לעבן חסידות · פרק 33 · 2022-07-10 · 35:19
בלק פנחס - פנחס זה אלי-הו, גילוי אליהו הנביא ע״פ חסידות - הרב אשר פרקש
תיאור הפרק
מקורות: אור החיים הק׳ פרשת פנחס קדושת לוי פרשת פנחס וליקוטים מאור עיניים פנחס, ויצא אדמו״ר הרש״ב ד״ה פנחס בן אלעזר העת״ר (המשך תער״ב חלק ב) לקוטי שיחות חלק יח פנחס -יב תמוז
השמע המקורי · הערך על הרב אשר פרקש בחב"דפדיה
תמלול אוטומטי מהשמע, ותרגום מכונה לעברית. קישורים לחב"דפדיה נוספו אוטומטית.
00:01 זה היה בתקופה שבה אדמו"ר הזקן היה בתחילת נשיאותו, כשהיה עדיין איש צעיר ולמד אצל המגיד ממעזריטש, תלמיד הבעל שם טוב. אדמו"ר הזקן נהג אז לנסוע בין העיירות בליטא, מעיר לעיר, והחל לקרב יהודים לחסידות, לבעל שם טוב. הרבי מספר שאדמו"ר הזקן היה בשקלוב. שקלוב הייתה מבצר של תורה; היו שם בני תורה גדולים, תלמידי חכמים רבים שישבו ולמדו יומם ולילה. אדמו"ר הזקן נכנס לבית המדרש. היה שם תלמיד חכם, גאון עצום, ששמו היה ר׳ יוסף משקלוב, ונהגו לקרוא לו ר׳ יוסף כלבו. באותה עת הוא עדיין היה רחוק לגמרי מחסידות. הוא מסר שיעור בלמדנות גדולה. אדמו"ר הזקן הקשיב לשיעור, ולאחר מכן שוחח איתו ופלפל איתו, והלה התפעל מאוד מגדולתו ומגאונותו של אדמו"ר הזקן בנגלה דתורה. וכך, תוך כדי שיחותיהם, הם נפגשו יותר מפעם אחת. באחת הפגישות אף התבטא ר׳ יוסף כלבו בחריפות נגד הבעל שם טוב. אדמו"ר הזקן לא יכול היה להתאפק, והחל לדבר על גדולתו של
00:01 ס׳איז געווען אין די צייטן וואס דער אלטער רבי, אין תחילת נשיאותו, בשעת דער אלטער רבי איז געווען נאך א יונגער מאן, איז געקומען צום מעזריטשער מגיד, תלמיד הבעל שם טוב. איז דער אלטער רבי פלעגט דעמאלט ארומפארן אין די שטעטלעך אין ליטע, און פלעגט פארן פון שטאט צו שטאט, און ער האט דעמאלט אנגעהויבן מאכן נשמות און מקרב זיין אידן צו די חסידים, צו דעם בעל שם טוב. דער רבי דערציילט, אז דער אלטער רבי איז געווען אין שקלוב. שקלוב איז געווען א מבצר תורה; דארט זענען געווען גרויסע בני תורה, א ריבוי תלמידי חכמים, וואס זענען געזעסן און געלערנט יומם ולילה. דער אלטער רבי איז אריינגעגאנגען אין בית המדרש. געווען דארט א תלמיד חכם, א גאון עצום, וואס האט געהייסן ר׳ יוסף שקלובער, און מען פלעגט אים רופן ר׳ יוסף כלבו, וואס יעמאלט איז נאך געווען אינגאנצן ווייט פון חסידות. ער האט געזאגט א שיעור מיט גרויסע למדנות. דער אלטער רבי האט זיך צוגעהערט צום שיעור, און שפעטער האט דער אלטער רבי מיט אים גערעדט, מיט אים זיך מפלפל געווען, און יענער איז זייער שטארק נתפעל געווארן פון די גדלות, פון די גאונות פון דעם אלטן רבי׳ן אין נגלה דתורה. און אזוי רעדנדיג, ווייסט איר, האבן זיי זיך געטראפן מער ווי איין מאל. איינע פון די מאל וואס זיי האבן זיך געטראפן, האט ר׳ יוסף כלבו זיך ארויסגעזאגט אפילו א שארף ווארט קעגן דעם בעל שם טוב. דער אלטער רבי האט זיך נישט געקענט איינהאלטן, און דער אלטער רבי האט גענומען רעדן פון די גדלות פון דעם הייליגן
01:32 הבעל שם טוב הקדוש. בין הדברים אמר אדמו"ר הזקן שעליו לדעת שגילוי הבעל שם טוב נעלה אפילו מגילוי אליהו הנביא. כששמע זאת, נסער לגמרי: איך אפשר לומר דברים כאלה? השיב לו אדמו"ר הזקן: עליו לדעת שזה מאמר בגמרא, כך כתוב בגמרא. כששמע זאת אמר: ״אה, בגמרא? היכן יש דבר כזה בגמרא?״ אמר לו אדמו"ר הזקן שיש גמרא במסכת כתובות. הגמרא אומרת שכאשר רבי יהושע בן לוי נכנס לגן עדן — הגמרא במסכת כתובות מספרת את כל השתלשלות הדברים — אליהו הנביא הלך והכריז: ״פנו מקום לבר ליואי״. כלומר, אליהו הנביא שימש את רבי יהושע בן לוי. ואדמו"ר הזקן פירש ש״בר ליואי״ הוא מלשון ״הפעם ילוה אישי אלי״. ״ילוה״ הוא מלשון התחברות והתקשרות. והצדיקים, נשיאי ישראל, שכל עניינם, כל חייהם, הוא ״בר ליואי״ — לחבר יהודים עם הקב״ה, לחבר את העולם עם אלוקות. זהו ״בר ליואי״, ואליהו הנביא מכריז: ״פנו מקום לבר ליואי״. כך אמר אדמו"ר הזקן. שאל אותו ר׳ יוסף כלבו: ״ומה הקשר שלכם עם הבעל שם
01:32 בעל שם טוב. און צווישן די זאכן האט דער אלטער רבי געזאגט, אז ער זאל וויסן זיין אז דער גילוי הבעל שם טוב איז נאך העכער אפילו פון גילוי אליהו הנביא. ווי יענער האט דאס געהערט, איז ער געווארן אינגאנצן צערודערט: ווי קען מען זאגן אזעלכע ווערטער? האט אים דער אלטער רבי געענטפערט: ער זאל וויסן זיין אז דאס איז א מאמר אין גמרא, ס׳שטייט אין דער גמרא. ווען יענער האט דאס געהערט, האט ער געזאגט: ״אה, אין דער גמרא? וואו איז דא אזא זאך אין גמרא?״ האט אים דער אלטער רבי געזאגט אז ס׳איז דא א גמרא אין מסכת כתובות. די גמרא זאגט, אז בשעת רבי יהושע בן לוי איז אריינגעגאנגען אין גן עדן — די גמרא דערציילט אין מסכת כתובות דעם גאנצן סיפור הדברים — איז דארט די גמרא זאגט, אז אליהו הנביא איז געגאנגען און האט מכריז געווען: ״פנו מקום לבר ליואי.״ דאס הייסט אז אליהו הנביא האט משמש געווען רבי יהושע בן לוי. און דער אלטער רבי האט געטייטשט אז ״בר ליואי״ איז מלשון ״הפעם ילוה אישי אלי״. ״ילוה״ איז מלשון התחברות והתקשרות. און די צדיקים, די נשיאי ישראל, וואס כל ענינם, זייער גאנץ לעבן, איז ״בר ליואי״ — צו מחבר זיין אידן מיט דעם אויבערשטן, מחבר זיין וועלט מיט ג־טליכקייט. און דאס איז דער ״בר ליואי״, און אליהו הנביא איז מכריז: ״פנו מקום לבר ליואי״. און דאס האט דער אלטער רבי געזאגט. האט אים אט ר׳ יוסף כלבו געפרעגט: ״און וואס אויב איר זענט שייך מיט דעם בעל שם
03:17 טוב? הרי אתם כבר כמה דורות אחריו.״ אדמו"ר הזקן הרי היה דור שלישי: תלמידו של המגיד ממעזריטש, והמגיד ממעזריטש היה תלמידו של הבעל שם טוב. השיב אדמו"ר הזקן: ״זו הרי גמרא מפורשת.״ הגמרא אומרת במסכת עבודה זרה שיש דין של ניצוק. מהו דין ניצוק? זהו דין בטומאה וטהרה: כשיש כלי ובו מים חמים, ולוקחים כלי אחר שיש בו מים חמים, ויוצקים מכלי אחד אל הכלי השני, הניצוק הוא חיבור לעניין טומאה וטהרה. כלומר, אם בכלי אחד יש מים טהורים ובכלי השני מים טמאים, הניצוק יוצר חיבור, וכך גם הכלי האחר, המים האחרים, נטמאים. בפרט כשמדובר במים חמים, שאז חל הדין של ״ניצוק חיבור״. ממילא, אומר אדמו"ר הזקן: ״תורת הבעל שם טוב היא עניין של ניצוק, וניצוק הוא חיבור. ומכיוון שאנו מקבלים את התורה מהבעל שם טוב הקדוש, והיא עברה מדור לדור באופן של ניצוק, הרי התורה הזאת היא תורה חיה של הבעל שם טוב; זו התורה האמיתית של הבעל שם טוב.״ זהו סיפור הדברים. אבל בעניין אליהו הנביא, גילוי אליהו הנביא, לעומת
03:17 טוב? איר זענט דאך שוין עטליכע דורות נאך דעם.״ דער אלטער רבי איז דאך געווען א דריטער דור: תלמיד פונעם מעזריטשער מגיד, און דער מעזריטשער מגיד איז געווען א תלמיד פונעם בעל שם טוב. האט דער אלטער רבי געענטפערט: ״דאס איז דאך א גמרא מפורשת.״ די גמרא זאגט אין מסכת עבודה זרה אז ס׳איז דא א דין פון ניצוק. וואס איז דאס דער דין פון ניצוק? דער דין אין טומאה וטהרה: בשעת ס׳איז דא א כלי פון וואסער, פון הייסע וואסער, און בשעת מען נעמט אן אנדער כלי פון הייסע וואסער, און מען גיסט אריין פון איין כלי צום צווייטן כלי, איז דעמאלט דער ניצוק א חיבור לטומאה ולטהרה. דאס הייסט, אז אין איין כלי געפינט זיך טהרה׳דיקע וואסער, אין צווייטן כלי געפינט זיך טומאה׳דיקע וואסער, איז דער ניצוק מאכט א חיבור, און דאס מאכט אז אויך די אנדערע כלי, די אנדערע וואסער, ווערט טמא. בפרט אז דאס איז הייסע וואסער, און דעמאלט איז דא דער דין פון ניצוק חיבור. איז במילא, זאגט דער אלטער רבי: ״אז תורת הבעל שם טוב איז אן ענין פון ניצוק, און דער ניצוק איז א חיבור. און וויבאלד אז מיר באקומען די תורה פונעם הייליגן בעל שם טוב, איז זי איבערגעגאנגען דור אחר דור אין אן אופן פון ניצוק, און במילא איז דאס תורה׳ס א לעבעדיגע תורה פון בעל שם טוב; דאס איז אמת׳ע תורה פון בעל שם טוב.״ און דאס איז דער סיפור הדברים. איז אבער בנוגע דעם ענין פון אליהו הנביא, דעם גילוי פון אליהו הנביא, ביי
04:47 [לא ברור] הגילוי של הבעל שם טוב הקדוש, ישנה הערה [לא ברור], שנעבור עליה עכשיו בקשר לפרשת השבוע. בפרשת השבוע, בסוף פרשת בלק, התורה מספרת על מסירות הנפש של פינחס בן אלעזר בן אהרן הכהן, שקם במסירות נפש, לקח רומח וקינא את קנאת ה׳ בתוך בני ישראל. לאחר מכן זכה, בזכות מסירות נפשו, למה שנאמר בפרשת פינחס שלנו. התורה אומרת: ״פינחס בן אלעזר בן אהרן הכהן השיב את חמתי מעל בני ישראל בקנאו את קנאתי״. ועל כך נתן לו הקב״ה כמה ברכות: ״לכן אמור הנני נותן לו את בריתי שלום. והיתה לו ולזרעו אחריו ברית כהונת עולם תחת אשר קנא לאלקיו ויכפר על בני ישראל״. כלומר, פינחס קיבל כמה ברכות בזכות זה שקם במסירות נפש להציל את עם ישראל. האור החיים הקדוש עומד על שני הפסוקים האלה: בפסוק ״לכן אמור הנני נותן לו את בריתי שלום״ — זו ברכה אחת. אחר כך נאמר ״והיתה לו ולזרעו אחריו ברית כהונת עולם״ — ברכה שנייה. מהן שתי הברכות? האור החיים הקדוש מבאר זאת על פי מה שכתוב בזוהר ובמדרש, ש״פינחס הוא אליהו״. כלומר, לפינחס ולאליהו הנביא אותה נשמה. כפי שמובא בספרים הקדושים, שזה
04:47 [לא ברור] דעם גילוי פון דעם הייליגן בעל שם טוב, איז פאראן אן הערה [לא ברור], וואס מיר גייען איצט דורכגיין בנוגע די פרשת השבוע. וואס אין דער פרשת השבוע, אין סוף פרשת בלק, דארט דערציילט דאך די תורה בנוגע דעם מסירת נפש פון פנחס בן אלעזר בן אהרן הכהן, וואס האט זיך אוועקגעשטעלט מיט מסירת נפש, און ער איז געגאנגען, יא, און ער האט אריינגענומען א רומח, ער האט מקנא געווען את קנאתי בבני ישראל. און דערנאך האט ער זוכה געווען אין דעם זכות פון זיין מסירת נפש, וואס עס שטייט אין אונזער פרשת פינחס. זאגט די תורה: ״פינחס בן אלעזר בן אהרן הכהן השיב את חמתי מעל בני ישראל בקנאו את קנאתי״. און דורך דעם האט דער אויבערשטער אים געגעבן א ריי ברכות: ״לכן אמור הנני נותן לו את בריתי שלום. והיתה לו ולזרעו אחריו ברית כהונת עולם תחת אשר קנא לאלקיו ויכפר על בני ישראל״. דאס הייסט, אז פנחס האט באקומען מערערע ברכות אין דעם זכות פון דעם וואס ער האט זיך אוועקגעשטעלט מיט מסירת נפש צו ראטעווען דעם אידישן פאלק. יא. דער אור החיים הקדוש שטעלט זיך אויף דעם: וואו זיינען די צוויי פסוקים? אלזא, אין פסוק ״לכן אמור הנני נותן לו את בריתי שלום״ — דאס איז איין ברכה. דערנאך שטייט ״והיתה לו ולזרעו אחריו ברית כהונת עולם״ — א צווייטע ברכה. וואס זיינען די צוויי ברכות? איז מבאר דער אור החיים הקדוש אויף דעם, וואס עס שטייט אין זוהר און אין מדרש, אז פנחס אליהו. דאס הייסט, אז פנחס, דאס איז די זעלבע נשמה ווי אליהו הנביא. ווי עס ברענגט זיך אין ספרים הקדושים, אז דאס איז
06:20 היה אותו אדם עצמו. כלומר, בתחילה הוא היה פנחס. אחר כך הוא נעלם, כמו שכתוב בספרים, שאצל פנחס היה, כן, כתוב ש[לא ברור], שאצל פנחס [לא ברור], והוא לא נעלם, ושוב חזר. ולכן מוצאים את פנחס בדור ההוא, ומוצאים את פנחס אחר כך בספר שופטים. כן, אחר כך בספר שופטים פנחס חזר שוב, ולאחר מכן מוצאים את אליהו הנביא, וזה אותו הדבר: פנחס הוא אליהו, זה אותו אדם. אומר האור החיים הקדוש, שאצל אליהו הנביא מוצאים שני דברים. דבר אחד הוא שקיבל את הכהונה, כי אף שנולד קודם לכן, הרי זה היה לפני שהקב"ה בחר בכהנים. ולכן פנחס לא היה יכול להיות כהן מכוח אותה בחירה. והקב"ה נתן לו את הכהונה, ״לו ולזרעו אחריו״, וזו הייתה מתנה שקיבל אז. אחר כך קיבל אליהו הנביא גם את העניין הזה, שהוא יהיה אליהו מבשר הגאולה. כמו שכתוב בפסוק במלאכי, כן, לשון הפסוק היא: ״הנה אנכי שולח לכם את אליה הנביא לפני בוא יום ה׳ הגדול והנורא״. אליהו הנביא יהיה, כפי שאומרת גם המשנה, וכך מביא הרמב״ם בסוף הלכות מלכים, שלפני שמשיח יבוא, אליהו
06:20 געווען דער זעלבער מענטש. דאס הייסט, אז יעצט ערשט איז ער געווען פנחס. שפעטער איז ער נעלם געווארן, ווי עס שטייט אין ספרים, אז ביי פנחס איז געווען, יא, שטייט אז [לא ברור], אז ביי פנחס [לא ברור], און ער איז נישט נעלם געווארן, און נאכאמאל צוריקגעקומען. און דערפאר געפינט מען פנחס אין דור, מען געפינט פנחס שפעטער אין שופטים. יא, שפעטער אין שופטים איז פנחס נאכאמאל צוריקגעקומען, און דערנאך געפינט מען אליהו הנביא, און דאס איז דאס זעלבע: פנחס אליהו, דאס איז דער זעלבער מענטש. זאגט דער הייליגער אור החיים, אז מען געפינט ביי אליהו הנביא צוויי זאכן. איין זאך איז, אז ער האט באקומען די כהונה, ווייל הגם ער איז געבוירן געווארן, איז דאך געווען פאר ווען דער אויבערשטער האט בוחר געווען אין כהנים. וואס דערפאר האט פנחס נישט געקענט זיין קיין כהן מיט דעם. און דער אויבערשטער האט אים געגעבן די כהונה, ״לו ולזרעו אחריו״, וואס איז געווען א מתנה וואס דעמאלט האט ער באקומען. דערנאך האט אליהו הנביא אויך באקומען דעם ענין, וואס ער וועט זיין דער אליהו, מבשר הגאולה. וואס עס שטייט אין, וואס שטייט אין פסוק, יא, מלאכי. הנה, יא, דער לשון פון פסוק: ״הנה אנכי שולח לכם את אליה הנביא לפני בוא יום ה׳ הגדול והנורא״. אליהו הנביא וועט זיין, ווי די משנה זאגט אויך, און אזוי ברענגט דער רמב״ם אין סוף הלכות מלכים, אז דאס וועט זיין ווען משיח וועט קומען, יא, פאר משיח וועט קומען, אליהו
07:47 הנביא יבוא, והוא יהיה מבשר הגאולה. הוא גם יהיה זה שיקרב את הרחוקים ויעשה שלום בעולם, כפי שעולה מכל העניין במשנה במסכת עדויות, וכך מביא זאת גם הרמב״ם להלכה בסוף הלכות מלכים. אז מה העניין? אומר האור החיים הקדוש, שהתורה אומרת כאן: מכיוון שפנחס הוא אליהו, ואצלו מוצאים את שני הדברים הללו. בפרשה שלנו מוצאים את ״בקנאו את קנאתי״: הוא קם בקנאת ה׳ בנוגע לבני ישראל, בנוגע לחטא שהיה אז, חטא העבודה זרה שחטאו אז עם בעל פעור. והוא קם לכפר על בני ישראל במסירות נפש, במסירות נפש עצומה. אחר כך מוצאים גם שבימי אחאב, כשהייתה עבודה זרה, אליהו הנביא קם במסירות נפש עצומה נגד כל נביאי הבעל. והוא עשה את המעשה הידוע של אליהו בהר הכרמל, שקוראים עליו גם בהפטרה של פרשת פינחס, כן, כאשר הפרשה חלה בזמן שאינו בשלושת השבועות. קוראים אז את ההפטרה הזאת, כי בעניין הזה של פנחס־אליהו ראו את מסירות הנפש לפקוח את עיני היהודים: ״עד מתי אתם פוסחים על שתי הסעיפים״.
07:47 הנביא וועט קומען, און ער וועט זיין דער מבשר הגאולה, און ער וועט זיין אויך דער וואס ער וועט מקרב זיין את הרחוקים און מאכן שלום בעולם, ווי עס ברענגט זיך ארויס דער גאנצער ענין אין די משנה מסכת עדיות, און אזוי ברענגט עס אויך להלכה דער רמב״ם אין סוף הלכות מלכים. איז וואס איז דער ענין? זאגט דער הייליגער אור החיים, אז די תורה זאגט דא, אז וויבאלד אז פנחס, דאס איז פנחס אליהו, און ביי אים געפינט מען די צוויי זאכן. אין אונזער פרשה געפינט מען דעם ״בקנאו את קנאתי״, וואס ער האט זיך אוועקגעשטעלט מיט ״בקנאו את קנאתי״ בנוגע צו בני ישראל, בנוגע דעם חטא וואס איז דעמאלט געווען, דער חטא עבודה זרה, וואס זיי האבן דעמאלט געזינדיגט מיט בעל פעור. און ער האט זיך אוועקגעשטעלט לכפר על בני ישראל מיט דער מסירת נפש, דער מורא׳דיגער מסירת נפש. דערנאך געפינט מען אויך שפעטער, אז אין די צייטן פון אחאב, בשעת עס איז געווען די עבודה זרה, איז אליהו הנביא זיך אוועקגעשטעלט מיט א מורא׳דיגער מסירת נפש אנטקעגן די אלע נביאי הבעל. און ער האט געמאכט דעם, דעם סיפור הידוע פון אליהו בהר הכרמל, ווי מען ליינט אויך אין דער הפטרה, יא, פון פרשת פינחס, בשעת ס׳פאלט אויס אין א זמן וואס איז נישט אין די דריי וואכן. ליינט מען דא די הפטרה, ווייל מיט דעם ענין פון פנחס אליהו האט מען געזען ביי דעם מסירת נפש אויפעפענען די אידישע אויגן: ״עד מתי אתם פוסחים על שתי הסעיפים״.
09:13 ובמסירות הנפש שלו הוא היה קנאי לה׳, כפי שהיה בימי אליהו בהר הכרמל. המעלה שבזה הייתה בשתי בחינות: בכך שהוא עקר את חטא העבודה הזרה, הן בדור ההוא והן בדור האחר. בשני הדורות הוא ניהל מלחמה בקנאות נגד ענייני העבודה הזרה. לכן הוא יהיה אליהו שיגאל אותנו בגאולה, שהרי בגאולה יהיה ״ואת רוח הטומאה אעביר מן הארץ״. ואז יהיה הגילוי של ״והיה ה׳ למלך על כל הארץ, ביום ההוא יהיה ה׳ אחד ושמו אחד״. אצלו ראו בעולם שאין שום דבר מלבד הקב״ה, ולכן אליהו הוא זה שיגאל אותנו. ובכך שכיפר על בני ישראל בזמן המגפה, וגם במעשה שהיה בימי אחאב, לכן הוא הכהן, שעניינו של הכהן הוא לכפר על בני ישראל. אלה דברי האור החיים הקדוש. אבל בקדושת לוי שואל הצדיק מברדיטשוב: אם אומרים ״פינחס זה אליהו״, לכאורה למה אומרים ״פינחס זה אליהו״? לכאורה היה צריך לומר ״אליהו זה פינחס״, כי לכאורה פינחס
09:13 און דורך זיין מסירת נפש האט ער געווען א קנאי לה', ווי ס׳איז געווען אין די צייטן פון אליהו בהר הכרמל. די מעלה דערפון האט דאך געווען צו צוויי בחינות: מיט דעם וואס ער האט אויסגעראטן דעם חטא פון עבודה זרה, סיי אין יענעם דור און סיי אין דעם אנדערן דור. ביידע דורות האט ער געפירט א מלחמה בקנאות אנטקעגן די ענינים פון עבודה זרה. דערפאר וועט ער זיין דער אליהו וואס וועט אונז אויסלייזן אין דער גאולה, און באלד אז אין דער גאולה וועט ער זיין דער, ווען דעמאלט וועט זיין „ואת רוח הטומאה אעביר מן הארץ“. און דעמאלט וועט זיין דער גילוי פון „והיה ה׳ למלך על כל הארץ, ביום ההוא יהיה ה׳ אחד ושמו אחד“. האט מען געזען ביי אים אין דער וועלט, אז ס׳איז נישטא קיין שום זאך אויסער דעם אויבערשטן, איז דערפאר אליהו דער וואס וועט אונז אויסלייזן. און מיט דעם וואס ער האט מכפר געווען על בני ישראל אין דעם מגפה, און אויך אין דעם סיפור וואס איז געווען אין די צייטן פון אחאב, דערפאר איז ער דער כהן, וואס דער ענין פון דעם כהן איז אז ער איז מכפר על בני ישראל. דאס איז די ווערטער פון דעם הייליגן אור החיים הקדוש. אבער אין קדושת לוי, דער הייליגער בארדיטשעווער פרעגט: אויב מ׳זאגט „פינחס זה אליהו“, לכאורה, וואס זאגט מען „פינחס זה אליהו“? לכאורה האט מען געדארפט זאגן „אליהו זה פינחס“, ווייל לכאורה פינחס
10:34 הרי היה הראשון. אחר כך בא אליהו הנביא. אם כן, היה צריך לומר ״אליהו זה פינחס״: אליהו שבא מאות שנים מאוחר יותר הוא אותו אדם שהיה פינחס. מדוע אומרים ״פינחס זה אליהו״? והאמת היא שזו אינה שאלה קשה, כי מוצאים את שני הלשונות: לפעמים כתוב ״פינחס זה אליהו״, ולפעמים כתוב ״אליהו זה פינחס״. כן, וזה תלוי על מי מדברים. כשמדברים על פינחס, אומרים ״פינחס זה אליהו״; כשמדברים על אליהו, אומרים ״אליהו זה פינחס״. אבל הצדיק מברדיטשוב אומר כאן דבר עמוק מאוד, דבר נפלא, ומבאר שבעצם זו אותה נשמה. אליהו הנביא, כן, זו נשמת אליהו הנביא שנמצאת בדור. כתוב בזוהר שאליהו הנביא הוא מששת ימי בראשית. ונשמת אליהו הנביא היא נשמה שעניינה ״בקנאו את קנאתי״, כן, לקום ולעמוד. והוא זה שמעורר במסירות הנפש כדי לקיים ״בקנאו את קנאתי״. כשבאים שכם וזמרי, זה אליהו הנביא. וכשפינחס היה צריך באותה שעה לקום במסירות נפש נגד שבט שמעון, נגד היהודים שעמדו אז במצב של עבודה זרה, הרי בשעה שפינחס
10:34 איז דאך געווען דער ערשטער. שפעטער איז געקומען אליהו הנביא. איז דעמאלט, מיט דעם לשון, „אליהו זה פינחס“: דער אליהו וואס איז געקומען הונדערטער יארן שפעטער, דאס איז דער זעלבער ווי פינחס. פארוואס זאגט מען „פינחס זה אליהו“? וואס דער רמז אויף דעם פשט איז, דאס איז נישט קיין שווערע שאלה, ווייל מען געפינט ביידע לשונות: אמאל שטייט „פינחס זה אליהו“, אמאל שטייט „אליהו זה פינחס“. יא, און ס׳ווענדט זיך וואו מ׳רעדט. בשעת מ׳רעדט בנוגע צו פינחס, זאגט מען „פינחס זה אליהו“; בשעת מ׳רעדט בנוגע צו אליהו, זאגט מען „אליהו זה פינחס“. אבער דער הייליגער בארדיטשעווער זאגט דא זייער א טיפע ווארט, א געוואלדיגע ווארט, און ער טייטשט אז בעצם איז דאס די זעלבע נשמה. אליהו הנביא, יא, דאס איז א נשמה פון אליהו הנביא וואס איז אין דור, שטייט אין זוהר, אז אליהו הנביא איז פון ששת ימי בראשית. און די נשמה פון אליהו הנביא, דאס איז א נשמה וואס ענינה איז „בקנאו את קנאתי“, יא, זיך אוועקשטעלן. און ער איז דער וואס ער איז מעורר מיט דער מסירת נפש, כדי צו זיין „בקנאו את קנאתי“. בשעת ס׳קומט דער שכם און זמרי, איז דאס אליהו הנביא. און בשעת פינחס האט געדארפט אין יענער צייט זיך אוועקשטעלן במסירת נפש אנטקעגן שבט שמעון, אנטקעגן די אידן וואס זענען דעמאלט געשטאנען אין דעם מצב פון עבודה זרה, איז בשעת פינחס
11:53 עמד במסירות נפש, ואז נכנסה בו נשמת אליהו הנביא. וזה מה שאומרים: „פינחס זה אליהו“. זאת אומרת, באותו רגע, באותה נקודת זמן, בשעה שעמד במסירות נפש, „בקנאו את קנאתי“, נכנסה בו נשמת אליהו הנביא, וזה הפירוש של „פינחס זה אליהו“. אחר כך אומר הברדיטשובר הקדוש דבר נפלא: אבל בנוגע למה שאומרים שהוא קיים בגופו — [לא ברור]. אליהו הנביא היה מן הצדיקים שאכן עניינו הוא שהוא קיים בגופו, שגופו לא הסתלק, ושהוא עלה בסערה השמימה, גוף ונשמה יחד. זאת אומרת, טעם הדבר הוא שבכלל, בתחילת הבריאה, כוונתו של הקב"ה הייתה שיהודים יהיו נצחיים, שגם הנשמה — הנשמה הרי נצחית, חלק אלוקה ממעל ממש — וגם הגוף צריך להיות נצחי. כי הגוף הוא גם לבוש, אבל [לא ברור]. בדיוק כמו הנשמה, שהיא חלק אלוקה ממעל ממש. זהו החלק [לא ברור]. הקב"ה, „אני ה׳ לא שניתי“, הוא נצחי. הנשמה, שהיא חלק מן העצם, היא נצחית כמו העצם. הגוף — כי גם הגוף [לא ברור], כל מציאותו היא ה[לא ברור] של הקב"ה — שגם הגוף יהיה קיים בנצחיות. אלא מה? אחרי חטא עץ הדעת, הגוף
11:53 האט זיך אוועקגעשטעלט במסירת נפש, איז דעמאלט אריינגעגאנגען אין אים די נשמה פון אליהו הנביא. און דאס איז וואס מ׳זאגט „פינחס זה אליהו“. דאס הייסט, אז אין יענעם מאמענט, אין יענער נקודת הזמן, בשעת ער האט זיך אוועקגעשטעלט במסירת נפש, „בקנאו את קנאתי“, איז אין אים אריינגעגאנגען די נשמה פון אליהו הנביא, און דאס איז דער פשט „פינחס זה אליהו“. נאך דעם זאגט דער הייליגער בארדיטשעווער א געוואלדיגע זאך: אבער בנוגע דעם וואס מ׳זאגט אז ער איז בגופו קיים — [לא ברור]. אליהו הנביא איז געווען פון די צדיקים וואס באמת, זיין ענין איז אז ער איז בגופו קיים, און אז זיין גוף איז נישט נסתלק געווארן, און אז ער איז ארויף אין א סערה השמימה, און גוף און נשמה צוזאמען. דאס הייסט, דער טעם הדבר איז אז בכלל, אין תחילת הבריאה איז דאך געווען די כוונה פון דעם אויבערשטן אז אידן זאלן זיין נצחיים, אז סיי די נשמה. די נשמה איז דאך נצחי, חלק אלוקה ממעל ממש, און דער גוף דארף אויך זיין נצחי. ווייל דער גוף איז אויך א בגד, אבער [לא ברור]. פונקט אזוי ווי די נשמה, זי איז א חלק אלוקה ממעל ממש. דאס איז דער חלק [לא ברור]. דער אויבערשטער, „אני ה׳ לא שניתי“, איז נצחי. די נשמה, וואס איז א חלק מן העצם, איז ווי דער עצם נצחי. דער גוף — ווייל דער גוף איז אויך [לא ברור], כל מציאותו איז די [לא ברור] פון דעם אויבערשטן — אז אויך דער גוף, דער גוף איז קיים בנצחיות. נו, וואס? נאך חטא עץ הדעת איז אבער דער גוף
13:32 התגשם, ולכן נוצר עניין של גוף, בלי הפסקה, ולכן הוא קיים לעולם. אבל אצל פינחס היה עניין המסירות נפש גם מצד הגוף. הוא מסר את גופו לגמרי לקב"ה. וזו הייתה מסירות הנפש שלו במציאות שהייתה אז. הוא עמד, כפי שהגמרא אומרת במסכת סנהדרין, כך שאצל פינחס מסירות הנפש לא הייתה רק של הנשמה, אלא גם הגוף נמסר לגמרי במסירות נפש. למסור את הנפש כדי להיות [לא ברור], כדי לבטל חטאים של עבודה זרה וכדי לכפר על בני ישראל. וממילא, לכן גם מצד גופו, כל גופו התאחד עם אלוקות. לכן אצל אליהו הנביא, פינחס זה אליהו, גופו קיים. במקום אחר כותב הברדיטשובר הקדוש [לא ברור], שבזה הוא מבאר את מה שהגמרא אומרת תמיד בלשון „תיקו“. כשהגמרא מעלה שאלה, ספק, איבעיא, היא אומרת „תיקו“. ואנחנו הרי יודעים ש„תיקו“ הם ראשי תיבות „תשבי יתרץ קושיות ואיבעיות“. על כך שואל הברדיטשובר הקדוש: מהו „תשבי“? „תשבי יתרץ“ — למה דווקא תשבי הוא זה שצריך לענות על הקושיות? לכאורה, כשמשיח יבוא הרי יהיה, כפי שהגמרא אומרת, „משה ואהרן עמו“. משה רבינו, שהוא הרי מקבל התורה ונותן התורה, הוא זה שעליו נאמר „משה קיבל תורה מסיני ומסרה“, והוא הרי הבקי הגדול ביותר בתורה. לשם מה צריך
13:32 דאָס איז נתגשם געוואָרן, דערפֿאַר איז געוואָרן אַן ענין פֿון גוף, אָן הפסקה, און דערפֿאַר איז ער קיים לעולם. אָבער בײַ פנחס איז געווען דער ענין פֿון מסירות נפש אויך מצד הגוף. ער האָט איבערגעגעבן זײַן גוף אין גאַנצן צו דעם אויבערשטן. און דאָס איז געווען זײַן מסירות נפש אין דער מציאות וואָס איז געווען איצט. וואָס האָט זיך געשטעלט, ווי די גמרא זאָגט אין מסכת סנהדרין, אַז בײַ פנחס איז געווען אַז די מסירות נפש איז געווען נישט נאָר די נשמה, נאָר די מסירות נפש איז געווען דער גוף אין גאַנצן איבערגעגעבן. צו מסירות נפש כּדי צו זײַן [לא ברור], כּדי צו מבטל זײַן חטאים עבודה זרה און כּדי צו מכפר זײַן אויף בני ישראל. איז במילא דערפֿאַר איז אויך מצד גופֿו, איז זײַן גוף אין גאַנצן איז אחד געוואָרן מיט ג־טלעכקייט. דערפֿאַר בײַ אליהו הנביא איז פנחס זה אליהו, וואָס גופֿו איז קיים. אין אַן אַנדער פּלאַץ שרײַבט דער הייליקער באַרדיטשובער [לא ברור], אַז מיט דעם איז ער מבאר וואָס די גמרא זאָגט אַלע מאָל דעם לשון תיקו. בשעת די גמרא פֿרעגט אַ שאלה, ספק, איבעיא, זאָגט די גמרא תיקו. און תיקו ווייסן מיר דאָך אַז תיקו איז ראשי תיבות תשבי יתרץ קושיות ואיבעיות. אויף דעם פֿרעגט דער הייליקער באַרדיטשובער: וואָס איז דאָס תשבי? תשבי יתרץ. וואָס איז תשבי? ער איז דער וואָס דאַרף ענטפֿערן די קשיות. לכאורה, ווען משיח וועט קומען, וועט דאָך זײַן, ווי די גמרא זאָגט, משה ואהרן עמו. אַז משה רבינו, וואָס ער איז דאָך דער מקבל התורה און דער נותן התורה, ער איז דער „משה קיבל תורה מסיני ומסרה“, איז ער דאָך דער גרעסטער ידען אין תורה. וואָס דאַרף
15:05 את אליהו הנביא, „תשבי יתרץ קושיות ואיבעיות“? משה רבינו צריך לענות על הקושיות. על כך אומר הברדיטשובר הקדוש שכדי לענות על שאלות ואיבעיות, לא די באדם שבקי בתורה, אפילו לא במשה רבינו. צריך דווקא נשמה בגוף. הרי אנחנו מוצאים את העניין של „תורה לא בשמים היא“. התורה צריכה להימסר דווקא לנשמה בגוף. והגמרא הרי אומרת בעירובין ש„אלו ואלו דברי אלקים חיים“. גם בית שמאי וגם בית הלל הם „דברי אלקים חיים“. ואף על פי כן נפסקה הלכה כבית הלל. וזוהי ההלכה: הסנהדרין פסקו הלכה כבית הלל. בכתבי האריז״ל כתוב שכאשר משיח יבוא, תהיה הלכה כבית שמאי. מה פירוש הדבר? הוא מבאר שהסנהדרין הם אלו שרואים את מצב העולם. בית שמאי היו נוטים לחומרא, [לא ברור] וגבורות, ועל פי רוב פסקו לחומרא. בית הלל היו [לא ברור] חסדים, ועל פי רוב פסקו לקולא. הסנהדרין, שהם נשמות בגופים, רואים את מצב הדור ורואים למה הדור מסוגל להיות כלי, ולפי זה הם פוסקים את ההלכה. ולכן הם פסקו שהדור, העולם, אינו כלי לשיטת בית שמאי; לכן ההלכה היא כבית הלל. לעתיד לבוא, כשהעולם [לא ברור] והיהודים יוכלו להיות כלים לשיטת בית שמאי, יוכלו הנשמות בגופים לפסוק את ההלכה
15:05 מען אליהו הנביא, תשבי יתרץ קושיות ואיבעיות? משה רבינו דאַרף ענטפֿערן די קשיות. אויף דעם זאָגט דער הייליקער באַרדיטשובער, אַז כּדי צו קענען ענטפֿערן שאלות און איבעיות איז נישט גענוג נאָר אַ מענטש וואָס איז אַ ידען אין תורה, אַפֿילו נישט משה רבינו. ס׳דאַרף זײַן דוקא אַ נשמה בגוף. וואָס מיר געפֿינען דאָך, דער ענין פֿון תורה לא בשמים היא. די תורה דאַרף זײַן דוקא איבערגעגעבן צו אַ נשמה בגוף. און די גמרא זאָגט דאָך אין עירובין, אַז אלו ואלו דברי אלקים חיים. סײַ בית שמאי, סײַ בית הלל, דברי אלקים חיים. און אַפֿילו כן האָט מען געפּסקנט הלכה כבית הלל. און דאָס איז די הלכה, די סנהדרין האָבן געפּסקנט הלכה כבית הלל. שטייט אין כתבי האריז״ל, ווען משיח וועט קומען, וועט זײַן הלכה כבית שמאי. וואָס טײַטשט דער פּשט? איז ער מבאר, אַז די סנהדרין, זיי זײַנען די וואָס זעען דעם מצב בעולם. בית שמאי איז געווען לחומרא, [לא ברור] און גבורות, זיי האָבן געזאָגט לחומרא על הרוב. בית הלל איז געווען [לא ברור] חסדים, האָבן זיי געזאָגט לקולא על הרוב. די סנהדרין, וואָס זיי זײַנען נשמות בגופים און זיי זעען דעם מצב הדור און זיי זעען וואָס דער דור איז אַ כלי, ולפי זה פּסקנען זיי די הלכה. און דערפֿאַר האָבן זיי געפּסקנט אַז דער דור, די וועלט, איז נישט קיין כלי צו בית שמאי; דערפֿאַר איז די הלכה ווי בית הלל. לעתיד לבוא, ווען די וועלט וועט [לא ברור] און די אידן וועלן קענען זײַן כלים צו דער שיטה פֿון בית שמאי, וועלן די נשמות בגופים קענען פּסקנען די הלכה און
16:38 ולומר כיצד הדין צריך להיות. על דרך זה הוא גם מה שאומרים „תשבי יתרץ“. דווקא אליהו הנביא, פינחס זה אליהו, שהוא [לא ברור], וממילא הוא נשמה בגוף. ובהיותו נשמה בגוף, הוא רואה את מצב היהודים כפי שהם כאן למטה. לכן הוא יוכל להיות זה שמתרץ קושיות ואיבעיות. ממילא יוצא שהעניין של אליהו הנביא, „פינחס זה אליהו“, הוא שאומרים שזהו אותו עניין, שזהו אותו אדם, כן, ושהוא נשאר בגוף מפני שמסירות הנפש שלו הייתה מסירות נפש אמיתית מצד הגוף. עבור [לא ברור]. כש[לא ברור] את העניין של „פינחס זה אליהו“, אומר ה[לא ברור] שכתוב, והוא מביא את הפסוק: „הנה אנכי שולח לכם את אליה הנביא“. הוא שואל: מדוע נאמר בלשון הווה, „הנה אנכי שולח לכם את אליה הנביא“? היה צריך להיכתב שיבוא זמן, כן, בלשון עתיד, „אשלח לכם“. מה פירוש „הנה אנכי שולח“, שמשמעו שזה עניין שבהווה, ששייך כל הזמן? על כך אומר ה[לא ברור], וזהו יסוד בתורת החסידות. הוא אומר את העניין, ומביא את דברי הבעל שם טוב, דברים שמובאים ב[לא ברור] חסידות, כיצד נוהג [לא ברור].
16:38 זאָגן ווי אַזוי דער דין דאַרף זײַן. על דרך זה איז דאָך דאָס וואָס מ׳זאָגט „תשבי יתרץ“. דוקא אליהו הנביא, פנחס זה אליהו, וואָס ער איז [לא ברור], איז ממילא זײַן אַ נשמה בגוף. און זײַענדיק אַ נשמה בגוף, ממילא זעט ער דעם מצב פֿון אידן ווי זיי זײַנען דאָ למטה. דערפֿאַר וועט ער קענען זײַן דער וואָס מתרץ קושיות ואיבעיות. איז ממילא קומט אויס אַז דער ענין פֿון אליהו הנביא, וואָס פנחס זה אליהו, דאָס איז וואָס מ׳זאָגט אַז עס איז דער זעלבער ענין, אַז עס איז דער זעלבער מענטש, יאָ, און ער איז וואָס ער איז געבליבן בגוף מצד דעם וואָס זײַן מסירות נפש איז געווען מסירות נפש אמת מצד הגוף. פֿאַר [לא ברור]. ווען [לא ברור] דעם ענין פֿון פנחס זה אליהו, זאָגט דער [לא ברור], אַז עס שטייט געשריבן, ער ברענגט דעם פסוק: „הנה אנכי שולח לכם את אליה הנביא.“ פֿרעגט ער: וואָס שטייט עס בלשון הווה, „הנה אנכי שולח לכם את אליה הנביא“? עס האָט געדאַרפֿט שטיין אַז עס קומט אַ צייט, יאָ, לשון עתיד, „אשלח לכם“. וואָס איז דאָ דער טײַטש „הנה אנכי שולח“, וואָס איז משמע אַז דאָס איז אַן ענין פֿון הווה, עס איז שייך די גאַנצע צייט? אויף דעם זאָגט דער [לא ברור], און דאָס איז אַ יסוד אין תורת החסידות. ער זאָגט אַז דער ענין, ער ברענגט דאָס וואָרט פֿונעם בעל שם טוב, וואָס דאָס איז אַ וואָרט וואָס ברענגט זיך [לא ברור] חסידות, ווי פֿירט זיך [לא ברור].
18:16 [לא ברור] בשם הבעל שם טוב, וגם בשם המאור עינים. הרבי הביא כמה פעמים בשיחות, במאמרים ובהתוועדויות, מהמאור עינים בשם הבעל שם טוב, כשהוא מדבר על עניינו של משיח. הבעל שם טוב הקדוש אמר שעניינו של משיח הוא שאצל כל יהודי יש בנפשו ניצוץ של משיח. לכל יהודי יש בתוכו את ניצוץ המשיח, שנקרא בחסידות חב״ד ״היחידה שבנפש״. כן, זהו ניצוץ המשיח שנמצא אצל כל יהודי. הוא אומר שכל יהודי צריך לתקן את חלקו מקומת המשיח. כלומר, כשהבעל שם טוב מדבר על גילוי המשיח, הוא אומר שיהודי צריך לתקן בעצמו, לעורר, לגלות ולתקן את ניצוץ המשיח שנמצא בו. אצל כל יהודי נמצא עניינו של משיח בפנימיות נפשו, היחידה שבנפש. כשמדברים על משיח, ישנה ״היחידה הכללית״, בלשון החסידות, והוא היחידה הכללית. משיח הוא מי שאצלו מאירה אלוקות בעומק הגדול ביותר של עצם הנפש, וזהו גילוי המשיח לעתיד לבוא. ואצל כל יהודי יש ניצוץ מאותו חלק של משיח. ולכן אומרים ש״אדם״ הוא ראשי תיבות: אדם, דוד, משיח. כמו שנאמר גם על אדם הראשון שהוא היה נשמה כללית, כפי שמובא בכתבי האריז״ל, והוא כלל בנשמתו—
18:16 [לא ברור] בשם הבעל שם טוב, און טאקע בשם המאור עינים. דער רבי האט געברענגט כמה פעמים אין שיחות, אין מאמרים, אין פארברענגענס, פונעם מאור עינים בשם הבעל שם טוב, וואס ער רעדט פון דעם ענין המשיח. וואס דער הייליגער בעל שם טוב האט געזאגט, אז דער ענין המשיח איז: ביי יעדער איד איז פאראן א ניצוץ של משיח בנפש. יעדער איד האט אין זיך דעם ניצוץ המשיח, וואס דאס רופט זיך אין חסידות חב״ד די יחידה שבנפש. יא, דאס איז דער ניצוץ המשיח וואס געפינט זיך ביי יעדער איד. זאגט ער אז יעדער איד דארף מתקן זיין חלקו מקומת המשיח. דאס הייסט אז דער בעל שם טוב, ווען ער זאגט דעם ענין פון גילוי המשיח, אז א איד דארף ביי זיך מתקן זיין, מעורר זיין, מגלה זיין און מתקן זיין דעם ניצוץ המשיח וואס געפינט זיך — דאס הייסט, ביי יעדער איד געפינט זיך דער ענין המשיח בפנימיות נפשו, די יחידה שבנפש. ווען מען רעדט איבער משיח, איז דא די יחידה הכללית, אין לשון חסידות, וואס ער איז דער יחידה הכללית. משיח איז דער וואס ביי אים לייכט אלקות אין דעם גרעסטן, טיפסטן עצם הנפש, וואס דאס איז דער גילוי המשיח לעתיד לבוא. און ביי יעדער איד איז דא א ניצוץ פון דעם חלק המשיח. וואס דערפאר זאגט מען אז אדם איז ראשי תיבות אדם, דוד, משיח. אזוי ווי ביי אדם הראשון שטייט אויך, אז ער איז געווען א נשמה כללית, ווי עס שטייט אין אריז״ל, און ער האט כולל געווען אין זיין נשמה—
19:44 את כל נשמות ישראל. כן, זהו אדם הראשון. על דרך זה, כשמדברים על דוד המלך, מוצאים שדוד המלך הוא ״נעים זמירות ישראל״. כלומר, הוא היה נשמה כללית וכלל את כל נשמות ישראל — ״דוד מלך ישראל חי וקיים״. על דרך זה, כשמדברים על מלך המשיח, אצלו תהיה הנשמה הכללית שכוללת את כל הנשמות, את ניצוץ היחידה של כל היהודים. והניצוץ הזה נמצא אצל כל יהודי. והדרך לגאולה פרטית, שבה כל יהודי מגלה וגואל את ניצוץ המשיח שנמצא בו — על ידי זה, [לא ברור], נזכה לגאולה הכללית. זהו עניינו של משיח בעבודת האדם. והכוונה היא, כן, אצל [לא ברור] גאולה, כן, שיהודי מתקשר, וזהו עניינה של גאולה. גאולה היא לקשר כל מחשבה, דיבור ומעשה עם הקב״ה. וזהו עניינו של משיח, כפי שמוסבר באריכות: ״משיח״ הוא מלשון ״שיחה״, כן, כפי שמובא גם בשם הבעל שם טוב, שמשיח הוא מ׳ שיח. זהו עניין השיחה, שיחה בדברי תורה ובדברי תפילה. בכל דיבור של תורה ותפילה צריך להגיע לעומק הכוונה האלוקית, ועל ידי זה יוצאים מן הגלות. כן, בכל מילה בתפילה, בכל תפילה, בכל מילה של תפילה, בכל מילה של תורה, יהודי יוצא מהגלות הפנימית שלו ומתחבר עם הקב״ה. על זה הוא אומר ש—
19:44 כל נשמות ישראל. יא, דאס איז אדם הראשון. על דרך זה, ווען מען רעדט פון דוד המלך, געפינט מען אז דוד המלך איז נעים זמירות ישראל. דאס הייסט אז ער איז געווען א נשמה כללית און ער האט כולל געווען כל נשמות ישראל, דוד מלך ישראל חי וקיים. על דרך זה, ווען מען רעדט פון מלך המשיח, וואס ביי אים וועט זיין די נשמה כללית וואס האט כולל געווען אלע נשמות, דער ניצוץ היחידה פון אלע אידן. און דאס געפינט זיך ביי יעדער איד. און דער וועג פון גאולה פרטית, וואס יעדער איד איז מגלה און גואל זיין ניצוץ של משיח וואס געפינט זיך ביי אים, איז דורך דעם, [לא ברור], וועט מען זוכה זיין צו דער גאולה הכללית. איז דאס איז דער ענין פון משיח בעבודת בן־אדם. און דאס מיינט, יא, ביי דער [לא ברור] א גאולה, יא, וואס א איד איז זיך מקשר, וואס דאס איז דער ענין פון גאולה. גאולה איז מקשר זיין יעדער מחשבה, דיבור ומעשה מיטן אויבערשטן. וואס דאס איז דער ענין פון משיח, וואס דאס מסביר איז באריכות. אז משיח, דאס איז מלשון שיחה, יא, ווי עס ברענגט זיך אויך פון דעם בעל שם טוב, אז משיח איז מ״ם שיח. דאס איז דער ענין פון שיחה, שיחה דברי תורה, דברי תפילה, אז אין יעדער דיבור פון תורה און תפילה דארף מען לעומק הכוונה אלקית, וואס דורך דעם איז מען יוצא מן הגלות. יא, אין יעדער ווארט פון דאווענען, אין יעדער תפילה, אין יעדער ווארט פון תפילה, יעדער ווארט פון תורה, א איד גייט ארויס פון זיין גלות פנימית, און אז ער פארבינדט זיך מיטן אויבערשטן. אויף דעם זאגט ער, אז—
21:13 אבל כדי שיהודי יוכל לפעול בעצמו את הגאולה, צריכה להיות קודם התעוררות, וזהו עניינו של אליהו הנביא. כפי שאומרים, שלפני שמשיח יבוא, יבוא אליהו הנביא. הוא מבשר הגאולה, והוא זה שמעורר את היהודים, מכין את העולם ומכין את היהודים לזמן הגאולה. כך גם אצל כל יהודי: לפני שיהודי עומד לומר דבר תורה או דבר תפילה, ובכך לצאת מגלותו הפרטית ולגלות את ניצוץ המשיח אשר בנפשו, צריכות להיות בו תשוקה וצימאון, רצון להתחבר עם הקב״ה. על דרך זה, [לא ברור], בדרך של תשוקה, בדרך של צימאון, וזהו אליהו הנביא שנמצא אצל כל יהודי. וזהו פירוש הפסוק שהוא אומר כאן: ״הנה אנכי שולח לכם את אליה הנביא״. לא בלשון עתיד, אלא בלשון הווה. כלומר, בכל פעם שיהודי רוצה לצאת מגלותו הפנימית ולגלות את המשיח שנמצא בו, מתקיים ״הנה אנכי שולח לכם את אליה הנביא״. הקב״ה שולח אליו את אליהו הנביא, ואליהו הנביא הוא שמעורר אצל יהודים את ה[לא ברור], את הצימאון ואת התשוקה לרצות לצאת מגלותם ולהתקרב לקב״ה. וזהו עניין ״הנה אנכי שולח לכם את אליה הנביא״. כפי שמובא בזוהר, שאליהו הנביא קיבל, בזכות מסירות—
21:13 כדי א איד אבער זאל קענען ביי זיך פועל׳ן די גאולה, דארף זיין פאר דעם א התעוררות, וואס דאס איז דער ענין פון אליהו הנביא. אז אזוי ווי מען זאגט, אז פאר משיח וועט קומען, קומט צו גיין אליהו הנביא, און ער איז דער מבשר הגאולה, און ער איז דער וואס מעורר איז ביי אידן, גרייטן די וועלט, גרייטן אידן צו דעם זמן הגאולה, איז על דרך זה ביי יעדער איד: פאר דעם וואס א איד גייט זאגן א ווארט פון תורה, אדער גייט זאגן א ווארט פון תפילה, דא גייט ער ארויסגיין פון זיין גלות הפרטית און מגלה זיין דעם ניצוץ המשיח אשר בנפשו. וואס פאר דעם דארף זיין א תשוקה און א צמאון, א רצון, אז ער זאל וועלן פארבינדן זיך מיטן אויבערשטן. על דרך זה, [לא ברור], על דרך תשוקה, דרך צמאון, און דאס איז דער אליהו הנביא וואס געפינט זיך ביי יעדער איד. און דאס איז דער טייטש אין פסוק וואס ער זאגט דא: ״הנה אנכי שולח לכם את אליה הנביא״. נישט בלשון עתיד, נאר בלשון הווה. דאס הייסט, יעדער מאל וואס א איד וויל ארויסגיין פון זיין גלות פנימית און מגלה זיין דעם משיח וואס געפינט זיך ביי אים, איז ״הנה אנכי שולח לכם את אליה הנביא״. דער אויבערשטער שיקט צו אים אליהו הנביא. און אליהו הנביא איז דער וואס דאס איז מעורר ביי אידן דעם [לא ברור], און דעם צמאון, און דעם תשוקה, אז ער זאל וועלן ווערן ארויס פון זיין גלות. ער זאל וועלן ווערן נאנט צום אויבערשטן, און דאס איז דער ענין ״הנה אנכי שולח לכם את אליה הנביא״. ווי עס ברענגט זיך פון זוהר, אז אליהו הנביא האט באקומען דורך זיין מסירות—
22:42 פנחס זה אליהו. כשהוא עמד שם במסירות נפש בפרשה, בסדרה, והתייצב במסירות נפש נגד זמרי, בכל המעשה שהיה בפרשה, הוא קיבל את נשמות נדב ואביהוא. הדבר מבואר על פי קבלה, ולכן זכה להיות כהן. ״לכן אמור הנני נותן לו את בריתי שלום״ — נשמות נדב ואביהוא התגלגלו בפנחס, וזהו הפירוש לכך שקיבל את ברית השלום. מה מוצאים אצל נדב ואביהוא? אצל נדב ואביהוא מוצאים התלהבות כזאת. מה הייתה הבעירה, ההתלהבות? הם רצו להיכנס לקודש הקודשים, כפי שהתורה מספרת בפרשת שמיני ובפרשת אחרי. כפי שאומר האור החיים הקדוש: מה היה חטאם של נדב ואביהוא? היה להם רצוא, צימאון עצום, אדיר ולוהט לקב״ה. לכן רצו להיכנס לקודש הקודשים, מתוך ״דביקות, עריבות, ידידות, חביבות, חשיקות, מתיקות״, כפי שכותב האור החיים הקדוש. מרוב הדביקות והעריבות שלהם, היה אצלם עניין של כלות הנפש. וזה גופא היה החטא, מפני שהדבר היה רק מצד הנשמה, אבל הגוף לא
22:42 פנחס זה אליהו. בשעת ער איז געשטאנען דארט מיט מסירות נפש אין דער פרשה, אין דער סדרה, וואו ער האט זיך אוועקגעשטעלט מיט מסירות נפש קעגן זמרי, מיט דער גאנצער מעשה וואס איז געווען אין דער פרשה, האט ער באקומען די נשמות פון נדב ואביהוא. דאס איז מבואר על פי קבלה, און דערפאר איז ער זוכה געווען צו ווערן א כהן. ״לכן אמור הנני נותן לו את בריתי שלום״ — די נשמות פון נדב ואביהוא זענען נתגלגל געווארן אין פנחס, און דאס איז געווען דער פשט פארוואס ער האט באקומען דעם ברית שלום. וואס געפינט מען ביי נדב ואביהוא? ביי נדב ואביהוא געפינט מען די מין התלהבות. וואס איז געווען דער ברען, די התלהבות? זיי האבן געוואלט אריינגיין אין קודש הקדשים, ווי די תורה דערציילט אין פרשת שמיני און אין פרשת אחרי. ווי דער אור החיים הקדוש זאגט: וואס איז געווען דער חטא פון נדב ואביהוא? זיי האבן געהאט א רצוא, א מורא׳דיקן, געוואלדיגן, פייערדיגן צימאון צום אויבערשטן. דערפאר האבן זיי געוואלט אריינגיין אין קודש הקדשים, מיט דער דביקות, עריבות, ידידות, חביבות, חשיקות, מתיקות, ווי דער הייליגער אור החיים שרייבט. מיט זייער גרויסער דביקות און עריבות איז ביי זיי געווען דער ענין פון כלות הנפש. און דאס גופא איז געווען דער חטא, ווייל דאס איז געווען נאר מצד הנשמה, אבער דער גוף איז נישט
23:59 הלך איתם; להפך, הוא נשאר למטה. זה היה רצוא בלי שוב. הייתה רק צימאון של הנשמה; הייתה חסרה מסירות נפש מצד הגוף — לקחת גם את הגוף, כדי שהגוף יהיה כלי להתגלות הגדולה. ומכיוון שפנחס, כפי שדיברנו קודם, מסר את נפשו לא רק מצד הנשמה אלא גם מצד הגוף, לכן הוא קיבל את האש, את הבעירה, את ההתלהבות של נדב ואביהוא. אבל לא באופן של כלות הנפש, חס ושלום, שהנשמה תצא מן הגוף, אלא שההתגלות תהיה בתוך הגוף. ועל ידי זה הוא יכול לגלות את ניצוץ משיח אשר בנפשי. וזה הפירוש במה שנאמר בפרשה שלנו, כשהתורה אומרת: ״פינחס בן אלעזר השיב את חמתי״. המאמרים מפרשים ש״חמתי״ פירושו החום, מלשון חמימות. ״השיב״ — הוא החזיר, השיב את החמימות. את החמימות שהייתה אצל נדב ואביהוא, שלא הייתה [לא ברור], הוא החזיר כפי שצריך להיות: שהדבר יעבור לא רק דרך הנשמה לבדה, אלא דרך הנשמה יחד עם הגוף. ועל ידי זה מתקיים ״הנה אנכי שולח לכם״. בכל פעם שיהודי רוצה לצאת מן הגלות שלו ולהביא את המשיח אשר בנפשי, בא תחילה אליהו הנביא שבנפשי, והוא
23:59 מיטגעגאנגען מיט זיי; פארקערט, ער איז געבליבן למטה. דאס איז געווען א רצוא אן א שוב. ס׳איז געווען נאר א צימאון פון דער נשמה; ס׳האט געפעלט מסירות נפש מצד הגוף, מיטנעמען דעם גוף, אז דער גוף זאל ווערן א כלי צו דער גרויסער התגלות. און דורך דעם וואס פנחס, ווי מיר האבן גערעדט פריער, האט זיך מוסר נפש געווען נישט נאר מצד הנשמה, נאר אויך מצד הגוף, דערפאר האט ער באקומען דעם פייער, דעם ברענען, די התלהבות פון נדב ואביהוא. אבער נישט אין אן אופן, חס ושלום, אז ס׳זאל זיין כלות הנפש, אז די נשמה זאל אוועקגיין פונעם גוף, נאר אז די התגלות זאל זיין אין דעם גוף. און דורך דעם קען ער מגלה זיין דעם ניצוץ משיח אשר בנפשי. און דאס איז דער פשט וואס עס זאגט אין אונזער פרשה, וואו די תורה זאגט: ״פינחס בן אלעזר השיב את חמתי״. טייטשן אן די מאמרים אז ״חמתי״ מיינט די ווארעמקייט, מלשון חמימות. ״השיב״ — ער האט צוריקגעקערט, צוריקגעברענגט די חמימות. די חמימות וואס איז געווען ביי נדב ואביהוא, וואס איז נישט געווען [לא ברור], האט ער צוריקגעברענגט ווי עס דארף צו זיין: אז עס זאל דורכגיין נישט נאר די נשמה אליין, נאר די נשמה צוזאמען מיט דעם גוף. און דורך דעם איז ״הנה אנכי שולח לכם״. יעדעס מאל וואס א איד וויל ארויסגיין פון זיין גלות און אריינברענגען דעם משיח בנפשי, קומט צו גיין פריער דער אליהו הנביא בנפשי, און ער איז
25:23 מעורר בו את הצימאון ואת התשוקה להתקרב לקב״ה. וזה הכוח שמאפשר לו לצאת מן הגלות הפנימית ולהביא את המשיח אשר בנפשי. זו נקודה אחת בעניין הזה, ועל פיה יש ביאור של אדמו״ר הרש״ב, שמיישב את השאלה הקודמת. לכאורה, מה הגדולה בכך שדווקא פנחס זכה לעניינים גדולים כאלה? הרי העניין הזה היה אצל משה רבינו עוד פעמים רבות. העניין של ״בקנאו את קנאתי״ — שהוא עמד למען היהודים ומסר את נפשו למענם — נמצא אצל משה רבינו פעמים רבות: בחטא העגל, בחטא המרגלים, בניסיונות. בכל מקום שבו היה מצב שצריך היה לעמוד למען היהודים, מוצאים שמשה רבינו מסר את נפשו למענם. כמו שאנו מוצאים בהמשך הפרשה, שלמדנו לאחרונה, ״ויפל משה על פניו״. העניין הזה נמצא אצל משה רבינו כל הזמן. איך ייתכן שדווקא פנחס, שמסר את נפשו למען היהודים פעם אחת, קיבל את העניין של ״הנני נותן לו את בריתי שלום״, ונעשה אליהו הנביא ומבשר הגאולה? מה יש אצל אליהו הנביא, אצל פנחס, יותר מאשר אצל משה רבינו? ויתרה מזו: כשמסתכלים בהמשך פרשת פנחס, מוצאים שאצל משה רבינו היה להפך מאשר אצל פנחס. אצל פנחס זה לא היה רק לעצמו,
25:23 מעורר ביי אים דעם צימאון און די תשוקה צו ווערן נאנט צום אויבערשטן. און דאס איז דער כח אז ער קען ארויסגיין פון דעם גלות פנימי׳ס און אריינברענגען דעם משיח אשר בנפשי. דאס איז איין ווארט בנוגע דעם ענין, וואס מיט דעם איז פאראן א ביאור פון דעם רבי רש״ב, וואס ער פארענטפערט לפי זה די פריערדיקע שאלה. וואס לכאורה, וואס איז די גרויסקייט אז דווקא פינחס איז זוכה געווען צו אזעלכע גרויסע ענינים? דער ענין איז דאך געווען ביי משה רבינו נאך מערערע מאל. דער ענין פון ״בקנאו את קנאתי״, אז ער האט זיך אנגענומען פאר אידן און אז ער האט זיך מוסר נפש געווען פאר אידן, געפינט מען ביי משה רבינו ריבוי פעמים: אין חטא העגל, אין חטא המרגלים, אין די נסיונות. וואו נאר ס׳איז געווען א מצב וואס מ׳האט זיך געדארפט אוועקשטעלן פאר אידן, געפינט מען ביי משה רבינו אז ער האט זיך מוסר נפש געווען פאר אידן. ווי מיר געפינען אין דער פרשה ווייטער, וואס מיר האבן לעצטנס געלערנט, ״ויפל משה על פניו״. געפינט זיך ביי משה רבינו א גאנצע צייט דער ענין. ווי קומט דאס אז דווקא פינחס, וואס איין מאל האט זיך מוסר נפש געווען פאר אידן, האט באקומען דעם ענין פון ״הנני נותן לו את בריתי שלום״, און אז ער איז געווארן אליהו הנביא ומבשר הגאולה? וואס איז ביי אליהו הנביא מיט פינחס מער ווי ביי משה רבינו? און נאך מער: מ׳קוקט ווייטער אין פרשת פינחס, געפינט מען אז משה רבינו פארקערט ווי פינחס. פינחס האט זיך געווען נישט נאר פאר זיך,
26:55 ״לו ברית כהונת עולם, לו ולזרעו אחריו״. ואילו אצל משה רבינו אנו מוצאים בדברי חז״ל שהוא ביקש שבניו ימשיכו בדרכו, שהם יהיו ממלאי מקומו. אבל הקב״ה אמר: ״נוצר תאנה יאכל פריה״; יהושע הוא שהיה ממלא מקומו, ולא בניו של משה רבינו. אף שמשה רבינו הרי מסר את נפשו למען היהודים כמה וכמה פעמים, כמו פנחס. אבל אדמו״ר הרש״ב מבאר זאת בדבר נפלא, על יסוד מה שדיברנו כאן: ההבדל בין פנחס למשה רבינו הוא שאצל משה רבינו הכול היה מצד מלמעלה. כל מסירות הנפש של משה רבינו הייתה בכך שהוא עורר אצל הקב״ה. מכיוון שמשה רבינו היה נשמה גבוהה, נשמה דאצילות, ומשה רבינו היה תורה והמשיך תורה מלמעלה למטה, בכל פעם שהיה מצב אצל היהודים [לא ברור], הוא התפלל לקב״ה שהקב״ה ימחל, שהקב״ה יכפר, שהקב״ה ייתן ליהודים את כל מה שהם צריכים. זה היה עניין מצד מלמעלה. ואילו כשאנחנו מדברים על אליהו הנביא, פנחס, אצל פנחס זו הייתה מסירות נפש מצד המטה, מצד הגוף. ההקרבה של פנחס הייתה מעשה שלו. כפי שהגמרא אומרת, והמדרש שרש״י מביא, שפנחס הלך אל משה רבינו והוא
26:55 לו ברית כהונת עולם, לו ולזרעו אחריו. און בשעת עס קומט צו משה רבינו, געפינט מען אין אונזערע חז״ל אז ער האט געבעטן זיינע קינדער זאלן ממשיך זיין בדרכו, אז זיי זאלן זיין זיינע ממלאי מקום. אבער דער אויבערשטער האט געזאגט: „נוצר תאנה יאכל פריה“; יהושע איז געווען דער וואס איז זיין ממלא מקום געווען, און נישט משה רבינוס קינדער. הגם אז משה רבינו האט זיך דאך מוסר נפש געווען פאר אידן כמה וכמה פעמים, ווי פנחס. אבער דאס איז מבאר דער רבי רש״ב אין א מורא׳דיגן ווארט, מיוסד אויף דעם וואס מיר האבן גערעדט דא, אז דער חילוק צווישן פנחס און משה רבינו איז אז ביי משה רבינו איז עס געווען אלץ מצד מלמעלה. משה רבינוס גאנצע מסירות נפש איז געווען וואס ער האט מעורר געווען ביים אויבערשטן. מצד דעם וואס משה רבינו איז געווען א העכערע נשמה, נשמה דאצילות, און משה רבינו איז געווען תורה, ממשיך געווען תורה מלמעלה למטה, האט ער יעדעס מאל וואס עס איז געווען א מצב פאר אידן [לא ברור], מתפלל געווען צום אויבערשטן אז דער אויבערשטער זאל מוחל זיין, דער אויבערשטער זאל מכפר זיין, דער אויבערשטער זאל, זאל, זאל געבן די אידן אלץ וואס זיי דארפן. ס׳איז געווען אן ענין מצד מלמעלה. בשעת וואס מיר רעדן בנוגע צו אליהו הנביא, פנחס, וואו פנחס איז דאס געווען מסירות נפש מצד המטה, מצד הגוף. דאס וואס פנחס האט זיך מקריב געווען, דאס איז דאך געווען די מעשה שלו. ווי די גמרא זאגט, און דער מדרש, וואס רש״י ברענגט, אז פנחס איז געגאנגען צו משה רבינו און ער
28:21 שאל: ״מה צריך לעשות?״ וזו הייתה ״הלכה ואין מורין כן״. כלומר, מצד התורה, מצד משה רבינו, לא הייתה הוראה מה לעשות. אדרבה, ״והמה בוכים״, כפי שכתוב בפרשה. כך היו נשארים, ופנחס הלך רק מכוחו של משה רבינו. וזה פירוש הדברים שרש״י אומר: ״קריינא דאיגרתא איהו ליהוי פרוונקא״. הוא עשה אותו לשליח ואמר לו ללכת כשליח. אבל כל זה היה מתוך כך שהוא עצמו, מצדו, קם ומסר את נפשו. ולא רק מסר את נפשו, אלא שהדבר היה גם מצד הגוף, כפי שדיברנו. הוא מסר את גופו לגמרי במסירות נפש, במסירת הגוף, כדי לכפר על בני ישראל. ולכן, מכיוון שאצלו זה היה מצד המטה, כפי ש[לא ברור], לא רק מצד מלמעלה אלא מצד המטה, מצד גופו, מצד מציאותו שלו — כפי שעמד למטה, הוא התמסר. לכן באו כל העניינים האלה, העניינים של ברית כהונת עולם. מכיוון שזה בא מצדו, הדבר נמשך אצלו בפנימיות. דבר שבא מצד מלמעלה יכול להיות אצל משה רבינו, אבל הוא לא נמשך לבניו. מכיוון שאצלו זה היה מצד גופו, מצד
28:21 האט געפרעגט: „וואס דארף מען טאן?“ און ס׳איז געווען א „הלכה ואין מורין כן“. דאס הייסט אז מצד תורה, מצד משה רבינו, איז נישט געווען קיין הוראה וואס מ׳זאל טאן. אדרבה, „והמה בוכים“, ס׳שטייט אין דער פרשה. אזוי וואלט מען, זאל, זאלן זיין געבליבן, און פנחס איז געגאנגען נאר מצד דעם כח וואס משה רבינו האט אים געגעבן. און דאס איז דער טייטש וואס רש״י זאגט: „קריינא דאיגרתא איהו ליהוי פרוונקא“. ער האט אים געמאכט א שליח און ער האט אים געזאגט ער זאל גיין, מצד א שליח. אבער דאס אלץ איז געווען וואס ער אליין, מצד זיך, האט זיך אוועקגעשטעלט און זיך מוסר נפש געווען. און נישט נאר מוסר נפש געווען, נאר ס׳האט געווען אויך מצד הגוף, ווי מיר האבן גערעדט. ער האט אוועקגעגעבן זיין גוף אין גאנצן במסירות נפש, אבער במסירת הגוף, כדי צו מכפר זיין אויף בני ישראל. און דערפאר, וויבאלד ביי אים איז עס געווען מצד המטה, לויט ווי ס׳איז [לא ברור], נישט נאר מצד מלמעלה, נאר מצד המטה, מצד גופו, מצד זיין אייגענע מציאות, ווי ער איז געשטאנען למטה, האט ער זיך איבערגעגעבן. דערפאר איז דא געקומען די אלע ענינים, די, די ענינים פון ברית כהונת עולם. אז דאס, וויבאלד עס איז געקומען מצד זיך, איז דאס נמשך געווארן ביי אים בפנימיות. א זאך וואס קומט מצד מלמעלה איז א זאך וואס קען זיין ביי משה רבינו, אבער ס׳איז נישט נמשך געווארן צו די קינדער. וויבאלד ביי אים איז עס געווען מצד גופו, מצד
29:44 מציאות, הוא מסר את עצמו מלמטה למעלה, השליך את עצמו לגמרי לתוך האש של מסירות הנפש, והדבר נעשה בקיום נצחי ונמשך ״לו ולזרעו אחריו״. ממילא יוצא שזו הנקודה שהפרשה מלמדת אותנו. כשלומדים את הפרשה ולומדים על פנחס, ויודעים ש״פנחס זה אליהו״, פירוש הדבר שענייניו של פנחס הם עניין נצחי. וזה נמצא אצל כל יהודי: ״הנה אנכי שולח לכם את אליה הנביא״; אצל כל יהודי יש ניצוץ של פנחס. פנחס זה אליהו — המסירות והשלהבת שיש ליהודי, ללכת במסירות נפש ולהתמסר לעבודת ה׳, ״ולכפר על בני ישראל״, לעמוד על כבודם של יהודים ולהוציא יהודים מן הגלות. והעניין הזה נמסר לכל יהודי, כדי שעל ידו יוכל לגלות את ניצוץ המשיח שנמצא בנפשו. אבל רואים עוד נקודה. אנחנו מדברים הרי על עניינו של אליהו הנביא; ויש עוד דבר של המאור עיניים בפרשה אחרת. בפרשת ויצא הוא מביא, שבנוגע למה שאומרים על אליהו הנביא, שבכל פעם, כאן [לא ברור], בכל פעם שיהודי מבשר בשורות טובות ליהודי אחר, זהו ניצוץ של אליהו הנביא שנכנס לנפשו. שכן כל עניינו של אליהו הנביא הוא לבשר
29:44 מציאות, האט ער זיך איבערגעגעבן מלמטה למעלה, האט זיך אין גאנצן אריינגעווארפן אין דעם פייער פון מסירות נפש, איז דאס געווארן בקיום נצחי, און דאס איז נמשך געווארן „לו ולזרעו אחריו“. איז במילא קומט אויס אז דאס איז די נקודה וואס די סדרה לערנט אונז אויס. בשעת מ׳לערנט די פרשה און מ׳לערנט בנוגע צו פנחס, און מ׳ווייסט אז פנחס זה אליהו, דאס הייסט די ענינים פון פנחס, דאס איז אן ענין נצחי. און דאס געפינט זיך ביי יעדן אידן: „הנה אנכי שולח לכם את אליה הנביא“; ביי יעדן אידן איז דא א ניצוץ פון פנחס. פנחס זה אליהו, וואו דאס איז די מסירות און די שלהבת וואס א איד האט, ער זאל, ער זאל גיין אויף מסירות נפש און זיך איבערגעבן צו דינען דעם אויבערשטן, און לכפר על בני ישראל, זיך אננעמען פון כבוד אידן און ארויסנעמען אידן פון גלות. וואס דער ענין איז איבערגעגעבן געווארן צו יעדן אידן, כדי אז דורך דעם זאל ער קענען מגלה זיין דעם ניצוץ של משיח וואס געפינט זיך בנפשו. נאר מ׳זעט נאך א נקודה. מיר רעדן דאך בנוגע דעם אופן פון אליהו הנביא; איז פאראן נאך א ווארט פון דעם מאור עינים אין אן אנדער סדרה, אין פרשת ויצא ברענגט ער, אז דאס וואס מ׳זאגט בנוגע צו אליהו הנביא, אז יעדעס מאל, דא [לא ברור], אז יעדעס מאל וואס א איד איז מבשר בשורות טובות צו א צווייטן אידן, איז דאס א ניצוץ פון אליהו הנביא וואס איז נכנס בנפשו. וויבאלד אז אליהו הנביא איז דא, וואס כל ענינו איז לבשר
31:13 בשורות טובות, ישועות ונחמות. זה עניינו של אליהו הנביא. הרי אומרים בזמר של מוצאי שבת שאליהו הנביא הוא שנותן את כל הבשורות הטובות האלה. על דרך זה, כשיהודי מוסר ליהודי אחר בשורה טובה, זהו ניצוץ של אליהו הנביא שנמשך לנפשו, ועל ידו הוא מבשר את הבשורה הטובה. ממילא, כשאנחנו נמצאים כעת במצב הזה, כל אחד מאיתנו צריך לקחת את הדברים לעצמו. אנחנו נמצאים בפרשה שמדברת על גאולה. כשאנחנו מדברים על תורת הבעל שם טוב — ואני שמעתי זאת פעמים רבות מהרבי בהתוועדויות — בעוצמה עצומה ובהתלהבות עצומה היה הרבי חוזר על הדברים בשם הבעל שם טוב, על ניצוץ המשיח שנמצא אצל כל יהודי. הרבי דיבר כמה פעמים בהתוועדות על כך שבפרשת בלק מוצאים את העניין שאצל כל יהודי יש ניצוץ המשיח: ״דרך כוכב מיעקב וקם שבט מישראל״. רש״י, הרמב״ם וכל המפרשים מביאים מדרשים שהדברים נאמרו על מלך המשיח. ״דרך כוכב מיעקב וקם שבט מישראל״ — הדברים נאמרו על מלך המשיח, שהוא יהיה ה״כוכב מיעקב״ וה״שבט מישראל״. ומוצאים גם בירושלמי: היה אדם שחלם חלום, ראה כוכב, והלך לבקש מן התנאים
31:13 בשורות טובות, ישועות ונחמות. דאס איז דער ענין פון אליהו הנביא. מ'זאגט דאך אין דעם זמר פון מוצאי שבת, אז אליהו הנביא איז דער וואס גיט די אלע בשורות טובות. על דרך זה, בשעה אז א איד גיט איבער א צווייטן אידן א גוטע בשורה, איז דאס א ניצוץ פון אליהו הנביא וואס איז נמשך געווארן בנפשו, און דורך דעם גיט ער די בשורה טובה. איז במילא, בשעה אז מ'געפינט זיך אין דעם היינטיגן סדר, דארף יעדער איינער פון אונז דאס נעמען. מ'געפינט זיך אין דער פרשה וואס רעדט וועגן גאולה. בשעה אז מיר רעדן תורה פון דעם בעל שם טוב, און איך האב דאס געהערט ריבוי פעמים פון דעם רבי'ן אין פארברענגענס, מיט א מורא'דיגן כח, א מורא'דיגן שטורעם, פלעגט ער חזר'ן דעם ווארט בשם הבעל שם טוב, דעם ענין פון ניצוץ של משיח וואס געפינט זיך ביי יעדער איד. דער רבי האט גערעדט אין א פארברענגען כמה פעמים, אז אין פרשת בלק געפינט מען דעם ענין, אז ביי יעדער איד איז דא א ניצוץ המשיח: „דרך כוכב מיעקב וקם שבט מישראל“. רש״י, רמב״ם און אלע מפרשים ברענגען דאך מדרשים אז דאס גייט אויף מלך המשיח. „דרך כוכב מיעקב וקם שבט מישראל“ — דאס גייט אויף מלך המשיח, וואס ער וועט זיין דער כוכב מיעקב ושבט מישראל. געפינט מען אויך אין ירושלמי: ס'איז געווען איינער וואס האט געהאט א חלום, ער האט געזען א כוכב, און ער איז געגאנגען בעטן ביי די תנאים זאלן אים
32:42 שיפתרו לו את החלום. אמרו לו: ״דרך כוכב מיעקב״ — כל יהודי הוא כוכב מיעקב; זה מזלו של יהודי. מכאן רואים שאת אותו הפסוק, ״דרך כוכב מיעקב״, מפרשים על מלך המשיח, ואת אותו הפסוק מפרשים גם על כל יהודי. זהו מקור בנגלה דתורה לכך שאצל כל יהודי נמצא ניצוץ המשיח. הרבי היה מדגיש מאוד בעניין הזה, שמוצאים שכאשר מגיע יום טוב, מנהג ישראל הוא ש[לא ברור]. הרי זה זמן של עת רצון, עת רצון גדולה מאוד. והנה, בנוסח התפילה שנוהגים לומר ביום טוב מבקשים: ״וקיים בנו מקרא שכתוב: ונחה עליו רוח ה׳, רוח חכמה ובינה, רוח עצה וגבורה, רוח דעת ויראת ה׳״. הפסוקים מדברים על מלך המשיח. ״וקיים בנו״ — כך נאמר בתפילה, וזו עת רצון, זמן של אמת, זמן שבו יהודי מבקש מכל הלב, וזמן שבו התפילות מתקבלות. מה מבקש יהודי מהקב״ה? ״וקיים בנו״ — בכל יהודי — ״מקרא שכתוב״, פסוק שנאמר על מלך המשיח: ״ונחה עליו רוח ה׳, רוח חכמה ובינה, רוח עצה וגבורה, רוח דעת ויראת ה׳״. והביאור הוא על פי מה שאומרים בשם הבעל שם טוב, ש
32:42 פותר זיין דעם חלום. האט מען אים געזאגט: „דרך כוכב מיעקב“ — יעדער איד איז א כוכב מיעקב; דאס איז דער מזל פון א איד. וואס פון דעם זעט מען אז דעם זעלבן פסוק, „דרך כוכב מיעקב“, טייטשט מען אויף מלך המשיח, און דעם זעלבן פסוק טייטשט מען אויך אויף יעדער איד. דאס איז א מקור אין נגלה דתורה, אז ביי יעדער איד געפינט זיך דער ניצוץ המשיח. דער רבי פלעגט אויך זאגן זייער שטארק אין דעם ענין, אז מ'געפינט, ווען ס'קומט צו גיין יום טוב, איז מנהג ישראל אז [לא ברור]. דאס איז דאך א זמן פון עת רצון, א מורא'דיגער עת רצון. שטייט דא אין נוסח התפילה וואס מ'פירט זיך צו זאגן אין יום טוב: מ'בעט „וקיים בנו מקרא שכתוב: ונחה עליו רוח ה', רוח חכמה ובינה, רוח עצה וגבורה, רוח דעת ויראת ה'“. די פסוקים רעדן פון מלך המשיח. „וקיים בנו“ — שטייט דא אין דער תפילה, און דאס איז א זמן פון עת רצון, א זמן פון אמת, א זמן וואס א איד בעט פון גאנצן הארץ, און א זמן ווען די תפילות ווערן מקובל. וואס בעט א איד ביי דעם אויבערשטן? „וקיים בנו“ — ביי יעדער איד — „מקרא שכתוב“, א פסוק וואס שטייט וועגן מלך המשיח: „ונחה עליו רוח ה', רוח חכמה ובינה, רוח עצה וגבורה, רוח דעת ויראת ה'“. און דער ביאור איז על פי דעם ווארט וואס מ'זאגט בשם הבעל שם טוב, אז
34:11 אצל כל יהודי יש ניצוץ המשיח. וכשיהודי מעורר בעצמו את ניצוץ המשיח, קודם לכן הוא מגלה בעצמו את אליהו הנביא — את החמימות, השלהבת, הלהט והצימאון לאלוקות, להזין בהם את עצמו וגם יהודים נוספים. ומה שאליהו הנביא [לא ברור], להפך, [לא ברור] על בני ישראל. [לא ברור]. כפי שהרבי אמר כמה פעמים בהתוועדויות של פרשת פנחס, יהודי צריך לצאת לרחוב ולהיות שליח, למסור את דבר ה׳ ולהילחם מלחמת ה׳, כמובן בדרכי נועם ובדרכי שלום, כפי שצריכה להיות העבודה בדורנו זה. ועל ידי שיהודי מעורר בעצמו את אליהו הנביא ומגלה בעצמו את ניצוץ המשיח, יוצא מן הגלות הפרטית ומגלה את ניצוץ המשיח אשר בנפשו, נזכה תיכף ומיד ובקרוב לראות את המשיח הכללי, את הגאולה השלמה, ואז הימים האלה ״יהפכו לששון ולשמחה ולמועדים טובים״, בבניין בית המקדש השלישי במהרה בימינו, אמן.
34:11 ביי יעדער איד איז דא דער ניצוץ המשיח. און בשעה וואס א איד איז מעורר ביי זיך דעם ניצוץ המשיח, פריער איז ער מגלה ביי זיך דעם אליהו הנביא, וואס דאס איז די חמימות, די שלהבת און די ברען און די צמאון צו ג־טליכקייט, צו מזין זיין זיך און זיין ביי נאך אידן. און דאס וואס אליהו הנביא [לא ברור], פארקערט, [לא ברור] אויף בני ישראל. [לא ברור]. ווי דער רבי האט געזאגט כמה פעמים אין די פארברענגען פון פנחס, אז א איד דארף ארויסגיין אויפן גאס און זיין א שליח, איבערגעבן דבר ה' און מלחמה האלטן מלחמת ה', כמובן בדרכי נועם ובדרכי שלום, ווי ס'דארף זיין די עבודה בדורנו זה. און דורך דעם וואס א איד איז מעורר ביי זיך דעם אליהו הנביא, און א איד איז מגלה ביי זיך דעם ניצוץ המשיח, ארויסגיין פון דעם גלות הפרטי און מגלה זיין דעם ניצוץ המשיח אשר בנפשו, וועט מען זוכה זיין תיכף ומיד ובקרוב צו זען דעם משיח הכללי, די גאולה השלימה, און דאן וועלן די ימים אלו „יהפכו לששון ולשמחה ולמועדים טובים“, בבנין בית המקדש השלישי במהרה בימינו אמן.