החודש הזה לכם, התחדשות און גאולה בנפש האדם - הרב אשר

00:01 דער רבי ריי"צ דערציילט אין א שיחה פון ב' ניסן תשי"א, וואס איז דער טאג פון דער יארצייט, דער יום הילולא פון דעם רבי'ן רש"ב, זיין טאטן. ער דערציילט, אז אין יאר תרס"ג איז דער רבי רש"ב צוזאמען מיט זיין זון, דעם רבי'ן ריי"צ, געווען פאר עטליכע חדשים אין ווין, אין עסטרייך. זיי זענען געווען צוליב ענינים פון בריאות, פון רפואה, וואס דער רבי רש"ב האט געדארפט זיך אפט טרעפן מיט דאקטוירים. ער דערציילט, אז ראש חודש ניסן, יענעם יאר תרס"ג, איז געווען א פארברענגען. דער טאטע, דער רבי רש"ב, האט פארברענגט און גענומען א ביסל לחיים און א סך גערעדט, א סך פארבראכט. אויפמארגן, ב' ניסן — עס קומט אויס יומא דהילולא ב' ניסן; נאך ניט געווען, שפעטער, יארן שפעטער, איז דאס געווען דער טאג פון זיין הסתלקות. דאס איז געווען זיבעצן יאר פריער: תר"פ איז געווען די הסתלקות פון רבי רש"ב אין ב' ניסן, און דער סיפור האט פאסירט ב' ניסן תרס"ג. אויפמארגן, ב' ניסן, איז דער טאטע געווען זייער פריילעך, דער רבי רש"ב, און ער האט געזאגט אז ער איז אין אזא מצב פון הרחבת הדעת, אז ער קען גאר ניט אריינעמען א ביסן. ער קען ניט זען פיל דעם טעם פון א מיחוש גשמי. ער האט געזאגט אז עס איז אפילו ניט שייך צו טרעפן דעם בעקער, ער זאל קענען אויפבאקן אזא מזונות, אזא עסן, וואס ער זאל קענען איצט אריינעמען אין מויל. ס'האט געווען אן אויסערגעוויינלעכע שמחה, אן אויסערגעוויינלעכע הרחבת הדעת. זאגט דער פריערדיקער רבי, דער רבי ריי"צ, אז ס'איז געווען צייטן וואס מ'האט ניט

02:00 געווען שייך צו פרעגן: וואס איז געשען, מה נשתנה? אז מ'פרעגט, [לא ברור]. אבער אמאל האט מען געפרעגט, אויב מ'קען יא זוכה זיין צו באקומען אן ענטפער. יענעם מאל, ס'האט פאסירט, דער רבי ריי"צ האט געזען ביים רבי'ן רש"ב אז ס'איז שמחה, אזא התחדשות, האט ער אים געפרעגט: מה נשתנה? וואס איז היינט פאסירט, די התחדשות? האט דער טאטע, דער רבי רש"ב, געזאגט: מיר וועלן גיין שפאצירן, און איך וועל דיר דערציילן. זענען זיי געגאנגען שפעטער במשך היום אויף א שפאציר, און דארטן האט דער רבי רש"ב מגלה געווען, אז היינט איז צו אים געקומען דער אלטער רבי. און דער אלטער רבי האט געזאגט א תורה. די תורה, זי גייט אין די ווערטער: דער אלטער רבי האט געזאגט אז די וועלט מיינט אז עבודה איז עמידה בראש, דאס הייסט מאכן עפעס גרויסע מופתים. דער אמת איז אז ס'איז גאר פשוט. און וואס איז די עבודה? האט ער געזאגט: דאס שטייט אין דער משנה: „עולה בכבש ופונה לסובב ובא לו לקרן דרומית מזרחית, מזרחית צפונית, צפונית מערבית, מערבית דרומית.“ און דער אלטער רבי האט געטייטשט: „עולה בכבש“ — איידער דער מענטש הייבט זיך אויף א ביסל, זיך שטעלט העכער — כבש איז דער וועג ווי מ'גייט ארויף אויפן מזבח — ער גייט ארויף און ער ווערט א ביסל העכער. „ופונה לסובב“ — דערנאך קוקט ער ארום זיך, זען וואס טוט זיך מיט אים אליין. „ובא לו לקרן דרומית“ — וואס איז דער טייטש דרומית? דרום איז ווארעם. דרום איז דער ארט וואס דארטן איז דא מער זון, מער שמש; דאס הייסט מער ווארעמקייט. „ובא לו לקרן דרומית“ — ס'ווערט ווארעם. דאס הייסט, אז ער גיט זיך א קער ארום זיך, און ער הייבט אן דינען דעם אויבערשטן, ווערט ביי אים ווארעם, ווערט א ווארעמקייט.

04:00 דערנאך זאגט ער „פון דרומית מזרחית“. מזרחית, מלשון זריחה — דעמאלטס, פתאום, ווערט ליכטיג, עס ווערט ליכטיגער ביים עצם. דערנאך פון מזרחית ווערט „מזרחית צפונית“. צפונית, דאס איז די לינקע זייט, דאס איז די ריכטונג פון דעם יצר הרע, זה הצפוני. די גמרא זאגט אז דער יצר הרע ווערט אנגערופן צפוני, צד השמאל. דעמאלט ווערט ליכטיג, ווערט אויך ליכטיג אפילו אינעם צפונית, אינעם נפש הבהמית, אינעם יצר הרע. און דעמאלט, בשעה אז מ'איז מזכך ומתקן דעם צד השמאל, דעם יצר הרע, ווערט פון צפונית „צפונית מערבית“. מערבית מלשון עריבות ומתיקות, אז עס ווערט עריבות ומתיקות למעלה. דאס איז געווען די תורה וואס ער האט געהערט פון אלטן רבי'ן, און דאס, אז ביי אים איז געווען אן אויסערגעוויינלעכע שמחה, [לא ברור], אזעלכע השגות מפי קדשו פון דעם אלטן רבי'ן, ווי אזוי קען מען דען ארייננעמען א דבר גשמי? דאס איז דער סיפור וואס האט פאסירט אין ראש חודש ניסן און ב' ניסן. ווען עס קומט ראש חודש ניסן, חודש ניסן, ס'הייבט זיך דאך אן פרשת החודש, איז דאך דער פסוק: „החודש הזה לכם ראש חדשים, ראשון הוא לכם לחדשי השנה.“ ווען עס קומט „החודש הזה לכם“, איז דאך ידוע וואס עס שטייט געשריבן ערשטנס פון דעם בעל שם טוב. ברענגט עס אין דגל מחנה אפרים, ברענגט ער בשם הבעל שם טוב. דער רבי פלעגט חזר'ן אויף דעם אסאך.

05:54 כמה פעמים אין די מאמרים, אין די שיחות, בשעה עס איז געקומען די תקופה פון יאר פון פרשת החודש, פון ראש חודש ניסן. דא שטייט דער דגל מחנה אפרים, וואס איז געווען ביים זיידן, וואס ער האט געזען, אז איינמאל ראש חודש ניסן האט דער בעל שם טוב אריינגערופן זיין תלמיד הגדול, הרב המגיד, דער מעזריטשער מגיד, און ער האט אים געזאגט אז היינט איז דער זמן וואס מ׳דארף מתפלל זיין אויף די אלע ענינים פון ממשלות און שליטות וואס גייען פאר אויף דער וועלט. ס׳שטייט דאך אין דער משנה, באחד בניסן ראש השנה למלכים. איז אין די טעג ממנים מלמעלה די אלע שרים און די אלע ממשלות, די אלע ענינים וואס פירן זיך אויף דער וועלט. איז דאס א זמן וואס מ׳דארף היינט מתפלל זיין, אז די אלע שרים וממשלות וואס גייען פאר אויף דער וועלט זאלן זיין לטובתם של ישראל. און דאס איז די תורה וואס דער בעל שם טוב האט געזאגט צום מגיד, וואס דער רבי האט גערעדט וועגן דעם און געזאגט אז דאס איז אויך איבערגעגעבן געווארן צו אונז, און דאס איז א דרך הוראה פאר יעדן אידן, אז אין דעם זמן פון חודש ניסן, ובפרט אין אנהויב חודש ניסן, איז דאס א זמן וואס היינט דארף מען מתפלל זיין און בעטן דעם אויבערשטן אויף די אלע ענינים, מלכים און די אלע ענינים הנוגעים צו דער וועלט, וואס זאלן זיין לטובתם של ישראל. און דאס איז אויך וואס ברענגט זיך בשם דעם מעזריטשער מגיד, וואס האט געטייטשט דעם פסוק ״החודש הזה לכם ראש חדשים״, אז דאס איז דער טייטש וואס שטייט

07:30 ״החודש הזה לכם״. און דאס איז דער טייטש ״לכם״, אז דאס איז דער זמן וואס איז איבערגעגעבן געווארן לכם, צו אידן, וואס אידן דארפן מתפלל זיין און פועל׳ן אז די אלע ענינים הנוגעים פון דעם גאנצן יאר, י״ב חדשי השנה, זאלן זיין לכם, זאלן זיין ווי אידן ווילן און ווי אידן דארפן, לטובתם של ישראל. דער מעזריטשער מגיד איז אויך מבאר דאס, ווי עס שטייט אין ספר. אין ספר זאגט ער, ווען ער רעדט פון חודש ניסן, און ער חילוק׳ט צווישן חודש ניסן און חודש תשרי, זאגט ער אין ספר אז חודש ניסן זאגט דער אויבערשטער: דאס איז שלכם, דאס איז ״לכם״, דאס איז אייערע; און חודש תשרי, דאס איז ״לי״, דאס איז מיינע. און דער טייטש, וואס איז דער פשט אז חודש ניסן איז דילכון, שלכם, און חודש תשרי איז דילי? אז די אותיות פון חדשים ניסן און תשרי: ניסן איז די אותיות כסדר, קודם נ׳, נאך דעם ס׳. די אותיות זענען סמוכים זה לזה; דאס זענען אותיות וואס גייען כסדר מלמעלה למטה. די אותיות גייען בסדר מלמעלה למטה, א׳, ב׳, ג׳, ד׳, נ׳, ס׳. דאס איז דער סדר מלמעלה למטה. דאס ווערט אנגערופן דילכון, דער שפע וואס גייט פון אויבערשטן צו אידן, לטובת ישראל. און נאך דעם דילי, תשרי. תשרי זענען די אותיות וואס גייען למפרע, ת׳, ש׳, ר׳, י׳. דאס זענען אותיות וואס גייען למפרע. דאס ווערט אנגערופן דילי, דאס איז דער אויבערשטער אליין. דער אויבערשטער אליין הייבט עס אויף, כדי ס׳זאל זיין א גרעסערע ליכטיקייט. זאת אומרת, מיט אנדערע ווערטער, דער חילוק צווישן חודש ניסן און חודש תשרי: אז אין חודש ניסן איז דער אויבערשטער מגלה, בלשונו של המגיד, רוב הבהירות. אז

09:21 א געוואלדיגע ליכטיקייט, דער אויבערשטער לייכט אויף דער וועלט. און דאס גייט בסדר מלמעלה למטה, און דאס איז גילוי אלקות. עס לייכט אויף דער וועלט א גרויסע הבהירות, א געוואלדיגע ליכטיקייט פון אויבערשטן. און די ליכטיקייט גיט דער אויבערשטער דעם כח אז א איד זאל קענען מקבל זיין די הבהירות. בתשרי איז פארקערט, איז עליה מלמטה למעלה. מה שאין כן ניסן איז דער גילוי, א גרויסע הבהירות. [לא ברור] און דאס איז אויך וואס דער מגיד דערמאנט, אז חודש ניסן ווערט אנגערופן חודש האביב. אביב איז אב י״ב. זאת אומרת, אז חודש ניסן, דאס איז דער סדר פון א׳, ב׳, ג׳, דער גילוי אלקות, וואס דער אויבערשטער איז מגלה פאר יעדן איד מיט א גרויסע הבהירות, און אידן האבן כלים צו קענען מקבל זיין די הבהירות, די ליכטיקייט. און דאס איז אב י״ב, פון דעם לעבט דער איד. דאס איז דער טאטע, דער אב פון י״ב חדשים, און פון דעם נמשך ליכטיקייט אויף אלע חדשים. און דאס איז אויך וואס, נאך מער בפרטיות, ר׳ לוי יצחק בארדיטשובער, דער קדוש בארדיטשובער, זאגט דעם פשט אין ״החודש הזה לכם ראש חדשים״. וואס איז דאס, צוויי ראשי חדשים? דאס איז צוויי ראש השנה. די גמרא ברענגט אין מסכת ראש השנה די מחלוקת: ווען איז געווען בריאת העולמות? רבי אליעזר און רבי יהושע. רבי אליעזר זאגט אז בריאת העולמות איז געווען בתשרי. רבי יהושע זאגט אז בריאת העולמות איז געווען בניסן. דאס הייסט אז ס׳זענען פאראן צוויי אנהייבן אין יאר. און דאס איז על דרך ווי עס שטייט אין מדרש: כשבחר הקב״ה בעולמו קבע בו ראשי חדשים ושנים; חודש תשרי איז ראש השנה. וכשבחר ביעקב ובניו האט דער אויבערשטער אויסגעקליבן חודש ניסן, אז דאס זאל זיין ראש חדשים. וואס איז דער חילוק צווישן חודש תשרי און חודש ניסן? זאגט דער קדוש בארדיטשובער, אז חודש

11:34 תשרי, כשבחר בעולמו, איז די הנהגה פון טבע, די הנהגה איז קשור מיט עולמו. און די וועלט כולה איז מצליח, און דאס איז א הנהגה טבעית. דערפאר פירט דער אייבערשטער די וועלט על פי הסדר פון דער הנהגה, ווי עס איז בטבע. בשעת עס קומט דער סיום פון חודש תשרי, „כשבחר ביעקב ובניו“, דעמאלט קומט „ראש חדשים“ מזה. „החודש הזה לכם“ — דער אייבערשטער פירט די וועלט לטובתם של ישראל. דאס הייסט, דער הקדוש ברוך הוא זאגט צו די אידן: ווען עס קומט חודש ניסן, פרעגט דער אייבערשטער דעם אידן: ווי ווילסטו אז די וועלט זאל זיך פירן? די אידן זענען די וואס באשליסן, און דאס איז „החודש הזה לכם“. די אידן, דורך זייערע הנהגות און דורך זייערע רצונות — לויט זייערע תביעות. וואס זענען די תביעות פון ישראל? אזוי זאל זיך די וועלט פירן. די אידן זענען די וואס באשליסן און פירן ווי אזוי די וועלט זאל זיך פירן, און דערפאר איז אויך חודש ניסן לויט די תביעות פון ישראל. במילא, די ערשטע זאך וואס מען דארף נעמען פון דעם מיט אהיים — מיר האבן נישט קיין סך צייט, נאר א קורצע זאך וואס מען דארף נעמען מיט אהיים — איז: עס דארף זיין, ווי [לא ברור] זאגט, די זאכן דארפן זיין לויט די תביעות פון ישראל. „החודש הזה לכם“ — דער חודש דארף זיין לכם. די הנהגה, און אלע שלטונות, און אלע מנהיגים, און די גאנצע הנהגה אין דער וועלט דארפן זיין לויט די תביעות און רצונות פון בני ישראל. עס דארף זיין גוט פאר אידן אין אלע ענינים, בגשמיות וברוחניות. און ווען מען קומט צום ענין פון „החודש הזה לכם, ראש חדשים“, און צום חילוק צווישן ניסן און תשרי, גייט עס נאך טיפער: וואס זאגט דאס אין עבודת השם, וואס זאגט דאס אין עבודת האדם? ווי מיר האבן דערמאנט, איז דא א מחלוקת רבי אליעזר און רבי יהושע: ווען איז געווען בריאת העולם? רבי אליעזר זאגט, בתשרי נברא העולם. דאס הייסט אז כ״ה באלול איז געווען דער ערשטער טאג פון בריאת העולם, און

13:34 א׳ תשרי איז געווען בריאת אדם. און די גמרא זאגט אז אזוי פירן זיך די אידן; אין נוסח התפילה פון ראש השנה זאגט מען „זה היום תחילת מעשיך“ אויף ראש השנה. פון דער אנדערער זייט זאגט רבי יהושע אז בניסן נברא העולם. כ״ה באדר איז געווען בראשית, און א׳ ניסן איז געווען בריאת אדם. און די גמרא זאגט אז אויך לויט רבי יהושע איז ראש השנה דער יום הדין, אבער אפילו אזוי בלייבט דער ענין פון „ראש חדשים“. אויסער דעם זענען דא נאך כמה וכמה ענינים. ווי אידן רעכענען די תקופות, רעכנט מען לויט ניסן דווקא. דאס הייסט אז אפשר איז דער אמת פון „לכם“ טאקע לויט דער שיטה פון רבי יהושע, אז בניסן נברא העולם. און וואס דארף מען פון דעם ארויסנעמען? מיר האבן צוויי אופנים אין יאר: דער אופן פון תשרי און דער אופן פון ניסן. וואס איז דער ביאור אין דעם, און וואס איז דער חילוק? און בעיקר, ווי איז דאס פארבונדן מיט דער עבודה פון א איד? וואס זאגט עס אין עבודת האדם, אין אלץ וואס א איד דינט דעם אויבערשטן? וואס איז די עבודה פון „החודש הזה לכם, ראש חדשים“ בפרט? ווי תמיד, אין דער צייט פון פסח, אין חודש ניסן, איז „החודש הזה לכם“. וואס איז דער ענין אין עבודה? דאס ברענגט דער בעל [לא ברור]. דער בעל [לא ברור] זאגט אויף „החודש הזה לכם“: וואס איז דער חילוק צווישן חודש תשרי און חודש ניסן? חודש תשרי איז די צייט ווען דאס יאר הייבט זיך אן. בפשטות, ווען עס קומט חודש תשרי, איז דאס ראש השנה לשנים. די גמרא זאגט אז עס איז א נייע יאר, און בפשטות הייבט זיך דאן אן דאס יאר. תשרי א׳, תשרי ב׳, תשרי ג׳ — יעדעס יאר, ווען עס קומט חודש תשרי, איז עס א צייט פון א נייעם יאר, א נייע צייט. חודש ניסן איז די צייט פון חדשים. דער פסוק זאגט „החודש הזה לכם, ראש חדשים“, און דער ענין פון חדשים איז פארבונדן מיט חודש ניסן. חודש ניסן ווערט אנגערופן „ראשון לחדשי השנה“. דאס איז דער פירוש: חודש ניסן איז דער ערשטער חודש, און חודש תשרי איז דער חודש

15:42 השביעי. זאגט דער בעל [לא ברור]: וואס איז דער חילוק צווישן ראש השנה און ראש חדשים? דאס איז דער חילוק צווישן דער זון און דער לבנה. די זון איז פארבונדן מיטן יאר. די זון, מהלך השמש, איז א מהלך פון א גאנצן יאר. בפשטות, די זון טוישט זיך נישט פון חודש צו חודש. און ווי דער בעל [לא ברור] זאגט: „אין חדשים לחמה“. די זון טוישט זיך נישט פון חודש צו חודש, דאס איז בגשמיות. די זון מאכט נישט קיין חילוק צווישן איין חודש און דעם צווייטן. דאס איז דער זעלבער גלגל חמה: זי גייט אויף אין מזרח, זי גייט אונטער אין מערב, זי ווערט נישט קלענער און זי ווערט נישט גרעסער. עס איז נישט דא אן מציאות פון חדשי השנה. דאס וואס ביי די גוים זענען פאראן י״ב חדשים, וואס איז נמשך לויט דער חמה, דאס איז נאר פאר זייערע חשבונות. אבער בגשמיות איז נישט קיין חילוק אין חדשים לגבי דער זון. אין דער זון איז דא מער נאר דער חילוק פון שנה. די זון גייט דורך די דריי הונדערט פינף און זעכציג — עס שטייט דא בלשון „שלוש מאות שישים וחמש ימי השנה“. אין ימי השנה גייט די זון דורך צווישן קיץ און חורף, און קור און חום, וואס פירן דעם מהלך, און אלע ענינים פון תקופת השנה, וואס דאס איז א מהלך פארבונדן מיטן גאנצן יאר. אין דער זון איז דא מער נאר דער ענין פון שנה, וואס חז״ל רעדן וועגן דעם גאנצן מהלך פון דריי הונדערט פינף און זעכציג טעג יעדעס יאר. דאס איז דער ענין פון שנה, וואס איז נישט קיין ענין פון חידושים, פון חדשים. וואס אבער ביי דער לבנה איז פונקט פארקערט. אין דער לבנה איז טאקע דא דער מושג פון חדשים. וואס איז דער מושג אין דער לבנה? חדשים. יעדע ניין און צוואנציג מיט א האלב טעג איז דא וואס די לבנה באנייט זיך. יא, די לבנה ווערט,

17:22 [לא ברור] וועט די לבנה נולד ווערן מחדש, און ס׳איז א נייע, פרישע ליכטיקייט אין דער לבנה. און בלשון פון אבן עזרא איז: ״אין חדשים לחמה ואין שנים ללבנה״. וואס איז דער טייטש דערפון אין עבודת האדם? אין עבודת האדם איז דער חילוק אז דער ענין החמה, די זון, שטייט פאר הנהגה פון תמידיות. דאס איז די הנהגה פון כל השנה. שנה איז מלשון שינוי, שנה מלשון חז״ל, מלשון משנה. אן ענין וואס חזר׳ט זיך איבער תמיד, בכל עת. אין עבודה איז דאס די עבודה תמידית, תמידים כסדרם. ביי א אידן איז דא די עבודה פון תמידים כסדרם. א איד שטייט אויף פאר זיין עבודה, ער וואשט זיך נעגל וואסער און דאוונט דריי מאל א טאג און ער האט שיעורי תורה. און אזוי גייט פאר דער לעבן פון א אידן אין טאג־טעגלעכן לעבן. די ענינים פון עבודת השם רופן זיך אן על פי הטבע, על פי סדר והדרגה. וואס איז דער ענין פון תשרי? הנהגת הטבע. דערנאך איז דא אבער חודש ניסן. חודש פון ניסן, ניסן מלשון ניסים, א זמן פון ניסים וואס שלמעלה מן הטבע, וואס דאס איז דער משל פון דער לבנה. אין לבנה איז פאראן דער ענין פון התחדשות. דער סדר הלבנה, כמשל וואס שטייט אויף דעם ענין פון עם ישראל: איז דא דער זמן וואס איז דא דער ירידה, דער זמן פון חושך, דער זמן פון העלם והסתר, ביז די לבנה ווערט אינגאנצן פארשטעלט ערב ראש חודש, דער זמן פון חושך. און דערנאך ווערט דער התחדשות, א נייע אור, א נייע ליכטיקייט, וואס די לבנה ווערט נולד מחדש, וואס דאס איז דער ענין פון התחדשות. וואס אין עבודת האדם

18:57 איז דאס דער ענין פון מוספים כהלכתם. אז ס׳איז ביי א אידן אמאל א מצב וואס ער שטעלט זיך אוועק אין א נייע תנועה, אין א נייע שטורעם, אין א נייע דילוג; ער שפרינגט ארויס פון זיין סדר הטבע און הייבט אן א נייעס, אין א נייע חיות. איז אין דעם ענין דער חילוק צווישן חודש ניסן און חודש תשרי. אין חודש תשרי איז דער עיקר דער זמן וואס א איד דארף זיך מעורר זיין דעם סדר העבודה פון תמידים כסדרם, עבודה בבחינת שמש, וכללות אז דער עבודה על פי טעם ודעת וסדר והדרגה, עבודה פון תמידים כסדרם טאג־טעגליך. און דאס איז די חיות וואס א איד באקומט פון חודש תשרי על כל השנה כולה, וואס דאס האבן מיר געזאגט פריער. יא, דער ענין פון שנה דארף גאר שמש. יא, דערנאך איז פאראן אבער חודש ניסן, וואס דאס איז דער זמן וואס א איד דארף פועל׳ן ביי זיך דער עבודה פון דילוג. חודש הפסח, פסח מלשון פסח ודילג. דער זמן פון דילוג, דער זמן פון ניסים. יא, וואס א איד דארף ארויסגיין פון זיינע מדידות וגבולים, ארויסגיין פון זיינע לבושי הטבע, אן עבודה באופן נס. וכללות אז דאס איז דער הנהגת הטבע און הנהגת ניסים. ביי א אידן וואונען זיך ביידע זאכן. איז דא דער ענין פון הנהגת הטבע, הנהגה פון יום־יום, הנהגה פון סדר והדרגה, הנהגה על פי הלוך, על פי [לא ברור]. דערנאך קומט צוגיין חודש ניסן. זאגט מען צו א אידן אז איצט, דא קומט צוגיין חודש ניסן, דארף זיין א חודש מיט ארויסגיין פון די מגבלות וגבולים. יציאת מצרים, און ווי חסידות טייטשט אז דער פשט יציאת מצרים איז ארויסגיין פון

20:24 מיצרים וגבולים פון טבע, און נישט נאר פון נפש הבהמית, נאר ארויסגיין פון מיצרים וגבולים אפילו פון טבע פון נפש האלוקית. וואס מיינט אז ארויסגיין פון מיצרים וגבולים פון טבע פון נפש האלוקית? דאס הייסט אז די עבודה זאל זיין אין אן אופן פון למעלה מגבולות וגבולים, עבודה פון למעלה מן הטבע. אז עס דארף פעלן ביי זיך הנהגת ניסים. דאס הייסט אז אויב, דאס הייסט אז דער אויב זיין הנהגה איז געווען באופן מסוים און ער איז געווען צוגעוואוינט בדרך הנהגה מסוימת, דארף מען פועל׳ן ביי זיך אז ביי אים זאל זיין א שפרונג ארויף פון זיין טאג־טעגלעכן סדר והדרגה. ס׳דארף זיין לימוד התורה ביי אים, זיין לימוד זאל זיין יש מאין גילוי. און דער אלטער רבי שרייבט אין תניא פרק ט״ו דעם ענין פון עובד אלקים, אז ער לערנט מער איין מאל און מער איין מאל איבער זיין עבודה. ס׳פעלט ביי אים אז עבודה, תפילה, זאל זיין יש מאין גילוי, ארויף פון די מגבלות וגבולים וואס ער איז מוגבל על פי הלכה אין סדר התפילה; עבודה לפנים משורת הדין, מיט מער חיות, מיט מער כוונות, מיט מער הידור, מיט מער אריכות. און על דרך זה זיין עבודה פון סדר, פון תורת ה׳, אז ס׳פעלט ביי זיך אז ס׳זאל גיין סדר למעלה מגבולות וגבולים, פון, פון אפילו [לא ברור], אפילו פון חומש, ווי דער אלטער רבי זאגט אין תניא אז די עבודה דארף זיין אין אן אופן פון [לא ברור]. און דער ענין מיינט זיך אין סדר עבודה פון חודש תשרי. ״החודש הזה לכם ראש

21:56 חדשים״, ס׳דארף זיין א חודש, און החודש — חידוש. און דער חודש, חידוש, דאס איז דער ענין פון יציאת מצרים. זמן פון חודש ניסן איז דאס דער זמן פון יציאת מצרים, וואס יציאת מצרים אין עבודה בנפש האדם איז ווי דער אלטער רבי זאגט אין תניא פרק מ״ז, אז ״בכל דור ודור ובכל יום ויום״. די משנה מסכת ברכות זאגט, די משנה: ״בכל דור ודור חייב אדם לראות עצמו כאילו יצא ממצרים״. וואס דאס מיינט? אז עס קומט צוגיין פסח, עס ברענגט זיך אראפ אין הלכה, רמב״ם, שולחן ערוך, הלכות פסח, אז בכל דור ודור, יום הפסח, די נאכט פון פסח, א איד דארף זיך אוועקשטעלן ביים סדר מיט א דרך חירות, ביים סדר, דרך חירות, די אלע זאכן כדי צו באווייזן כאילו הוא יצא ממצרים. קומט צוגיין דער אלטער רבי אין תניא און ער ברענגט די משנה און ער איז מוסיף אויף די משנה. די משנה זאגט ״בכל דור ודור״; גייט צו דער אלטער רבי: ״בכל דור ודור ובכל יום ויום״. אז ס׳איז נישט נאר א זאך וואס איז אמאל אין חודש ניסן, חג הפסח, נאר דאס מיינט זיך בכל יום ויום. און על דרך זה זאגט ער ווייטער: ״חייב אדם לראות עצמו כאילו הוא יצא היום״. גיט ער צו דעם ווארט ״היום״. ״כאילו יצא״ איז משמע בכלל, איך בין ארויס פון מצרים. דער אלטער רבי גיט צו ״היום״: יעדער טאג אין טאג־טעגלעכן לעבן דארף א איד שטיין און אוועקשטעלן א מעמד ומצב וואס ער איז יצא היום, היינט ארויס פון מצרים. און דער אלטער רבי איז מבאר פרק מ״ז אין

23:31 תניא, ווי אזוי ער דארף ארבעטן אויף זיך, אז זיין יעדער טאג אין עבודת התפילה זאל ביי אים זיין די יציאה פון די מיצרים וגבולים פונעם גוף און נפש הבהמית. אויב איר געדענקט, פריער האבן מיר גערעדט וואס ער זאגט אין אנדערע חסידות־מאמרים, אז עס איז אפילו פון די מיצרים וגבולים פונעם נפש האלקית. און דער רבי שרייבט אמאל אין א בריוו צו איינעם א חסיד, וואס איז טאקע דער פשט פון ארויסגיין פון מצרים בכל יום ויום. וואס איז די עבודה פון ארויסגיין פון מצרים בכל יום ויום? און ער דערציילט א סיפור, א סיפור וואס איז געשען אמאל מיטן רבי רש״ב און מיט זיין זון, דעם פריערדיקן רבי. דער סיפור איז געווען אין ראסטאוו, [לא ברור]. איז דאך ידוע אז דער רבי רש״ב איז אוועקגעפארן פון ליובאוויטש; עס איז געווען דעמאלט מלחמה און מ׳האט נישט געקענט וואוינען אין ליובאוויטש, איז ער אוועקגעפארן וואוינען אין ראסטאוו. און יעמאלט האבן זיי געוואוינט אין א בנין. אין יענעם בנין, אויף איין שטאק האט געוואוינט דער רבי רש״ב, נשמתו עדן, און אויפן צווייטן שטאק האט געוואוינט דער פריערדיקער רבי. פלעגט דער רבי רש״ב, דער טאטע, אריינגיין צום זון שבת׳ס, בפרט שבת׳ס נאך מיטאג, פלעגט ער אריינגיין אמאל מאכן קידוש, זאגן לחיים. איז אמאל געווען א שבת, דער רבי רש״ב איז געקומען צום זון, צום פריערדיקן רבי, צום רבי ריי״צ, און ער האט געמאכט דארטן קידוש, האט ער פארברענגט און האט גענומען א גלעזל משקה און האט געזאגט צום זון: „לחיים, בעל הבית!“ בפשטות,

24:58 איז ער געמיינט גאר פשוט: ער איז געקומען צו זיין שטוב און ער איז געווען דער בעל הבית ביי זיך אין שטוב, „לחיים, בעל הבית!“ דערציילט דער רבי, וואס ער האט געהערט פון זיין שווער, דעם פריערדיקן רבי, דעם רבי ריי״צ, אז ער, דער פריערדיקער רבי, האט זיך צואוויינט און געזאגט: „טאטע, רופט מיר נישט בעל הבית. א בעל הבית איז א דבר מאוס.“ וואס איז דא געווען דער טייטש פון דעם ווארט? וואס האט ער געזאגט אזא פסול אויף דעם ווארט „בעל הבית“? און דער רבי טייטשט, אז דער טייטש „בעל הבית“, דער ענין פון דעם, איז נישט קיין זאך וואס איז חס ושלום א איד וואס איז נישט מקיים תורה ומצוות, אדער א איד וואס טוט פארשידענע עבירות, חס ושלום. ניין. א בעל הבית מיינט, מיינט אין הלכה, דער ווארט „בעלי בתים“. א בעל הבית מיינט א איד וואס איז מקיים תורה ומצוות, קלה כבחמורה. ער דינט דעם אויבערשטן, איז מקיים דעם שולחן ערוך, ער טוט אלץ וואס שטייט על פי הלכה. וואס איז אבער דער גדר פון א בעל הבית? האט ער געטייטשט א מורא׳דיגן טייטש: אז ביי אים איז דער סדר בכל יום ויום בשוה. ביי אים איז דער סדר ווי אזוי עס איז זונטאג; מאנטאג איז אזוי ווי זונטאג, דינסטאג איז ווי מאנטאג, מיטוואך ווי דינסטאג. כל יום ויום איז איין הנהגה באותו אופן. און בשעת מ׳קומט צו גיין און מ׳זאגט, ער דארף ארויסגיין פון זיך, ארויסגיין פון סדר, ארויסגיין פון די מדידות וגבולים, איז דאס ביי אים מופרך. דאס איז קיין משוגע

26:29 יחשב. ער קוקט אויף דעם ווי נישט א נארמאלע זאך. ער איז א נארמאלער מענטש, א פרומער איד, א שולחן־ערוך־איד, א מקיים תורה ומצוות, אבער וואס עפעס ארויסגיין פון די גבולים? וואס עפעס טאן אין זיך, וואס ווערן אנדערש פלוצלינג? און דאס איז דער גדר פון א בעל הבית. און אויף דעם האט ער געזאגט אז דאס איז א זאך וואס איז א דבר מאוס, דאס איז נישט קיין זאך וואס דארף זיין ביי א חסיד. און דאס האט געטייטשט דער רבי אין בריוו, אז דאס איז דער טייטש: „בכל דור ודור ובכל יום ויום חייב אדם לראות עצמו כאילו יוצא היום ממצרים.“ א איד דארף אוועקשטעלן א טאג־טעגלעך לעבן אין א מצב פון „החודש הזה לכם“, א מצב פון התחדשות. „החודש“ מלשון התחדשות, „החודש“ אין אופן פון לבנה, אז ער ווערט מתחדש כסדר, אז ער לאזט זיך נישט אריינפאלן אין דעם, מ׳רופט דאס אן, אין דער „מצות אנשים מלומדה“, אין די מדידות וגבולים, אין דעם סדר ורגילות. אגב, וואס אין מנהגי ארץ איז אויך דער ענין פון סדר ורגילות. מיר האבן גערעדט פריער אז דער סדר פון תפילה כסדרה און דער סדר וואס איז מנהגי ארץ. וואס דער פסוק זאגט: „החודש הזה לכם ראש חדשים, ראשון הוא לכם לחדשי השנה.“ איז ביי דעם רבי׳ן מדויק אז דער כפל הלשון קומט זאגן אז מ׳דארף נישט [לא ברור] אין גאנצן דעם יאר. א איד דארף טאקע האבן א סדר, א סדר מסודר, און עס דארף זיין א [לא ברור] אין דעם סדר אין לעבן און

27:48 דאס איז דער סדר, אבער אין דעם סדר פון חודשי השנה דארף יעדער חודש אריינברענגען א התחדשות. אז אין איר דארף זיך הערן עפעס א לעבעדיקייט, א ערנסטקייט, א פרישקייט, א באנייטקייט. און דערמיט קומט מען צו פרשת החודש, און ס'קומט צו חודש ניסן. איז באקומען מיר דעם ספעציעלן כח פון התחדשות. און אויף דעם זאגט רבי יהושע אז בניסן נברא העולם, אז ביי אידן דארף זיין דער ריח פון חודש ניסן, די ניסיות אין [לא ברור], אין עבודת השם. און טאקע, על דרך זה איז אויך בניסן עתידין ליגאל. איז דאך ידוע אז ס'איז דא א מחלוקת צווישן רבי יהושע און רבי אליעזר. די גמרא זאגט אין ראש השנה אז רבי אליעזר זאגט: בתשרי עתידין ליגאל, און רבי יהושע זאגט: בניסן עתידין ליגאל. און דער צמח צדק ברענגט אז אין מדרש רבה, ויקרא, אין פרשת אמור, איז סתם כדעת רבי יהושע. דאס הייסט, אז ער ברענגט עס להלכה, סתם כדעת רבי יהושע: אז טאקע בניסן עתידין ליגאל. וואס מיינט דאס אין דעם ענין וואס מיר רעדן אין סדר העבודה? דאס הייסט אז די גאולה לעתיד לבוא וועט נישט זיין ווי רבי אליעזר זאגט, אז די גאולה וועט זיין מער אן ענין טבעי, דער סדר פון תשרי, נאר די גאולה וועט זיין א גאולה ניסית, א גאולה שלמעלה מדרך הטבע. און דורך דעם וואס מיר נעמען אויף זיך די החלטה יעצט אין דעם זמן פון חודש

29:14 הזה לכם, אז ביי אונז די עבודה וועט זיין אין אן אופן פון הנהגה ניסית, איז דאס [לא ברור]. אז מ'זאל קענען ממליך זיין מלכים אין דעם חודש תשרי, און דער עיקר איז מ'זאל ממליך זיין דעם אמת'ן מלך, דעם מלך מבית דוד, המלך המשיח. און מ'זאל זוכה זיין אז דעם חודש ניסן זאל זיין טאקע בניסן עתידין ליגאל, און מ'זאל זוכה זיין צו דער גאולה שלימה על ידי משיח צדקנו, אמן כן יהי רצון.