה אותו מחדש — הרי ההתבוננות הזאת תפעל בעבודה שתהיה באופן של התחדשות. שבעבודה תהיה התחדשות באופן קבוע ונצחי; לא, חס ושלום, באופן של חוק קבוע. ובהמשך, הבעל שם טוב ממשיך בפסוק, שזהו
19:57 וואס דאס ברייט זיך אין תניא, אין שער היחוד והאמונה, איינע פון די יסודות פון תורת הבעל שם טוב, וואס דער בעל שם טוב האט מגלה געווען, און דער אלטער רבי ברייט עס אויס אין שער היחוד והאמונה. „פירש הבעל שם טוב“ — דער בעל שם טוב האט מגלה געווען, מיט דעם לשון הידוע „פירש הבעל שם טוב“. דער רבי האט געטייטשט אז דאס האט ער געשפרייט, אויסגעשפרייט, מפרש געווען. און דער ענין איז: פירש הבעל שם טוב „לעולם ה' דברך ניצב בשמים“, אז דעם אויבערשטנס ווערטער זיינען בכל רגע ורגע ניצב בשמים. אז די התהוות העולמות איז ניט דער פשט אז דער אויבערשטער האט געשאפן די וועלט איין מאל אין ששת ימי בראשית, און דערנאך איז ער מער נישט מקיים דאס. נאר בכל רגע ורגע, „לעולם ה' דברך“ — די אותיות זיינען ניצבות ועומדות ברקיע השמים, און זיינען מהווה ומחיה ומקיים בכל רגע ורגע מחדש די גאנצע בריאה יש מאין. און אילו נפסק לרגע אחד דבר ה' פון מהווה זיין דעם יש, וואלט די וועלט געווען אין ואפס לגמרי. איז בשעת מען איז זיך מתבונן אז דבר ה' איז מחיה, מהווה ומקיים בכל רגע ורגע יעדן נברא און יעדן פרט פון דומם, צומח, חי, מדבר, און ער איז מלובש בתוך כל הרקיעים, און דארט טוט זיך אן דבר ה' אין יעדן נברא בכל רגע, עס מהווה מחדש. און ממילא, דורך די התבוננות בזה, וועט דאס פועל זיין אין דער עבודה, אז זי זאל זיין באופן פון התחדשות. אז אין עבודה זאל זיין אן אופן קבוע ונצחי, אן אופן נצחי פון התחדשות. ניט חס ושלום באופן של חוק קבוע. און ווייטער דער בעל שם טוב איז ממשיך אין פסוק, אז דאס איז
21:26 הפירוש בהמשך הפסוק: ״תקעו בחודש שופר״. ההתחדשות היא על ידי העבודה של תקיעת שופר. והוא ממשיך: ״כי חוק לישראל הוא משפט לאלקי יעקב״. הבעל שם טוב מפרש את ״כי חוק לישראל הוא משפט לאלקי יעקב״: מכיוון שזה ״חוק לישראל״, היפך ההתחדשות — כלומר, חוק קבוע — על כך גופא נאמר ״משפט לאלקי יעקב״. המשפט של ראש השנה הוא על עבודה את ה׳ שנעשית באופן של ״מצוות אנשים מלומדה״, כחוק. היא צריכה להיות באופן של התחדשות. ואדמו״ר הזקן מוסיף על כך, והרבי מסביר במאמר על ״תקעו בחודש שופר״ שבלקוטי תורה, מדוע זקוקים לתקיעת שופר, אף שזוהי העבודה של כל השנה כולה. מדוע זקוקים לעניין השופר? אדמו״ר הזקן מבאר שראש השנה הוא זמן של התחדשות בכל העולמות. זהו עניינו של ראש השנה. כפי שאדמו״ר הזקן מבאר, מדוע הוא נקרא ״ראש השנה״ ולא ״תחילת השנה״? מפני שאז נמשך חיות — כשם שבראש נמצאת החיות של כל הגוף, וכל הגוף מקבל חיות מן הראש, כך גם בראש השנה נמשכת חיות של התחדשות, חיות חדשה, שהיא אור חדש. אדמו״ר הזקן אומר זאת גם באגרת הקודש, סימן י״ד, שבכל
21:26 דער פשט אין המשך הפסוק: „תקעו בחודש שופר“. דאס איז דורך די עבודה פון תקיעת שופר, איז דורך דעם די התחדשות. און ער איז ממשיך: „כי חוק לישראל הוא משפט לאלקי יעקב“. טייטשט דער בעל שם טוב „כי חוק לישראל הוא משפט לאלקי יעקב“, אז וויבאלד עס איז חוק לישראל, היפך פון התחדשות — יא, אז עס איז חוק, און מיינט אז עס איז חוק קבוע — און אויף דעם גופא איז „משפט לאלקי יעקב“. דער משפט פון ראש השנה איז, און משפט הייסט, פון וואס ביי דער עבודה פון ה' איז אן אופן פון „מצות אנשים מלומדה“, באופן פון א חוק. זי דארף זיין באופן של התחדשות. און דער אלטער רבי גיט אויף דעם צו, און דער רבי איז מסביר אין מאמר אין „תקעו בחודש שופר“ אין לקוטי תורה, אז דער ביאור אין דעם פארוואס מען תקיעת שופר דארף, כאטש דאס איז די עבודה פון כל השנה כולה. פארוואס דאס מען דארף גיין דעם ענין פון שופר, איז מבאר דער אלטער רבי, אז וויבאלד ראש השנה איז א זמן פון התחדשות אין אלע עולמות. ראש השנה, דאס איז דער זמן פון ראש השנה. וואס ראש השנה, ווי דער אלטער רבי איז מבאר, פארוואס ווערט עס אנגערופן ראש השנה און נישט תחילת השנה? ווייל דעמאלט ווערט נמשך, אזוי ווי אין ראש געפינט זיך דער חיות פון כל הגוף, און דער גאנצער גוף איז מקבל חיות פונעם ראש. על דרך זה איז אויך ראש השנה: דעמאלט איז נמשך חיות פון התחדשות, חיות חדשה, וואס דאס איז דער אור חדש. דער אלטער רבי זאגט עס אויך אין אגרת הקודש סימן י"ד, אז בכל
22:55 ראש השנה וראש השנה נמשך אור חדש שלא היה מעולם אור כזה. אור חדש שמעולם לא היה. והאור החדש נמשך על ידי העבודה של ראש השנה, ובפרט על ידי העבודה של תקיעת שופר. וממילא מובן מה שנאמר כאן בפסוק, ״תקעו בחודש שופר״: על ידי החידוש שבשופר, על ידי העבודה של תקיעת שופר, ממשיכים אור חדש בכל העולמות. וכל אחד צריך להתחבר — ״תקעו״ — להתחבר להתחדשות. מכיוון שנמשך אור חדש, כל יהודי צריך לתקוע את עצמו, להכניס את עצמו ולהשקיע את עצמו בהתחדשות הזאת, ולהתבונן בעניין שהבעל שם טוב גילה, בעניין התחדשות הבריאה בכל רגע ורגע. ועל ידי כך תפעל ההתבוננות שעבודת השם לא תהיה כחוק קבוע, חס ושלום, אלא באופן של התחדשות; שבכל רגע ורגע יהיו חידושים בעבודת השם. וזוהי העבודה הקשורה לעניין של [לא ברור]. מתבוננים ורואים בעולם, ו[לא ברור] מתבוננים על פי תורת הבעל שם טוב, שכל מציאות הבריאה, אפילו היש הגשמי, היא הרי יש מאין. וממילא הוא מתהווה בכל רגע ורגע מהקב״ה, וזה נותן ליהודי את הכוח ואת השייכות לחיות עם חידוש כזה, עם ההתחדשות, עם החיות החדשה. ובהמשך המאמר, כן, וזוהי הנקודה השנייה ש—
22:55 ראש השנה וראש השנה נמשך אור חדש וואס לא היה לעולם אור כזה. אור חדש איז קיין מאל נישט געווען. און דער אור חדש ווערט נמשך דורך דער עבודה פון ראש השנה, בפרט דורך דער עבודה פון תקיעת שופר. און ממילא איז פארשטאנדיק וואס דער פסוק זאגט דא „תקעו בחודש שופר“, אז דורך דעם חידוש פון שופר, דורך דער עבודה פון תקיעת שופר, איז מען ממשיך אור חדש אין אלע עולמות. איז יעדער דארף זיך פארבינדן — „תקעו“, דארף זיך צובינדן צו דער התחדשות. וויבאלד עס ווערט נמשך אור חדש, דארף זיך יעדער איד מתקע זיין, זיך אריינשטעקן, זיך אריינלייגן אין דעם התחדשות, און זיך מתבונן זיין אין דעם ענין וואס דער בעל שם טוב האט מגלה געווען, אין דעם ענין פון התחדשות הבריאה בכל רגע ורגע. און דורך דעם וועט פועל זיין אז אין עבודת השם זאל זיין באופן, אז עס וועט נישט זיין כחוק קבוע חס ושלום, נאר די עבודה זאל זיין באופן פון התחדשות; בכל רגע ורגע זאל זיין חידושים אין עבודת השם. און דאס איז די עבודה פארבונדן מיט דעם ענין פון [לא ברור]. זיך מתבונן און מען זעט אין דער וועלט, און [לא ברור] זיך מתבונן על פי תורת הבעל שם טוב, אז די גאנצע מציאות הבריאה, אפילו דער יש הגשמי, איז דאך יש מאין. און ממילא ווערט ער דאך בכל רגע ורגע פונעם אויבערשטן, און דאס גיט דעם אידן דעם כח און די שייכות אז ער קען לעבן מיט אזא חידוש, מיט די התחדשות, מיט די חיות חדשה. און בהמשך המאמר, יא, און דאס איז די צווייטע נקודה וואס
24:24 נמשיך בה בהמשך המאמר. הרבי דיבר אז ממש באריכות על כל רבותינו נשיאינו, בפרטיות. כן, הוא הביא מתורה אור של אדמו״ר הזקן ומדברי רבותינו נשיאינו כמה וכמה עניינים בנושא הזה. והוא דיבר על מה שמבואר בחסידות, שראש השנה הוא הזמן של בניין המלכות. וחלק מבניין המלכות הוא שכדי לבנות את המלכות נדרשים שני עניינים: להסיר את כל ההעלמות וההסתרים, להסיר את כל הדברים המסתירים — זהו עניין אחד. יהודי צריך לעבוד בראש השנה על הסרת הדברים המעלימים והמסתירים, הדברים שאינם מאפשרים למלכותו של הקב״ה להתגלות בעולם. ויחד עם זאת, המלוכה צריכה להיות ברצון, קבלת עול מלכותו. כן, הרצון והתענוג שבקבלת מלכות שמים: יהודי צריך לקבל עול ברצון ובתענוג. ובתוך הדברים, לפתע, כשהרבי אמר את המאמר — היה קהל גדול בראש השנה. אל הרבי הגיע קהל גדול מכל העולם, והיו דוחקים גדולים, וכרגיל זה היה קורה כמה פעמים. היה דוחק כפול — כן, היו דוחקים רבים. אחד האנשים שם התעלף. באמצע המאמר היה צריך להוציא משם מישהו שהתעלף באמצע. והרבי הפסיק
24:24 מיר וועלן גיין ווייטער אין המשך המאמר. דעמאלט האט דער רבי ממש גערעדט באריכות פון אלע רביים אויס, בפרטיות. יא, פון תורה אור, פון דעם אלטן רבי׳ן, און פון די רביים געברענגט כמה וכמה ענינים אין דעם ענין. און ער האט גערעדט וועגן דעם ענין וואס עס שטייט אין חסידות, אז ראש השנה איז דער זמן פון בנין המלכות. און א טייל פון בנין המלכות איז, אז כדי אויפצובויען מלכות מאנט זיך צוויי ענינים: אראפנעמען די אלע העלמות והסתרים, אראפנעמען די אלע ענינים וואס פארשטעלן — דאס איז איין ענין. א איד דארף ארבעטן ראש השנה אראפצונעמען די דברים המעלימים ומסתירים, די זאכן וואס לאזן נישט צו אז דער אויבערשטער׳ס מלוכה זאל זיך מגלה ווערן אויף דער וועלט. און צוזאמען דערמיט דארף זיין די מלוכה ברצון, קבלת עול מלכותו. יא, דער רצון, דער תענוג, אז א איד דארף מקבל זיין מלכות שמים, קבלת עול ברצון ובתענוג. און צווישן די זאכן איז געווען פלוצלינג, ווען דער רבי האט געזאגט דעם מאמר, איז געווען א גרויסער עולם ראש השנה. ביים רבי׳ן איז געקומען א גרויסער עולם פון דער גאנצער וועלט, און ס׳איז געווען גרויסע שטופענישן, און ס׳איז געווען נארמאל אז עס פלעגט פאסירן כמה פעמים. ס׳איז געווען א דאפעלטע — יא, ס׳איז געווען א צד הריבוי שטופענישן. איז געווען איינער וואס האט דארט גע׳חלש׳ט. אינמיטן מאמר האט מען געדארפט ארויסנעמען איינעם דארט וואס האט גע׳חלש׳ט אינמיטן. און דער רבי האט אפגעשטעלט
25:54 באמצע חיכו שיוציאו את היהודי ושהעניינים יירגעו. זה לקח כמה דקות. הרבי עצר באמצע המאמר, ובדיוק אז אחזו בנקודה שכדי שיהיה בניין המלכות צריך להסיר את ההעלמות וההסתרים. וכששוב נעשה שקט, הרבי אמר שכאשר מדברים על הסרת ההעלמות וההסתרים, זה כולל גם הסרת ההעלמות וההסתרים המפריעים לבריאות הגוף של יהודי. כי יהודי צריך שתהיה לו רפואה שלמה, [לא ברור], שיהיה לו גוף בריא ושלם. הרבי אמר זאת בתוך המאמר, ואחר כך ממש המשיך בביאור המאמר שבו עסק. ולא רק זאת: גם במאמר המוגה היה דבר פלא. הרבי הגיה את המאמר מיד אחרי ראש השנה, שלא כסדר הרגיל. בדרך כלל, [לא ברור] מיד אחרי ראש השנה. והרבי הגיה את המאמר, והודפס נוסח מוגה שלו. ודווקא במאמר המוגה הזה אפשר לראות, כשמעיינים במאמר של ראש השנה תשמ״ז, שכתוב בו במפורש שזה כולל גם [לא ברור] של בריאות הגוף. כן, שתהיה רפואה — [לא ברור] — רפואה קרובה ושלמה וכו׳. כשמעיינים במאמר לא מבינים כיצד זה נכנס לכאן, אבל זה היה
25:54 אינמיטן, געווארט אז מ׳זאל ארויסנעמען דעם איד און די זאכן זאלן ווערן רואיג. ס׳האט גענומען א פאר מינוט. דער רבי האט אפגעשטעלט זיך אינמיטן מאמר, און בשעת, יא, דעמאלט האט מען פונקט געהאלטן אין דעם נקודה, אז כדי עס זאל זיין בנין המלכות דארף מען אראפנעמען די העלמות והסתרים. און בשעת ס׳איז געווארן צוריק רואיג, האט דער רבי געזאגט אז בשעת מ׳זאגט אראפנעמען די העלמות והסתרים, איז דאס כולל אויך אראפנעמען די העלמות והסתרים וואס פארשטעלן אויף דער בריאות הגוף פון א איד. ווייל א איד דארף האבן א רפואה שלימה, [לא ברור], ס׳זאל זיין א גוף בריא ושלם. אין דעם מאמר אריינגעזאגט. און שפעטער האט דער רבי ממש געווען ווייטער דעם ביאור אין דעם מאמר וואס מ׳האט גערעדט. און שפעטער, נישט נאר דאס, אף מוגה איז געווען א דבר פלא. דער רבי האט מגיה געווען דעם מאמר גלייך נאך ראש השנה. ס׳האט נישט געווען כסדר הרגיל. יא, בדרך כלל, [לא ברור] גלייך נאך ראש השנה. און דער רבי האט מגיה געווען דעם מאמר. ס׳איז געווען א דרוקן א דרוקן מוגה פון דעם רבי׳ן. און דוקא אין דעם מאמר מוגה, ווי עס גייט דאמאלט, קען מען זען, אז מ׳קוקט אין דעם מאמר פון ראש השנה תשמ״ז, דוקא שטייט אין דעם מאמר, שטייט אריינגעשריבן אז כולל אויך זאל זיין [לא ברור] פון בריאות הגוף. יא, זאל זיין רפואה — [לא ברור] — א רפואה קרובה ושלימה וכו׳. און מ׳קוקט אין דעם מאמר, פארשטייט מען נישט ווי קומט דאס אריין, אבער דאס איז געווען
27:24 סיפור הדברים. ואז ראו שני דברים נפלאים. ראשית, עומדים בראש השנה באמצע המאמר, והרי ידוע שרבי הלל מפאריטש אמר שבשעה שהרבי אומר מאמר חסידות, שכינה מדברת מתוך גרונו, וכו׳ וכו׳ — גודל האלוקות שבאמירת המאמר. ואף על פי כן הרבי מכניס לתוכו את הדברים האלה; זה אינו דבר רגיל. ובפרט בראש השנה, ובפרט שידוע שעוברים על כל מילה וכו׳, כפי שמובא בשיחות. אבל כשיהודי זקוק לרפואה שלמה, הרבי הכניס זאת למאמר. ולא רק שהכניס זאת למאמר — הדברים גם נדפסו בו ונשארו בנוסח המוגה. כך הוא לשון המאמר. וזה קשור גם למאמר נוסף שהרבי אמר בראש השנה אחר, מאמר שבוודאי עמד לנגד עיניו: המאמר של ערב ראש השנה תשמ״ב. כפי שאמרנו קודם, סדרו של הרבי, בפרט בשנים האחרונות, היה שבכל שנה בערב ראש השנה, במיוחד משום שזהו גם יום ההולדת של אדמו״ר הצמח צדק, היה אומר מאמר חסידות ומתוועד. בערב ראש השנה תשמ״ב נאמר המאמר ״זה היום תחלת מעשיך״. באותו מאמר דיבר הרבי [לא ברור] על העניין של [לא ברור].
27:24 דער סיפור הדברים. און דעמאלט איז געווען צוויי זאכן וואס מ׳האט געזען, א דבר נפלא. ערשטנס, מ׳שטייט אין ראש השנה אינמיטן דעם מאמר, וואס דאך ידוע אז רבי הלל פאריטשער האט געזאגט אז בשעת דער רבי זאגט א מאמר חסידות, איז שכינה מדברת מתוך גרונו, וכולי וכולי, די גדלות אלקות פון דעם ענין פון דעם מאמר. און פונדעסטוועגן זאל דער רבי אריינזאגן די ווערטער — דאס איז נישט קיין דבר הרגיל. און יא, בפרט אין ראש השנה, בפרט אז עס איז דאך ידוע וואס מיר גייען איבער יעדן ווארט וכולי, אזוי ווי עס ברענגט זיך אין די שיחות. יא, אבער בשעת א איד דארף האבן א רפואה שלימה, האט דער רבי דאס אריינגעזאגט אין מאמר. און נישט נאר דאס, אריינגעדרוקט אין דעם מאמר, איז געבליבן מוגה. יא, אזוי שטייט דער לשון אין דעם מאמר. יא, און דאס איז מקושר אויך, פארבונדן אויך, מיט נאך א מאמר וואס דער רבי האט געזאגט א צווייטן ראש השנה, וואס דער רבי האט זיכער געהאט אין זינען דעם מאמר, וואס דאס איז געווען ערב ראש השנה תשמ״ב. וואס אין דעם מאמר פון ערב ראש השנה תשמ״ב — האבן מיר געזאגט פריער, דער סדר פלעגט זיין ביים רבי׳ן, בפרט אין די לעצטע יארן, פלעגט זיין יעדער יאר דער סדר, אז ערב ראש השנה, בפרט ווייל ס׳איז אויך יום הולדת פון צמח צדק, פלעגט דער רבי זאגן א מאמר חסידות און פארברענגען. איז געווען א מאמר ערב ראש השנה תשמ״ב, ״זה היום תחלת מעשיך״. איז אין יענעם מאמר וואס דער רבי האט גערעדט [לא ברור] דעם ענין פון [לא ברור].
28:39 אתה פעלתו. העבודה של ראש השנה היא לקבל את מלכותו של הקב״ה ולגלות את מלכותו בעולם כולו. הרבי דיבר אז על כך שהעניין הזה מגיע עד לגוף ממש — גילוי המלכות בגוף ממש. ולכן, במצוות תקיעת שופר לא די בקול אדם, קול פשוט שיוצא מן האדם, אלא הקול צריך לעבור דרך קרן של בהמה, והקרן צריכה להיות תלושה. אז זהו [לא ברור], ובזה תוקעים בשופר. הרבי אמר אז שבעניין הזה, בעבודת ה׳ זו, מדובר בגוף ממש, בגוף האדם. הרי בראש השנה הייתה יצירת האדם: גופו היה ״עפר מן האדמה״, ויחד עם זאת היה ״ויפח באפיו נשמת חיים״. שני העניינים התחברו בראש השנה. הגוף הוא הרי גופו של האדם, והעבודה של ראש השנה היא להמשיך ממש ולגלות בגוף האדם את מלכותו של הקב״ה, שמקורה בעצמות ומהות אין סוף ברוך הוא. הרבי אמר אז במאמר — כפי שאמר זאת, וכפי שכתוב בערב ראש השנה — שידוע מה שחסידים מספרים בקשר לערב ראש השנה, שאדמו״ר הזקן אמר פעם: צריך לדעת להעריך היטב כמה יקר אצל השי״ת גופו של יהודי.
28:39 אתה פעלתו. אז די עבודה פון ראש השנה איז אויפנעמען מלכות פונעם אויבערשטן און מגלה זיין דעם אויבערשטנס מלוכה אויף דער גאנצער וועלט. און ער האט גערעדט אמאל דעם ענין, אז דאס איז דער ענין פון דעם גוף ממש פונעם אויבערשטן, מלוכה ביז אין דעם גוף ממש. וואס דער פועל איז, דער מצוה פון תקיעת שופר איז נישט גענוג דער קול אדם, קול פשוט, וואס נעמט זיך פונעם אדם, נאר ס׳דארף גיין דורך א קול של קרן של בהמה, און דער קרן של בהמה דארף זיין תלוש. וואס דעמאלט איז דאס א דעם, און מיט דעם בלאזט מען שופר. וואס דער רבי האט אמאל געזאגט, אז אין דעם ענין, אין דער עבודה פון השם מיט דעם, אז דער גוף ממש, וואס דאס איז דער ענין פון גוף האדם, וואס דאס איז דאך געווען ראש השנה, איז דא געווען יצירת האדם, איז געווען גופא, איז געווען עפר מן האדמה. צוזאמען מיט דעם איז געווען ויפח באפיו נשמת חיים, און ביידע ענינים זענען זיך אנגעטאן אין ראש השנה. וואס דער גוף האדם איז דאך דער גוף פון דעם אדם. און די עבודה פון ראש השנה איז ממש צו אראפברענגען, מגלה זיין דעם מלוכה פונעם אויבערשטן, וואס איז פון עצמות ומהות אין סוף ברוך הוא, אין דעם גוף האדם. און ער האט געזאגט אמאל אין דעם מאמר, יא, ווי ס׳איז געווען דעמאלט, ווי האט דער רבי דאס געזאגט, אז איז יחודו, וואס שטייט אין ערב ראש השנה, יא, אז ידוע וואס חסידים זיינען מספר מיט דער צייט, ווען עס איז געגאנגען ערב ראש השנה, אז דער אלטער רבי האט אמאל געזאגט: מען דארף גוט קענען אפשאצן ווי טייער ביי השי״ת דער גוף פון א אידן.
29:58 וזה מעניין: הפתגם מובא ב״היום יום״ של ערב ראש השנה. מקורו במכתב של אדמו״ר הריי״צ. במכתב לא כתוב שזה היה בראש השנה, אלא בערב ראש השנה. זהו מכתב של אדמו״ר הריי״צ, והרבי הכניס את הדברים ל״היום יום״ של ערב ראש השנה. הרבי אמר במאמר שהפתגם קשור לערב ראש השנה ונאמר בקשר אליו: צריך לדעת להעריך היטב כמה יקר אצל השי״ת גופו של יהודי. והדיוק הוא במילה ״יקר״, עניין היוקר של הגוף, הקשור לעניין התענוג. והתענוג של מלכות הקב״ה, התענוג הגדול ביותר של הקב״ה, הוא בגופו של יהודי וצריך להתגלות בגופו של יהודי. לא רק [לא ברור] בגוף, אלא צריך להתגלות בגופו של יהודי. וכידוע הפתגם שאדמו״ר המהר״ש אמר פעם על יוקר גופו של יהודי, שכל התורה והמצוות ניתנו בשביל הגוף. ממילא, כשמגיע ראש השנה, הזמן שבו נאמר ״תקעו בחדש שופר בכסה ליום חגנו״, עבודתם של היהודים היא הכתרת המלך: ממליכים את הקב״ה למלך על ישראל ולמלך על העולם כולו. והבקשה היא שהכתרת המלך תהיה בפועל, כפי שתהיה לעתיד לבוא; שיתגלה המשיח, ושהכתרת המלך תהיה בתכלית השלמות.
29:58 וואס דאס איז אינטערעסאנט. יא, דער פתגם ברענגט זיך אין „היום יום“ אויף ערב ראש השנה. דאקעגן איז א בריוו פונעם פריערדיקן רבי, פונעם רבי ריי״צ. אין דעם בריוו שטייט נישט אז דאס איז געווען ראש השנה, נאר עס שטייט געווען ערב ראש השנה. ס׳איז א בריוו פונעם פריערדיקן רבי, פונעם רבי ריי״צ. און דער רבי האט עס אריינגעשטעלט אין דעם „היום יום“ אויף ערב ראש השנה, יא, און האט געזאגט אין דעם מאמר, אז דער פתגם איז פארבונדן, געזאגט געווארן בקשר צו ערב ראש השנה. אז מען דארף גוט קענען אפשאצן ווי טייער ביי השי״ת דער גוף פון א אידן. און דער דיוק איז געווען טייער, יקר, דער יקר פון א גוף, יקר דער ענין התענוג. און דער תענוג, המלוכה פונעם אויבערשטן, דער גרעסטער תענוג פונעם אויבערשטן, איז דאס אין א גוף פון א אידן און דארף גיין אין א גוף פון א אידן. יא, נישט נאר אייכל אין א גוף, נאר דארף גיין אין א גוף פון א אידן. וואס ווי ס׳איז ידוע דער פתגם וואס דער רבי מהר״ש האט אמאל געזאגט, אז ווי טייער דער גוף פון א אידן, וואס גאנץ תורה ומצוות איז אפגעגעבן געווארן צוליב דעם גוף. איז במילא, בשעה ס׳קומט ראש השנה, און ראש השנה איז דאס דער זמן וואס דעמאלט איז „תקעו בחדש שופר בכסה ליום חגנו“, איז די עבודה פון ראש השנה וואס דארף זיין ביי אידן דעמאלט דער הכתרת המלך, וואס מען מאכט דעם אויבערשטן פאר מלך, מלך על ישראל ומלך על כל העולם כולו, איז די בקשה, אז עס זאל זיין דער הכתרת המלך בפועל, ווי ס׳וועט זיין לעתיד לבוא. זאל דאך זיין דער גילוי המשיח, און זאל זיין דער הכתרת המלך בתכלית השלימות.
31:24 זה יהיה לעתיד לבוא, כאשר ״והיתה לה׳ המלוכה״, ויתברר שהקב״ה הוא מלך על כל העולם כולו. אז ״וידע כל פעול כי אתה פעלתו״: שהעולם, העולם הגשמי, הגוף הגשמי והמצוות הגשמיות, יראו וירגישו ״ואין עוד אלקים זולתך״. והעבודה שצריכה להיות מצידנו, מצד היהודים, היא שתהיה לנו קבלת עול, ״ומרצון קיבלו עליהם״. וכפי שנאמר שם, ״תקעו בחדש שופר״: צריך להיות ה״תקעו בחדש שופר״, להתחבר להשתדלות, להשתדל כיצד [לא ברור] בכל רגע ורגע בחודש. וזה מביא [לא ברור] לכל החודש. מתחילים היום, וזה יהיה [לא ברור] כיום, מראש השנה, במשך כל החודש, ועל ידי החודש [לא ברור] בעולם; אבל זה צריך להיות בגילוי לעיני בשר. היום, ובפרט היום בשנת הקהל, הוא הזמן [לא ברור]. כן, ואת זה הוא מביא בפסוק בפרשת וילך. זה מה שאנחנו לומדים היום בפרשת השבוע: בהשגחה פרטית אנחנו לומדים בראש השנה את פרשת הקהל. זה צריך להיות בגילוי לעיני בשר, וכך צריך להיות. וצריך להתקיים הפסוק: ״הנני מביא אותם מארץ צפון וקבצתים מירכתי ארץ, בם עור ופסח, הרה ויולדת יחדו, קהל גדול ישובו הנה״.
31:24 וועט זיין לעתיד לבוא, אז „והיתה לה׳ המלוכה“, וואס ס׳וועט זיך געוואוירן דער אויבערשטער איז מלך על כל העולם כולו. אז „וידע כל פעול כי אתה פעלתו“. אז די וועלט, די גשמיות׳דיגע וועלט, דער גוף הגשמי, דער מצוות הגשמיים, זאל זען און פילן „ואין עוד אלקים זולתך“. און די עבודה וואס דארף זיין פון אונזער זייט, פון אידן, וואס מיר האבן א קבלת עול „ומרצון קבלו עליהם“. און ווי דאס ווערט שם געזאגט, „תקעו בחדש שופר“, אז עס דארף דאך זיין דער תקעו בחדש שופר, זיך פארבינדן מיט דער השתדלות, זיך משתדל זיין, ווי אזוי די [לא ברור] בכל רגע ורגע בחודש. וואס דאס ברענגט [לא ברור] דעם גאנצן חודש. אז מען הויבט אן היינט, און עס נהיה [לא ברור] כיום, פון ראש השנה, דעם גאנצן חודש, און דורך דעם חודש [לא ברור] אין וועלט, אבער דאס דארף זיין בגילוי לעיני בשר. היינט, בפרט היינט פון שנת הקהל, איז דער זמן [לא ברור]. יא, און דאס ברענגט ער אין פסוק, אין פרשת וילך. אז דאס איז וואס מיר לערנען היינט אין פרשת השבוע, בהשגחה פרטית לערנען מיר ראש השנה די פרשה פון הקהל. דאס דארף זיין בגילוי לעיני בשר, און דאס דארף זיין דאס. און עס דארף מקוים ווערן דער פסוק: „הנני מביא אותם מארץ צפון וקבצתים מירכתי ארץ, בם עור ופסח, הרה ויולדת יחדו, קהל גדול ישובו הנה“. אז
33:05 שכך יהיה אצל כל אחד ואחד. שזה יהיה [לא ברור] חסידי ו[לא ברור], מראש השנה [לא ברור] במשך כל החודש. זה צריך להיות יום, יום מבורך, יום של הגאולה האמיתית והשלימה על ידי משיח צדקנו, תיכף ומיד, אמן.
33:05 יעדער איינער זאל אזוי זיין. דאס נהיה [לא ברור] חסידיש און [לא ברור], פון ראש השנה [לא ברור] דעם גאנצן חודש. דאס דארף זיין א יום, א געבענטשטער יום, יום של גאולה האמיתית והשלימה על ידי משיח צדקנו, תיכף ומיד, אמן.