לעבן חסידות · פרק 247 · 2026-09-29 · 22:13
שמחת תורה תשפ"ז - הונדערט יאר פון שמחת תורה תרפ"ז
תיאור הפרק
מאמר ד״ה ביום השמיני עצרת ושיחות שמחת תורה תרפ״ז
השמע המקורי · הערך על הרב אשר פרקש בחב"דפדיה
תמלול אוטומטי מהשמע, ותרגום מכונה לעברית. קישורים לחב"דפדיה נוספו אוטומטית.
00:01 זה היה בחג של שנת תרפ״ז, לפני מאה שנה. באותה תקופה היו זמנים קשים; אז עצרו את אדמו״ר הריי״צ. היה קשה מאוד כאשר לקחו את אדמו״ר הריי״צ למאסר, סכנת נפשות ממש. אחר כך אירע הנס הגדול של י״ב וי״ג תמוז, כאשר יצא מן המאסר ומן הגלות. מכך נעשה יום טוב גדול לישראל, הקשור בי״ב תמוז. ידוע אצל חסידים, והבאתי זאת בפרטיות מתוך שיחותיו של אדמו״ר הריי״צ, שבהן הוא מספר שכבר בחודש תשרי תרפ״ז, כך נראה, ראה ברוח קודשו את מה שעתיד לקרות. כפי שמובא בשיחות, אדמו״ר הריי״צ אמר אז שכאשר הגיע תשרי תרפ״ז, הוא חש פחד. הוא הרגיש דאגה לחסידים, כפי שמובא שם בלשונו. ובאותו תשרי פרסם אדמו״ר הריי״צ את התקנה הידועה של אמירת תהילים בכל יום, לפי חלוקת התהילים לימי החודש. זהו סדר אמירת התהילים שנוהגים בו היום אחרי התפילה: בכל יום אומרים כמה פרקים, כך שבמשך החודש מסיימים את כל ספר התהילים. התקנה לומר תהילים בכל יום אחרי התפילה נעשתה אז מנהג קבוע בחב״ד, בהנהגתו של אדמו״ר הריי״צ. ובהתוועדות של שמחת תורה הוא דיבר על כך.
00:01 עס איז געווען דער יום טוב תרפ״ז, הונדערט יאר צוריק. און דאמאלט איז געווען א שווערע צייט; דאמאלט האט מען ארעסטירט דעם רבי ריי״צ. עס איז געווען זייער שווער, ווען מ׳האט גענומען דעם פריערדיקן רבי׳ן אין תפיסה, סכנת נפשות ממש. און שפעטער איז געווען דער גרויסער נס, י״ב און י״ג תמוז, ווען ער איז ארויסגעקומען פון תפיסה און פון גלות. און פון דעם איז געווארן דער גרויסער יום טוב פון ישראל, וואס איז פארבונדן מיט י״ב תמוז. ידוע ביי חסידים, איך האב עס געברענגט בפרטיות אין די שיחות פון דעם רבי ריי״צ, וואו ער דערציילט אז שוין אין חודש תשרי תרפ״ז, ווייזט אויס, האט דער פריערדיקער רבי דאמאלט געזען ברוח קדשו דאס וואס גייט פארקומען. און ווי ער ברענגט זיך אין די שיחות די סיפורים, וואס דער פריערדיקער רבי האט דאמאלט געזאגט, אז ער האט באמערקט, ווען ס׳איז געקומען תשרי תרפ״ז, איז ער געווען מיט פחד. ער האט געפילט, ער האט געדאגה׳ט וואס וועט זיין מיט חסידים, ווי ס׳ברענגט זיך די לשונות. און יענעם תשרי האט דער רבי ריי״צ דאמאלט ארויסגעברענגט די תקנה. און טאקע געווען די באוואוסטע תקנה פון אמירת תהילים בכל יום, די תהילים וואס איז צוטיילט לימי החודש. און דאס איז דער אופן אמירת תהילים וואס מען זאגט היינט נאך דעם דאווענען, אז יעדן טאג זאגט מען עטלעכע קאפיטלעך, אויף אן אופן כזה אז במשך דעם חודש ענדיגט מען דעם גאנצן תהילים. איז די תקנה פון אמירת תהילים בכל יום נאך דעם דאווענען, איז דאמאלט דאס געווארן א דבר קבוע אין מנהג חב״ד, וואס דער רבי ריי״צ האט דאס דאמאלט אנגעפירט. און אין פארברענגען פון שמחת תורה האט ער וועגן דעם באריכטעט.
01:59 הוא הורה לחסידים לפרסם זאת בכל העולם כולו, בכל החוגים, ולא רק בחב״ד: אצל ספרדים ואשכנזים, אצל חסידים ושאינם חסידים, אצל כולם, בכל העולם כולו, בכל מקום שאפשר להנהיג בו אמירת תהילים אחרי התפילה. והוא מדגיש שאין זו אמירת התהילים שלפני התפילה, אלא אמירת התהילים שאחרי התפילה. באותה התוועדות של שמחת תורה תרפ״ז דיבר אדמו״ר הריי״צ על עניין ההקפות ועל המעלה הגדולה של ההקפות ושמחתן. בכלל, הדבר מבואר בכמה ביאורים, במאמרים ובשיחות. הוא דיבר על כך שכדי להמשיך את ההשפעות על ידי ההקפות — זו המשכה הנמשכת מעתיק, מפנימיות עתיק, כפי שכתוב בחסידות. ההשפעה נמשכת ממקום עליון ביותר, למעלה לגמרי מסדר השתלשלות, והיא באה בדרך מתנה. אבל חז״ל אומרים שגם למתנה צריך להיות נחת רוח: ״אי לאו דעביד ליה נייחא לנפשיה, לא הוה יהיב ליה מתנתא״. אילולא הייתה נחת רוח, לא הייתה ניתנת המתנה. כלומר, דברים הבאים בדרך מתנה אי אפשר לתבוע, אי אפשר לבקש. ולכן צריך שהאדם יגרום מעט נחת רוח. ועל כך הוא דיבר אז, על השמחה של—
01:59 ביי חסידים האבן זיי עס לאזן מפרסם זיין בכל העולם כולו, אין אלע קרייזן, און נישט נאר ביי חב״ד. דאס איז ביי ספרדים, אשכנזים, און ביי חסידים און ביי נישט־חסידים, ביי אלע, בכל העולם כולו, וואו מען קען דא איינפירן דעם מנהג פון אמירת תהילים נאך דעם דאווענען. און ער איז מדגיש אז דאס איז נישט די אמירת תהילים פון פארן דאווענען, נאר דאס איז די אמירת תהילים פון נאך דעם דאווענען. אין יענעם פארברענגען פון שמחת תורה תרפ״ז האט דער רבי ריי״צ דאמאלט ארומגערעדט וועגן דעם ענין פון הקפות. און ער האט דאמאלט גערעדט וועגן דעם גרויסן עילוי פון הקפות, שמחת הקפות. און בכלל איז דאס מבואר אין כמה ביאורים, אין מאמרים און שיחות. און ער האט דא גערעדט אז כדי צוציען די השפעות דורך די הקפות, איז דאס א המשכה וואס נעמט זיך פון עתיק, פון פנימיות דעתיק, ווי ס׳שטייט אין חסידות. אז דאס נעמט זיך פון דעם מקום העליון ביותר, א השפעה וואס קומט אין גאנצן העכער פון סדר השתלשלות, וואס עתיק גייט בדרך מתנה. די השפעה וואס קומט פון דארטן, די השפעה וואס קומט בדרך מתנה. אבער חז״ל זאגן אז אויך ביי א מתנה דארף זיין א נחת רוח: ״אי לאו דעביד ליה נייחא לנפשיה, לא הוה יהיב ליה מתנתא״. אויב ס׳איז נישט געווען קיין ענין פון נחת רוח, וואלט נישט פארגעקומען די מתנה. דאס הייסט, זאכן וואס קומען בדרך מתנה קען מען נישט מאנען, קען מען נישט בעטן. און דערפאר דארף זיין אז א מענטש זאל האבן א ביסל נחת רוח בנפשו. און דאס איז דער ענין פון וואס ער האט דאמאלט גערעדט, שמחה פון—
03:43 שמחת תורה. כאשר יהודי שמח ורוקד בריקודים של שמחת תורה, השמחה הזאת היא הכלי לכך שיתנו לו מלמעלה את ההשפעות של שמחת תורה, את הברכות העליונות ביותר. אז סיפר אדמו״ר הריי״צ סיפור. הוא אמר שלא יאמר אצל איזה רבי אירע הדבר, אלא רק יספר את הסיפור כפי שאירע. היה חסיד שחלם חלום קשה, רחמנא ליצלן: הוא חלם שהוא עומד לאבד ילד, שרחמנא ליצלן, במשך השנה יקרה לאחד מילדיו דבר שהוא היפך הברכה והיפך החיים. החסיד היה שבור מאוד. הוא בא אל אותו רבי וסיפר לו על כך. הרבי נאנח אנחה עמוקה ולא השיב דבר. החסיד, כמובן, היה שבור מאוד, ולא קיבל מהרבי תשובה. כך חלפו הימים והגיע שמחת תורה. לאחר חג שמחת תורה נכנס החסיד אל הרבי שלו ליחידות. הוא ביקש שוב ברכה בעניין הזה, והפעם בירך אותו הרבי במאור פנים ואמר לו שהכול יהיה בסדר. אמר החסיד: ״רבי, אני רוצה הבטחה״.
03:43 שמחת תורה. אז דורך דעם וואס א איד איז זיך משמח און ער טאנצט אין די ריקודים פון שמחת תורה, און דאס איז דער כלי אז מלמעלה זאל מען אים געבן די השפעות פון שמחת תורה, די השפעה וואס קומט, די ברכות עליונות וואס קומען מלמעלה, די גרעסטע ברכות. און דאמאלט האט דער רבי ריי״צ דערציילט א סיפור, און געזאגט אז ער וועט נישט זאגן ביי וועלכן רבי׳ן דאס האט פאסירט, אבער נאר דערציילן דעם סיפור ווי עס האט פאסירט. אז ס׳איז געווען א חסיד, און דער חסיד האט געחלומט א שווערע חלום, רחמנא ליצלן, האט געחלומט אז ער גייט פארלירן א קינד, אז רחמנא ליצלן, במשך דעם יאר גייט ביי אים זיין אן ענין פון היפך הברכה, היפך החיים, ביי איינעם פון זיינע קינדער. דער חסיד איז געווען זייער צובראכן, און ער איז געקומען צו דעם רבי׳ן, אדער צו וועלכן רבי׳ן דאס איז געווען, און האט אים דערציילט דעם ענין. און דער רבי האט געקרעכצט, געטאן א טיפן קרעכץ, און האט גארנישט געענטפערט אויף דעם. ווייסט דאך, דער חסיד איז געווען זייער צובראכן, און ער האט נישט באקומען פונעם רבי׳ן קיין ענטפער. אזוי זענען אריבער די טעג, ס׳איז געקומען שמחת תורה. און שפעטער, נאך יום טוב שמחת תורה, איז דער חסיד נאך יום טוב אריינגעגאנגען צו זיין רבי׳ן אויף יחידות. און דער חסיד האט נאכאמאל געבעטן א ברכה אויף דעם ענין, און דער רבי האט אים יעצט געגעבן א ברכה במאור פנים, און האט אים געזאגט אז ס׳וועט זיין בסדר. האט דער חסיד געזאגט: ״רבי, איך וויל א הבטחה.״
05:23 והרבי נתן לו גם הבטחה. כשהחסיד היה מרוצה ושמח, ויצא רגוע מן היחידות, שאל אותו הרבי: ״אמור לי, מה קרה בשמחת תורה?״ החסיד נזכר במה שקרה בשמחת תורה: הוא ישב במקום מסוים והיה שקוע מאוד במצבו, במחשבה על כך שהרבי לא נתן לו ברכה, וחלילה מה עלול לקרות. הוא היה שבור מאוד. פתאום תפס את עצמו ואמר: ״היום הרי שמחת תורה״. הוא הלך, רחץ את פניו ויצא לרקוד בשמחה. ואדמו״ר הרש״ב אמר שזה שבר את הגזירה. השמחה שלו, והריקוד שרקד בכל כוחו מתוך שמחה, הם שחוללו את שינוי המצב; הם הפכו את הגזירה כולה מקצה לקצה. וזה כוחה של שמחת שמחת תורה. ובהמשך לכך, באותה התוועדות, אמר אחד החסידים לאדמו״ר הריי״צ שר׳ אלתר — היה חסיד בשם ר׳ אלתר סימחאוויטש, [?] — שלח אותו לבקש מאדמו״ר הריי״צ שבשמחת תורה יזכיר אותו אצל הרבי. ואדמו״ר הריי״צ השיב: ״אלה שקשורים אליי,
05:23 האט אים דער רבי געגעבן אויך א הבטחה. און אז דער חסיד איז געווען זייער צופרידן און פריילעך, און געהאלטן בארואיגט פון יחידות, פרעגט דער רבי דעם חסיד: „זאג מיר, וואס האט פאסירט שמחת תורה?“ דער חסיד האט זיך דערמאנט, אז שמחת תורה, וואס האט פאסירט? אז ער איז געשטאנען, ער האט געזעסן אין א פלאץ, און ער האט געווען שטארק אויף זיין מעמד ומצב, און אויף די ענינים וואס, יא, אז דער רבי האט נישט געגעבן קיין ברכה, און חלילה, ער איז געווען זייער צובראכן. און אינמיטן האט ער זיך געגעבן א דערמאן און געזאגט: „היינט איז דאך שמחת תורה.“ און ממילא איז ער געגאנגען, זיך אפגעוואשן דעם פנים, און ער איז געגאנגען טאנצן בשמחה. און דער רבי רש״ב האט געזאגט, אז דאס האט צובראכן די גזירה. און די שמחה וואס ער איז געווען און געטאנצט בכל כח מיט די שמחה, אז דאס האט געמאכט דעם שינוי המצב; דאס האט איבערגעקערט די גאנצע גזירה פון א קצה לקצה. און דאס איז דער כח פון שמחה פון שמחת תורה. ובהמשך לזה, דעם ענין פון פארברענגען, איז געווען איינער פון די חסידים וואס ער האט געזאגט דעם רבי׳ן ריי״צ, אז ר׳ אלתר — עס איז געווען א חסיד ר׳ אלתר סימחאוויטש, [לא ברור] — האט געזאגט אז ר׳ אלתר האט מיר געשיקט בעטן, אז ער זאל בעטן דעם רבי׳ן, אז שמחת תורה, דער רבי זאל אויף אים, אה, מזכיר זיין ביים רבי׳ן. און דער רבי ריי״צ האט געענטפערט: „די וואס זיינען צוגעבונדן צו מיר,
07:05 אני לא שוכח אותם״. זאת אומרת שהוא נושא אותם תמיד בזיכרונו. ואלה כמה סיפורים בקודש משמחת תורה תרפ״ז, לפני מאה שנה. ושוב, בעניין שמחת תורה, אדמו״ר הריי״צ ביקש מהחסידים והנהיג את אמירת התהילים בכל יום. ועשר שנים אחר כך — זה היה בתרפ״ז; עשר שנים אחר כך, בתרצ״ז — שוב היה אצל אדמו״ר הריי״צ, בשמחת תורה, בהתוועדות. אז כבר מלאו עשר שנים לתקנת אמירת התהילים. ואז הוא סיפר סיפור, ולכל הפחות סיפר בקיצור, שפעם, אצל אדמו״ר הזקן, באחד מימי ראש השנה — שבכלל, בראש השנה הרבי כמעט לא דיבר — ובאותו יום, עוד בלילה הראשון של ראש השנה, קרא אדמו״ר הזקן לאדמו״ר הצמח צדק, ו[לא ברור] את אדמו״ר הצמח צדק. והוא אמר להם שביום הזה ניתנו כך וכך בעלי תשובה, כך וכך עבדים, כך וכך משכילים, ו[לא ברור]. והוא ביקש שלחסיד פלוני יהיו בני, לחסיד פלוני יהיו חיי, ולחסיד פלוני יהיו מזוני. הוא ביקש על כמה חסידים, הזכיר את שמותיהם, ואמר ש[לא ברור], שאכן יתקיים. וכך וכך, אותה שנה הייתה שנה של
07:05 פארגעס איך נישט פון זיי.“ דאס הייסט אז ער טראגט זיי שטענדיג בזכרון. און דאס איז אפאר סיפורים לקודש פון שמחת תורה תרפ״ז, לפני מאה שנה. אז כאן מאל, דעם ענין פון שמחת תורה, און דער רבי ריי״צ האט געבעטן ביי חסידים, און איינגעפירט דעם ענין פון א הנהגה, פון אמירת תהילים בכל יום. און צען יאר שפעטער — דאס איז געווען תרפ״ז; צען יאר שפעטער, תרצ״ז — איז געווען נאכאמאל מיט דעם פריערדיקן רבי׳ן, דעמאלט געציילט שמחת תורה ביים פארברענגען. מיר האבן געהערט די צען יאר פון תקנת אמירת תהילים. און דעמאלט האט ער דערציילט דעם סיפור, און דעמאלט דערציילט על כל פנים בקיצור, אז אמאל איז געווען ביי דעם אלטן רבי׳ן, איין פון די ימי ראש השנה. אז בכלל ראש השנה האט דאך דער רבי עם אויף נישט גערעדט. און יענעם יום האט דער רבי נאך מער אין דער ערשטער נאכט פון ראש השנה אריינגערופן דעם צמח צדק, און [לא ברור] דעם צמח צדק. און ער האט זיי געזאגט, אז דעם יום האט געגעבן כך וכך בעלי תשובה, כך וכך עבדים, כך וכך משכילים, און [לא ברור]. און ער בעט אז דעם און דעם חסיד זאל האבן בני, דעם און דעם חסיד זאל האבן חיי, און דעם און דעם חסיד זאל האבן מזוני. און האט געבעטן אויף כמה חסידים און געזאגט די נעמען פון חסידים, און האט געזאגט אז [לא ברור], עס זאל טאקע מקוים ווערן. כך וכך איז יענע יאר געווען א יאר של
08:32 הרחבה. כל אחד קיבל את מה שביקש. אדמו״ר הריי״צ סיפר את הסיפור וסיים, שמאז שמחת תורה תרפ״ז עברו כבר עשר שנים, וההנהגה של אמירת תהילים אחרי התפילה התפשטה בקרב כלל ישראל. נוספו מאות, אלפים או מיליונים של אותיות ומילים של תהילים, של אמירת תהילים על ידי כל היהודים. וממילא הוא מבקש שכל העניינים האלה ישתלמו: שכל אותם מיליוני פרקי תהילים שנאמרו יעמדו ליהודים, שתהיה להם פרנסה בהרחבה, כפי שיהודים צריכים. וכפי שהרבי סיפר לפני שבעים שנה, [לא ברור] בהתוועדות של שבת בראשית. והרבי חזר ואמר שמאז [לא ברור] תרצ״ז כבר עברו כמה וכמה שנים, ועל ידי כך נפעלו גדולות ונצורות. ובזכות זאת אפשר מן הסתם גם לבקש ולפעול שתהיה שנה שבה ריבונו של עולם ישפיע שפע בבני, חיי ומזוני, והרחבה בכל העניינים שכל יהודי זקוק להם. וממילא, הדבר הראשון שנעורר עליו — ואני חושב שאנחנו נמצאים בציון מאה שנה לאותו שמחת תורה — הוא עניין אמירת התהילים, כפי התקנה שאדמו״ר הריי״צ אכן הנהיג, ההנהגה של אמירת תהילים. שזה אינו לימוד, אלא אמירת תהילים. ובהמשך [לא ברור] גם ההנהגה
08:32 הרחבות. יעדער האט באקומען וואס ער האט געוואונטשן. דער רבי ריי״צ האט דערציילט דעם סיפור און האט אויסגעפירט, אז פון שמחת תורה תרפ״ז זיינען שוין צען יאר, איז די הנהגה פון אמירת תהילים נאך דעם דאווענען איז נתפשט געווארן מיט כלל ישראל, וואס עס איז צוגעקומען הונדערטער, טויזנטער אדער מיליאנען אותיות און ווערטער פון תהילים, און אמירת תהילים וואס איז געזאגט געווארן דורך אלע אידן. איז ממילא בעט ער אז אונטער די אלע ענינים זאל זיך אויסצאלן. די אלע מיליאנען אמירות תהילים זאלן ווערן פאר די אידן, זיי זאלן האבן פרנסה בהרחבה, ווי אידן דארפן האבן. און וואס דער רבי האט דערציילט אין זיבעציג יאר צוריק, [לא ברור] ביי דער פארברענגען פון שבת בראשית. און דער רבי האט איבערגעהאזט אז פון דעם [לא ברור] תרצ״ז איז דורכגעגאנגען שוין כמה וכמה שנים. און וואס זיינען דורך דעם אויפגעטאן געווארן גדולות ונצורות, איז אונטער דעם זכות קען מען אויך מן הסתם בעטן און פועל׳ן אז עס זאל זיין א יאר פון רבונו של עולם, שפע אין בני, חיי, מזוני, הרחבות אין אלע ענינים, וואס דאס יעדער איד דארף. איז ממילא די ערשטע זאך וועלן מיר מעורר זיין. און איך שאץ, מיר געפינען זיך אונטער דעם ציון מאה יאר, פון יענעם שמחת תורה, אויף מעורר זיין דעם ענין פון אמירת תהילים, ווי די תקנה וואס דער פריערדיקער רבי האט טאקע אנגעפירט, די הנהגה פון אמירת תהילים. אז עס איז קיין לערנען נישט, נאר תהילים. און שפעטער איז [לא ברור] די הנהגה אויך.
10:14 של אמירת חומש ותהילים ותניא, שיעורי החת״ת שאומרים בכל יום. ובהמשך נוסף גם עניין לימוד הרמב״ם, השיעורים הקבועים. והרבי סיפר פעם בהתוועדות של שמחת תורה, שפעם שאלו את אדמו״ר הריי״צ על תקנת אמירת התהילים. אחד החסידים אמר שהוא אומר בכל יום, לפני התפילה, את כל ספר התהילים. האם עליו לומר גם את שיעור התהילים שצריך לומר אחרי התפילה? והרבי אמר אז, שאפשר לשאול כך גם על מי שלומד חומש, לומד תורה עם ביאורים והסברים: האם הוא צריך ללמוד גם את שיעור החומש בכל יום חול, את שיעור החת״ת? ועל דרך זה בלימוד התניא: מי שלומד תניא בעיון ולומד אותו [לא ברור], האם עליו גם ללמוד את השיעור הקבוע של חת״ת? והרבי אמר אז, בשם אדמו״ר הריי״צ, שזה על דרך משל לאדם שהוביל עגלה. בזמנים ההם היו סוס ועגלה, ואת גלגלי העגלה היה צריך לשמן מפעם לפעם בשמן מיוחד ששימש לשימון הגלגלים, כדי שיוכלו לנסוע היטב. ואמר אותו אדם: אם למישהו יש מפעל שלם לשמן הזה,
10:14 פון אמירת חומש און תהילים און תניא, די שיעורי חת״ת וואס מען זאגט יעדער טאג. און שפעטער איז צוגעקומען אויך די ענין פון לימוד הרמב״ם, די שיעורים קבועים. און דער רבי האט דערציילט אמאל אין א שמחת תורה פארברענגען, אז אמאל האט מען געפרעגט דעם פריערדיקן רבי׳ן וועגן דער תקנה פון אמירת תהילים. איינער פון די חסידים האט געזאגט אז ער זאגט יעדן טאג פארן דאווענען דעם גאנצן תהילים. צי דארף ער אויך זאגן דעם שיעור תהילים וואס מען דארף זאגן נאך דעם דאווענען? און דער רבי האט דעמאלט געזאגט, אז מען קען פרעגן איינעם וואס לערנט חומש, לערנט תורה מיט ביאורים, מיט הסברים, צי דארף ער לערנען דעם שיעור חומש אויך יעדן חול־יום, דעם שיעור חת״ת. און על דרך זה בלימוד התניא. איינער וואס לערנט תניא און לערנט בעיון און לערנט דאס [לא ברור], צי דארף ער אויך אפטאן דעם לימוד השיעור קבוע פון חת״ת? און דער רבי האט דעמאלט געזאגט, וואס דאס איז אין נאמען פון דעם רבי ריי״צ, אז עס איז על דרך דוגמה ווי א מענטש וואס האט געפירט א וואגן. אין אמאליגע צייטן איז געווען א פערד און וואגן, און די רעדער פון דעם וואגן האט מען געדארפט פון צייט צו צייט באשמירן מיט א סארט ספעציעלן שמן וואס מען האט גענוצט צו באשמירן די רעדער, אויף צו קענען פארן גוט. האט יענער געזאגט, אז א מענטש וואס האט א גאנצע פאבריק פון דעם שמן,
11:46 יש לו מפעל לשמן, והוא נושא בעגלתו חבית שלמה של השמן הזה, והוא בא ושואל: מכיוון שיש לי כאן מפעל, ומכיוון שאני נושא בעגלה חבית שלמה מלאה בשמן הזה, אולי אינני צריך לשמן את הגלגלים? ברור שזו שאלה טיפשית. גם אם הוא נושא חבית שלמה מלאה בשמן, את הגלגלים צריך לשמן. ועל דרך זה בענייננו: אנחנו צריכים לשמן, והכוונה היא לחת״ת. החת״ת משמן את הגלגלים, כדי שאפשר יהיה לנסוע, להתהלך בעולם — ״ויעקב הלך לדרכו״ — ושיהודי יוכל להצליח בכל העניינים. וזהו עניין אמירת שיעורי חומש, תהילים ותניא. שגם אם כולנו חכמים ונבונים, ויהודי לומד חומש עם הרבה ביאורים ומפרשים, לומד חסידות ותניא בעיון גדול, וגם אומר תהילים, את כל ספר התהילים בכל יום ויום — הוא עדיין צריך לשמן את הגלגלים באמצעות אמירת שיעור החומש היומי, עם רש״י, ושיעור התהילים היומי לפי סדר החודש כפי שהוא מחולק. אחרי התפילה אומרים את שיעור החומש והתהילים היומי, ועל דרך זה את שיעור התניא היומי בכל יום ויום. וכידוע, הרבי אומר על הפסוק ״ויהי חתת אלקים על הערים״, שחת״ת הוא ראשי תיבות חומש, תהילים, תניא, ועל ידי שיהודי קובע לעצמו באמירת
11:46 האט א פאבריק פון שמן און ער טראגט אויף א וואגן א גאנצע פעסל פון דעם שמן. און ער קומט צו גיין און פרעגט: וויבאלד איך האב דא א פאבריק, און וויבאלד איך טראג אין מיין וואגן א גאנצע פעסל פול מיט דעם אייל, דעם שמן, ממילא אפשר דארף איך נישט באשמירן די רעדער? איז פארשטאנען אז דאס איז א נארישע שאלה. אפילו ער טראגט א גאנץ פעסל פול מיט שמן, אבער די רעדער דארף מען שמירן. על דרך זה בנוגע לעניננו, אז מיר דארפן שמירן, דאס מיינט חת״ת. דאס הייסט אז דאס שמירט די רעדער, צו קענען פארן, צו קענען גיין אויף דער וועלט, ״ויעקב הלך לדרכו״, אז א איד זאל קענען האבן הצלחה אין אלע ענינים. און דאס איז דער ענין פון אמירת שיעורי חומש תהילים ותניא. אז אפילו כולנו חכמים ונבונים, א איד וואס לערנט חומש מיט אסאך ביאורים און מפרשים, לערנט חסידות און תניא מיט א גרויסן עיון, און אזוי אויך זאגט תהילים, דעם גאנצן תהילים כל יום ויום, דארף ער אויך שמירן די רעדער דורך אמירת דעם חומש היומי, פארבונדן מיט דעם שיעור היומי מיט רש״י, און דעם תהילים היומי, לויטן סדר החודש ווי עס איז צוטיילט. נאך דאווענען זאגן דעם שיעור חומש־תהילים היומי, און על דרך זה דעם שיעור תניא היומי כל יום ויום. און ווי ס׳איז ידוע, דער פסוק, זאגט דער רבי, אז ״ויהי חתת אלקים על הערים״, אז חת״ת, ראשי תיבות חומש תהילים תניא, און דורך דעם וואס א איד איז קובע זיך אין אמירת
13:17 חומש, תהילים ותניא בכל יום — על ידי זה מתקיים ״ויהי חתת אלקים על הערים״. שפחד אלוקים ייפול [לא ברור], ואחר כך בא ״ויעקב הלך לדרכו״, ״ויבא יעקב שלם״ — שלם בגופו, שלם בנשמתו, שלם בתורתו, בכל העניינים. שיהודי יעמוד בתכלית השלמות — זו הזכות והסגולה של אמירת חת״ת. זהו העניין הגדול. כשבאים לרבי בשמחת תורה, הרבי היה מעורר על עניין קביעות עתים, שמירת השיעורים, וקיום השיעורים הקבועים בחומש, תהילים ותניא; ובשנים האחרונות גם על חיזוק לימוד הרמב״ם, לפי כל המסלולים שבהם לומדים רמב״ם בכל יום ויום. ושמחת תורה היא כפשוטה — שמחת תורה. כלומר, השמחה שיהודי מקבל בתורה לכל השנה כולה. כידוע, בכל אחד מהימים הטובים מקבלים שמחה, וכל יום טוב מכניס חיות בכל ימות השנה. כמובא בחסידות, מראש השנה מקבלים קבלת עול מלכות שמים ויראת שמים לכל השנה כולה. ביום כיפור מקבלים כוח לתשובה לכל השנה כולה. ובסוכות מקבלים שמחה של מצווה לכל השנה כולה. ובשמחת תורה מקבלים שמחה של תורה — שיהודי ישמח עם התורה, ויהיה בשמחת תורה לכל השנה כולה. ללמוד תורה, ולא רק ללמוד תורה, אלא שמחת תורה,
13:17 חומש תהילים תניא בכל יום, איז דורך דעם ״ויהי חתת אלקים על הערים״. אז דער פחד אלקים זאל פאלן [לא ברור], און דאס איז שפעטער דער ״ויעקב הלך לדרכו״, ״ויבא יעקב שלם״, שלם בגופו, שלם בנשמתו, שלם בתורתו, אין אלע ענינים, אז א איד זאל שטיין בתכלית השלמות, איז דער זכות און די סגולה פון אמירת חת״ת. דאס איז דער גרויסער ענין. ווען מען קומט צום רבי׳ן, אין שמחת תורה, פלעגט דער רבי מעורר זיין אויף דעם ענין פון קביעות עתים, שמירת השיעורים, אפטאן די שיעורים הקבועים פון חומש תהילים תניא, און בשנים האחרונות אויך אויף דעם ענין פון חיזוק לימוד הרמב״ם, לויט די אלע אופנים וואס מען לערנט רמב״ם כל יום ויום. און שמחת תורה איז כפשוטו, שמחת תורה. דאס הייסט אז די שמחה וואס א איד באקומט אין תורה אויף כל השנה כולה. ווי ס׳איז ידוע, די אלע ימים טובים, באקומט מען אין יעדער יום טוב א שמחה, באקומט מען אין יעדערן פון די ימים טובים, גיט עס אריין א חיות אין כל ימי השנה. ווי ס׳ברענגט זיך אין חסידות, אז פון ראש השנה באקומט מען קבלת עול מלכות שמים און יראת שמים על כל השנה כולה. יום כיפור באקומט מען כח התשובה על כל השנה כולה. און סוכות באקומט מען שמחה של מצוה על כל השנה כולה. און שמחת תורה באקומט מען שמחה של תורה, אז א איד זאל זיך פרייען מיט תורה, און זיין ביים שמחת תורה על כל השנה כולה. לערנען תורה, און נישט נאר לערנען תורה, נאר שמחת תורה,
14:47 שהתורה תהיה בשבילי דבר משמח, והדבר יבוא לידי ביטוי בפועל — שמחת תורה לכל השנה כולה. והוא סיפר את סיפור הדברים: הכוח של שמחת תורה הוא כוח כזה, שאפילו אם חס ושלום היה איזה עניין בלתי רצוי, משהו שאינו כראוי, הרי על ידי השמחה של שמחת תורה, כשיהודי רוקד — כידוע השיחות על גודל העילוי, הפלא והשבח של מעגל הריקודים בשמחת תורה — יש כוח לפעול בכל העניינים. והשמחה הזאת מביאה ברכה; היא כלי מחזיק ברכה לכל השנה כולה, לכל הברכות שהקב״ה משפיע. כידוע מה שמובא מהבעל שם טוב הקדוש, שעניין ההקפות הוא מלשון הקפה. הקפות הן על דרך ״חנוני מקיף״: לא משלמים עכשיו, אלא אומרים שישלמו אחר כך. הבעל שם טוב אמר: למה קוראים לזה הקפות? כי זה מלשון הקפה. נותנים בהקפה — אתה יכול לקנות עכשיו אף שאינך משלם, ובמשך השנה תשלם. הקב״ה נותן לכל אחד בהקפה, משמחת תורה, שפע רב ברוב טוב גשמי ורוחני. וכמובא בשיחות, בשמחת תורה כל השערים פתוחים: שערי אורה, שערי ברכה, שערי הצלחה. ומשפיעים לכל אחד כל טוב גשמי ורוחני. יהודי מקבל את כל העניינים האלה בהקפה, כדי שבמשך השנה, על ידי עבודת התורה ולימוד התורה מתוך שמחה, יוכל להמשיך
14:47 אז די תורה זאל זיין ביי מיר א פריילעכע און א נפקא מינה, שמחת תורה על כל השנה כולה. און דאס האט ער דערציילט, דער סיפור הדברים, אז דער כח פון שמחת תורה איז דאך אזא כח, אז אפילו חס ושלום ס׳איז געווען עפעס אן ענין בלתי רצוי, וואס איז נישט געהעריק, איז דורך די שמחה פון שמחת תורה, וואס א איד טאנצט, ווי ידוע די שיחות, דער גודל העילוי והפלא והשבח פון דעם רינג פון טאנצן שמחת תורה, אז דאס איז דער כח פון אלע ענינים. און דאס גיט אריין א ברכה, אז דאס איז א כלי מחזיק ברכה על כל השנה כולה, אין די אלע ברכות וואס דער אויבערשטער משפיע. ווי ס׳איז ידוע, וואס ברענגט זיך פון בעל שם טוב הקדוש, אז דער ענין פון הקפות איז א מלשון הקפה. הקפות איז על דרך חנוני מקיף. דאס הייסט אז ווען מ׳באצאלט נישט דא, זאגט מען אז מ׳וועט שפעטער צוריקצאלן. דער בעל שם טוב האט געזאגט, אז פארוואס רופט מען דאס הקפות? אז עס איז מלשון מקיף. דאס הייסט אז מ׳גיט אויף הקפה, אז דו קענסט איצט קויפן, אפילו דו באצאלסט נישט, און במשך השנה וועסטו באצאלן. דער אויבערשטער גיט יעדן אויף הקפה פון שמחת תורה א ריבוי שפע אין רב טוב גשמי ורוחני. און ווי ס׳ברענגט זיך אין די שיחות, אז שמחת תורה זענען אפן אלע טירן, שערי אורה, שערי ברכה, שערי הצלחה. און מ׳משפיעט יעדן כל טוב גשמי ורוחני, און א איד באקומט די אלע ענינים אויף הקפה, אז במשך השנה, דורך עבודת התורה, לימוד התורה מתוך שמחה, זאל ער קענען ממשיך זיין.
16:29 את כל הברכות וההשפעות האלה, ולהיות כלי מחזיק ברכה והצלחה בעניינים הללו. מהו עניינה של התוועדות? מה היא צריכה להשפיע? והרבי אמר פעם על ״ביום השמיני עצרת תהיה לכם״: מה פירוש הדבר? יש מדרש על ״שמיני עצרת תהיה לכם״: מהו הדיוק ב״תהיה לכם״? משל למלך שערך סעודה לכל בני המדינה, הזמין את כולם ואמר לכולם לבוא לאכול, ונתן סעודות וכו׳ וכו׳. ואחר כך, ביום האחרון, אחרי כל הסעודות, קרא לחברו אהובו ואמר: ״בוא ונגלגל אני ואתה במה שתמצא, לא ממך אני מבקש אלא סעודה קטנה״. עד עכשיו זה היה לכל בני המדינה; עכשיו הוא רוצה שוב להיות יחד, אני ואתה. ומה גדול עניין ״עכבו לי עוד יום אחד״. במאמר הזה מביא אדמו״ר הריי״צ כך: עניין שמיני עצרת הוא כנגד יוסף הצדיק. וכידוע, פסח כנגד אברהם, שבועות כנגד יצחק, וסוכות כנגד יעקב; ו״אלה תולדות יעקב יוסף״ — שמיני עצרת הוא כנגד יוסף. ומה אומרים? שעניין ״עצרת תהיה לכם״ הוא על ידי יוסף הצדיק. ומבוארים שם כמה עניינים שבזה. וכך מוצאים אצל יוסף הצדיק: ״ולא עמד איש אתו בהתודע יוסף אל אחיו״. כאשר יוסף הצדיק התוודע אל אחיו, גילה את עצמו והודיע להם מי הוא, אמר שכולם יֵצאו, שאיש לא יישאר שם. ״ולא עמד איש אתו בהתודע יוסף אל אחיו״. הוא אומר שזה מוסב על שמחת תורה, על ״ביום השמיני
16:29 אט די אלע ברכות און השפעות, און זיין א כלי מחזיק ברכה והצלחה אין די ענינים. וואס איז דער ענין פון פארברענגען? וואס דארף משפיע זיין? און דער רבי האט אמאל געזאגט: ביי ״ביום השמיני עצרת תהיה לכם״, וואס איז דאס? עס איז דא א מדרש, אז ״שמיני עצרת תהיה לכם״, וואס איז דער דיוק ״תהיה לכם״? על דרך א מלך וואס האט געמאכט א סעודה לכל בני המדינה, און האט איינגעלאדן אלעמען, און האט געזאגט אז אלע זאלן קומען צו עסן, און האט געגעבן סעודות וכו׳ וכו׳. און דערנאך, דער לעצטער טאג נאך אלע סעודות, האט ער גערופן זיין חבר אוהבו, און האט געזאגט: בוא ונגלגל אני ואתה במה שתמצא, לא ממך אני מבקש אלא סעודה קטנה. ביז איצט איז עס געווען פאר כל בני המדינה; יעצט וויל ער נאך א מאל מיר מיט דיר צוזאמען. און ווי גרויס איז דער ענין פון ״עכבו לי עוד יום אחד״. אין דעם מאמר ברענגט דער פריערדיקער רבי אזוי: אז דער ענין פון שמיני עצרת, ס׳איז דאך כנגד יוסף הצדיק. און כידוע, אז פסח כנגד אברהם, שבועות כנגד יצחק, און סוכות איז כנגד יעקב, און ״אלה תולדות יעקב יוסף״ — שמיני עצרת, דאס איז כנגד יוסף. און וואס זאגט מען? אז דער ענין פון ״עצרת תהיה לכם״ איז דורך יוסף הצדיק. און עס איז מבואר דארטן די כמה ענינים שבזה. און אזוי, אז מ׳געפינט ביי יוסף הצדיק: ״ולא עמד איש אתו בהתודע יוסף אל אחיו״. אז ווען יוסף הצדיק האט זיך נתוודע, זיך באוויזן, זיך געמאכט וויסן און זיך מגלה געווען צו זיינע ברידער, האט ער געזאגט אז אלע זאלן ארויסגיין. קיין איינער זאל נישט בלייבן דארט. ״ולא עמד איש אתו בהתודע יוסף אל אחיו״. זאגט ער, דאס גייט אויף שמחת תורה, אז ״ביום השמיני
19:51 עצרת תהיה לכם״. שמיני עצרת הוא רק לעם ישראל, אחרי שבעים הפרים שכנגד שבעים האומות. הרבי מעמיד את כל האנשים כשמגיעים לשמיני עצרת, ולתהילים ולתניא וללימוד הרמב״ם שהרבי הנהיג. ובמיוחד אפשר לסיים כאן בעניין אמירת תהילים — עד כמה צריך לחזק את אמירת התהילים. וכמבואר בספרי התהילים, אמירת תהילים היא עניין גדול בחב״ד. ויש כמה וכמה סיפורים, פתגמים ותורות מהבעל שם טוב הקדוש, מהמגיד ממעזריטש, מאדמו״ר הזקן ומרביים אחרים, על גודל העילוי שבאמירת תהילים. ואחד הלשונות הוא: אילו ידעתם כוחה של אמירת תהילים, מה היא פועלת שם בשמי רום, הייתם אומרים תהילים ביתר הידור, ביתר כוונה וביתר חיות. לכל פרק תהילים יש כוח לשבור את כל המחיצות, את כל המסכים ואת כל הפלסאות, ולזכות לעמוד לפני אדון כול. והרבי אמר פעם בהתוועדות שכאשר משיח יבוא, לא נדע מה לעשות. הוא ישאל כל אחד: אמור לי, כמה יהודים קירבת ליהדות? אצל כמה יהודים פעלת שיאמרו את שיעורי החת״ת? אצל כמה יהודים פעלת שיבואו בשבת מברכים לומר תהילים באשמורת? שיקבלו על עצמם את כל העניינים האלה, ענייני תורה, ואת היום של התורה ואת היום של הנשמות, בלימוד התורה. ואני רק רוצה לומר שצריך כוח, ואפשר, ועל ידי השמחה תהיה זו שנה של שמחה ושנה של גאולה. יום טוב של ראש השנה היה שנת הגאולה של אדמו״ר הזקן. ויום טוב כ׳ כסלו, כידוע, היה הגאולה של אדמו״ר האמצעי; י׳ כסלו היה הגאולה של אדמו״ר האמצעי. צריך לקוות שיום טוב שמחת תורה
19:51 עצרת תהיה לכם״. ביי שמיני עצרת איז דאס נאר פאר עם ישראל, נאך די שבעים פרים כנגד שבעים אומות. דער רבי שטעלט אלע מענטשן, ווען עס קומט צו גיין שמיני עצרת, און תהלים, און תניא, לימוד הרמב״ם, וואס דער רבי האט איינגעפירט. און ספעציעל קען מען דא מסיים זיין פון דעם ענין פון אמירת תהלים, ווי שטארק מען דארף מחזיק זיין דעם ענין פון אמירת תהלים. און ווי ס׳איז מבואר אין די ספרי תהלים, און ס׳איז א גרויסער ענין אין חב״ד, די זאגן תהלים. און עס זענען פאראן כמה וכמה סיפורים, פתגמים און תורות פון דעם הייליגן בעל שם טוב, פון דעם מעזריטשער מגיד, פון דעם אלטן רבי׳ן, פון אנדערע רביים, ווי גרויס איז דער גודל העילוי פון אמירת תהלים. און פון די לשונות: אז אילו ידעתם כחם של אמירת תהלים, וואס עס פועל׳ט שם בשמי רום, וואלט מען געזאגט תהלים מיט נאך מער הידור און מיט נאך מער כוונה און מיט נאך מער חיות. יעדער פרק תהלים האט דעם כח צו צעברעכן אלע מחיצות און אלע מסכים און אלע פלסאות, און זוכה זיין און שטיין לפני אדון כל. און דער רבי האט אמאל געזאגט ביי א פארברענגען, אז ווען משיח וועט קומען, וועלן מיר נישט וויסן וואס צו מאכן. און פרעגט ביי יעדן איינעם: זאג מיר, וויפל אידן האסטו מקרב געווען צו אידישקייט? וויפל אידן האסטו געפועל׳ט ביי זיי אז זיי זאלן זאגן די שיעורי חת״ת? וויפל אידן האסטו געפועל׳ט אז זיי זאלן קומען שבת מברכים, זאגן תהלים באשמורת? אז מ׳זאל נעמען אויף זיך די אלע ענינים, ענינים פון תורה, און די תורה׳דיקע יום, און די יום פון נשמות, אין לימוד התורה. און איך וויל נאר זאגן, אז מ׳דארף כח, און מ׳קען, און דורך די שמחה אז עס זאל זיין א שנה שמחה און א שנה גאולה. אז דער יום טוב ראש השנה איז געווען די שנת הגאולה פון דעם אלטן רבי׳ן. און דער יום טוב כ״ף כסלו, כידוע, איז געווען די גאולה פון דעם מיטעלן רבי׳ן, י׳ כסלו איז געווען די גאולה פון דעם מיטעלן רבי׳ן. אז מ׳מוז האפן אז דער יום טוב שמחת תורה זאל
22:02 יהיה יום הגאולה האמיתית והשלמה על ידי משיח צדקנו, ״ובא יבא צמח״ — ושמחת תורה, כפי שאומרים בנוסח התפילה.
22:02 זיין דער יום פון גאולה האמיתית והשלימה על ידי משיח צדקנו, ובא יבא צמח — ושמחת תורה, ווי מ׳זאגט די נוסח התפילה.