לעבן חסידות · פרק 14 · 2022-03-08 · 29:07
פרשת זכור, ווי אויסמעקן דעם אייגענעם עמלק - הרב אשר פרקש
תיאור הפרק
פרשת זכור ווי אויסמעקן דעם אייגענעם עמלק תורה אור פרשת זכור מאור עיניים פרשת בשלח התוועדות פרשת זכור תשמ״ג
השמע המקורי · הערך על הרב אשר פרקש בחב"דפדיה
תמלול אוטומטי מהשמע, ותרגום מכונה לעברית. קישורים לחב"דפדיה נוספו אוטומטית.
00:02 בפרשת השבוע, השבוע קוראים הרי פרשת זכור. חסידים מספרים סיפור על החסיד הידוע והמפורסם רבי הלל מפאריטש, שהיה מן החסידים הראשונים. הסיפור הוא על החסיד שדרכו התקרב רבי הלל לאדמו"ר הזקן, ואחר כך לאדמו"ר האמצעי. אחד הסיפורים שמספרים הוא שרבי הלל היה, עוד קודם לכן, יהודי עדין, צדיק גדול ואיש קדוש. פעם נסע רבי הלל בדרך, וכפי שהיה נהוג אז, עצרו בפונדק, במקום אכסניה. היו שם יהודים מכל מיני מקומות, מכמה וכמה קהילות ועיירות בסביבה, שם ברוסיה. נשארו שם לשבת, ואחרי שבת המשיכו בדרכם. רבי הלל היה שם באותה שבת. יהודים התאספו שם והתפללו, והיה מניין. באותו שבוע קראו פרשת זכור. כשהגיעו לקריאת התורה, ניגש יהודי שהיה בעל הקריאה וקרא את הפרשה. הוא קרא תחילה את פרשת השבוע, ואחר כך הוציאו ספר תורה שני וקראו פרשת זכור. רבי הלל הביט בפניו של בעל הקריאה, שאת זהותו לא ידע. הוא ראה יהודי עומד וקורא ברצינות ובחיות. אבל כשהגיע לקריאת פרשת זכור, ראה שאותו יהודי נעשה כלפיד אש. פניו להטו והאדימו, והוא
00:02 היינטיגע פרשה, די וואך ליינט מען דאך פרשת זכור. חסידים דערציילן א סיפור וועגן דעם חסיד הידוע והמפורסם רבי הלל פאריטשער, וואס ער איז געווען פון די חסידים הראשונים. ער איז בעצם א חסיד וואס דורך אים איז רבי הלל נתקרב געווארן צו דעם אלטן רבי'ן, שפעטער צום מיטעלן רבי'ן. איז איינע פון די סיפורים וואס מ'דערציילט, אז רבי הלל, בכלל, איז שוין געווען אן איידעלער, גרויסער צדיק, איש קודש, א הייליגער איד, נאך פאר דעם. אמאל האט פאסירט אז רבי הלל איז געפארן אויפן וועג, און ווי אמאל פלעגט זיין, האט מען זיך אפגעשטעלט אין א קרעטשמע, אין א פלאץ אכסניה. און ס'זענען דארט געווען אידן פון כל מיני ערטער, אידן פון כמה וכמה קהילות, פון כמה וכמה שטעטלעך, פון ארום און ארום דארטן אין רוסלאנד. און מ'איז געבליבן דארטן אויף שבת, און שפעטער ממשיך געווען נאך שבת ווייטער אויפן וועג. רבי הלל איז געווען דארטן יענעם שבת. זענען דארטן געווען אידן צוזאמענגעקומען און געדאווענט, געווען א מנין. יענע וואך איז געווען די וואך פון פרשת זכור. ווי מ'קומט צו קריאת התורה, איז צוגעגאנגען אן איד וואס ער איז געווען דער בעל קריאה, האט געליינט די פרשה. ער האט געליינט די סדרה פון דער וואך פריער, און שפעטער האט מען ארויסגענומען די צווייטע תורה און האט געליינט פרשת זכור. און רבי הלל האט באמערקט, קוקנדיג אויפן פנים פון דעם בעל קריאה, האט ער נישט געוואוסט וואס ער איז. אן איד שטייט און ליינט מיט אן ערנסטקייט, מיט א חיות. אבער ווען ס'איז געקומען צו ליינען פרשת זכור, האט ער געזען ווי יענער איד איז געווארן ווי א פלאם פייער. דער פנים איז געווארן להבים, און ער איז געווארן רויט, און ער
02:02 קרא את פרשת זכור בכל הלב, בלהט עצום ובחיות עצומה. רבי הלל התפעל מכך מאוד. הוא מעולם לא ראה יהודי קורא כך, בכוח כזה, בלהט כזה ובהתלהבות כזאת. כשסיים לקרוא, ניגש רבי הלל אל אותו יהודי ושאל אותו מי הוא. שמו של אותו יהודי היה רבי זלמן זעזמער. שאל אותו רבי הלל: מה ראית, שיש לך שנאה כזאת לעמלק? מאין באה לך השנאה העצומה הזאת לעמלק? הרי עמלק כבר איננו. הרמב"ם הרי אומר: ״כבר אבד זכרם״. [לא ברור] כל עניין עמלק הרי כבר אינו שייך. על מה כל הרעש? למה השנאה גדולה כל כך? מה יש כאן? אני לא מצליח להבין. מה קורה כאן? רבי זלמן זעזמער התיישב והסביר לרבי הלל מהו עמלק. הוא נתן לו להבין מהו עמלק ומה משמעותו, והסביר לו שעמלק אינו היסטוריה. עמלק אינו רק עם שהיה פעם. עמלק הוא דבר שנמצא אצל כל יהודי בתוכו, במישור האישי והפנימי. וישנה ״מלחמה לה׳ בעמלק מדור דור״. בעמלק הפנימי צריך להילחם. הוא הסביר לו את כל העניין, עד שרבי הלל הבין: כן, יש עמלק, עניין עמלק הוא
02:02 האט געזאגט די קריאה פון פרשת זכור מיטן גאנצן הארץ, מיט אן אומגעהויערן ברען, אן אומגעהויערן חיות. ער איז זייער נתפעל געווארן פון דעם. ער האט נישט געזען אן איד אזוי ליינען דאס מיט אזא כוח, מיט אזא ברען, מיט אזא התלהבות. ווען ער האט געענדיגט ליינען, איז רבי הלל צוגעגאנגען צו יענעם אידן און האט אים געפרעגט ווער ער איז. נו, יענער איד האט געהייסן רבי זלמן זעזמער. האט ער געפרעגט: וואס האסטו געזען, אז דו האסט אזא שנאה צו עמלק? פון וואנען קומט, פון וואנען קומט דיר די שנאה, די אומגעהויערע שנאה צו עמלק? פרעגט, עמלק איז שוין נישט פאראן. דער רמב"ם זאגט דאך: כבר אבד זכרם. [לא ברור] די גאנצע ענין עמלק דאך שוין נישט שייך. וואס איז אזוי דער געוואלד? וואס איז אזוי גרויס די שנאה? וואס, וואס איז דא? איך קען נישט פארשטיין. וואס, וואס גייט דא פאר? נו, אז רבי זלמן זעזמער האט זיך אוועקגעזעצט און האט מסביר געווען רבי הלל'ן וואס איז דאס עמלק. האט אים געגעבן צו פארשטיין: וואס איז דאס עמלק? וואס איז דאס עמלק? וואס עמלק מיינט? און האט אים געטייטשט, אז עמלק דאס איז נישט קיין היסטאריע. עמלק דאס איז נישט קיין פאלק וואס איז געווען אמאל, נו. יא, עמלק דאס איז א זאך וואס געפינט זיך ביי יעדן אידן ביי זיך, און אויף אישי פנימי. און ס'איז דא דער „מלחמה לה' בעמלק מדור דור“. דער אינערער עמלק, איז שוין אויף אים א מלחמה האלטן. און האט אים געגעבן צו פארשטיין דעם גאנצן ענין, ביז אז רבי הלל האט פארשטאנען: יא, ס'איז דא אן עמלק, ס'איז דא וועגן עמלק, ס'איז אן
03:33 דבר אמיתי. כן, יש במה להילחם. איך מוחים את עמלק? ואז אמר לו רבי זלמן זעזמער: בשביל זה צריך ללכת לרבי. הוא לקח אותו לאדמו"ר הזקן, ובהמשך הסיפור רבי הלל לא הצליח בסופו של דבר להיפגש עם אדמו"ר הזקן. כידוע, רבי הלל ניסה כמה פעמים להיפגש עם אדמו"ר הזקן ולא הצליח. ובסופו של דבר, בכל השתלשלות הסיפור הזה, [לא ברור] עמלק, אחר כך נעשה חסיד של אדמו"ר הזקן, מן החסידים הגדולים ביותר. מהו הסיפור הזה על עמלק? מהו עמלק, ומה העניין כאן? מה אומרת חסידות על כל עניין עמלק? [לא ברור] חסידות. עניין המלחמה בעמלק נדון בתורת החסידות. זהו אחד הדברים שנידונים באריכות ובריבוי פרטים: להבין מהי קליפת עמלק. זה אינו דבר פשוט. זו קליפה עמוקה מאוד, עניין עמוק מאוד במשמעותו אצל כל אחד בתוך עצמו. ולאידך גיסא, מהי העצה נגד עמלק? חסידות אינה מלמדת אותנו רק מהי המחלה; היא מלמדת אותנו גם מהו התיקון של עמלק ואיך מתקנים אותו. על כל פנים, ניגע בכמה נקודות בעניין עמלק, כפי שהוא נדון במאמרי חסידות. וכידוע [לא ברור]
03:33 אמת'ע זאך. יא, ס'איז דא וואס צו פייטן. ווי אזוי מעקט מען אויס עמלק? און דאן האט אים רבי זלמן זעזמער געזאגט: פאר דעם דארף מען גיין צום רבי'ן. האט אים גענומען צום אלטן רבי'ן, און שפעטער איז געווען דער המשך הסיפור, וואס רבי הלל באם סוף האט זיך נישט געקענט זען מיטן אלטן רבי'ן. כידוע, רבי הלל האט פרובירט כמה פעמים זיך טרעפן מיטן אלטן רבי'ן און האט נישט מצליח געווען. און צום סוף, יא, איז, איז אין דעם גאנצן סיפור הדברים, וואס אין קיין עמלק [לא ברור], שפעטער איז ער געווארן א חסיד פון דעם אלטן רבי'ן, פון די גרעסטע חסידים. וואס איז דא דער סיפור פון עמלק? וואס איז דאס דער עמלק? און וואס איז דער ענין? וואס, וואס, וואס זאגט חסידות וועגן דער גאנצער ענין עמלק? [לא ברור] חסידות. די רייד פון מלחמת עמלק איז אין תורת החסידות. ס'איז דאס איינע פון די זאכן וואס ווערט באהאנדלט באריכות ובמזמז בריבוי פרטים, דעם ענין עמלק. סיי פארשטיין וואס איז דאס די קליפה פון עמלק. ס'איז נישט קיין פשוט'ע זאך. דאס איז גאר א טיפע קליפה, גאר א טיפער ענין אין דעם וואס דאס מיינט ביי יעדן איינעם ביי זיך. ולהידך גיסא, וואס איז די עצה עמלק? חסידות איז נישט נאר דאס אלץ וואס איז די מחלה. נאר חסידות לערנט אונז אויך וואס איז די תיקון פון עמלק, ווי אזוי מ'זאל דאס מתקן זיין. איז על כל פנים, וועלן מיר אנרירן עטליכע נקודות אין דעם ענין עמלק, ווי אזוי ס'ווערט גערעדט אין מאמרי חסידות. וכלי דוך ידוע [לא ברור]
05:02 כל המאבק עם אומות העולם. התורה מדברת על אומות העולם, ובפרט על שבע האומות. מה הם כל הדברים האלה שהתורה מדברת עליהם? מכיוון שהתורה היא נצחית, כל דבר שהתורה מדברת עליו קיים בנפשו של כל יהודי. כך גם המאבק של כיבוש ארץ ישראל וכיבוש שבעה עממין. המאבק בשבעה עממין הוא כנגד שבע המידות הרעות. כידוע, אצל כל יהודי, אצל כל אדם, יש שבע מידות, שבע המידות שבנפש, ויש שבע מידות רעות של הנפש הבהמית. שבע האומות הן שבע המידות הרעות. מהן? יש כל מיני מידות רעות הקשורות באהבות זרות וביראות זרות, עניינים של מידות רעות בנפש: קנאה ושנאה, כעס ותאוות, רציחה וכעס. כל אחד יודע בנפשו מהן המידות הרעות שיש בו ושעליו לתקן. זהו כיבוש שבע האומות. יהודי צריך לעבוד על עצמו, להפוך את שבע המידות הרעות שלו למידות של קדושה. הדבר נעשה על ידי עבודת השם, עבודת התפילה והתבוננות: יהודי מתבונן, לומד ומתפלל. כך הוא הופך את אהבתו לעולם הזה לאהבת השם, ואת הפחד שלו מענייני העולם הזה — החשש שמא יחסר לחמו, הפחד ממה שיהיה עם זיין
05:02 די גאנצע רינגען פון די אומות ישראל. די תורה רעדט וועגן אומות ישראל, די שבע אומות בפרט. וואס זיינען די אלע זאכן וואס די תורה רעדט? דורך דעם וואס די תורה איז נצחית, איז יעדער זאך וואס עס רעדט זיך אין דער תורה פאראן ביי יעדער אידן בנפש. איז פאראן די גאנצע רינגען, איז פאראן די רינגען פונעם כיבוש ארץ ישראל און כיבוש שבעה עממין. די רינגען מיט די שבעה עממין גייט אויף די שבע מידות רעות. ידוע, ביי יעדער אידן, ביי יעדער מענטשן, זיינען פאראן שבע מידות, די שבע מידות פונעם נפש, און עס זיינען פאראן די שבע מידות רעות פונעם נפש הבהמית. די שבע אומות, די שבע מידות רעות. וואס איז דאס? עס איז דא כל מיני ענינים פון מידות רעות, פארבונדן מיט אהבות זרות, יראות זרות, ענינים פון מידות רעות אין נפש: קנאה מיט שנאה, מיט כעס, מיט תאוות, מיט רציחה, מיט כעס. יעדער איינער יודע איניש בנפשיה וואס זיינען די מידות רעות וואס מ'האט ביי זיך, וואס מ'דארף מתקן זיין. און דאס איז דער כיבוש פון די שבע אומות. א איד דארף ביי זיך ארבעטן אויף זיך, איבערמאכן זיינע שבע מידות רעות און מאכן פון זיי מידות קדושה. וואס דאס איז דורך עבודת השם, דורך עבודת התפילה, דורך התבוננות, וואס א איד איז זיך מתבונן און לערנט און דאוונט. ווי אזוי מאכט ער איבער אז זיין אהבה, זיין ליבשאפט צו עולם הזה, זאל ווערן אין היפך, צו ליב האבן דעם אויבערשטן. און זיין פחד פונעם עולם הזה, וואס ער האט מורא, שמא יחסר לחמו, ער האט מורא וואס וועט זיין וועגן זיין
06:36 פרנסה או [לא ברור], הוא הופך אותו ליראת ה׳, לפחד ה׳, ליראת שמים יהודית אמיתית. ועל דרך זה, על כל מידה צריך לעבוד ולתקן אותה. זו ההתמודדות שבעבודת המידות. ועל כך אומרים שישנו העניין של עמלק. עמלק הוא ״ראשית גוים עמלק״: מכל המידות הרעות, עמלק הוא ה״ראשית גוים״. מהו עניינה של קליפת עמלק, ״ראשית גוים עמלק״? ידוע שמדובר בכמה וכמה עניינים; על כל פנים, הנקודות העיקריות שמדובר עליהן במדרשים, במאמרי חז״ל, ובפרט בתורת החסידות. עניינו של עמלק הוא ״אשר קרך בדרך״ — קרירות. על ״קרך בדרך״ מספר המדרש: כשבני ישראל יצאו ממצרים, כל העולם היה בפחד ובבהלה. כל העולם פחד מעם ישראל. ״תפול עליהם אימתה ופחד, בגדול זרועך״, כמו שנאמר בקריעת ים סוף. פחד עצום נפל על כולם. ואצל היהודים הייתה חמימות. היהודים עמדו באהבה עצומה, בדבקות עצומה בקדוש ברוך הוא. ״משכני אחריך נרוצה״, כמו שנאמר. לאחר יציאת מצרים, כשהיהודים עמדו בימי ספירת העומר, היו להם צימאון ודבקות עצומים, והם רצו בכל רגע ורגע: מתי כבר יהיה מתן תורה? ואז בא, כאן בדרך, כשהם עומדים בדרך ממצרים, ״קרך בדרך״. עמלק, הוא עמלק, רוצה לעשות
06:36 פרנסה אדער [לא ברור], מאכט ער איבער אז ס'זאל זיין א פחד הוי׳, יראת הוי׳, אמת'ע אידישע יראת שמים. און על דרך זה יעדער מידה דארף מען ארבעטן אויף דעם און מתקן זיין. דאס איז די רינגען פון עבודת המידות. אויף דעם זאגט מען אז ס'איז דא דער ענין פון עמלק. דער ענין פון עמלק, דאס איז ראשית גוים עמלק. פון די אלע מידות רעות איז עמלק דער ראשית גוים עמלק. וואס איז דאס דער ענין פון קליפת עמלק, ראשית גוים עמלק? ווייסט מען אז ס'רעדט זיך וועגן כמה וכמה ענינים, על כל פנים די נקודות עיקריות וואס ס'רעדט זיך אין מדרשים, במאמרי חז"ל, ובפרט אין תורת החסידות. ס'רעדט זיך אז דער ענין פון עמלק איז „אשר קרך בדרך“, קאלטקייט. דער ענין פון „קרך בדרך“, וואס עס דערציילט דער מדרש, אז עמלק איז געווען בשעה ווען זיי קומען צו גיין ארויס פון מצרים. די גאנצע וועלט איז געווען אין פחד און שרעק. די גאנצע וועלט האט מורא געהאט פונעם עם ישראל. „תפול עליהם אימתה ופחד, בגדול זרועך“, ווי ס'שטייט אין קריעת ים סוף. ס'איז געווען א מורא'דיגע פחד, געפאלן אויף אלעמען. און ס'איז געווען א חמימות ביי אידן. אידן זיינען געשטאנען מיט א מורא'דיגע ליבשאפט, א מורא'דיגע אהבה, א מורא'דיגע דביקות אין אויבערשטן. „משכני אחריך נרוצה“, ווי ס'שטייט. זיי האבן געהאט ביי יציאת מצרים, אידן האבן געשטאנען אין ספירת העומר, איז געווען א מורא'דיגע צמאון און דביקות, וואס אידן האבן געוואלט כל רגע ורגע: ווען וועט זיין מתן תורה? איז געקומען צו גיין דא בדרך, שטייענדיג אויפן וועג ארויסגיין פון מצרים, „קרך בדרך“. עמלק, הוא עמלק, וויל מאכן
08:25 קר. הוא רוצה לקרר... נו, איך עמלק מקרר? על כך אומרים: עמלק בגימטרייה ספק. מהי הקליפה של עמלק? עמלק אינו בא ברע גלוי. הוא אינו בא ואומר: עשה עבירה. זה עמלק. מה שעמלק עושה הוא להטיל ספק. עמלק בגימטרייה ספק. הוא מעורר ספק: מי אמר שכך צריך להיות? והאם זו בוודאי הדרך? אולי לא. אולי זה לא נכון. הוא מטיל ספק בעבודה, ומהספק נוצרת קרירות. עניינו של עמלק, אומר הרבי, [לא ברור]. מה זאת אומרת, מי הוא עמלק? עמלק היה נכדו של עשו. מי היה עשו? האם הכוונה שהוא הלך עם [לא ברור] ועם שטריימל? בימי עמלק היו איכרים ופועלים. אנשים מדמיינים שהוא הלך בבגד כזה, [לא ברור]. לא, אין מדובר באיכר, באדם שעובד בשדה, בפועל. הכוונה היא לעשו, לעמלק. ייתכן שעמלק הלך עם שטריימל, עם ז׳ופיצה כזאת. ייתכן שהלך בלבושים חסידיים. הוא בנו של יצחק, נכדו של אברהם. [לא ברור] עשו. מה העניין? מה פירוש הדבר? [לא ברור] שעמלק נמצא לפעמים דווקא אצל אנשים יראי אלוקים, דתיים, שומרי תורה ומצוות. יש אצלם כל הפרטים ביהדות, בתורה ובמצוות; הם שומרים תורה ומצוות, את כל התורה והמצוות, ויש להם את כל ההידורים. ואף על פי כן קיימת קליפת עמלק. קיימת קרירות. אסור לתת לקרירות להיכנס ל[לא ברור].
08:25 קאלט. ער וויל מאכן... נו, ווי אזוי מאכט עמלק קאלט? אויף דעם זאגט מען: עמלק בגימטריא ספק. עמלק, וואס איז די קליפה פון עמלק? עמלק קומט נישט צו גיין מיט הרע גלוי. עמלק קומט נישט צו גיין און זאגן: טו עבירה. דאס איז עמלק. עמלק, וואס ער מאכט, איז דער ספק. עמלק בגימטריא ספק. ער מאכט א ספק: ווער זאגט אז דאס דארף זיין? און זיכער איז דאס דער דרך? אפשר נישט. אפשר איז דאס נישט גערעכט. ער מאכט א ספק אין דער עבודה. און פון ספק ווערט קאלטקייט. דער ענין עמלק, זאגט דער רבי, [לא ברור]. וואס מיינט עס, ווער איז עמלק? עמלק איז געווען אן אייניקל פון עשו. ווער איז געווען עשו? מיינט מען, ער איז געגאנגען מיט א [לא ברור] און מיט א שטריימל? עמלק'ס צייטן, זיינען געווען איכרים און פועלים. מענטשן שטעלן זיך פאר, ער איז געגאנגען אין אזא בגד, [לא ברור]. ניין, דאס איז נישט קיין איכר, דאס איז נישט איינער וואס ארבעט אויפן פעלד, א פועל. מיינט עס עשו, עס איז עמלק. עס קען זיין אז עמלק איז געגאנגען מיט א שטריימל, מיט אזא זופיצע. עס קען זיין געגאנגען מיט לבושים, חסידישע לבושים. ער איז דער זון פון יצחק, אן אייניקל פון אברהם. [לא ברור] עשו. וואס איז דער ענין? וואס מיינט עס? [לא ברור] אז עס איז עמלק דווקא אמאל פאראן דווקא ביי מענטשן וואס זיינען יראי אלקים, פרומע, שומרי תורה ומצוות. זיי האבן אלע פרטים אין אידישקייט, אין תורה ומצוות, שומרים תורה ומצוות, אלע תורה ומצוות, און זיי האבן אלע הידורים. און פונדעסטוועגן איז פאראן די קליפת עמלק. פאראן קאלטקייט. קאלטקייט דארף מען נישט צולאזן זיך אין [לא ברור].
10:40 הכוח והחיות בעבודת השם. והספק: מי אמר שהעבודה הזאת היא עבודה? כך הוא שוחק אותה. זו קליפת עמלק: הוא בא אפילו לעבודת אלוקים ואומר: מי אמר שהעבודה הזאת היא עבודה? עמלק נמצא גם ב״מי אני ומה אני״, ואפילו בשאלה: מי אמר שהעבודה הזאת שווה משהו? הוא זורק פנימה ספק, הוא מביא קרירות. זה עניינו של עמלק; הוא קיים אצל כל יהודי, בכל המדרגות. כמו שנאמר בפסוק: ״מלחמה לה׳ בעמלק מדור דור״. החסידות מפרשת: מה פירוש ״מדור דור״? ״דור״ הוא מלשון שורה, דור דור. הגמרא אומרת ״דור דור״, שורה שורה. ״מדור דור״ פירושו משורה לשורה. בכל שורה, בכל מדרגה, מכל סוג, ישנו העמלק שלו. יש קרירות, יש ספק. ויש עניין עמוק עוד יותר, כפי שהרבי מבאר: עמלק הוא מלשון ״ומלק״. בפרשת ויקרא נאמר: ״ומלק את ראשו ממול ערפו״. התורה אומרת שכאשר מקריבים קורבן מן התורים או מבני היונה, ״ומלק את ראשו ממול ערפו״. ״ומלק״ הוא עניין של שחיטה: לחתוך אותו, לנתק אותו. ״ממול ערפו״ — בעורף, שם צריך לחתוך. וזה עניינו של ״ומלק״, שממנו באה הלשון עמלק. מה פירוש הדבר בעבודה הרוחנית? אדמו״ר הזקן מפרש עניין נפלא: ״ומלק״ — לנתק את הראש מן הגוף. הראש לומד, הוא יודע. הוא יודע מה כתוב בספרים הקדושים, יודע מה כתוב במאמרי חז״ל, יודע מה כתוב בתורה, יודע מה כתוב בספרי חסידות. מבחינת ידיעה,
10:40 כח אין די חיות אין עבודת השם. און דער ספק: ווער זאגט אז די עבודה איז עבודה? דאס רייבט ער אויס. אזוי איז קליפת עמלק: ער קומט צו גיין אפילו צו עבודת אלקים, און ער זאגט: ווער זאגט אז די עבודה איז עבודה? עמלק איז אין דעם „מי אני ומה אני“, אפילו: ווער זאגט אז די עבודה איז ווערט? ער ווארפט אריין א ספק, ער ברענגט א קאלטקייט. דאס איז דער ענין פון עמלק; דאס איז פאראן ביי יעדן איד אין אלע מדריגות. ווי עס שטייט אין פסוק: „מלחמה לה׳ בעמלק מדור דור“. טייטשט חסידות: וואס איז דער טייטש „מדור דור“? „דור“ איז מלשון שורה, דור דור. די גמרא זאגט „דור דור“, שורה שורה. „מדור דור“ מיינט פון שורה צו שורה. אין יעדער שורה, אין יעדער מדריגה, אין יעדער סארט, איז פאראן זיין עמלק. עס איז פאראן די קאלטקייט, עס איז פאראן דער ספק. און עס איז פאראן נאך טיפער, ווי דער רבי מבאר: עמלק איז מלשון „ומלק“. אין פרשת ויקרא: „ומלק את ראשו ממול ערפו“. די תורה זאגט, ווען מען איז מקריב א קרבן פון תורים אדער בני יונה, „ומלק את ראשו ממול ערפו“. „ומלק“ איז דער ענין פון שחיטה: שנייד אים אפ, רייס אים אפ. „ממול ערפו“ — ביים עורף, דארט דארף מען שניידן. און דאס איז דער ענין פון „ומלק“, דאס איז די מלשון עמלק. וואס מיינט דאס אין דער עבודה רוחנית? טייטשט דער אלטער רבי: א מורא׳דיגער ענין. „ומלק“ — אפשניידן דעם קאפ פון דעם גוף. דער קאפ לערנט, ער ווייסט, ער ווייסט וואס עס שטייט אין ספרים הקדושים, ער ווייסט וואס עס שטייט אין די מאמרי חז״ל, ער ווייסט וואס עס שטייט אין תורה, ער ווייסט וואס עס שטייט אין חסידישע ספרים. אין ידיעה איז
12:48 ברוך השם, הוא עשיר בידיעות. הוא יודע ומבין, מכיר את כל האמרות, את הפתגמים, את דברי התורה ואת העניינים. הוא יודע הכול. אבל הוא יצר חציצה, ״ומלק״ — ניתוק. זה עמלק. עמלק בא ומנתק את ראשו, תולש את הראש. ללמוד, להבין — אבל שהכול יישאר בראש. שלא ירד ללב, שלא ירד למידות שבלב, שלא יפעל במחשבה, דיבור ומעשה. וכשזה יורד ללב — הוא קר. כך, הוא יודע קצת. הוא לא מתכוון לזה, זה לא פועל. מה אתה רוצה? זה נס. זה נס. כן, מקררים. הוא לא שם. מה אתה רוצה? זה לא פועל. איפה החמימות? איפה ההתלהבות? מה קרה כאן? הוא עושה... אוי, זה עניינה של קליפת עמלק: ״ומלק את ראשו״. ״ממול ערפו״, אומר אדמו״ר הזקן. ״ערפו״ הוא העורף. כל עוד העבודה היא בעורף, בבחינת אחוריים. יש פנים ויש עורף. פנים הם פנימיות. כל עוד יהודי נמצא בפנימיות, כל עוד יש לו חיות, כוח, חיוניות, כל עוד עבודת השם שלו היא פנים בפנים, מתוך פנימיות, עמלק אינו יכול להיכנס. נאמר בפסוק שעמלק הגיע אל ה״נחשלים אחריך״. כל עוד עבודת השם של יהודי היא בבחינת אחוריים, עורף, והוא עומד בחיצוניות, באחוריים — עבודת השם שלו היא קצת... כן, הוא עוד לא השקיע בה את עצמו בפנימיות.
12:48 מען, ברוך השם, רייך אין ידיעה. ער ווייסט, ער פארשטייט, ער ווייסט אלע ווערטלעך, מיט די פתגמים, מיט די תורות, מיט די ענינים. ער ווייסט אלעס. אבער ער האט געמאכט א חציצה, א „ומלק“ — אפגעשניטן. דאס איז עמלק. עמלק קומט צו גיין און שניידט אפ דעם ראשו, רייסט אפ דעם קאפ. לערנען, פארשטיין, אבער עס זאל בלייבן אין קאפ. נישט אראפקומען אין הארץ, עס זאל נישט אראפקומען אין די מדות שבלב, עס זאל נישט פועל זיין מחשבה, דיבור ומעשה. עס קומט אראפ אין הארץ — קאלטבלוטיג. אזוי, א ביסל ווייסט ער. ער מיינט נישט, עס איז נישט פועל. וואס ווילסטו? עס איז א נס. עס איז א נס. יא, מען מאכט קאלט. ער איז נישט דאס. וואס ווילסטו? עס איז נישט פועל. וואו איז די ווארעמקייט? וואו איז די צוקאכטקייט? וואס איז דא געשען? ער מאכט... אוי, דאס איז דער ענין פון קליפת עמלק: „ומלק את ראשו“. „ממול ערפו“, זאגט דער אלטער רבי. „ערפו“, דאס איז דער עורף. ווי לאנג די עבודה איז אין עורף, בחינת אחוריים. עס איז דא פנים און עס איז דא עורף. פנים איז פנימיות. ווי לאנג א איד איז פנימיות, ווי לאנג א איד האט א חיות, א כח, א לעבעדיקייט, ווי לאנג די עבודת השם איז פנים בפנים מיט א פנימיות, קען עמלק נישט אריינקומען. עס שטייט אין פסוק: עמלק איז געקומען צו די „נחשלים אחריך“. ווי לאנג א איד, זיין עבודת השם איז בחינת אחוריים, עורף, ער שטייט אין חיצוניות, אין אחוריים, זיין עבודת השם איז א ביסל — יא, ער האט זיך נאך נישט אריינגעלייגט מיט א פנימיות.
14:29 שם יכול להיות עמלק. עמלק בא, קוטע, ואינו רוצה שהדבר יֵרד לעבודה בפועל. כל עוד יהודי נמצא ב[לא ברור], כל עוד יהודי הוא פנים בפנים, אין עמלק. אבל בפועל, ידע איניש בנפשיה, אנחנו יודעים שעוד לא הגענו לדרגה של פנים בפנים. וממילא בא עמלק, ואצל כל אחד הוא בא לפי ערכו. כן, מסופר שאדמו"ר הריי"צ דיבר פעם, עוד בהיותו ברוסיה. הוא היה בפטרבורג, בלנינגרד. אדמו"ר הריי"צ אמר פעם מאמר, ודיבר בו על שש מדרגות בעמלק. לאורך המאמר הוא פירש שש מדרגות בקליפת עמלק. הוא דיבר על מדרגות עדינות יותר ויותר. העמלק שיש אצל כל אחד, כפי שהוא נמצא אצל יהודי, אצל יהודי בעבודת השם, אצל לומד תורה. הוא פירש ופירש, עמוק יותר ויותר. ומסופר אצל חסידים שאחרי שבת, עם תחילת פורים, הגיע אחד מגדולי החסידים שהיו באותו זמן. הוא הגיע לאדמו"ר הריי"צ, להיות אצלו בפורים. מספרים שכאשר אותו חסיד נכנס ליחידות, אמר לו אדמו"ר הריי"צ: ״נו, אילו היית כאן בשבת, הייתי מדבר על מדרגה שביעית, מדרגה שביעית בעמלק״. כך אמר אדמו"ר הריי"צ. ייתכן שהחסיד ידע איך לקבל כעת את הדברים, ואדמו"ר הריי"צ ידע למי הוא...
14:29 דארט קען זיין דער עמלק. עמלק קומט, שניידט אפ, און ער וויל נישט אז ער זאל אראפברענגען די עבודה בפועל. ווי לאנג א איד איז אין [לא ברור], ווי לאנג א איד איז פנים בפנים, איז נישט דא קיין עמלק. אבער בפועל, ידע איניש בנפשיה, מיר ווייסן אז מיר האלטן נאך נישט ביי דעם פנים בפנים. און ממילא קומט צו גיין דער עמלק, און ביי יעדן איינעם קומט ער צו גיין לפי ערכו. יא, ווערט דערציילט אז דער פריערדיקער רבי האט אמאל גערעדט, נאך זייענדיק אין רוסלאנד. ער איז געווען אין פעטערבורג, אין לענינגראד. דער פריערדיקער רבי האט גערעדט אמאל א מאמר, און ער האט גערעדט זעקס מדריגות פון עמלק. אין מאמר האט ער אלץ געטייטשט: זעקס מדריגות אין קליפת עמלק. גערעדט נאך איידעלער, נאך איידעלער. דער עמלק ביי יעדן איינעם, ווי עס איז דא ביי א איד, ביי א איד אין עבודת השם, ביי א לומד תורה. ער האט געטייטשט און געטייטשט, טיפער און טיפער. און עס ווערט דערציילט ביי חסידים, אז נאך שבת, מיטן אנהויב פורים, איז געקומען צו גיין איינער פון די גרעסטע חסידים וואס זענען געווען אין יענער צייט. ער איז געקומען צום פריערדיקן רבי, אויף פורים ביים פריערדיקן רבי. דערציילט מען אז דער פריערדיקער רבי, ווען יענער חסיד איז געקומען אויף יחידות, האט דער פריערדיקער רבי אים געזאגט: „נו, ווען דו וואלסט געווען שבת, וואלט איך גערעדט א זיבעטע, א זיבעטע מדריגה אין עמלק.“ אזוי האט דער פריערדיקער רבי געזאגט. קען זיין, דער חסיד האט געוואוסט ווי ער האט יעצט אויפגענומען דעם ווארט, און דער פריערדיקער רבי האט געוואוסט וועמען ער...
15:57 אומר אותם. החסיד ידע איך לקבל זאת עכשיו. אבל הכוונה היא שיש עמלק אצל כל אחד לפי ערכו. וממילא צריך לדעת מהו עמלק, מהו ״ראשית גוים״, מהו מקור הקליפה, גסות הרוח והישות, שחסידות מדברת הרבה על מהותן. איך יוצאים מעמלק? בפרט שעל עמלק נאמר הלשון הזה, כפי שמובא בהרחבה בספרים, [לא ברור], העניין של ״יודע את רבונו ומכוין למרוד בו״. זה מביא אותנו לעמלק שלנו. ״יודע את רבונו ומכוין למרוד בו״. כלומר, בדרך כלל העצה לכל המידות הרעות היא שאדם צריך לדעת ולהבין במה מדובר: התבוננות, לימוד החסידות, להתחזק בהכרת גדלות הקדוש ברוך הוא. מעוררים אהבת השם ויראת השם, וזה מתקן את המידות. זה התיקון של כל המידות הרעות. אבל עמלק הרי ״יודע את רבונו״ — הוא יודע, ובכל זאת הוא ״מכוין למרוד בו״. מה פירוש הדבר אצלנו, אצל כל אחד מאיתנו? כפי שדיברנו קודם, הוא לומד פרק, והוא יודע ומבין. אבל עמלק קיבל על עצמו החלטה. עמלק פועל מתוך החלטה; [לא ברור] מה הביא להחלטה הזאת, מה יצר החלטה כזאת, שהיא כאילו אומרת: ״אני לומד שוב ושוב, ולא נגע ולא פגע. זה לא יפריע לי״.
15:57 צו וואס זאגן. דער חסיד האט געוואוסט ווי ער זאל יעצט אויסנעמען. אבער דאס הייסט, אז ס׳איז דאך דער עמלק ביי יעדן איינעם לפי ערכו. איז ממילא, מען דארף וויסן וואס איז דאס דער עמלק, וואס איז דער „ראשית גוים“, וואס איז דער מקור הקליפה, די גסות הרוח, די ישות, וואס חסידות רעדט אסאך וואס דאס איז. ווי אזוי קריכט מען ארויס פון עמלק? בפרט אז ביי עמלק שטייט דא דער לשון, עס שטייט ברייט אין ספרים, [לא ברור], דער ענין פון „יודע את רבונו ומכוין למרוד בו“. איז דאס ברענגט זיך אונזער עמלק. „יודע את רבונו ומכוין למרוד בו“. דאס איז, אין אנדערע ווערטער, כלל, די עצה אויף אלע מידות רעות איז דער ענין פון דעם: א מענטש דארף וויסן, נאר פארשטיין וואס איז דער ענין פון דעם, איז התבוננות, לימוד החסידות, זיך מתחזק זיין אין דעם גדלות הקדוש ברוך הוא. מען איז מעורר אהבת השם, יראת השם, איז דאס מתקן די מידות. דאס איז דער תיקון פון אלע מידות רעות. אבער עמלק איז דאך „יודע את רבונו“ — ער ווייסט, אבער ער איז „מכוין למרוד בו“. וואס איז דאס ביי אונז, ביי יעדן איינעם פון אונז? איז, ווי מען האט גערעדט פריער, ער לערנט א קאפיטל, און ער ווייסט, און ער פארשטייט. אבער עמלק האט געמאכט ביי זיך א החלטה. עמלק איז מיט א החלטה; [לא ברור] וואס האט געמאכט די החלטה, וואס האט געמאכט אז א החלטה, וואס דאס איז כאילו: „איך לערן אמאל נאך אמאל, ולא נגע ולא פגע. דאס וועט מיך נישט שטערן.“
17:29 הוא כנראה אומר לעצמו: ״אני לא מתפעל״. ייתכן שהוא רואה גילוי אלוקות, [לא ברור], הוא רואה חסד מהקדוש ברוך הוא, הוא רואה, ואף על פי כן הוא מחליט לעצמו: ״הכול טוב ויפה, אבל אני לא הולך להתפעל מזה. אני נשאר כפי שאני״. [לא ברור] את הקרירות הזאת, ״לא נתתי לזה לגעת בי״. והעניין הזה, ״יודע את רבונו ומכוין למרוד בו״ — איך אפשר לתקן אותו? במאור עינים הוא כותב בנוגע לקליפת עמלק שזה כל עניינו של עמלק. לכן היה צריך שמשה רבינו ייצא להילחם בעמלק. כי משה רבינו הוא [לא ברור], משה רבינו הוא רעיא מהימנא. זו כל מציאותו. לכן מוצאים שהתורה אומרת: ״בחר לנו אנשים״, אנשי משה. ״בחר לנו״ — הדבר כאן אינו ברור. משה רבינו קורא ליהושע בן נון, ומה הוא אומר ליהושע בן נון? ״בחר לנו״? ״בחר לך״! ובכן, ״לנו״ הוא עניינם של אנשי משה. האדם צריך להיות קשור למשה רבינו, כי משה רבינו הוא העניין הזה. לכן: ״והיה כאשר ירים משה ידו וגבר ישראל״. הגמרא אומרת: ״וכי ידיו של משה עושות מלחמה?״ הגמרא שואלת: הרי משה רבינו עמד במלחמת עמלק והחזיק את ידיו למעלה, ״ירים משה ידו״, ואז ״וגבר ישראל״. שואלת הגמרא ב־
17:29 ער האלט מסתמא ביי זיך: „איך ווער נישט נתפעל.“ קען זיין ער זעט א גילוי אלקות, [לא ברור], ער זעט א חסד פון אייבערשטן, ער זעט, און פונדעסטוועגן מאכט ער ביי זיך: „אלץ פיין און גוט, אבער איך גיי נישט נתפעל ווערן פון דעם. איך בלייב ביי מיר.“ [לא ברור] דעם קאלטקייט, „איך האב נישט געלאזט אז דאס זאל מיך דערנעמען.“ און דער ענין דא, „יודע את רבונו ומכוין למרוד בו“, איז ווי אזוי קען דאס מתקן זיין? וואס שטייט אין מאור עינים, שרייבט ער בנוגע קליפת עמלק, אז דאס איז דער גאנצער ענין פון עמלק. דערפאר איז משה רבינו געווען דארף אז ער זאל גיין מלחמה האלטן קעגן עמלק. ווייל משה רבינו איז [לא ברור], משה רבינו איז רעיא מהימנא. זיין גאנצע מציאות איז דאס. דערפאר געפינט מען, די תורה זאגט: „בחר לנו אנשים“, אנשי משה. „בחר לנו“ — דאס איז דא נישט קלאר. משה רבינו רופט יהושע בן נון, און וואס רעדט ער צו יהושע בן נון? „בחר לנו“? „בחר לך“! נו, „לנו“ איז דאס דער ענין פון אנשי משה. עס דארף זיין א מענטש פארבונדן מיט משה רבינו, ווייל משה רבינו איז דער ענין פון דעם. דערפאר: „והיה כאשר ירים משה ידו וגבר ישראל“. די גמרא זאגט: „וכי ידיו של משה עושות מלחמה?“ די גמרא פרעגט: יא, משה רבינו איז געשטאנען ביי מלחמת עמלק און האט געהאלטן, „ירים משה ידו“, די הענט האט ער געהאלטן ארויף, און דעמאלט „וגבר ישראל“. פרעגט די גמרא אין
19:09 ראש השנה, ורש״י מביא זאת: ״וכי ידיו של משה עושות מלחמה?״ האם הן מנצחות במלחמה? האם ידיו של משה רבינו יכולות לפעול משהו? מה יש בידיו של משה רבינו, שהן עושות את המלחמה? ״אלא בזמן שישראל מסתכלין כלפי מעלה ומשעבדין את לבם לאביהם שבשמים״ — היהודים שעבדו את לבם. שואל המאור עינים, ר׳ נחום מצ׳רנוביל: איך זה עונה על השאלה? מדוע נאמר ״ידו של משה״? הרי זו השאלה: ״וכי ירים משה את ידו״ — ״וכי ידיו של משה עושות מלחמה?״ ומה עונים? ״בשעה שישראל מסתכלין כלפי מעלה״. אבל כאן הרי נאמר ״ידו של משה״. הוא מפרש שהכוונה למשה שנמצא אצל כל יהודי. ״ידו של משה״, משה רבינו שהוא [לא ברור], הדבר הזה נמצא אצל כל יהודי: קשר למשה רבינו, לרעיא מהימנא, למשה שנמצא אצל כל יהודי. ואדמו"ר הזקן מדבר באחד ה[לא ברור], בפרשת זכור, ומבאר את כל העניין: כאשר יש אנשי משה, ומשה רבינו — כל מציאותו הייתה אמונה ודעת ו[לא ברור] דעת עליון, קשר לקדוש ברוך הוא. ומשה רבינו, הדבר הזה נמצא ממש [לא ברור] אצל כל יהודי. לכן ״בחר לנו אנשים״, אנשי משה. [לא ברור] זה עניינו של משה רבינו, זה עניין של ביטול. וכאשר [לא ברור] משה רבינו, אז אפשר לנצח את עמלק. מהי העבודה עצמה בפועל ממש? מהו הכוח המנצח, מהי העבודה עצמה? משה רבינו נותן לכל אדם, באמצעות ״זכור״, ״זכור״, [לא ברור].
19:09 ראש השנה, רש״י ברענגט דאס: „וכי ידיו של משה עושות מלחמה?“ זיי זענען מנצח די מלחמה? משה רבינוס הענט קענען עפעס אפטון? וואס איז דאס משה רבינוס הענט, וואס זיי מאכן די מלחמה? „אלא בזמן שישראל מסתכלין כלפי מעלה ומשעבדין את לבם לאביהם שבשמים“ — אידן האבן משעבד געווען את לבם. פרעגט דער מאור עינים, פרעגט ר׳ נחום טשערנאבילער: ווי ענטפערט דאס? פאר וואס איז „ידו של משה“? איז דאך דאס די קשיא: „וכי ירים משה את ידו“ — „וכי ידיו של משה עושות מלחמה?“ וואס ענטפערט מען? „בשעה שישראל מסתכלין כלפי מעלה“. אבער דא שטייט דאך „ידו של משה“. טייטשט ער, דאס רעדט אויף דעם משה וואס געפינט זיך ביי יעדן אידן. דער „ידו של משה“, משה רבינו וואס ער איז [לא ברור], ביי יעדן אידן איז דאס, איז א קשר צו משה רבינו, צו רעיא מהימנא, דער משה וואס איז דא ביי יעדן אידן. און דער אלטער רבי רעדט אין איינע פון די [לא ברור], אין פרשת זכור, טייטשט אויס דעם גאנצן ענין: אז בשעה עס זענען דא די אנשי משה, וואס משה רבינו, זיין גאנצע מציאות איז געווען אמונה ודעת און [לא ברור] דעת עליון, א קשר צום אייבערשטן. און משה רבינו, דאס איז ממש [לא ברור] ביי יעדן אידן. דערפאר „בחר לנו אנשים“, אנשי משה. [לא ברור] דאס איז דער ענין פון משה רבינו, דאס איז א ענין פון ביטול. און בשעה [לא ברור] משה רבינו, דעמאלט קען מען מנצח זיין עמלק. וואס איז די עבודה עצמה בפועל ממש? וואס איז דער כח המנצח, וואס איז די עבודה עצמה? משה רבינו גיט יעדן אדם דורך „זכור“, „זכור“, [לא ברור].
20:55 [לא ברור]. כי הנה, זה הסוד של פרשת זכור. פרשת זכור פירושה שכאשר כתוב ״זכור את אשר עשה לך עמלק״, ה״זכור״ הוא העצה להיפטר מעמלק. עניין הזכירה, לזכור, הוא עניינה של פרשת זכור. מה פירוש ״זכור״? יש בזה כמה וכמה פירושים. הרבי הביא פעם, בשבת פרשת זכור, עניין נפלא על פרשת זכור. [לא ברור]. נדבר כאן על מה שהרבי אמר. וזה דבר שכל אדם פשוט יודע. זה הסוד של פרשת זכור, זו הפנימיות של המילים. העניין של ״זכור״ הוא שכאשר יש לנו את ה״זכור״, זה עצמו הכוח והעצה כיצד לצאת מעמלק. מה פירוש ״זכור״? הרבי אומר כך: כתוב בספרים, ״הכר נא את בוראך״. מה הדבר הראשון שאדם צריך? העניין הראשון אצל אדם הוא עצם המציאות שלו: אני כאן. וכשאדם מכיר במציאות שלו, המחשבה הראשונה שצריכה לעלות בו היא: אני כאן — למה אני כאן? אני כאן כי מי ברא אותי? הרי לא נוצרתי מעצמי. אז אני כאן כי מי ברא אותי? מי עשה אותי? אומר הרמב״ם: ״מאמיתת המצאו נמצאו כל הנמצאים״. כל דבר בעולם קיים מאמיתת המצאו. הקב״ה ברא אותי. הקב״ה, בורא עולם, בורא שמים וארץ, ברא אותי. אז ״זכור״, קודם כול: לזכור את עצמי — אני כאן.
20:55 [לא ברור]. כי הנה, עס דער סוד פון פרשת זכור. פרשת זכור, דאס הייסט, אז בשעת עס שטייט ״זכור את אשר עשה לך עמלק״, איז זכור די עצה פטור צו ווערן פון עמלק. דער ענין פון זכירה, געדענקען, דאס איז דער ענין פון זכור. וואס איז דער פשט זכור? ס׳זענען דא כמה וכמה פירושים אין דעם. דער רבי האט אמאל שבת פרשת זכור געברענגט א מורא׳דיגן ענין איבער פרשת זכור. [לא ברור]. רעדן מיר דא וואס דער רבי האט געזאגט. און דאס איז א זאך וואס יעדער איש פשוט ווייסט. דאס איז דער סוד פון פרשת זכור. דאס איז דער פנימיות פון די ווערטער. עס שטייט ווייטער, דער ענין פון זכור: בשעת מיר האבן דעם זכור, דאס אליין איז דער כח און די עצה ווי ארויסצוקומען פון עמלק. וואס הייסט זכור? דער רבי זאגט אזוי: עס שטייט אין ספרים, ״הכר נא את בוראך״. וואס איז די ערשטע זאך וואס א מענטש דארף? דער ערשטער ענין ביי א מענטש איז זיין מציאות: איך בין דא. און בשעת א מענטש דערקענט זיין מציאות, איז די ערשטע מחשבה וואס דארף זיין ביי אים: אז איך בין דא, פארוואס בין איך דא? איך בין דא ווייל ווער האט מיך באשאפן? איך בין דאך נישט געווארן פון זיך אליין. איז איך בין דא ווייל ווער האט מיך באשאפן? ווער האט מיך געמאכט? זאגט דער רמב״ם: ״מאמיתת המצאו נמצאו כל הנמצאים״. יעדע זאך אין דער וועלט געפינט זיך פון אמיתת המצאו. דער אייבערשטער האט מיך באשאפן. דער אייבערשטער, בורא עולם, שמים וארץ, דער אייבערשטער האט מיך באשאפן. איז זכור ערשטנס: געדענקען זיך אליין, איך בין דא.
23:15 זהו ״מודה אני לפניך״. זה אני, ואני נבראתי — ״מאמיתת המצאו נמצאו כל הנמצאים״. ולמה נבראתי? הקב״ה ברא אותי. הוא ברא אותי לכבודו. אפילו אדם רגיל מבין דבר כזה. כשמתבוננים בזה, מדוע נקבע בתורה עניין כזה, ״זכור״? מה המטרה? המטרה היא כמו שאומרת הגמרא: ״אני נבראתי לשמש את קוני״. נבראתי כדי לעבוד את הקב״ה. וה״זכור״ הוא הרפואה והעצה הגדולות והחזקות ביותר להיפטר מקליפת עמלק. כשיהודי קם ומתחיל את יומו, הוא מתחיל ב״זכור״ הזה. זה צריך להיות ה״זכור״. צריך לזכור, צריך להיזכר, צריך לעורר את כוח הזיכרון. וכשמעוררים את כוח הזיכרון ומתבוננים, על מה צריך לחשוב? זהו ה״זכור״: להיזכר ולזכור ולא לשכוח. להיזכר ולזכור שאני יהודי ושאני שייך לקב״ה, וש״מאמיתת המצאו נמצאו כל הנמצאים״. וממילא, ״אני נבראתי לשמש את קוני״. כשיש ״זכור״, זה נותן ליהודי את הכוח ואת התוקף הגדולים ביותר להתגבר על קליפת עמלק. בזה עצמו, כשיהודי מדבר על העניין, הוא יודע שיש לו הכוח להתגבר על עמלק. למה הקב״ה אִפשר את קיומה של קליפת עמלק? כשיהודי מתבונן בכך שקיימת קליפה כזאת, שקיים דבר כזה שנקרא עמלק — הקב״ה ברא גם את זה. ״מאמיתת המצאו נמצאו
23:15 דאס איז דער ״מודה אני לפניך״. דאס בין איך, און איך בין באשאפן געווארן — ״מאמיתת המצאו נמצאו כל הנמצאים״. און פארוואס האט מען מיך באשאפן? דער אייבערשטער האט מיך באשאפן. ער האט מיך באשאפן לכבודו. אפילו א נארמאלער מענטש פארשטייט אזא זאך. מען לייגט זיך אריין אין דעם, איז פארוואס האט מען געמאכט אזא ענין אין תורה, ״זכור״? וואס איז דער מטרה? דער מטרה איז ווי די גמרא זאגט: ״אני נבראתי לשמש את קוני״. איך בין באשאפן געווארן צו דינען דעם אייבערשטן. איז דער זכור, דאס איז די גרעסטע און שטארקסטע רפואה און עצה פטור צו ווערן פון קליפת עמלק. בשעת א איד שטעלט זיך אוועק דעם טאג, הייבט ער אן מיט דעם זכור. דאס דארף זיין זכור. מען דארף געדענקען, מען דארף זיך דערמאנען, מען דארף זיך מעורר זיין דעם כח הזכרון. בשעת מען איז מעורר דעם כח הזכרון און מען טראכט אריין, וואס דארף מען טראכטן? דאס איז דער זכור: זיך דערמאנען און געדענקען און נישט פארגעסן. זיך דערמאנען און געדענקען אז איך בין א איד און אז איך באלאנג צום אייבערשטן, און ״מאמיתת המצאו נמצאו כל הנמצאים״. און דעמאלט איז דאך ״אני נבראתי לשמש את קוני״. ווען עס איז דא דער זכור, גיט דאס דעם אידן די גרעסטע שטארקייט, דעם גרעסטן תוקף, אז ער זאל קענען זיך מתגבר זיין אויף קליפת עמלק. מיט דעם אליין, ווען א איד רעדט איבער דעם ענין, ווייסט ער אז ער האט דעם כח איבערצוקומען עמלק. פארוואס האט דער אייבערשטער צוגעלאזט קליפת עמלק? ווען א איד טראכט זיך אריין אז דאס וואס ס׳איז פאראן אזא מין קליפה, דאס וואס ס׳איז פאראן אזא מין זאך פון עמלק, דאס האט דער אייבערשטער באשאפן. ״מאמיתת המצאו נמצאו
25:05 כל הנמצאים״ — הרי גם העניין הזה נברא על ידי הקב״ה. נו, למה הקב״ה אִפשר שיהיו עמלק, והקרירות, והקור, והספק? כדי שיתעורר אצלי קשר עמוק יותר, שאתגבר על כל העניין הזה, שיהיה ה״זכור״. וכשיש ״זכור״, ועל ידו נזכרים וחיים את הדבר בחיות, אז אין עוד עמלק. ואז מתקיים ״מחה אמחה״, ״תמחה״ — מחיית עמלק בתכלית השלמות. וזו ההוראה שאנחנו לומדים מפרשת זכור. ובימים הסמוכים לחג הפורים — הרי כל העניין של פורים, ולכן קוראים את פרשת זכור לפני פורים, קשור בהמן, שהיה מזרע עמלק. כל העניין שאנחנו לומדים מהפרשה, העניין של פורים, הוא מה שהתורה מספרת לנו: שיש המן האגגי, ויש מחשבת המן האגגי, שהיא מחשבת עמלק שעדיין נשארה, ושנמצאת אצל כל אחד. ״הקורא את המגילה למפרע לא יצא״. הבעל שם טוב אומר שמי שקורא את המגילה כמעשה ישן, ״למפרע״ — הבעל שם טוב מפרש שהוא קורא אותה כדבר שקרה בעבר, כהיסטוריה יפה, כסיפור יפה. מספרים שכאשר אדמו״ר האמצעי היה ילד, הוא שמע את המגילה —
25:05 כל הנמצאים״, איז דאך אויך דער ענין באשאפן געווארן פונעם אייבערשטן. נו, פארוואס האט דער אייבערשטער צוגעלאזט אז ס׳זאל זיין עמלק, און דעם קרירות, און דעם קאלטקייט, און דעם ספק? כדי אז ביי מיר זאל נתעורר ווערן א טיפערער קשר, איך זאל זיך מתגבר זיין אויף דעם גאנצן ענין, ס׳זאל זיין דער זכור. און בשעת עס איז דא דער זכור, מיט דעם דערמאנט מען זיך און מען לעבט איבער מיט א חיות, מיט א לעבעדיקייט, איז דעמאלט אויס עמלק. און דעמאלט ווערט דער ״מחה אמחה״, דער ״תמחה״, ווערט דער מחיית עמלק בתכלית השלמות. און דאס איז דער הוראה וואס מיר לערנען פון פרשת זכור. און די ימים הסמוכים צו חג הפורים, וואס דער גאנצער ענין פון פורים — דערפאר לייענט מען דאך פרשת זכור פאר פורים — ווייל דער ענין פון פורים איז דאך המן, אז ער איז געווען מזרע עמלק. דער גאנצער ענין וואס מיר לערנען פון דער פרשה, דער ענין פון פורים, איז וואס די תורה דערציילט אונז: אז ס׳איז דא דער המן האגגי, און ס׳איז דא דער מחשבת המן האגגי, וואס דאס איז די מחשבה פון עמלק וואס איז נאך געבליבן, וואס איז דא ביי יעדן איינעם. ״הקורא את המגילה למפרע לא יצא״. דער בעל שם טוב זאגט אז איינער לייענט די מגילה ווי אן אלטע מעשה, למפרע — למפרע טייטשט דער בעל שם טוב, אז ער לייענט די מגילה ווי עפעס וואס איז געשען למפרע, א שיינע היסטאריע, א שיינע סיפור. מען דערציילט, ווען דער מיטעלער רבי איז געווען א קינד, האט ער געהערט די מגילה פון
26:34 יום אחד, כשאדמו״ר הזקן לא היה בליאזנא בפורים, ואדמו״ר האמצעי קרא את המגילה והיה בעל הקורא, [לא ברור] שמע את המגילה. הוא אמר לאדמו״ר האמצעי: ״סיפור יפה, היסטוריה יפה״. שאל אותו אדמו״ר האמצעי: ״מה, זו הפעם הראשונה שאתה שומע את המגילה? הרי אתה שומע אותה כבר שנים״. אמר לו: ״כשהאבא קורא את המגילה, לא שומעים סיפור. שומעים משהו אחר. לא שומעים סיפור, שומעים דבר חי״. [לא ברור] מרדכי ואסתר [לא ברור] נשמות. לכל יהודי יש חלק במגילה. היא באמת מעשה חי ששייך לכל אחד. המן הוא עמלק שבנפש; המן הוא זה שנמצא אצל כל יהודי. ויש את המן־עמלק, את המן. וממילא, זה העניין שאנחנו לוקחים עכשיו מהסדרה של היום, מהפרשה של היום, פרשת זכור: שנתקשר למשה רבינו, שנהיה ״אנשי משה״. כשיהודי הולך בכוחו של משה רבינו — ״בחר לנו אנשים״, אנשי משה — משה רבינו מעניק לנו את הדעת, מעניק לנו את הביטול, וגורם לנו לזכור ולחיות את ה״זכור״. שאני יהודי, ושזוכרים ש[לא ברור] נמצאו כל הנמצאים, וזוכרים ש״אני נבראתי אלא לשמש את קוני״. חיים את הדבר מתוך זיכרון — זה נותן
26:34 איין טאג, ווען דער אלטער רבי איז נישט געווען אין ליוזנא פורים, און דער מיטעלער רבי האט געלייענט די מגילה און געווען דער בעל קורא, האט [לא ברור] געהערט די מגילה. זאגט ער צום מיטעלער רבי: „א שיינע מעשה, א שיינע היסטאריע.“ פרעגט ער ביי אים: „וואס, איז דאס דאס ערשטע מאל דו הערסט די מגילה? עס זענען שוין יארן וואס דו הערסט די מגילה.“ זאגט ער: „ווען דער טאטע לייענט די מגילה, הערט זיך נישט קיין מעשה. עס הערט זיך אן אנדערע מעשה. עס הערט זיך נישט קיין מעשה, עס הערט זיך א לעבעדיגע זאך.“ [לא ברור] מרדכי און אסתר [לא ברור] נשמות. יעדער איד האט א חלק פון דער מגילה. זי איז באמת א לעבעדיגע מעשה וואס באלאנגט צו יעדן איינעם. המן, דאס איז דער עמלק שבנפש; דער המן איז אבער דער וואס איז ביי יעדן אידן. און ס׳איז דא דעם המן־עמלק, דעם המן. איז ממילא, דאס איז דער ענין יעצט וואס מיר נעמען פון דער היינטיגער סדרה, פון דער היינטיגער פרשה, פרשת זכור: אז מיר זאלן זיך פארבינדן מיט משה רבינו, „אנשי משה“. אז א איד גייט בכוחו של משה רבינו — „בחר לנו אנשים“, אנשי משה — וואס משה רבינו גיט אונז אריין דעם דעת, גיט אונז אריין דעם ביטול, און מאכט אונז אז מיר זאלן געדענקען, און מען לעבט איבער דעם „זכור“. אז איך בין א איד, און מען געדענקט אז [לא ברור] נמצא כל הנמצאים, און מען געדענקט אז „אני נבראתי אלא לשמש את קוני“. מען לעבט איבער מיט א זכרון — דאס גיט
28:04 לנו את הכוח לקיים את ״מחה אמחה״, ״תמחה את זכר עמלק״, לבטל את עמלק לגמרי. והגמרא אומרת: ״שלש מצוות נצטוו ישראל: למנות עליהם מלך, להכרית זרעו של עמלק, ולבנות בית הבחירה״. כפי שמבואר בחסידות, ״למנות עליהם מלך״ זו העבודה של קבלת עול מלכות שמים. זו העבודה הראשונה, ״ראשית העבודה ועיקרה ושרשה״, כפי שאומר אדמו״ר הזקן בתניא. הדבר הראשון צריך להיות ״למנות עליהם מלך״, ולכן קבלת עול מלכות שמים, יראת שמים. ואחר כך צריך להיות ״להכרית זרעו של עמלק״, להפוך [לא ברור] את ״ראשית גוים עמלק״, למחוק את כל העמלק אשר בקרבך. ואחר כך ״לבנות בית הבחירה״ — בונים את בית המקדש. ואכן, שנזכה לבנות את בית המקדש השלישי במהרה בימינו. שתהיה השמחה האמיתית בבניין הבית השלישי, ואז תהיה השמחה האמיתית של ״ליהודים היתה אורה ושמחה וששון ויקר״ — כן תהיה לנו.
28:04 אונז דעם כח אז מיר קענען מקיים זיין „מחה אמחה“, „תמחה את זכר עמלק“, מבטל זיין דעם גאנצן עמלק. און די גמרא זאגט: „שלש מצוות נצטוו ישראל: למנות עליהם מלך, להכרית זרעו של עמלק, ולבנות בית הבחירה.“ ווי חסידות טייטשט, דאס „למנות עליהם מלך“, דאס איז די עבודה פון קבלת עול מלכות שמים. דאס איז די ערשטע עבודה, „ראשית העבודה ועיקרה ושרשה“, ווי דער אלטער רבי זאגט אין תניא. די ערשטע זאך דארף זיין „למנות עליהם מלך“, דערפאר קבלת עול מלכות שמים, יראת שמים. און דערנאך דארף זיין די „להכרית זרעו של עמלק“, איבערמאכן [לא ברור], דעם „ראשית גוים עמלק“, אויסמעקן דעם גאנצן עמלק אשר בקרבך. און דערנאך „לבנות בית הבחירה“, בויט מען דעם בית המקדש. און מיר זאלן טאקע זוכה זיין צו בויען דעם בית המקדש השלישי במהרה בימינו. עס זאל טאקע זיין די אמת׳ע שמחה אין דעם בנין בית השלישי, און דעמאלט וועט זיין די אמת׳ע שמחה פון „ליהודים היתה אורה ושמחה וששון ויקר“ — כן תהיה לנו.