לעבן חסידות · פרק 170 · 2025-03-25 · 22:01
פרשת פקודי (תשפ"ה) "כאשר ציוה ה׳ את משה" - זאל זיין ווי דער רבי וויל
תיאור הפרק
*בעל שם טוב על התורה פרשת פקודי קדושת לוי על הפרשה לקוטי שיחות חלק יא פקודי שיחה א
השמע המקורי · הערך על הרב אשר פרקש בחב"דפדיה
תמלול אוטומטי מהשמע, ותרגום מכונה לעברית. קישורים לחב"דפדיה נוספו אוטומטית.
00:00 שמעתי מחסיד גדול, רבי אברהם שם טוב, שליח הרבי בפילדלפיה ובבית הלבן, שסיפר סיפור שאירע עם אביו לפני שנים. זה היה בשנות תשי״ג. היה להם אח שבאותו זמן הגיע למצוות. אביו, רבי בן ציון שם טוב, שהיה מגדולי המקושרים והחסידים והתגורר באנגליה, הזמין לבר המצווה יהודים, ידידים ורבנים מן העיר. בהזמנה הוא כתב בנוסח שחסידים נוהגים לכתוב: הוא איחל לבחור הבר־מצווה שיגדל להיות חסיד, ירא שמים ולמדן, וכפי שהרבי רוצה, כ״ק אדמו״ר שליט״א. כך נהגו חסידים לכתוב. הוא שלח את ההזמנות, ואחד הרבנים שקיבל את המכתב היה הרב המפורסם רבי משה שטרנבוך, שכיום הוא מזקני הרבנים ומגדולי הרבנים, רב העדה החרדית, שיהיה בריא וחזק. אז הוא היה אברך, רב צעיר באנגליה. הוא קיבל את ההזמנה, והנוסח לא כל כך מצא חן בעיניו. הוא לא אהב את הביטויים שנכתבו בה: שיגדל להיות חסיד, ירא שמים ולמדן, וכפי שהרבי רוצה. צריך לכתוב: שיגדל להיות חסיד, ירא שמים ולמדן, וכפי שהרבי שליט״א רוצה. חפץ בזה. באותו זמן כתב מכתב לרבי. רבי משה שטרנבוך שליט״א,
00:00 איך האב געהערט פון א גרויסן חסיד, רבי אברהם שם טוב, דעם רבינ'ס שליח אין פילאדעלפיע און אין בית הלבן, וואס ער דערציילט א סיפור וואס האט פאסירט מיט זיין טאטן יארן צוריק. דאס איז געווען אין די יארן תשי״ג. זיי האבן געהאט א ברודער וואס האט דעמאלט געהאט א בר מצוה. און רבי בן ציון שם טוב, וואס ער איז געווען פון די גרויסע מקושרים, גרויסע חסידים, וואס האט געוואוינט אין ענגלאנד. אין ענגלאנד האט מען דעמאלט איינגעלאדן אידן, ידידים, רבנים פון שטאט אויף דער בר מצוה. און אין דער הזמנה האט ער געשריבן דעם נוסח ווי חסידים שרייבן: ער ווינטשט דעם בחור הבר מצוה, ער זאל אויסוואקסן א חסיד, א ירא שמים און א למדן, און ווי דער רבי וויל, כ״ק אדמו״ר שליט״א. דעם נוסח פלעגן חסידים שרייבן. האט ער אריינגעשיקט די הזמנות. און איינער פון די רבנים וואס האט באקומען דעם בריוו איז געווען דער באוואוסטער רב, וואס היינט איז ער פון די זקני הרבנים, פון די גדולי הרבנים, רבי משה שטערנבוך, דער רב פון עדה החרדית, זאל זיין געזונט און שטארק. ער איז געווען דעמאלט א יונגערמאן, א יונגער רב אין ענגלאנד. ער האט באקומען די הזמנה, און דער נוסח האט אים נישט אזוי געפאלן. נישט געגליכן עפעס די אויסדרוקן וואס מען שרייבט: ער זאל וואקסן א חסיד, א ירא שמים און א למדן, און ווי דער רבי וויל. מען דארף שרייבן: ער זאל וואקסן א חסיד, א ירא שמים און א למדן, און ווי דער רבי שליט״א וויל. חפץ בזה. האט ער דעמאלט געשריבן א בריוו צום רבי'ן. רבי משה שטערנבוך שליט״א,
01:38 כתב אז מכתב לרבי, ובו השמיע את ביקורתו והערותיו על כך שכותבים נוסח כזה בהזמנה. אם אני מבין את הסיפור וזוכר נכון, הוא טען על כך בפני רבי בן ציון שם טוב. רבי בן ציון אמר לו שכך נוהגים חסידים, ואם הוא רוצה, הוא יכול לשאול את הרבי עצמו מה פשר המילים. על כל פנים, הרב שטרנבוך כתב מכתב לרבי, ולאחר מכן קיבל תשובה. מכתב נפלא, תשובה שבה הרבי הסביר לו את הנוסח. על כל פנים, נקודת התוכן של המכתב — יש בו כמה וכמה עניינים עמוקים, ואני אומר זאת על פי הלכה — והנקודה שהרבי כותב לו היא פירוש הנוסח שחסידים מאחלים: כשאב רוצה לברך את ילדו בברכות הטובות ביותר — מגיעה בר מצווה, זו שמחה, והאב רוצה לברך את הילד במיטב הברכות בגשמיות וברוחניות. אלא שמטבע האדם, אדם קרוב אצל עצמו. האדם מוגבל, ולכל דבר, לכל מושג ולכל ברכה יש אצלו פירוש משלו, המוגבל להבנתו ולהשגתו. לכן, כשאני בא לבחור בר־מצווה ורוצה לאחל לו
01:38 האט דעמאלט געשריבן א בריוו צום רבי'ן. און ער האט געשריבן זיינע ביקורות, זיינע הערות אויף דעם נוסח, וואס מען שרייבט אזא מין נוסח אין א הזמנה. איך פארשטיי די מעשה, איך געדענק ריכטיג, אז ער האט געטענה'ט צו רבי בן ציון שם טוב. רבי בן ציון האט אים געזאגט אז אזוי פירן זיך חסידים, און אויב ער וויל קען ער פרעגן דעם רבי'ן אליין, וואס זאל דער רמז זיין פון די ווערטער. על כל פנים, הרב שטערנבוך האט געשריבן דעם רבי'ן א בריוו. און שפעטער האט ער באקומען אן ענטפער. זייער א געשמאקער בריוו, אן ענטפער, וואס דער רבי האט אים געגעבן צו פארשטיין דעם נוסח. על כל פנים, די נקודת התוכן פון דעם בריוו — עס שטייען דארט כמה וכמה עמוקים, איך זאג עס על פי הלכה — און די נקודת הענין וואס דער רבי שרייבט אים, אז דער טייטש פון דעם נוסח וואס חסידים ווינטשן זיך: בשעת א טאטע וויל ווינטשן זיין קינד, און ער וויל אים ווינטשן די בעסטע ווינטשן, קומט צו גיין א בר מצוה, איז דאך א שמחה, און דער טאטע וויל ווינטשן דעם קינד, וויל ער אים ווינטשן די בעסטע ווינטשן אין גשמיות און רוחניות. די זאך איז אבער, אז בטבע האדם איז א מענטש קרוב אצל עצמו. א מענטש איז מוגבל. און א מענטש האט, יעדע זאך און יעדן מושג און יעדע ברכה און יעדע זאך, האט ער זיין טייטש, וואס דאס איז במדידה והגבלה אין זיין פארשטאנד, אין זיין הבנה. ביז בשעת איך קום צו גיין צו א בר מצוה בחור און איך וויל אים ווינטשן,
03:07 שיהיה חסיד — אני מתכוון למה שאני מבין שהוא חסיד; ירא שמים — לפי מה שאני מבין שהוא ירא שמים; למדן — לפי מה שאני מבין שהוא למדן. מובן שלכל אדם, משום שהוא קרוב אצל עצמו, יש פירוש משלו, מגבלות משלו והבנה משלו לגבי מה שהיה רוצה שיהיה. ולאו דווקא שזה תואם את האמת, מכוון אליה ומתאים לשלמותו האמיתית של העניין — לפירושו האמיתי של כל דבר ומושג. לכן, כשיהודי רוצה לברך את ילדו, הוא מחפש: מי הוא היהודי שאני יודע שאינו משוחד כלל? אדם שאני יודע שאין בו שום אהבת עצמו ושום שוחד עצמי, וכשהוא מברך, ברכתו היא בתכלית השלמות, באופן הטוב והשלם ביותר. אדם שאני יכול לסמוך עליו שהשגתו, תפיסתו והפירוש שהוא נותן למילים הם אליבא דאמת, בשלמות ובאופן הטוב והנעלה ביותר, בלי שום שוחד של אהבת עצמו. ולכן, כשחסיד יודע שהרבי שלו הוא אדם כזה, שהוא יכול לסמוך עליו לגמרי — אדם שמסור כולו לרצון העליון — ממילא מה שהוא מבקש בשביל הזולת, הוא מבקש אליבא דאמת ובשלמות, בלי שום נגיעה של אהבת עצמו ובלי שום מגבלות וחסרונות. ממילא, מה שהוא מבקש — כן, כך.
03:07 ער זאל זיין א חסיד — איז דא ווי איך פארשטיי וואס איז א חסיד; א ירא שמים — ווי איך פארשטיי וואס איז א ירא שמים; א למדן — ווי איך פארשטיי וואס א למדן. איז פארשטאנדיק, אז יעדער מענטש, מצד דעם וואס ער איז קרוב אצל עצמו, האט ער זיין טייטש, זיין הגבלה, זיין פארשטאנד, ווי ער וואלט געוואלט ס׳זאל זיין. און וואס לאו דוקא דאס איז מתאים צום אמת און מתאים ומכוון, און דאס איז מתאים צו דער אמיתית שלימות הענין, ווי יעדער טייטש אין יעדן ענין און דער מושג איז אליבא דאמת. איז בשעת א איד וויל ווינטשן א ברכה זיין קינד, זוכט ער: ווער איז א איד וואס איך ווייס אז ער איז אינגאנצן נישט קיין משוחד? א מענטש וואס איך ווייס אז ער האט נישט אין זיך קיין שום אהבת עצמו און קיין שום שוחד עצמי. און בשעת ער ווינטשט, איז די ברכה בתכלית השלימות און אויף דעם בעסטן, שלימות'דיגן אופן. וואס איך קען זיך אויף אים פארלאזן, אז זיין השגה און זיין מושג, זיין אויסטייטשן דעם ווארט, איז אליבא דאמת לשלימותו, אין דעם בעסטן און גרעסטן אופן, אן קיין שום שוחד פון אהבת עצמו. און דערפאר, בשעת א חסיד ווייסט אז זיין רבי איז אזא מענטש וואס ער קען זיך אויף אים אינגאנצן פארלאזן, אז א מענטש וואס ער איז אינגאנצן איבערגעגעבן צו רצון העליון, איז במילא וואס ער בעט פאר א צווייטן, בעט ער אליבא דאמת לשלימותו, אן קיין שום שייכות פון אהבת עצמו און אן קיין שום הגבלה און חסרונות. איז במילא וואס ער בעט, יא, אזוי.
04:31 כשהוא אומר ״להיות חסיד״, הוא מתכוון באמת לפירוש של חסיד [לא ברור] תכלית השלמות, אל מקום שיודע [לא ברור] האדם יכול להגיע. ועל דרך זה ירא שמים, ועל דרך זה למדן. וזה פירוש הברכה שכותבים ואומרים, שילד יגדל להיות חסיד, ירא שמים ולמדן כרצון כ״ק קדושת [לא ברור], כפי שהרבי רוצה. כלומר, כפי שהרבי מבין ויודע מהו [לא ברור] של חסיד, [לא ברור] של ירא שמים, [לא ברור] של למדן. ואת זה מבקשים, שכך אכן יתקיים, ושזו אכן תהיה ה[לא ברור] שבה הילד יגדל. בפרשת השבוע אנחנו מוצאים את עניין בניין המשכן. יש כאן דבר מעניין: פרשת פקודי היא הפרשה האחרונה, ובה מסופר כיצד בוצע בפועל ממש בניין המשכן. וכמעט בכל הפרשה, מתחילתה ועד סופה, התורה מדגישה שוב ושוב, וחוזרת כמה וכמה פעמים, שכל בניין המשכן, על כל פרטיו, היה על פי משה. כך נאמר מיד בתחילת הפרשה: ״אלה פקודי המשכן אשר פוקד על פי משה״. כן, כבר בתחילת הפרשה, המונה את פקודי המשכן, את הסכומים והמניינים ואת כל הדברים שהיו, וכיצד בוצעו,
04:31 זיין א חסיד מיינט ער טאקע דעם טייטש וואס חסיד [לא ברור] תכלית השלמות, אל מקום שיודע [לא ברור] דער מענטש קען צוקומען. און על דרך זה ירא שמים, על דרך זה למדן. און דאס איז דער טייטש פון דער ברכה וואס מ׳שרייבט, וואס מ׳זאגט, אז א קינד זאל וואקסן א חסיד, ירא שמים ולמדן כרצון כ״ק קדושת [לא ברור], ווי דעם רבי׳ן, ווי דער רבי וויל. דאס הייסט, ווי דער רבי פארשטייט און ווי דער רבי ווייסט, אז [לא ברור] פון חסיד, [לא ברור] פון ירא שמים, [לא ברור] פון למדן. און אט דאס בעט מען, אז ס׳זאל טאקע זיך דורכפירן, און דאס זאל זיין טאקע די [לא ברור] ווי אזוי א קינד זאל אויסוואקסן. אין היינטיקער סדרה געפינען מיר דעם ענין פון דעם בנין המשכן. וואס מיר געפינען אן אינטערעסאנטע זאך: פרשת פקודי איז די פרשה, די לעצטע פרשה, וואס עס ציילט בנוגע ווי עס איז דורכגעפירט געווארן בפועל ממש דעם בנין המשכן. און כמעט די גאנצע סדרה, מתחילתו ועד סופו, געפינען מיר אט דעם ענין, אז דער גאנצער בנין המשכן מיט אלע פרטים, איז די תורה מדגיש איינמאל און נאכאמאל, און חזר׳ט איבער כמה וכמה פעמים, אז דאס איז אלץ געווען על פי משה. ווי עס געפינט זיך גלייך אין דער פרשה: „אלה פקודי המשכן אשר פוקד על פי משה“. יא, גלייך אין דער פרשה, וואס די פרשה ציילט וועגן די פקודי המשכן, דעם צאל מיט די מינויים, מיט די אלע זאכן וואס מ׳האט, ווי מ׳האט דורכגעפירט,
06:03 כל הדברים שהרבי [לא ברור]. בנוגע להבאת נדבות המשכן ולבניית כלי המשכן, התורה מדגישה שזהו ״אשר פוקד על פי משה״. מה פירוש ״אשר פוקד״? כאן יש שני פירושים בדברי המפרשים: או שהכוונה למספר, למניין ולמשקל של כל הדברים שמנו ומדדו אז; או שהכוונה למינויים — הפקודים שמונו לשאת את המשכן, להנהיג את עבודת המשכן, להקים אותו ולבנות את כל חלקיו. אלה היו בני שבט לוי, כפי שמסופר בפרשה. התורה מדגישה שזהו ״אשר פוקד על פי משה״. ובהמשך, כשמדובר על כל הדברים שהביאו, התורה מדגישה שאת המשכן שבנו — ״ויביאו את המשכן אל משה״. ואחר כך, כשהתורה מפרטת את כל מה שהעמידו במשכן, היא מדגישה שוב: ״כאשר צוה ה׳ את משה״. היא חוזרת על כך פעם אחר פעם, עד שמובא בשם הירושלמי שכאן נאמר שמונה עשרה פעמים ״כאשר צוה ה׳ את משה״ — על כל כלי נאמר ״כאשר צוה ה׳ את משה״. ומובא שזהו עניינה של תפילת שמונה עשרה, שמכאן נלמד עניין שמונה עשרה הברכות, מן ה״כאשר צוה ה׳ את משה״. את הנוסח הזה אנו מוצאים בפרשה כמה וכמה פעמים. מהו [לא ברור]? כידוע, מובא על דרך זה
06:03 די אלע זאכן וואס דער רבי [לא ברור]. אויף ברענגען די נדבות המשכן און בויען די כלי המשכן, איז די תורה מדגיש אז דאס איז „אשר פוקד על פי משה“. וואס דער טייטש „אשר פוקד“, דא האבן מיר צוויי פירושים ווי מפרשים טייטשן. סיי דאס גייט אויף דער מספר און מנין און משקל פון די אלע ענינים וואס מ׳האט דעמאלט אויסגערעכנט, אויסגעמאסטן, אדער דאס גייט אויף די מינויים, יא, די פקודי, וואס דאס איז די פקודי מינויים, וואס אויף טראגן דעם משכן און אויף פירן דעם משכן, אויף אויפהייבן, אויף אויפבויען די אלע ענינים, וואס דאס איז געווען שבט הלוי, ווי עס פירט זיך אין דער פרשה. איז די תורה מדגיש אז דאס איז „אשר פוקד על פי משה“. און נאך ווייטער, ווען מ׳רעדט וועגן די אלע ענינים וואס מ׳האט צוגעברענגט די זאכן, איז די תורה מדגיש אז דעם משכן האט מען געבויט, „ויביאו את המשכן אל משה“. און דערנאך די תורה זאגט מיט די אלע פרטים וואס מ׳האט אוועקגעשטעלט דעם משכן, יא, איז די תורה מדגיש נאכאמאל „כאשר צוה ה׳ את משה“. ס׳חזר׳ט איבער איינמאל און נאכאמאל, ביז וואס עס ברענגט זיך פון ירושלמי, אז אט דא שטייט אכצן מאל די „כאשר צוה ה׳ את משה“. אויף יעדער כלי „כאשר צוה ה׳ את משה“, ווי עס ברענגט זיך, אז דאס איז דער ענין פון שמונה עשרה, וואס פון דעם נעמט מען דעם ענין פון די שמונה עשרה ברכות, אין דעם „כאשר צוה ה׳ את משה“. געפינען מיר דעם נוסח אין דער פרשה כמה וכמה פעמים. וואס איז דאס [לא ברור]? איז ידוע, עס ברענגט זיך על דרך זה
07:30 בשם הבעל שם טוב הקדוש, שאומר שמה שהתורה כותבת לנו את העניין הזה בסדרה של היום הוא לימוד והוראה: יהודי צריך לדעת תמיד שכשהוא בא לקיים מצווה, ועושה עבודה גדולה, מצווה, טובה או מעשה טוב — בכל דבר שהוא עושה, עליו לכוון תמיד, בדיבור או במחשבה, שיהיה זה ״כאשר צוה ה׳ את משה״. ועל ידי כך הוא מתקשר עם כלל ישראל, ובפרט מתקשר עם משה רבינו. [לא ברור] משה רבינו, העניינים נעשים לגמרי [לא ברור], כי משה רבינו, כמובן, בכל מעשה ובכל פרט ראה בכל עניין את [לא ברור] של המצוות העליונות, ״כאשר הראה לו בהר״. וזה מביא לעניין נעלה יותר [לא ברור], שהרבי אומר על משה רבינו: ״כאשר הראה לו בהר״ — כל פרט במעשה המשכן, כל כלי, כל מידה וכל מספר, אינם סתם מספרים ומידות. משה רבינו ראה בכל מעשה גשמי כיצד הוא משקף את ה״כאשר הראה לו בהר״. ובפעולה הזאת נמצא המשכן האמיתי, המשכן העליון, המשכן של מעלה. והמשכן של מטה מכוון כנגד המשכן של מעלה. כך שבעצם, בכל מעשה יש [לא ברור].
07:30 בשם פון דעם הייליגן בעל שם טוב, וואס ער זאגט, אז דאס וואס די תורה שרייבט אונז אט דעם ענין אין דער היינטיקער סדרה, אז דאס איז א לימוד אין הוראה, אז א איד דארף שטענדיג וויסן, אז ווען ער קומט צו טון א מצוה, און טוט א געוואלד מיט אן עבודה, מיט א מצוה, מיט א טובה טון, מיט א מעשה טוב, יעדער זאך וואס ער טוט, זאל ער שטענדיג מכוון זיין, וואס ער טוט, אז סיי בדיבור אדער במחשבה, אז דאס זאל זיין „כאשר צוה ה׳ את משה“. און דורך דעם וואס ער איז זיך מתקשר, יא, מיט כלל ישראל, און בפרט איז זיך מתקשר מיט משה רבינו. [לא ברור] משה רבינו, די ענינים פירן זיך דורך אין גאנצן [לא ברור], אז משה רבינו, אז ער האט כמובן אין יעדער מעשה און אין יעדער פרט, אז ביי אים איז געווען צו זען אין יעדער ענין מיט די [לא ברור] פון די מצוות העליונות, „כאשר הראה לו בהר“. און דאס ברענגט א העכערן [לא ברור], אז דער רבי זאגט צו משה רבינו: „כאשר הראה לו בהר“, אז יעדער פרט פון מעשה המשכן, יעדער כלי, יעדער מדידה, יעדער מספר, איז נישט קיין סתם מספרים ומדידות. און משה רבינו האט געזען אין יעדער מעשה גשמי ווי דער שפיגלט אפ דעם „כאשר הראה לו בהר“. און דער פעולה געפינט זיך דער משכן האמיתי, דער משכן העליון, דער משכן של מעלה. און דער משכן של מטה איז מכוון כנגד משכן של מעלה. אז בעצם איז אין יעדער מעשה [לא ברור].
09:04 בשעת קיום המצווה — לשם יחוד קודשא בריך הוא ושכינתיה. בכל מצווה, בכל פעולה, בכל [לא ברור] בזה, בכל מעשה, דיבור ומחשבה, ישנו עניין הייחוד. כך נזכרים בעניינים כפי שהם למעלה. ואת זה מביא ה[לא ברור] הקדוש בפרשה. על כך נאמר: ״אשר פוקד על פי משה״. והכהן מביא, זהו העניין של... יש תורה ידועה, והיא תורתו של הבעל שם טוב. וה[לא ברור] הקדוש מביא אותה כמה פעמים, עם פירושו ל״ה׳ צלך״. הרבי אומר ש״ה׳ צלך״ פירושו שכל פרט שהאדם עושה — על דרך זה, כל פרט ממעשי האדם — משתקף בצל שלמעלה. וזהו שנאמר ״ובצלאל בן אורי״ וכו׳. זה מלמד אותנו את עניינו של בצלאל; הרי שמו כולל את המילה ״צל״, וזהו העניין. ״אשר פוקד על פי משה״: בשעת המעשה, בשעת קיום המצווה, צריך לדעת שזהו ״אשר פוקד על פי משה״, שזה מתקשר עם משה רבינו. ״פוקד״ הוא מלשון ייחוד. והגמרא אומרת, המדרש אומר, [לא ברור]. הרי זה לשון ייחוד, לשון זיווג, עניין של התאחדות — ייחוד קודשא בריך הוא ושכינתיה. ״אשר פוקד על פי משה״: זה מתקשר עם משה רבינו, ועל ידי המעשה שלו, אפילו מעשה פשוט, נעשה אצל האדם ייחוד עם משה רבינו. ועל ידי כך נעשה ״בצלאל בן אורי״, כלומר נעשה צל. מה שהוא עושה נעשה ל...
09:04 בעת המצוה, לשם יחוד קודשא בריך הוא ושכינתיה. אין יעדער מצוה, אין יעדער פעולה, אין יעדער [לא ברור] בזה, אין יעדער מעשה, דיבור ומחשבה, איז דא דער ענין פון יחוד. אז דערמאנט מען זיך די ענינים בדוגמה שלמעלה. און דאס ברענגט דער הייליגער [לא ברור] אין דער פרשה. אויף דעם שטייט: „אשר פקד על פי משה“. און דער כהן ברענגט, דאס איז דער ענין פון... עס איז דא א תורה ידועה, און דאס איז די תורה פונעם בעל שם טוב. און דער הייליגער [לא ברור] ברענגט עס כמה פעמים מיט זיין פירוש פון „ה׳ צלך“. אז דער רבי זאגט, אז „ה׳ צלך“ מיינט, אז יעדער פרט וואס דער מענטש טוט, על דרך זה, יעדער פרט פון א מענטשנס מעשה, שפיגלט זיך אפ אין דעם צל שלמעלה. און דאס איז וואס עס שטייט „ובצלאל בן אורי“ וכו׳. דאס זאגט אונז דעם ענין פון בצלאל; עס איז דאך בלשון צל, דאס איז דער ענין. „אשר פקד על פי משה“. אז בעת המעשה, בעת המצוה, דארף מען וויסן אז „אשר פקד על פי משה“, אז דאס ווערט נתקשר מיט משה רבינו. „פקד“ איז מלשון יחוד. און די גמרא זאגט, דער מדרש זאגט, [לא ברור]. עס איז דאך דער לשון יחוד, לשון זיווג, דער ענין פון התאחדות, יחוד קודשא בריך הוא ושכינתיה. „אשר פקד על פי משה“. אז דאס ווערט נתקשר מיט משה רבינו, אז דורך זיין מעשה, אפילו א פשוטע מעשה, טוט זיך ביי א מענטש א יחוד מיט משה רבינו. און דערמיט ווערט אז בצלאל בן אורי, דאס הייסט, עס ווערט א צל. אז דאס וואס ער טוט, ווערט א...
10:38 צל, ומשתקף בצל שלמעלה. וזהו הדבר שבא בפרשתנו, פרשת פקודי, בעניין הצל. הרי הצל כבר קיים: פרשת תרומה, הציוויים, כי תשא, ויקהל — כבר למדנו כמה וכמה פרשיות. ואחרי כל הציוויים, ואחרי בניית המשכן, מגיע החלק שבפרשת פקודי ואומר שצריך לדעת שבשעה שאתה בונה את המשכן, הדבר צריך להיות ״אשר פוקד על פי משה״. הוא צריך להיות ״כאשר צוה ה׳ את משה״. בשעה שבונים אותו עם הכוונה הזאת, צריך להיות ״כאשר צוה ה׳ את משה״; כך דווקא הוא נעשה משכן אמיתי, ועל ידי כך השכינה שורה בו. ועוד עניין אנו מוצאים בפרשה, בפסוקים הקודמים. התורה מספרת שכאשר סיימו לבנות את המשכן, ובנו את כל פרטיו, הביאו את המשכן אל משה. בפסוק נאמר: ״ויברך אותם משה״. ורש״י אומר על ״ויברך אותם משה״ שמשה רבינו אמר להם: ״יהי רצון שתשרה שכינה במעשה ידיכם. ויהי נועם ה׳ אלקינו עלינו ומעשה ידינו כוננה עלינו ומעשה ידינו כוננהו״. וזה אחד מי״א המזמורים שאמר משה רבינו. כך אומר רש״י בפרשה. כלומר, כאן, כשהביאו את המשכן אל משה רבינו, וכל הכלים היו מוכנים, משה גם [לא ברור] להם — משה רבינו נתן להם את הברכה. וכאן נשאלת השאלה: הרי רש״י אינו מדרש; רש״י מפרש פשוטו של מקרא. מה רש״י רוצה לומר כאן? למה רש״י מביא, רש״י אומר...
10:38 דער צל, ווערט אפגעשפיגלט אין דעם צל שלמעלה. אז דאס איז די זאך וואס אין דער פרשה, פרשת פקודי, קומט דער צל. ס׳איז דאך שוין דער צל; פרשת תרומה, די ציוויים, כי תשא, ויקהל, מ׳האט געלערנט שוין כמה וכמה פרשיות. און נאכדעם די אלע ציוויים, און נאכדעם בויען דעם משכן, קומט דער טייל אין פרשת פקודי, זאגט, אז מ׳דארף וויסן אז בשעת דו בויסט דעם משכן, דארף עס זיין „אשר פקד על פי משה“. דארף עס זיין „כאשר צוה ה׳ את משה“. בשעת מ׳בויט עס אן דער כוונה, דארף עס זיין „כאשר צוה ה׳ את משה“, אז דערמיט טאקע ווערט עס אן אמת׳ער משכן, און דערמיט איז די שכינה שורה אין דעם. און נאך אן ענין געפינען מיר אויך אין דער פרשה, אין פריערדיקע פסוקים. וואס די תורה דערציילט, אז בשעת זיי האבן געענדיגט בויען דעם משכן, זיי האבן געבויט די אלע פרטים, מ׳האט געברענגט דעם משכן צו משה, שטייט אין פסוק: „ויברך אותם משה“. און רש״י זאגט אויף דעם „ויברך אותם משה“, אז משה רבינו האט זיי געזאגט: „יהי רצון שתשרה שכינה במעשה ידיכם. ויהי נועם ה׳ אלקינו עלינו ומעשה ידינו כוננה עלינו ומעשה ידינו כוננהו“. און דאס איז איינער פון די י״א מזמורים וואס משה רבינו האט געזאגט. דאס זאגט רש״י אין דער פרשה. אז דא, בשעת זיי האבן געברענגט דעם משכן צו משה רבינו, עס איז געווען גרייט, אלע כלים, האט משה זיי אויך [לא ברור], אז משה רבינו האט זיי געגעבן די ברכה. וואס דא פרעגט זיך די שאלה: רש״י איז דאך נישט קיין מדרש; רש״י איז דאך פשוטו של מקרא. וואס וויל רש״י דא זאגן? פארוואס נעמט רש״י, רש״י זאגט...
12:15 מה הייתה הברכה של משה? ומה היה הנוסח שלה? ולמה, עם כל הפרטים, רש"י מביא את הברכה „יהי רצון שתשרה שכינה במעשה ידיכם“, ואחר כך אומר את „ויהי נועם“, את הנוסח של „ויהי נועם“, ומציין שזה ממזמורי התהילים של משה רבינו? לשם מה כל האריכות הזאת של רש"י? כאן רש"י בא להסביר לנו שלא מדובר בדבר פשוט בפסוק. לכאורה, הרי מבינים מה התורה רוצה לומר ב„ויברך אותם משה“: התורה רוצה לומר שמשה רבינו גם התפלל עליהם. ולמה מספרים לנו את זה עכשיו, בסוף פרשת פקודי? בפרשת ויקהל, כשהם הביאו את הנדבות ועשו את המלאכה, התורה מספרת שהם הביאו את כל הנדבות, זהב וכסף ונחושת. למה לא מצאנו שמשה רבינו התפלל עליהם? לכאורה, מה השאלה? הרי התורה אינה צריכה לספר על כל תפילה. זה שמשה התפלל עליהם הוא דבר פשוט; האם התורה צריכה לספר זאת? אם כן, מה המשמעות של הפסוק? כאן בא העניין המיוחד של „ויברך אותם משה“: מדובר בברכה מסוימת של משה רבינו. מהי הברכה הזאת? התורה מספרת: בניתם את המשכן עם אוהל מועד. כל העיסוק בהבאת הנדבות למשכן ובבניית המשכן היה בשביל אוהל מועד. עניינו של אוהל מועד היה להחזיר אליכם את השכינה לאחר הסילוק שהיה בעקבות החטא הגדול, חטא העגל. הרי אתם יודעים שהחטא הנורא היה חטא העגל, כי חטא העגל סילק, רחמנא ליצלן, את השכינה מעם ישראל. „כי לא אעלה בקרבך“, אומר הפסוק; זה היה סילוק השכינה שאירע בגלל החטא ש[לא ברור]. והגמרא אומרת שחטא העגל הביא את כל הלכלוך שהיה...
12:15 וואס איז געווען די ברכה פון משה? און וואס איז דער נוסח? און אלע פרטים, פארוואס ברענגט ער דעם פסוק „יהי רצון שתשרה שכינה במעשה ידיכם“, און דערנאך זאגט ער דעם „ויהי נועם“, דעם גאנצן נוסח פון „ויהי נועם“, אז דאס איז פון די מזמורי תהלים פון משה רבינו? וואס איז די גאנצע אריכות פון רש״י? נו, דא קומט רש״י אונז מסביר זיין, אז דאס איז נישט קיין פשוט׳ע זאך פון מקרא. לכאורה פארשטייט מען דאך וואס די תורה וויל זאגן מיט „ויברך אותם משה“: די תורה וויל זאגן אז משה רבינו האט זיך אויך מתפלל געווען פאר זיי. און פארוואס זאגט מען אונז עס איצטער, סוף פרשת פקודי? אין פרשת ויקהל, ווען זיי האבן געברענגט די נדבות, און די מלאכה וואס זיי האבן געטאן, די תורה דערציילט אין פרשת ויקהל: זיי האבן געברענגט אלע נדבות, זהב וכסף ונחשת. פארוואס געפינען מיר נישט אז משה רבינו האט זיך מתפלל געווען פאר זיי? נו, לכאורה, וואס איז דא? נו, די תורה דארף דאך נישט דערציילן יעדע תפילה. מתפלל זיין איז א דבר פשוט; דארף די תורה דען דערציילן אז משה האט זיך מתפלל געווען פאר זיי? דאס איז א דבר פשוט. וואס איז דער משמעות? נו, דא קומט דער ספעציפישער ענין פון „ויברך אותם משה“, אז עס רעדט זיך וועגן א ספעציפישע ברכה פון משה רבינו. וואס איז דער „ויברך אותם משה“? נו, דא דערציילט די תורה: איר האט געבויט דעם משכן מיטן אהל מועד. די גאנצע התעסקות פון די נדבות פארן משכן, צו בויען דעם משכן, איז געווען צוליב דעם אהל מועד. דער אהל מועד איז געווען צוריקצוברענגען די שכינה צו אייך נאך דעם סילוק וואס איז געשען דורך דעם גרויסן חטא, דאס איז געווען דער חטא העגל. איר ווייסט דאך, דער חטא הנורא איז געווען דער חטא העגל. ווייל דער חטא העגל האט מסלק געווען, רחמנא ליצלן, די שכינה פון עם ישראל. „כי לא אעלה בקרבך“, זאגט דער פסוק; דאס איז געווען א סילוק השכינה, וואס איז געשען דורך דעם חטא וואס [לא ברור]. און די גמרא זאגט אז דער חטא העגל האט געברענגט דעם גאנצן לכלוך וואס איז...
14:20 עם כל העניינים. וממילא, מבינים שוב: כל העבודה וכל העיסוק בבניית המשכן נועדו לכך שהקב"ה ישכון בתוכם. ורש"י אומר בפרשת שמיני שזה היה העניין, ובכמה פרשות אנו מוצאים שזאת הייתה המחילה, הכפרה על חטא העגל. כל מה שעשיתם — הלכתם ובניתם את המשכן — היה כדי להביא כפרה על חטא העגל. ואכן, הדבר הביא לכך שהביאו את כל המשכן אל משה רבינו, כמו שכתוב „אשר פקד על פי משה“, ואחר כך „ויברך אותם משה“. למה? כי משה רבינו היה היחיד מכל ישראל שלא הייתה לו שום שייכות לחטא העגל. ולכן הוא יכול להביא את הכפרה על חטא העגל. הרי הוא כלל לא היה שם; הוא היה על ההר. ולכן משה רבינו הוא היחיד שיכול להקים את המשכן, כדי שתהיה כפרה שלמה על חטא העגל. משום כך צריך המשכן כולו להגיע לידיו של משה רבינו, והוא זה שיכול להקים אותו. כי, כפי שרש"י אומר בפשטות, כשהם ראו שבמשך כל הימים עדיין לא באה השראת השכינה, הם אמרו: מה קורה כאן? משה רבינו אמר שהוא יקים את המשכן, ואז תהיה להם הכפרה ויהיה גילוי השכינה. לכן נאמר „ויברך אותם משה“. אחרי שעשיתם כל מה שתלוי בכם — תחילה צריכה להיות העבודה מצדכם, וכך יכולה להיות כפרה. הבאתם בלב שלם זהב, כסף ונחושת ואת כל הדברים. אחר כך לקחו חכמי הלב ובנו את המשכן על כל פרטיו, כפי שהקב"ה רצה, „כאשר צוה ה׳ את משה“. ואז יכול היה להיות
14:20 מיט אלע ענינים. און במילא, פארשטייט מען נאך אמאל: די גאנצע עבודה און די גאנצע התעסקות צו בויען דעם משכן איז געווען כדי דער אויבערשטער זאל רוען צווישן זיי. און רש״י זאגט אין פרשת שמיני, אז דאס איז געווען דער ענין, און מיר געפינען אין כמה פרשיות אז דאס איז געווען די מחילה, די כפרה אויף חטא העגל. און אלץ וואס איר האט געטאן, איר זענט געגאנגען און געבויט דעם משכן, איז געווען כדי צו ברענגען א כפרה אויף חטא העגל. און דאס האט טאקע געברענגט דערצו, אז מען האט דעם גאנצן משכן געברענגט צו משה רבינו, ווי עס שטייט „אשר פקד על פי משה“, און דערנאך „ויברך אותם משה“. פארוואס? ווייל משה רבינו איז געווען דער איינציקער מענטש פון גאנץ כלל ישראל וואס האט געהאט נישט קיין שום שייכות צום חטא העגל. און דערפאר קען ער ברענגען די כפרה אויף חטא העגל. ער איז דאך בכלל נישט געווען דארט; ער איז געווען אויפן בארג. און דערפאר איז משה רבינו דער איינציקער וואס קען אויפשטעלן דעם משכן, אז עס זאל זיין א שלימות׳דיקע כפרה אויף חטא העגל. דערפאר דארף דער גאנצער משכן אנקומען אין די הענט פון משה רבינו, און ער איז דער וואס קען אויפשטעלן דעם משכן. ווייל, זאגט רש״י בפשטות, ווען זיי האבן געזען אז אלע טעג איז נאך נישט געקומען די השראת השכינה, האבן זיי געזאגט: וואס גייט דא פאר? משה רבינו האט געזאגט אז ער וועט אויפשטעלן דעם משכן, און דעמאלט וועלן זיי האבן די כפרה און עס וועט זיין די גילוי השכינה. דערפאר שטייט „ויברך אותם משה“. ווען איר האט געטאן אלץ וואס איז תלוי אין אייך, דארף ערשט זיין די עבודה פון אייער זייט; אזוי קען עס זיין א כפרה. איר האט געברענגט מיטן גאנצן הארץ, און געברענגט זהב, כסף ונחושת און אלע זאכן. דערנאך האבן די חכמי לב גענומען און געבויט דעם משכן מיט אלע פרטים, אזוי ווי דער אויבערשטער האט געוואלט, „כאשר צוה ה׳ את משה“. איז דעמאלט געקענט זיין
16:17 „ויברך אותם משה“. אומר רש"י: ודאי, מה עוד יכולה הייתה להיות הברכה? ודאי שברכתו של משה הייתה על העניין שבני ישראל ביקשו. בני ישראל רצו כאן כפרה. הם רצו שהשכינה תחזור לשכון בתוכם. וזה מה שמשה רבינו אומר להם: „יהי רצון שתשרה שכינה במעשה ידיכם“ — שבכל מעשה ידיכם, שבאמצעותם נבנה המשכן, תהיה השראת השכינה. אלא שכאן רואים שרש"י אינו מסתפק בלשון „שתשרה שכינה במעשה ידיכם“, אלא מביא גם את נוסח הפסוק: „ויהי נועם ה׳ אלקינו עלינו ומעשה ידינו כוננה עלינו“. מהו העניין המיוחד שרואים בפסוק הזה? רואים בו שמשה רבינו כולל את עצמו עם עם ישראל בכל העניין. הוא לא אומר „ידיכם“, אלא „ידינו“: „ויהי נועם ה׳ אלקינו עלינו ומעשה ידינו כוננה עלינו“. משה רבינו כולל את עצמו עם עם ישראל. בני ישראל אכן עבדו והביאו את כל הנדבות, ובנו את המשכן. אחר כך הביאו אותו אל משה, והוא זה שיכול להקים את המשכן, והוא מבקש יחד איתם. מה שמשה רבינו נותן לבני ישראל הוא הוראה ולימוד לכל הדורות: כשיהודי רוצה לעשות מן העולם דירה לו יתברך, משכן לקב"ה, מצד אחד עליו לעשות כל התלוי בו. הוא אינו יכול להסתמך על כך ולומר: משה רבינו יעשה את זה, ואני אלך לישון. הדבר הזה מבטא אחד מיסודות חסידות חב"ד, שהרבי
16:17 „ויברך אותם משה“. זאגט רש״י: זיכער, וואס קען זיין אנדערש? זיכער איז די ברכה פון משה געווען אויף דעם ענין וואס אידן האבן געבעטן. אידן האבן דא געוואלט א כפרה. אידן האבן געוואלט אז די שכינה זאל צוריק קומען רוען צווישן זיי. און דאס איז דער ענין וואס משה רבינו זאגט זיי: „יהי רצון שתשרה שכינה במעשה ידיכם“. אז אין די אלע מעשי ידיכם, וואס מען האט געבויט דעם משכן, זאל זיין השראת השכינה. נאר דא זעט מען אז רש״י איז נישט מסתפק מיטן לשון „שתשרה שכינה במעשה ידיכם“, נאר ער ברענגט דערצו דעם נוסח פון פסוק: „ויהי נועם ה׳ אלקינו עלינו ומעשה ידינו כוננה עלינו“. וואס זעט מען אין דעם פסוק אלס א ספעציעלן ענין? אז אין דעם פסוק זעט מען ווי משה רבינו איז כולל זיך מיט עם ישראל אין דער גאנצער מערכה. ער זאגט נישט „ידיכם“, ער זאגט „ידינו“: „ויהי נועם ה׳ אלקינו עלינו ומעשה ידינו כוננה עלינו“. משה רבינו איז זיך כולל מיט עם ישראל. אידן האבן טאקע געארבעט און געברענגט אלע נדבות, און האבן געבויט דעם משכן. דערנאך איז עס געקומען צו משה, און ער איז דער וואס קען אויפשטעלן דעם משכן, און ער בעט צוזאמען מיט זיי. דאס וואס משה רבינו גיט אידן איז א הוראה און א לימוד פאר אלע דורות: אז בשעת א איד וויל מאכן פון דער וועלט א דירה לו יתברך, א משכן פאר דעם אויבערשטן, דארף ער פון איין זייט טאן כל התלוי בו. ער קען זיך נישט פארלאזן און זאגן: משה רבינו וועט עס מאכן, איך גיי איינשלאפן. דאס ברענגט ארויס איינס פון די יסודות פון חסידות חב״ד, וואס דער רבי האט אונז
17:53 לימד אותנו: צריכה להיות עבודה בכוח עצמו. אדם צריך לעשות כל התלוי בו, עד מקום שידו מגעת. הוא צריך לבנות את המשכן שלו, להביא את הכסף, את הזהב ואת הנחושת, להשקיע את חכמי הלב בבנייה, ולעשות את כל מה שהוא יכול בכוחותיו. ומצד שני, עליו לדעת שבכוחות עצמו הוא אינו יכול להביא להשראת השכינה. זהו העניין של „ויביאו את המשכן אל משה“: צריך להביא את המשכן כולו אל משה רבינו. את מה שאני עושה, את מה שאני יכול לעשות, עליי למסור — את כל העשייה שלי, עם כל הפעולות שלי — לנשיא הדור, למשה רבינו, אתפשטותא דמשה בכל דרא ודרא. אני מוסר את כל פעולותיי כדי שהוא, בכוחותיו ובהשפעותיו, יביא את הברכה. בכוחו של משה באה השראת השכינה. ומשה רבינו מעלה את בני ישראל למדרגה שהם אינם יכולים להגיע אליה בכוחות עצמם. אבל יחד עם זאת, אין זה עניין של משה רבינו לבדו. כפי שהגמרא אומרת במסכת מנחות, „משה שפיר קאמרת“ — משה רבינו כולל את עצמו עם כל היהודים. הפעולות שכל אחד עושה, כל התלוי בו בבניית המשכן, יחד עם זה שמשה רבינו מקים את המשכן ומברך — זהו „ומעשה ידינו כוננה עלינו“, כדי שאכן תהיה השראת השכינה. הדבר הזה יכול להיות
17:53 געלערנט: אז עס דארף זיין אן עבודה בכח עצמו. א מענטש דארף טאן כל התלוי בו, עד מקום שידו מגעת. ער דארף טאקע בויען דעם אייגענעם משכן און ברענגען דעם כסף און דעם זהב און די נחושת, און משקיע זיין די חכמי לב אין בויען, און טאן אלע ענינים וויפיל ער קען מיט זיינע כוחות. און פון דער צווייטער זייט דארף ער וויסן אז אליין קען ער נישט ברענגען די השראת השכינה. דאס איז דער ענין פון „ויביאו את המשכן אל משה“: מען דארף ברענגען דעם גאנצן משכן צו משה רבינו. דאס וואס איך טו, וואס איך קען, דארף איך איבערגעבן — מיין גאנצע עשיה מיט אלע מיינע פעולות — צום נשיא הדור, צום משה רבינו, אתפשטותא דמשה בכל דרא ודרא. איך געב איבער אלע מיינע פעולות, כדי אז ער, מיט זיינע כוחות און השפעות, זאל אריינברענגען די ברכה. דורך דעם כח פון משה ווערט השראת השכינה. און משה רבינו הייבט אויף אידן צו אזא מדריגה, וואס אידן מיט זייערע אייגענע כוחות קענען נישט דערגרייכן. אבער צוזאמען מיט דעם איז עס נישט בלויז אן אייגענע זאך פון משה רבינו. משה רבינו, ווי די גמרא זאגט אין מסכת מנחות, „משה שפיר קאמרת“ — איז משה רבינו כולל זיך מיט אלע אידן. די פעולות וואס יעדער איינער טוט, כל התלוי בו אין בויען דעם משכן, צוזאמען מיט דעם וואס משה רבינו שטעלט אויף דעם משכן און בענטשט, איז „ומעשה ידינו כוננה עלינו“, אז עס זאל טאקע ווערן די השראת השכינה. דאס שייך זיין
19:23 מעשי הידיים, ושייעשה מהם משכן. ומכאן לוקחים הוראה לכל הזמנים ולכל המקומות: ״ועשו לי מקדש ושכנתי בתוכם״ — בתוכו לא נאמר, אלא בתוך כל אחד ואחד. כל יהודי הוא משכן לקב״ה. כל יהודי צריך לעשות מגופו ומנפשו הבהמית ומכוחות נפשו, מביתו וממשפחתו, מענייניו הפרטיים ומכל דבר שיש לו — משכן לקב״ה. וכשהוא משקיע את כל הכוחות האלה בעבודת ה׳, ועושה מכל דבר מקום להשראת השכינה, זה מה שכל אדם עושה עם עצמו. אחר כך צריך להיות העניין של ״ויביאו אל משה״. צריך לדעת שלבד אי אפשר להביא לידי השראת השכינה. צריך להיות כאן ״ויאמינו בה׳ ובמשה עבדו״, כמו שאומר המדרש, שרק אחרי שיש ״משה עבדו״ יכול להיות ״ויאמינו בה׳״. כך יש למסור את כל מה שעושים, כדי שיהיה ״כאשר צוה ה׳ את משה״. ורק אז מתקיים ״תשרה שכינה במעשה ידיכם״. ורק אז מורגש ״ויהי נועם ה׳ אלקינו עלינו ומעשה ידינו כוננה עלינו ומעשה ידינו כוננהו״. הגמרא אומרת שמכיוון שמשה רבינו עסק במשכן, מעשי ידי משה נצחיים ואין האויבים שולטים בהם. שום אויב, שום מנגד ושום העלם והסתר אינם יכולים לשלוט במעשי ידי משה. ועל דרך זה, כשיודעים שהפעולות שלנו צריכות להיות קשורות לנשיא הדור,
19:23 די מעשי ידיים, און ס׳זאל ווערן פון דעם א משכן. און פון דעם נעמט מען א הוראה על כל הזמנים ועל כל המקומות: ״ועשו לי מקדש ושכנתי בתוכם״ — בתוכו לא נאמר, אלא בתוך כל אחד ואחד. יעדער איד איז א משכן פאר דעם אויבערשטן. יעדער איד דארף מאכן פון זיין גוף און פון זיין נפש הבהמית און פון זיינע כחות הנפש און פון זיין שטוב און פון זיין משפחה, פון זיינע ענינים הפרטיים און פון יעדער זאך וואס ער האט, מאכן פון דעם א משכן פאר דעם אויבערשטן. און ווען ער משקיע איז די אלע כחות אין דינען דעם אויבערשטן און מאכן פון יעדער זאך אז ס׳זאל ווערן א השראת השכינה, איז דאס וואס יעדער מענטש טוט מיט זיך אליין. דערנאך דארף זיין דער ענין פון ״ויביאו אל משה״. דארף מען וויסן אז אליין קען מען נישט דורכפירן די השראת השכינה. ס׳דארף זיין דא ״ויאמינו בה׳ ובמשה עבדו״, ווי ס׳זאגט דער מדרש, אז נאר נאך דעם וואס ס׳איז דא דעם ״משה עבדו״ קען זיין דא ״ויאמינו בה׳״. אזוי איבערגעבן אלץ וואס ער טוט, און אז ס׳זאל זיין ״כאשר צוה ה׳ את משה״. און ערשט דעמאלט איז ״תשרה שכינה במעשה ידיכם״. און ערשט דעמאלט פילט זיך דורך די ״ויהי נועם ה׳ אלקינו עלינו ומעשה ידינו כוננה עלינו ומעשה ידינו כוננהו״. די גמרא זאגט אז וויבאלד משה רבינו האט זיך פארנומען מיט דעם משכן, איז מעשה ידי משה נצחיים ואין שולטים בהם אויבים. קיין אויב, קיין מנגד, קיין העלם והסתר קען נישט שולט זיין אין מעשה ידי משה. ועל דרך זה, בשעת מ׳ווייסט אז אונזערע פעולות דארפן זיין פארבונדן מיט נשיא הדור,
20:51 למשה שבדור, יחד עם זה שכל אחד עושה בכוח עצמו את כל התלוי בו, בוודאי יתקיים ״תשרה שכינה במעשה ידיכם״. שמעשי ידינו יהיו לנחת רוח לקב״ה, ותהיה השראת השכינה; שנעשה מן העולם משכן ומקדש לקב״ה, ושנבנה בקרוב ממש את בית המקדש השלישי. ובוודאי יהיה זה בחודש ניסן שאליו אנחנו נכנסים — הרי בפרשת פקודי היה ראש חודש ניסן. התורה אומרת ש״באחד לחודש הראשון״ הייתה אז השראת השכינה בפעם הראשונה במשכן. ועל דרך זה, בוודאי גם בימינו אלה נזכה לראות את השראת השכינה בבית המקדש השלישי. ובחודש ניסן, כמו שאומרת הגמרא, ״בניסן נגאלו ובניסן עתידין ליגאל״ — שיהיה זה כבר בחודש הזה עצמו, בחודש הנוכחי: מסוף חודש אדר נקפוץ אל חודש ניסן, חודש הגאולה, בשמחה הגדולה ביותר של הגאולה האמיתית והשלימה. שיהיה [לא ברור] לכל אחד בעניינים גשמיים ובעניינים רוחניים, עד שנזכה בפועל לגאולה השלימה על ידי משיח צדקנו.
20:51 מיט משה שבדור, צוזאמען מיט דעם וואס יעדער איינער טוט בכח עצמו כל התלוי בו, איז זיכער וועט זיין ״תשרה שכינה במעשה ידיכם״. אז אונזערע מעשה ידינו זאלן זיין לנחת רוח צום אויבערשטן, און ס׳זאל זיין דא השראת השכינה, אויפמאכן פון דער וועלט א משכן ומקדש פאר דעם אויבערשטן, און בויען בקרוב ממש דעם דריטן בית המקדש. און ס׳זאל זיכער זיין אז אין דעם חודש ניסן וואס מ׳גייט אריין — פרשת פקודי איז דאך געווען ראש חודש ניסן. די תורה זאגט אז ״באחד לחודש הראשון״ איז געווען דעמאלט די השראת השכינה, די ערשטע מאל אין א משכן. און על דרך זה וועט מען זיכער זיין אויך בימינו אלו, אז מ׳זאל זען די השראת השכינה אין דעם דריטן בית המקדש. און חודש ניסן, ווי ס׳זאגט אין דער גמרא, ״בניסן נגאלו ובניסן עתידין ליגאל״, זאל עס זיין כבר בחודש זה גופא, אין היינטיגן חודש, נאך סוף חודש אדר, אריינשפרינגען אין חודש ניסן, חודש הגאולה, מיט די גרעסטע שמחה פון גאולה האמיתית והשלימה. זאל זיין דא [לא ברור] פון יעדער איינעם אין ענינים גשמיים, ענינים רוחניים, ביז זוכים בפועל צו דער גאולה השלימה על ידי משיח צדקנו.