פרשת מטות-מסעי (תשפ"ה) "זאת הארץ אשר תפול לכם לנחלה" די מיצרים פון ארץ ישראל און די טעג פון בין המצרים

00:00 מען דערציילט אויף דעם חסיד ר' שמואל מונקעס, וואס איז געווען איינער פון די גרויסע חסידים פון דעם אלטן רבי'ן. דערציילט מען אז ר' שמואל מונקעס איז געקומען צום אלטן רבי'ן איינמאל אינמיטן נאכט, אין שטעטל ליאזנא, א קליין שטעטל. דארט איז געווען דער אלטער רבי. ר' שמואל איז געקומען שפעט ביינאכט, און די גאנצע שטאט איז געווען אינמיטן נאכט, עס איז געווען טונקל, אלע האבן געשלאפן, און ער האט געזוכט א פלאץ וואו ער קען איינשטיין. און ער האט געזען אז עס איז דא א הייזקעלע, א שטובעלע, וואס איז געווען ליכטיק. פארשטענדליך אז דאס איז געווען די שטוב וואו דער אלטער רבי איז געווען. האט ער געזען א ליכטיגע שטוב, איז ער געגאנגען און האט געקלאפט אין טיר. דער אלטער רבי האט געעפנט דעם טיר און פרעגט אים: וואס איז? האט ער געזאגט: איך זוך א פלאץ וואו איינצושטיין, וואו צו שלאפן ביינאכט. האט אים דער אלטער רבי געזאגט: נו, עס איז דא אן אכסניה דא אין שטעטל. האט ר' שמואל געזאגט: [לא ברור] דאס איז דאך אן אידישע שטוב. דער אלטער רבי האט אים געענטפערט מיט א פארשארפטן אופן. דער אלטער רבי האט געזאגט: איך וועל רופן מיין גוי, ער זאל דיך אוועקשיקן פון דא. האט ר' שמואל מונקעס געזאגט: רבי, מיין גוי איז שטארקער

01:39 פון אייער גוי. ווען דער אלטער רבי האט דאס געהערט, האט דער אלטער רבי געעפנט די טיר און אים אריינגענומען, און האט אים אנגענומען אויף יחידות, ווי דאס איז געווען דארטן דער המשך הסיפור. און ער איז שפעטער געווארן פון די גרעסטע חסידים פון דעם אלטן רבי'ן. דער רבי האט דערציילט דעם סיפור אמאל אין א פארברענגען, און דער רבי האט זיך געשטעלט אויף דעם, געפרעגט: וואס איז דא געווען די רייד, דער דו־שיח, דער שפראך צווישן די צוויי? איך קען דאך נישט פארשטיין כפשוטו וואס איז געווען. ער האט געקלאפט אין טיר. וואס זאגט אים דער אלטער רבי? זוך אן אנדער שטוב. און פון דער צווייטער זייט, וואס איז דער מעשה? זאגט ער: איך וועל שיקן דעם גוי, ער זאל דיך אוועקשיקן. וואס איז דא געשען? וואס איז דא געווען דער שקלא וטריא צווישן דעם אלטן רבי'ן און ר' שמואל מונקעס? דער פירוש איז געווען אז ר' שמואל מונקעס איז געקומען, א איד, אן אידישע נשמה וואס האט געזוכט אלקות. ער האט געזוכט חסידות. איז ער געקומען אין א פלאץ וואס איז געווען טונקל. פארשטייט זיך אז דער סיפור איז א סיפור גשמי, אבער דער גאנצער תוכן פון דעם סיפור איז גאר א תוכן רוחני. מיר רעדן נישט סתם פון א חושך גשמי, נאר דאס איז געווען א חושך רוחני. דאס הייסט, ער האט געפילט אז עס איז טונקל, טונקל אויף דער וועלט, זה הגלות, זה החושך, חושך כפול ומכופל, און האט געזוכט ליכטיקייט, האט געזוכט וואו איז פאראן אור, וואו איז פאראן ליכטיקייט. און דעם אלטן רבי'נס שטוב איז געווען ליכטיק. דאס הייסט, דער אלטער רבי, די

03:03 חסידות, דער אלטער רבי האט מגלה געווען פנימיות התורה, און דאס מאכט ליכטיק אין דעם גלות. און ר' שמואל האט דערהערט אז עס איז פאראן ליכטיקייט אין דער שטוב, און דאס איז געווען, זאגט ער, ער האט געקלאפט אויף דער טיר, צו בעטן אז ער וויל באקומען פון דא די ליכטיקייט, ער וויל באקומען פון דעם אור וואס דער אלטער רבי גיט, חסידות גיט. און דאס האט ער געזאגט, אז עס איז אים טונקל אין שטאט, און ער זוכט, האט געטראפן א ליכטיגע שטוב. אויף דעם האט דער אלטער רבי געוואלט טאקע אויספרובירן צי דער חסיד מיינט עס טאקע מיט א פנימיות, צי ר' שמואל מיינט עס טאקע מיט אן אמת, ער זוכט טאקע דעם אמת, די ליכטיקייט, אדער ער זוכט זיך נאר סתם צו מאכן באקוועם אין דעם לעבן און ענינים חיצונים. וואס זוכט ער מיט אן אמת? דער אלטער רבי האט געוואלט זען צי ער זוכט טאקע מיט אן אמת דעם אמת, די ליכטיקייט. און דערפאר האט דער אלטער רבי אים געזאגט דעם רמז, אז עס איז פאראן א גוי, און דער גוי קען אים אוועקשטויסן פון דא. דאס הייסט, אז עס קומט צו גיין א נפש הבהמית, דער גוי, און ער וועט אים אוועקטרייבן. אויף דעם האט ר' שמואל מונקעס געענטפערט: איך ווייס וועגן דעם גוי, און מיין גוי איז שטארקער פון דיין גוי. דאס הייסט, ער האט געוואלט זאגן אז ער ווייסט פון דער נפש הבהמית, און ער ווייסט אז ער האט א שטארקע נפש הבהמית, און טאקע אויף דעם קומט ער. דאס הייסט, ער ווייסט וועגן דעם אמת,

04:17 אז ער האט אין זיך דעם גוי אשר בקרבך. אין לשון שטייט נישט אז עס קומען און קומען מער און מער אומות. יא, עס איז דאך דער אייגענער גוי, דער אייגענער נפש הבהמית, און ער ווייסט אז דער גוי איז א שטארקער, און דערפאר קומט ער גיין צום אלטן רבי'ן, און ער וויל אז דער כח החסידות פונעם אלטן רבי'ן זאל אים העלפן, אז ער זאל קענען איבערקומען דעם גוי. און דאס האט דער אלטער רבי דערהערט. אז רבי שמואל מיינט עס מיט אן אמת, האט ער אים געעפנט די טיר און ער האט אים מקבל געווען, און דאס איז געווען דער המשך. און פון דעם איז געוואקסן דער גרויסער חסיד, רבי שמואל מונקעס. פון די סיפורים וואס מען דערציילט וועגן רבי שמואל מונקעס איז איינער וואס איז פארבונדן מיט דער זמן. אין די ימים אלו איז בפֿרט באוואוסט דער סיפור וואס מען ברענגט אין די שיחות וועגן תשעה באב. מען דערציילט אז עס איז געווען א תשעה באב, ווען צום אלטן רבי'ן איז געקומען דער באוואוסטער גרויסער צדיק, רבי שלמה קארלינער. רבי שלמה קארלינער איז געווען פון דעם אלטן רבי'נס חברים, וואס זענען געווען נאך צוזאמען אין מעזריטש. און רבי שלמה איז געקומען צום אלטן רבי'ן פאר א געוויסן ענין, און ער איז געווען דארט פונקט אין יענע טעג, תשעה באב, ווי זיי זענען געווען אין ליאזנא ביים אלטן רבי'ן. און מען דערציילט אז רבי שמואל, רבי שמואל מונקעס, איז געווען א חסיד וואס איז געווען א שטיפער,

05:31 געווען א שטיפער, און האט געמאכט זאכן וואס קוקן אויס ווי חוצפה, אמאל א שטיקל ווילדקייט. אבער אין אמת'ן איז דאס אלץ געווען א כיסוי, ווי מען זאגט, דאס פארשטעלט אויף דער אמת'ער פנימיות'דיקער עבודת השם, אויף זיין חסידישקייט. דערציילט מען, אז ווען זיי זענען געווען דארט אין דער נאכט פון תשעה באב, און מען האט געזאגט איכה, מען האט געזאגט די קינות, איז וואס האט פאסירט? אז רבי שמואל האט געזען ווי רבי שלמה קארלינער זאגט די קינות מיט א סך דמעות, מיט בכיות, און ער וויינט אויפן חורבן. האט ער געוואלט מאכן א ביסל גרינגער דעם מצב, און ער האט געווארפן א בערעלע. א בערעלע, דאס איז אזא צמח, אזא זאך וואס קען זיך אנהאקן אין די האר. האט ער געווארפן אזא בערעלע אויף דער בארד פון רבי שלמה קארלינער. מען זאגט אז רבי שלמה קארלינער איז א ביסל מקפיד געווען, און ער האט געזאגט: „צוליב אזעלכע יונגעלייט איז חרוב געווארן דער בית המקדש.“ דאס הייסט, ווען מען מאכט אין תשעה באב אזעלכע זאכן, דאס איז וואס ברענגט דעם חורבן בית המקדש. דער אלטער רבי האט דאס געהערט, און דער אלטער רבי האט גארנישט געענטפערט אויף דעם. אויף א קומענדיקן טאג זענען זיי געגאנגען אויפן גאס, אזוי נאך שול, געגאנגען אויפן גאס, דארט שפאצירן אדער גיין אהיים, וואו זיי זענען געגאנגען. און דארט האט ער דערהערט אז פון א

06:52 וואלד, וואס איז געווען לעבן שטעטל, פון דעם וואלד האט ער געהערט עפעס בכיות. און איינער שטייט, זיצט אין וואלד און זאגט איכה מיט בכיות. זאגט רבי שלמה קארלינער צום אלטן רבי'ן: „צוליב אזעלכע יונגעלייט וועט געבויט ווערן דער בית המקדש.“ האט אים דער אלטער רבי געזאגט: „דו ווילסט וויסן ווער דאס איז, דער יונגערמאן? דאס איז דער זעלבער יונגערמאן וואס נעכטן האט געווארפן די בערעלע. דאס איז דער יונגערמאן וואס זאגט יעצט די קינות מיט דעם [לא ברור].“ האט ער אים געגעבן צו פארשטיין אז דאס גאנצע איז געווען אן עבודה. רבי שמואל מונקעס איז געווען א מענטש וואס זיין עבודה איז געווען [לא ברור]. ער האט געמאכט כאילו אזא שטיפ, אבער בעצם איז דאס געווען גאר א טיפע חסידישע פנימיות'דיקע עבודה. און דאס דערציילט מען, וואס אין אונזער סדרה געפינען מיר, פרשת מטות־מסעי. דאס איז דאך די סדרה וואו די תורה דערציילט אונז, ווען עס גייט אן דער ענין פון חלוקת ארץ ישראל, ווי בפרט אין פרשת מסעי געפינען מיר דארט אז די תורה זאגט, דער אויבערשטער זאגט צו משה רבינו אז ער זאל זאגן צו בני ישראל: „זאת הארץ אשר תפול לכם בנחלה“, און די תורה גייט אריין און זאגט די אלע גבולות פון ארץ ישראל. יא, געפינען מיר אז רש״י שטעלט זיך: „זאת הארץ אשר תפול לכם בנחלה“, און די תורה איז מסביר וואס זיינען די גבולות פון ארץ ישראל. געפינען מיר

08:23 ס׳איז אינטערעסאנט צו זען אז רש״י נוצט דא, אנשטאט דעם ווארט „גבולות“, דעם לשון „מצרים“. עטליכע מאל זאגט ער „מצר“, „מצריו“. רש״י נוצט דעם לשון מצר בנוגע די גבולות. וואס איז דער טעם אז רש״י נוצט דעם לשון מצר? רש״י וויל זאגן וואו די גבולות פון ארץ ישראל זיינען, דאס הייסט, פון וואו ביז וואו דער גאנצער שטח איז. רש״י איז מסביר אז דאס איז דער ענין פון „מצריו“: דאס איז דער גבול, ביז וואו דער שטח גייט. די שאלה איז פארוואס רש״י קלייבט דווקא דעם ווארט מלשון מצר, „מצריו“, און נוצט נישט דעם לשון פון פסוק, דעם לשון „גבולות“. ס׳איז דאך ידוע אז יעדער זאך איז בהשגחה פרטית. און דאס וואס רש״י האט דווקא געשריבן דעם לשון — ס׳איז ידוע, דער של״ה הקדוש שרייבט אז די פרשיות וואס מען לייענט אין די וואכן, די פרשיות וואס זיינען שייך צו ארץ ישראל, זיינען אויך שייך צו דער צייט אין וועלכער מיר געפינען זיך, די דריי וואכן פון בין המצרים. במילא לייענט מען אין דער צייט וועגן ארץ ישראל, וועגן כיבוש ארץ ישראל, חלוקת ארץ ישראל, און נאך כמה וכמה פרטים אין די פרשיות, און זיי זיינען שייך צו דער צייט פון בין המצרים. איז אויף דעם קומט דא דער רבי און איז מבאר אז רש״י האט גענוצט דווקא דעם לשון מצר, כדי מרמז צו זיין אויפן ענין פון בין המצרים. דער ענין פון מצר איז מרמז אויפן ענין פון בין המצרים, ווייל די צייט פון די דריי וואכן רופט מען „בין המצרים“. דאס איז אויפן פסוק אין איכה: „כל רודפיה השיגוה בין המצרים“. דאס הייסט, מען רעדט וועגן די שונאי ישראל וואס האבן נאכגעיאגט די אידן, און דער פסוק זאגט: „כל רודפיה השיגוה בין המצרים“. דאס זיינען טעג פון מצר. וואס הייסט מצר? רש״י זאגט: צווישן די פעלדזן און צווישן די מצרים; מען האט נישט געהאט וואו צו גיין, און דארט האבן זיי זיי נאכגעיאגט. דאס איז דער מצב פון די דריי וואכן, וואס הייבן זיך אן שבעה עשר בתמוז,

10:40 ווען עס האבן זיך אנגעהויבן אלע שווערע זאכן וואס זיינען געשען פון איין זייט, און תשעה באב, דער חורבן בית המקדש, פון דער צווייטער זייט. די דריי וואכן דערצווישן רופט מען בלשון חז״ל „בין המצרים“. איז וואס איז דער רמז אין דעם ענין פון בין המצרים? אויף דעם וועג געפינען מיר דא דעם לשון „מצריו“, וואס רש״י נוצט בנוגע די גבולות פון ארץ ישראל. וואס איז די שייכות? נישט נאר זיינען זיי לכאורה נישט שייך איינס צום צווייטן, נאר ס׳זיינען גאר צוויי פארקערטע זאכן. ווען מען זאגט „בין המצרים“, רעדט מען וועגן א נישט גוטן מצב: „השיגוה בין המצרים“, ענינים פון חורבן, ענינים פון גלות, דער היפך הגאולה. לאידך גיסא, ווען מען רעדט וועגן די גבולות פון ארץ ישראל, רעדט מען וועגן א גוטער זאך: וועגן ארץ ישראל, כיבוש ארץ ישראל, דאס הייליקע לאנד וואס איז געגעבן געווארן צום עם ישראל. וואס איז די שייכות אז רש״י נוצט דעם לשון מצר, דעם זעלבן לשון וואס מען נוצט בנוגע בין המצרים? דער רבי איז מסביר צוויי פירושים. איין פירוש איז לגריעותא, און דער צווייטער איז למעליותא. דער ערשטער פירוש איז, ווי עס ווערט מבואר אין חסידות, אז אלע מצרים, אלע גבולים, וואס „מצרים“ איז מלשון מצר און הגבלה — דער ענין פון מצר איז לכאורה אן ענין בלתי רצוי: אן ענין פון צמצום, אן ענין פון קיבוץ, אן ענין פון מצר פאר א אידן, זאכן וואס זיינען נישט גוט פאר אים. אבער די מצרים וגבולים האבן זיך שוין אנגעהויבן אין קדושה. אין אנדערע ווערטער, עס ווערט מבואר אין חסידות אז דער ענין פון הגבלה און צמצום הויבט זיך שוין אן אין דעם וואס אין קדושה איז דא אן ענין פון מצר והגבלה. און פון דעם קען עס זיך נאכדעם אראפלאזן ביז די מצרים וגבולים פון עולם הזה. ווי עס איז מבואר באריכות אין די מאמרים וועגן מצרים און יציאת מצרים, אז דער ענין פון מצרים הויבט זיך שוין אן אין קדושה. אז די

12:43 עבודה פון א אידן, יא, אין קדושה איז אויך דא אן אופן פון מדידה והגבלה, די מצרים וגבולים פון קדושה, פון נפש האלקית. און פון דעם קען עס זיך נאכדעם אראפלאזן צו מצרים וגבולים, אויך אין די ענינים פון נפש הבהמית, ביז מצרים וגבולים פון ענינים פון דברים האסורים. על דרך זה זאגט רש״י דא אז ביי די גבולות פון ארץ ישראל איז טאקע פאראן א הגבלה אין ארץ ישראל. זי האט גבולות, און די גבולות זיינען א מצר — א מצר פון קדושה, א מצר פון ארץ ישראל. אבער דאס וואס אין ארץ ישראל איז פאראן א מדידה והגבלה, אז די קדושה פון ארץ ישראל איז נאר אין דעם און דעם שטח, איז שוין א מצר אין קדושה. דאס איז די סיבה אז פון דעם קען זיך שפעטער אראפלאזן, עס קען זיין אין נאך נידעריקערע מצרים וגבולים, ביז א מצר און גבול פון חורבן און גלות און בית המקדש. וואס דערפאר זאגן דאך חז״ל אז לעתיד לבוא, ווען משיח וועט קומען, „עתידה ארץ ישראל שתתפשט בכל הארצות“. ווייל דעמאלט וועט זיין די קדושה אין אן אופן בלתי מוגבל, מיט ארויסגיין פון אלע מצרים וגבולים, פון אלע מדידות והגבלות. עס וועט זיין דער גילוי פון אין־סוף בלתי מוגבל, דער אין־סוף בלתי מוגבל פון אויבערשטן. און במילא וועט דאס דורכברעכן אלע מדידות והגבלות: „ופרצת ימה וקדמה וצפונה ונגבה“. די קדושה פון ארץ ישראל וועט זיך אויסשפרייטן בכל הארצות, און במילא וועלן נתבטל ווערן אלע ענינים פון מצרים וגבולים פון עולם הזה, און „את רוח הטומאה אעביר מן הארץ“. וואס דאס איז דער רמז אין דער צד השלילי: אז ווייל עס זיינען דא מצרים, די מצרים אין ארץ ישראל,

14:16 איז פון דעם איז גאר נישט אויסגעשלאסן געווארן די מצרים פון בין המצרים. אבער יעדער ענין קען מען אנקוקן אין צד החיובי. און דער רבי זאגט, אז דא קומט ארויס א רמז נפלא אין עבודת השם, אין צד הקדושה. ווי ס׳איז מבואר אין דעם צמח צדק׳ס מאמרים, צי דא אין צמח צדק׳ס רשימות וואס ער האט געשריבן אויף איכה. און אין די רשימות איז דער צמח צדק מבאר כמה וכמה פסוקים אין איכה, טייטשט ער אויס גאר אין עבודת השם, אין צד הקדושה. ער נעמט די פסוקים אין איכה, וואס זיינען ענינים וואס רעדן וועגן גלות, ענינים פון צער, ענינים פון אבלות, און ער איז דאס מהפך. אז על דרך ווי די גמרא דערציילט אין מועד קטן וועגן רבי שמעון בר יוחאי מיט זיין זון, אז ער האט באקומען זאכן פון היפך הברכה, און ער האט אים געזאגט אז דאס איז אלץ ברכות. אז די אלע זאכן וואס זיינען אנגעטאן אין א לבוש פון כלל זאכן, רחמנא ליצלן, איז דאס גאר בעצם ברכות סתומות, ברכות נעלות, ברכות נעלמות, וואס טוען זיך אן אין אזא לבוש. וואס איז גאר הויכע ענינים, קומט דאס גאר אראפ אין א לבוש אחר. וואס דאס איז א יסוד החסידות אין דעם גאנצן ענין פון גם זו לטובה. אז אמאל ברכות נעלות ביותר קומען אראפ אין א לבוש אחר, און די עבודה איז מהפך זיין, און איבערמאכן חשוכא לנהורא, מרירו למיתקא, מגלה זיין די ברכה וואס געפינט זיך אין דעם ענין. על דרך זה זאגט דער צמח צדק, ווען ער הערט די פסוקים פון איכה, האבן זיך רמוזים ענינים נעלים, ברכות נעלות, עניני גאולה, שבחים של ישראל,

15:44 און ער טייטשט אויס כמה וכמה פסוקים וואס זענען שבחים של ישראל. צווישן די פסוקים טייטשט ער טאקע דעם פסוק אויס: „כל רודפיה השיגוה בין המצרים“. טייטשט דער צמח צדק, אז אין בין המצרים, אין דעם זמן פון בין המצרים, איז דאס א זמן מסוגל וואס א איד קען רודף זיין, נאכיאגן, יא, „בקש שלום ורדפהו“, רודף זיין און זוכן, און משיג זיין די גרעסטע השגות אין די העכסטע מדרגות אין אלקות. און דער רבי האט געזאגט אז פון דעם צמח צדק איז משמע אז דווקא בין המצרים איז א זמן מסוגל ללמוד פנימיות התורה, רזין דרזין, ענינים פון אלקות, וואס דעמאלט קומט מען צו די גרעסטע השגות. טייטשט דער צמח צדק, אז וואס איז דער תוכן פון בין המצרים? בין המצרים, דאס איז על דרך וואס ס׳שטייט אין פסוק: „מן המצר קראתי י־ה, ענני במרחב י־ה“. אז א איד רופט דעם אויבערשטן מן המצר, און דווקא „מן המצר קראתי, ענני במרחב“. בשעת א איד געפינט זיך אין דעם מצר, דער צמח צדק איז מסביר, אז ער געפינט זיך מיט דער גאנצער וועלט, מיט אלע נבראים, מיט אלע עולמות, אז ס׳איז נישט מער ווי א מצר, א צמצום און א גבול, לגבי דעם אויבערשטן וואס ער איז אין סוף און בלתי מוגבל. און דער מצר רופט ביי אים ארויס א צמאון, א ריחוק. אז דאס וואס ער דערהערט אז אלע עולמות זיינען אין א בחינת מצר, כביכול, לגבי דעם אויבערשטן, און דאס רופט ביי אים ארויס א שטארקן דורשט, א צמאון, א געגוע, אז ער וויל ארויסגיין פון די מדידות והגבלות פון דעם מצר פון וועלט. און ער וויל זיך מתאחד ווערן מיט דעם אין

17:25 סוף און דעם בלי גבול. איז דא דער מצר גורם פונקט פארקערט, אז פון דעם מצר קומט מען צום גרעסטן מרחב. אז דאס וואס ער דערהערט אז ס׳איז טונקל און ער זוכט די ליכטיקייט, ער וויל אריינגיין אין א אידישע שטוב און ער וויל זיך פארבינדן מיט אמת׳ע ליכטיקייט. אז דאס האט ארויסגערופן [לא ברור] א שטארקערער געגוע. אז דער ענין האט ביי אים ארויסגערופן א גרעסערן צמאון, א גרעסערן געגוע צו אלקות, און דאס האט ארויסגעברענגט אז ער קומט צו א נייעם גילוי. און דאס איז וואס מען זאגט: „מן המצר קראתי י־ה“. אז דער מצר דווקא רופט ארויס דעם גרעסטן מרחב, דעם „מרחב י־ה“, וואס דאס זיינען די גילויים, די גרעסטע גילויים נייע פון געטליכקייט. און דאס איז וואס מען זאגט אז אין זמן הגלות „כל רודפיה השיגוה בין המצרים“. דורך דעם וואס א איד דערהערט דעם מצר, אז דאס רופט ארויס די גרעסטע השגות, אז ער קומט צו דעם מרחב, דעם גילוי אלקות אויפן גרעסטן אופן. וואס דער רבי איז מסביר על פי זה אויך אין אונזער סדרה, אז דאס איז וואס די פרשה זאגט: „זאת הארץ אשר תפול לכם בנחלה“. זאגט רש״י, אז וואס איז דא „זאת הארץ אשר תפול לכם בנחלה“? אז דאס איז דער ענין פון די, אז די גאנצע סיבה פארוואס די תורה דערציילט צו משה רבינו, יא, אז ער זאל זאגן די אלע גבולות פון ארץ ישראל, איז כדי אידן זאלן וויסן די מצוות התלויות בארץ, זאגט רש״י. וויבאלד אז ס׳איז דא די מצוות התלויות בארץ, וואו

18:51 דארף מען דאך וויסן וואס זענען די גבולות פון ארץ ישראל? דערפאר האט משה רבינו געדארפט וויסן די גבולות, ווייל די מצוות גייען דאך דורך משה רבינו. ווייל ס'איז נישט פארשטענדליך: דאס דארף דאך גיין דורך יהושע בן נון. וואס איז געווען דער ענין צו זאגן משה רבינו די גבולות פון ארץ ישראל? דאס האט צו טאן צום ספר יהושע; יהושע בן נון, ער נעמט אריין אין ארץ ישראל. אבער ווי באלד רש"י זאגט, אז ווי באלד דאס איז פארבונדן מיט די מצוות התלויות בארץ, דערפאר זאגט די תורה: „זאת הארץ אשר תפול לכם לנחלה“. און דא קומט צו גיין דער רמז פון רש"י. [לא ברור], דאס איז וואס רש"י וויל זאגן. א איד קען דאך טראכטן אז די נשמה וואס איז געווען אין גן עדן, די נשמה וואס איז געווען [לא ברור], זי איז געווען אין דעם גרעסטן מרחב פון געטליכקייט, אין עולם הבא, נהנית מזיו השכינה. אז „תפול“ — זי איז אראפגעפאלן; „תפול לכם לנחלה“ — זי גייט אן א נפילה. און די נפילה איז געווען דא למטה אין עולם הזה הגשמי, א ירידה מאיגרא רמא לבירא עמיקתא, דא אין עולם כה גשמי. וואס איז דא די גאנצע ענין? אויף דעם זאגט מען מצוות התלויות בארץ. אז דורך ירידת הנשמה למטה אין מיצרים, אין א וועלט וואס איז א מיצר וגבול, האט די נשמה דעם יכולת צו מקיים זיין מצוות. ווייל די מצוות, אדרבה, די מצוות זענען אנגעטאן אין מדידות וגבולות. יעדער מצוה האט אין זיך א גבול על פי הלכה, על פי שולחן ערוך, אין זמן, אין מקום, אין אלע פרטים. אבער דווקא דורך

20:15 די מצוות קומט מען צו צוותא וחיבור, און דער איד ווערט איינס מיט עצמות ומהות. מן המצר קומט מען צו דעם גרעסטן מרחב. און דאס איז דער רמז אין דער אייגענער פרשה. און דאס הייסט אז הגם אין גלות איז דער מצב פון מיצר, דער מצב פון גלות, פון חושך, פון מיצר, פון הגבלה ומדידה וצמצום, איז אדרבה, דווקא דורך דעם מיצר, דורך די עבודה אין זמן הגלות, אין מקום הגלות, מיט קיום המצוות, מיט עולם הזה הגשמי, מיט די עבודה פון [לא ברור], ווערט ביי זיך מעורר דער צמאון מן המצר, דער [לא ברור] צו דעם אמת'ן מרחב. און דאס איז וואס מ'זאגט וועגן בין המצרים: די גרעסטע [לא ברור] איז דווקא אין די דריי וואכן. און דאס מבאר דער רבי [לא ברור], אז די דריי וואכן זיינען מרמז אויף די דריי מוחין. און די דריי מוחין זיינען די נחלה האחרונה, די ג' אומות — קיני, קניזי וקדמוני. און דאס מבאר „כי ירחיב ה' אלקיך את גבולך“. און דאס [לא ברור] מרומז זיין אין דער פרשה. זאל מען דאך זוכה זיין צו די גאולה שלמה דורך משיח צדקנו, במהרה בימינו, אמן.