צווישן די ערשטע און די צווייטע פרשה פון קריאת שמע - פרשת עקב כ' מנחם אב

00:00 היינטיגע וואך, כ׳ מנחם אב, שבת איז דער יארצייט פון דעם הייליגן צדיק, הרב הקדוש ר׳ לוי יצחק, דעם רבינ׳ס טאטע. שמונים שנה, אכציג יאר. און איך וויל דערמאנען א סיפור, עטליכע סיפורים וואס איך האב געהערט בשעתו, וואס איך האב געהערט פון דעם חסיד ר׳ יואל כהן עליו השלום, דעם רבינ׳ס חוזר. איך האב זיך געלערנט ביי אים חסידות. איך געדענק, איין מאל איז געווען א כ׳ אב, וואס ער האט מיט אונז פארברענגט און דערציילט עטליכע סיפורים וואס ער האט געהערט פון דער רביצין חנה. די סיפורים זענען טאקע שפעטער אפגעדרוקט אין דער רביצין חנה׳ס זכרונות. דאס הייסט, דעם רבינ׳ס מאמע, ר׳ לוי יצחק׳ס פרוי, זי האט געשריבן זכרונות. אבער הערן דאס פון ר׳ יואל, וואס ער האט אונז דערציילט, האט ער עס געהערט פון איר אליין, פון דער מאמע, פון דער רביצין חנה, האט עס אין זיך אן אנדער לעבעדיקייט. אלס בחור בין איך געווען דעמאלט, ער האט געוואלט ארויסברענגען וועגן ר׳ לוי, ארויסברענגען וועגן זיין מהות. חסידים פלעגן אים רופן ר׳ לוי. ער איז געווען א חסיד, א הויבער חסיד. ער איז געווען א גרויסער רב, א גרויסער גאון, און ווי כידוע איז ער געווען אויך א גרויסער מקובל. און ר׳ יואל האט געוואלט ארויסברענגען א נקודה אויף אים, אויף דעם הייליגן צדיק, אויף ר׳ לוי, און געזאגט אז ער איז געווען אן איש רוחני. א הגדרה פון אן איש רוחני. ס׳היינט מ׳ווארפט זיך מיט טיטלען. יעדער איינער באקומט: הרב הגאון,

01:47 הרב הצדיק, הרב הקדוש. אזוי גרינג צו ווארפן זיך מיט טיטלען. ווען מ׳ווייסט אבער וואס איז דער מהות, ברענגט עס ארויס די טיפקייט פון א זאך. זאגן אויף א מענטשן אז ער איז אן איש רוחני, א העכערער מענטש, א גייסטלעכער מענטש, ער לעבט אין א העכערער וועלט. איז אויף דעם געווען דריי נקודות, דריי סיפורים אלס דוגמאות, וואס ברענגען ארויס דעם ענין, דעם מהות פון דעם הייליגן. ווי די רביצין חנה דערציילט, אז מ׳האט צוגענומען איר מאן, דאס איז געווען ערב פסח. האט מען אים גענומען אין תפיסה, דאס איז געווען ט׳ ניסן תרצ״ט. און אז ער איז געווען עטליכע חדשים אין כמה וכמה תפיסות מיט גרויסע יסורים, מ׳האט אים שטארק געשלאגן, שטארק גערודפט, פשוט בגשמיות, כל שכן וקל וחומר ברוחניות ובנפש. און ווי זי דערציילט, אז עס איז אריבערגעגאנגען די ערשטע פינף חדשים, אדער כמה וכמה חדשים, האט זי אים ערשט געזען דאס ערשטע מאל, זי האט באקומען א לאך אין הארץ אנקוקנדיק אים, ווי ער איז געווען צעשלאגן און צעבראכן, קוים געקענט דערקענען. און זי האט זיך געטראפן — זיי זענען געווען אינגאנצן פאר א מינוט, וואס די רשעים האבן צוגעלאזט אז זי זאל זיך מיט אים טרעפן פנים אל פנים. ער איז געשטאנען פון דער אנדערער זייט פון דעם חציצה, ווי זי דערציילט די פרטים. און די ערשטע שאלה וואס ער האט איר געפרעגט, ווי ער האט איר געזען נאך עטליכע חדשים נישט געטראפן, פרעגט ער איר: „זאג מיר, ראש חודש כסלו, איז ער א איין־טאגיקער ראש חודש אדער א צוויי־טאגיקער ראש חודש?“ דאס

03:30 איז געווען די ערשטע שאלה. איז דאך ידוע, ראש חודש כסלו, חשון, כסלו, דאס זענען חדשים וואס אמאל איז דאס חסרים, אמאל איז דאס מלאים. איז די איינציגע שאלה, די ערשטע זאך וואס האט געלעגן ביי אים אויפן הארץ און אויפן קאפ, ווי ער האט איר געטראפן נאך אזויפיל חדשים פון צער, יסורים און רדיפות: ראש חודש כסלו, איז דאס איין־טאגיקער ראש חודש אדער צוויי־טאגיקער ראש חודש? נאך זי דערציילט נאך א סיפור, אז ס׳איז געווען א תקופה וואס זיי האבן נישט געהאט ממש וואס צו טרינקען. זיי זענען געווען אויפן וועג, פארנדיק מיט דער באן, וואס האט געדארפט פארן אין גלות, און זיי זענען אליין געווען אין דער נסיעה. ס׳האט זיך גאר אנגעמוטשעט אין דער נסיעה, אז ס׳איז געווען דער איינציגער וואס זיי האבן געגעבן, אדרבה, רשעים האבן זיי אוועקגעשיקט אין א פארווארפן גלות, פינף יאר אוועק דארט אין קאזאכסטאן. און זיי זענען געווען אויפן וועג גאנצע טעג וואס ס׳איז פשוט נישט געווען קיין טראפ וואסער. ר׳ לייביק איז געווען זייער צובראכן און פארביטערט פון דעם אז ס׳איז נישט געווען וואס צו טרינקען. און נאך א משך זמן איז עפעס אנגעקומען דורך איינעם פון די ידידים. איך געדענק נישט איצט די פרטי הסיפור, האט מען געקענט באקומען א גלאז וואסער. ווען מ׳האט באקומען א גלאז וואסער, איז געווארן ליכט אין די אויגן. ר׳ לייביק האט גענומען א גלאז וואסער און האט זיך גלייך געוואשן נעגל וואסער. די ערשטע זאך וואס איז אים געקומען אין קאפ איז געווען, מ׳דארף זיך וואשן נעגל וואסער, שוין דורכגעגאנגען עטליכע טעג. און

05:21 אז ס׳איז געווען פאר אים דער גרעסטער תענוג. ר׳ ליוויק האט שפעטער דאס דערציילט צו דער רביצין חנה, און זי האט דאס שפעטער איבערדערציילט, און איך האב עס געהערט פון ר׳ בערל, אז זי האט אים געזאגט: אפילו מיט דעם גאנצן צער פון נישט האבן וואס צו טרינקען עטלעכע טעג, האט אים דאס גארנישט אויסגעמאכט. ווי נאר ביי אים איז אנגעקומען א טראפ וואסער, אז ער האט געקענט וואשן נעגל וואסער, דאס איז ביי אים געווען דער גאנצער גן עדן אויף דער וועלט. דאס איז געווען ביי אים דער גרעסטער תענוג. און זי האט געזאגט אז ס׳איז נישט דער פשט אז דאס איז ביי אים געווען אן ענין פון סיגופים, ברעכן זיך, יסורים, אה, מסירת נפש זיין פאר א מצוה. דאס איז געווען ביי אים מיט פשיטות. און דאס האט זי געוואלט ארויסברענגען אין דער מחשבה פון אן איש רוחני, אז דאס איז געווען ביי אים מיט דער גרעסטער פשיטות. דאס איז ביי אים געווען דער דבר הכי פשוט; ער האט חלילה נישט געקענט אנדערש. ביי אים אין קאפ איז אים גארנישט געלעגן אז ס׳פעלט אים דער גלאז וואסער אפצוטרינקען. ביי אים אין קאפ, דאס וואס איז ביי אים געווען נוגע בנפש, איז געווען דאס וואס ער האט געוואלט מאכן נעגל וואסער, קענען זיך וואשן נעגל וואסער. נאך דערציילט דער רבי א סיפור, אז ס׳איז געווען צייטן דארטן אין גלות אז ס׳איז פשוט נישט געווען וואס צו עסן. ער האט דורכגעלעבט הונגער־טעג נאך אנדער. אבער די רביצין האט שטענדיג געטאן וואס זי האט געקענט, [לא ברור] וואס איז מיט אים געווען.

06:38 מיט אים געווען צוזאמען, זי האט פונקט זיך געמוזט שטארק ארומלויפן און זוכן, קענען אים באקומען עפעס צו עסן. ס׳איז געווען אבער [לא ברור] וואס זי האט איבערגעגעבן גאנצע טעג און ס׳איז נישט געווען וואס צו עסן. אבער אלע מאל פונקט האט מען נאך געקענט נאר עפעס א ביסל, עפעס לכבוד שבת צוגרייטן. איז געווען אמאל א פרייטאג, ס׳איז געקומען צו גיין ערב שבת, און זי האט גארנישט געקענט באקומען. זי איז ארומגעגאנגען, געזוכט דא, געזוכט דארטן, און צוריקגעקומען מיט ליידיקע הענט. אנגעקומען דער שבת און ס׳איז פשוט נישט געווען וואס צו עסן. ס׳איז געבליבן מער נישט ווי א קליין שטיקל ברויט. און ס׳איז געווען דארטן, אז דעמאלט האבן זיי געלעבט אין דעם גלות, אין טשיאילי האט עס געהייסן, טשיאילי, אלץ א גוי׳יש דארף צווישן גויים, אין איין, איין קליין צימערל, דאס איז געווען זייער גאנצע פאמיליע. דארט האבן זיי פונקט נישט געהאט קיין טיש; זיי האבן עפעס א באקס, אזא זאך, א פושקע, וואס האט געדינט נאך א טיש. ס׳איז געקומען צו גיין שבת, האט זי אוועקגעשטעלט דעם טישטוך אויפן טיש, האט אוועקגעשטעלט דאס שטיקל, דאס שטיקל ברויט וואס איז געווען, וואס איז געווען די איינציקע זאך וואס זיי האבן געהאט. זי האט צוגעגרייט. ר׳ ליוויק האט אנגעטאן דעם קאפאט און דעם סירטוק, בגדי שבת, און האט זיך אזוי ארומגעגאנגען אין צימער. אזוי האט געהערט פון ר׳ בערל דעם, דעם, דעם נוסח, דעם ציור, אז ער איז ארומגעגאנגען אין צימער, אהין און צוריק, און זיך אונטערגעזונגען מיט די ווערטער: „יש תבלין אחד ושבת שמו.“ דאס איז געווען

08:11 דער נוסח. וואס מיר ווייסן אז דער „יש תבלין אחד ושבת שמו“ איז א נוסח וואס ברענגט זיך פון א סיפור וואס די גמרא דערציילט מיט רבי יהודה הנשיא און אנטונינוס, וואס האט געגעסן ביי אים שבת און האט געוואלט וויסן ווי מען קאכט די עסן. אזא געשמאק געגעסן, און האט נאכגעפרעגט די פרטים, וואס האט עס געמאכט, ביי משתה, וואס האט נישט געהאט דעם ריכטיגן טעם. האט ער געשיקט פרעגן וואס האט מיר געפעלט, עפעס א זאך פעלט אפ אין דעם עסן, איז נישט ארויסגעגאנגען מיט דעם זעלבן געשמאק ווי דער עסן האט געהאט ווען עס איז געווען ביי רבי׳ן אין שטוב. האט דער רבי געשיקט דעם נוסח, דעם מאמר חז״ל: „יש תבלין אחד ושבת שמו.“ איז דא אזא סארט תבלין, אזא סארט געווירץ, אזא סארט זאך וואס מען לייגט אריין, און דאס איז שבת, און דאס קען מען נישט נאכמאכן. איז ר׳ ליוויק מיט אזא די ווערטער ארומגעגאנגען אינעם צימער, אהין און צוריק, פארטיפט. און דאס איז געווען זיין גאנצער שבת, האט די רביצין געזאגט. אין דעם איז ער געלעבט, מיט דעם האט ער געלעבט. „יש תבלין אחד ושבת שמו.“ דאס איז דער מהות פון אן איש רוחני. ער האט געלעבט אין א העכערער וועלט, א רוחניות׳דיגער וועלט, און דאס איז זיין אמת׳ער וועלט. גשמיות און חומריות האבן ביי אים דעם גאנצן נישט קיין פלאץ געהאט. ווי מיר האבן דערציילט, היינטיגע פרשה, היינטיגער סדר, פרשת עקב. אין פרשת עקב געפינען מיר די צווייטע פרשה פון קריאת שמע: „וקשרתם אותם לאות על ידכם והיו לטוטפות בין עיניכם.“ איז ווען מיר רעדן אריין דעם נקודה

09:44 איז פארבונדן מיט דעם ענין פון פרשה ראשונה און פרשה שנייה של קריאת שמע. פרשת ואתחנן איז פרשה ראשונה, דארט איז די פרשה פון שמע און ואהבת. און פרשת עקב איז די פרשה שנייה, והיה אם שמוע. געפינען מיר א מאמר חז"ל וואס על פי פשוטו איז דאס נישט פארשטענדליך. און ווען מיר וועלן פרעגן טאקע, וואס דאס איז: די גמרא אין ברכות, די גמרא אין דף ל"ה, די גמרא זאגט דארטן אז עס זיינען דא צוויי פסוקים. אין איין פסוק שטייט: „ועמדו זרים ורעו צאנכם“. וואס דאס הייסט, אז מיר, מענטשן, וועלן נישט דארפן ארבעטן, נאר עס וועלן זיין זרים, עס וועלן זיין פרעמדע, און זיי וועלן ארבעטן פאר אונז. אין א צווייטן פסוק זאגט דער פסוק: „ואספת דגנך ותירשך ויצהרך“, אז יעדער מענטש דארף אליין, ואספת דגנך, דו וועסט דארפן אליין צוזאמענקלייבן דיינע תבואה. אויף דעם זאגט די גמרא: „כאן בזמן שישראל עושין רצונו של מקום, וכאן בזמן שאין ישראל עושין רצונו של מקום“. בשעת אידן זיינען עושין רצונו של מקום, איז מלאכתן נעשית על ידי אחרים. זיי דארפן נישט ארבעטן. די גאנצע מלאכה ווערט דורכגעפירט על ידי אחרים. בזמן שאין עושין רצונו של מקום, איז דעמאלט „ואספת דגנך“. בשעת עס פעלט אין עושין רצונו של מקום, איז דעמאלט „ואספת דגנך“: זיי דארפן זיך אליין צוזאמענקלייבן די תבואה. שטעלט זיך אויף דעם דער מהרש"א, און דער מהרש"א פרעגט: איך פארשטיי נישט, ווי קען מען זאגן אז „ואספת דגנך ותירשך ויצהרך“ איז דאס פארבונדן מיט אין עושין רצונו של מקום, אז אידן טוען נישט וואס דער רבונו של עולם וויל? וואו שטייט

11:33 דער פסוק „ואספת דגנך“? דאס שטייט אין פרשה שנייה של קריאת שמע. פרשה שנייה של קריאת שמע איז דאך „והיה אם שמוע“. אבער פריער שטייט אין פסוק אז דער פסוק רעדט אין א מצב פון „והיה אם שמוע תשמעו“, און מצוות עשה, לאהבה את ה' ולעבדו — אלע פסוקים דארטן. און אויף דעם שטייט „ואספת דגנך“. ווי זאגט די גמרא אז דער פסוק „ואספת דגנך“ רעדט אין א מצב פון אין עושין רצונו של מקום? די שאלה פרעגט דער מהרש"א, און ער פארענטפערט דאס על פי דעם תוספות. אויף תוספות פרעגן אנדערע ראשונים דארטן אין דף ל"ה ברכות. אבער תוספות זאגט אז בשעת די גמרא זאגט דא „עושין רצונו של מקום“ און „אין עושין רצונו של מקום“, מיינט נישט כפשוטו אז די אידן זיינען נישט קיין צדיקים גמורים. עס קען זיין מדרגות אין עושין רצונו של מקום. דער מהרש"א איז מסביר מיט דעם דעם חילוק צווישן פרשה ראשונה של קריאת שמע און פרשה שנייה של קריאת שמע. אז אין פרשה ראשונה של קריאת שמע שטייט: „ואהבת את ה' אלקיך בכל לבבך ובכל נפשך ובכל מאדך“. אין פרשה שנייה של קריאת שמע שטייט: „והיה אם שמוע תשמעו אל מצוותי אשר אנכי מצוה אתכם היום לאהבה את ה' אלקיכם ולעבדו בכל לבבכם ובכל נפשכם“. שטייט נישט „בכל מאדכם“, פעלט „בכל מאדכם“. זאגט דער מהרש"א דעם חילוק, און דער מהרש"א איז מבאר אז די גמרא טייטשט „בכל מאדך“ — „בכל ממונך“, ווי די גמרא זאגט אין ברכות, סוף פרק ה', ווי די גמרא לערנט אין דער משנה: „בכל מאדך — בכל ממונך“. איז טייטשט דער מהרש"א דעם חילוק: פרשה ראשונה

13:25 איז עושין רצונו של מקום, על דרך דאס „ואהבת את ה' אלקיך בכל לבבך ובכל נפשך ובכל מאדך“. דאס מיינט, דיין איבערגעבן מיט אלע זיינע ענינים, ביז אפילו „בכל מאדך“, אפילו „בכל ממונך“. אבער פרשה שנייה, דאס איז טאקע „בכל לבבכם ובכל נפשכם“. בשעת עס קומט אבער צו „מאדך“, ממון, איז דאס נישט אזוי פשוט. קען זיין אז אין דעם זיינען זיי אויך נישט אזוי איבערגעגעבן. מיר ברענגען דעם מאמר חז"ל, עס שטייט אין חז"ל אויף די צדיקים וואס „ממונם חביב עליהם יותר מגופם“. אז בשעת עס קומט צו דעם ממון, איז ביי זיי שווער צו מוותר זיין. איז ממילא טאקע זיינען זיי איבערגעגעבן „בכל לבבכם ובכל נפשכם“, אבער עס פעלט ביי זיי „בכל מאדך“. און ממילא ווערט דאס אנגערופן אין דעם פרט „אין עושין רצונו של מקום“, ווייל, איז מסביר, וויבאלד אז אין „מאדך“, אין דעם ממון, און דערפאר איז מידה כנגד מידה: זיי דארפן זיך אליין מוטשען מיט זייער ממון, מיט זייער פעלד, צוזאמענקלייבן דעם „דגנך ותירושך ויצהרך“. וואס עד כאן איז דער ווארט פון דעם מהרש"א. אויף דעם איז פאראן נאך א שיינקייט פון דעם מגיד וואס ער גיט צו דעם נאך א טיפקייט. דער הייליגער מגיד זאגט אז דאס ווארט „מאד“ — די גמרא טאקע טייטשט „מאד“, ממון. אבער דער פשוט'ער טייטש „מאד“ איז כפשוטו, „מאד“, זייער. „וירא אלקים ... טוב מאד“. „מאד“ מיינט זייער גוט. איז דער טייטש „בכל מאדך“ — דער טייטש אז דאס איז זייער דיין איבערגעבן מיט „מאד“. ער ברענגט פון תלמידי האריז"ל

15:12 ספר נגיד ומצוה, דאס איז געווען ביי א [לא ברור]. דאס איז געווען איינער פון די תלמידי תלמידים פון דעם אריז״ל, וואס ער ברענגט, דער מגיד ברענגט פון דעם נגיד ומצוה, ברענגט ער אז דער טייטש „בכל מאודך“ מיינט, דער „מאוד“ מיינט דעם „זייער“. און דעם „זייער“, דעם „מאוד“, דארף א מענטש איבערגעבן צום אויבערשטן. דאס הייסט, דער מגיד איז מסביר אז בכלל, א מענטש טוט אן ארבעט, אן עבד, א מענטש איז דאך א פועל, ארבעט און ארבעט שווער. פארוואס ארבעט ער? ווייל דורך דעם ארבעטן וויל ער באקומען עפעס א תענוג. ער וויל עפעס פארדינען פון דעם. און דעם פארדינען, וואס מער דער פארדינסט איז, אלץ שווערער וועט ער ארבעטן. דאס איז דאך דער „מאוד“. דאס הייסט דער גרעסטער תענוג. ער האט אין דעם זיין [לא ברור], א גרעסטן תענוג. וואס דער פסוק זאגט, אז די אהבת ה׳ דארף זיין „בכל לבבך ובכל נפשך ובכל מאודך“. דאס מיינט אז דיין גרעסטער, דער „מאוד“, איז איבערגעגעבן צום אויבערשטן. דער גרעסטער תענוג — ער זוכט נישט קיין שום אנדער זאך, ער האט נישט קיין שום תענוג און קיין שום שייכות צו עולם הזה. זיין תענוג איז אינעם אויבערשטן. זיין „מאוד“, זיין „זייער“, איז צום אויבערשטן. איך געדענק אמאל, מ׳דערציילט אז ר׳ מענדל פוטערפאס — ער איז געווען א משפיע, א בעל מסירות נפש, א חסיד שריד געווען. און א קליין קינד איז שוין געשטאנען, געזעסן, געלערנט די אותיות און געגעסן אביסל פון... פון וואס איז געווען, אייז־קרים, א גלידה, א זיסע זאך. און דאס קינד זאגט צום טאטן: „אה, דאס איז זייער געשמאק.“ דאס איז זייער געשמאק. אזוי זאגט מען אויך אויף לשון־קודש: „מאוד טעים“. זאגט ר׳ מענדל: „דעם ‘מאוד’, דעם ‘זייער’, דארף מען געבן צום אויבערשטן.“ דאס איז געשמאק? יא. דעם געשמאק, דאס גיב

17:00 צום אויבערשטן. און דאס איז דער פשט „בכל מאודך“. דעם „מאוד“ אדער דעם „זייער“ פירט מען צום אלקות. און דאס איז דער פשט „עושין רצונו של מקום“, וואס דער מעזריטשער מגיד טייטשט. זאגט דער מגיד, און דאס איז דער פשט אז די צווייטע פרשה איז „אין עושין רצונו של מקום“. וואס איז דער פשט? דאס הייסט, דו ביסט דאך דבוק צום אויבערשטן, „בכל לבבכם ובכל נפשכם“. אבער דו זעסט נישט אז עבודת ה׳ איז דער „מאוד“, דער גרעסטער, דער שענסטער, דער בעסטער תענוג אויף דער וועלט. דו זעסט נישט דעם „מאוד“ אין עבודת ה׳. דאס הייסט אז ביי אים איז נאך דא אן ענין עולם הזה, ער האט נאך א געשמאק אין גשמיות׳דיקע ענינים. זאגט ער אז דאס איז נאר דער חילוק צווישן פרשה ראשונה און פרשה שנייה. אין פרשה ראשונה רעדט מען בכלל נישט וועגן גשמיות. נישט וועגן דעם ווילן ער עס. ער וויל נאר תפילה, ער וויל נאר תורה, ער וויל נאר מצוות. ער וויל נאר אלקות. ווייל דער ווילן, ביי אים איז עס אינעם אויבערשטן, דאס איז אריין אין „בכל מאודך“. זיין „מאוד“, זיין „זייער“, זיין גרעסטער תענוג איז אין אלקות. עולם הזה רעדט נישט צו אים. מיט דעם האט ער נישט קיין שייכות. אבער דער מענטש ביי וועמען עס פעלט „מאודך“, ער גיט נישט איבער זיין „זייער“, זיין „מאוד“, צו אלקות, איז ביי אים נאך פאראן א מציאות, ביי אים איז מציאות, און ביי אים איז דא א געשמאק אין גשמיות׳דיקע ענינים, שכר גשמי. זאגט אים די תורה: איך וועל דיר געבן „דגנך ותירושך ויצהרך“. דאס הייסט, דאס איז א תוצאה, מדה כנגד מדה. נישט קיין עונש, נאר פארקערט: ווייל ביי אים איז געבליבן דער „מאוד“, דער „מאוד“ אין עולם הזה, איז ממילא גיט מען אים וואס ער וויל. וואס ער וויל, דאס באקומט ער. און דאס איז דער הסבר פון דעם מעזריטשער מגיד. און נאך דעם זאגט מען, אז דער חילוק צווישן פרשה ראשונה פון קריאת שמע און פרשה שנייה פון קריאת שמע

19:03 איז אז די פרשה ראשונה, וואו דו האסט „בכל מאודך“, איז דאס „עושין רצונו של מקום“. און אין פרשה שנייה, וואו דו האסט נישט „בכל מאודך“, איז דאס „אין עושין רצונו של מקום“. און פון דא קומט די קשיא וואס חסידות פרעגט: לכאורה, ווי אזוי איז דאס סוף כל סוף? איך פארשטיי נישט, ווי אזוי קען מען רופן דעם ענין מיט אזעלכע שווערע ווערטער, זאגן אז דאס איז „אין עושין רצונו של מקום“? מ׳זאגט דאך פריער, דאס איז צום אויבערשטן. נישט נאר צום אויבערשטן — צום אויבערשטן „לאהבה ולעבדו בכל לבבכם ובכל נפשכם“. די איינציקע זאך וואס פעלט זיי איז דער „מאוד“. נאר ווייל עס פעלט זיי דער „מאוד“, רופט מען זיי „אין עושין רצונו של מקום“? אזעלכע שווערע ווערטער. וואס איז דער הסבר? דער „מאוד“, דאס איז וואס מאכט דעם „עושין רצונו של מקום“. דאס קומט צו א תורה פונעם הייליגן בעל שם טוב. דער מעזריטשער מגיד ברענגט עס, דער בעל שם טוב ברענגט עס. און דאס איז בעצם א תורה פונעם בעל שם טוב. דער יסוד איז ווי א תורה, א תורה פונעם בעל שם טוב. וואס דער בעל שם טוב טייטשט — דא דארף מען מדייק זיין אין די ווערטער. וואס זאגט די גמרא? [לא ברור]. עס איז נישט [לא ברור]. עס איז נישט [לא ברור]. עס איז [לא ברור]. טייטשט דער בעל שם טוב, וואס [לא ברור], אז זיי מאכן אויף א רצון. [לא ברור], דאס איז אלקות, א העכערע מדרגה. דאס איז נישט דער [לא ברור]. [לא ברור]. [לא ברור] זוכט אן עפענונג, [לא ברור]. עפענען אויף, כביכול, א נייעם רצון. דער אמת איז, [לא ברור]. עפענען אויף א נייעם רצון. דאס איז וואס עס שטייט אין מאמרי חז״ל: הקדוש ברוך הוא גוזר, און דער צדיק איז מבטל.

21:15 צדיק גוזר והקדוש ברוך הוא מקיים. כל המלמד בן עם הארץ תורה — די גמרא אין בבא מציעא. כל המלמד בן עם הארץ תורה איז, אה, [לא ברור]. אזוי ווי דער רבי, צום סוף, [לא ברור]. די ענינים, דאס הייסט [לא ברור]. און דער בעל שם טוב איז מדגיש אז [לא ברור], און נישט א ווארט, אז [לא ברור], ווי עס ווערט דא אויסגעטייטשט. ווי אסאך פון די [לא ברור] האט דער רבי געזאגט, [לא ברור]. חס ושלום, מ׳דארף נישט מיינען אז דער רבי האט געהאט א גזירה, אזוי פשוט ווי פשוט, חס ושלום, ער זאל נישט זיין געזונט. אבער אסאך ענינים פון בנים, פון חיים, פון מזונות, איז געווען א גזירה וואס איז געזאגט געווארן אויבן, כביכול. און דאס זענען געווען ווערטער פון דעם מאמר. קומט ווידער דער צדיק, און ער איז [לא ברור]. ער מאכט אויף א נייעם רצון. ער גייט קעגן, כביכול, די ווערטער, קעגן דעם אויבערשטן, דעם אויבערשטנס גזירה, און ער מאכט אויף א נייעם רצון ביים אויבערשטן, כביכול. און דאס איז [לא ברור]. און דער [לא ברור] איז מסביר דעם עומק הענין. וואס דאס איז [לא ברור], ווי ער איז מגלה אז דאס איז דער אמת׳ער רצון. ער ברענגט דעם משל פון א טאטן וואס האט ליב זיין זון. באמת, א טאטע האט באמת ליב; ער וויל אים אלעמאל געבן אלע גוטע זאכן. אבער די אמת׳ע אהבה פון א טאטן איז, ווען דער טאטע זאגט

22:54 א ווארט, און ער וויל הערן דעם שכל פונעם זון, און דער זון שלאגט אפ מיט א שארפקייט דעם טאטנס ווארט, פרעגט אים אויף דעם ווארט. זאגט ער, א באמת קלוגער טאטע און א גוטער טאטע ווערט נישט נאר נישט דערפון צובראכן, נאר פארקערט, ער רופט אריין אין שטוב: „ראובן, שמחה, קומט אהער!“ דאס קינד האט מיט זיין שארפקייט מנצח געווען דעם טאטן. וואס דאס איז וואס ער זאגט, [לא ברור], ווייל ער ווייסט אז דאס איז דער — דאס קינד, לכאורה, האט כבוד פארן טאטן, אדער מורא פארן טאטן, אבער ער ווייסט אז דאס איז דער רצון פונעם טאטן. דער אמת׳ער רצון פונעם טאטן איז, ווען דאס קינד קען זאגן א חידוש, און קען אפפרעגן, קען אפשלאגן דעם ווארט. אבער דאס איז דער ווארט פון הקדוש ברוך הוא: ער גוזר, דער צדיק איז מבטל. דער צדיק איז מגלה, ברענגט ארויס דעם אמת׳ן רצון, דעם אמת׳ן חפץ ביים אויבערשטן, אז ער זאל קענען, בעצם, אפפרעגן און מבטל זיין זיין גזירה. דורך דעם וואס ער מאכט אויף א נייעם חידוש, א נייעם עומק, און איז מגלה דעם פנימיות הרצון. און דאס איז [לא ברור]. און ער איז דארט מסביר אפאר מעשיות. אבער על כל פנים, דער נקודת הענין איז, אז דאס איז דער פשט: דורך דער עבודה פון „בכל מאדך“ קען דער צדיק דא מבטל זיין דעם רצון שלמעלה און אויפמאכן א נייעם רצון, ווי ס׳איז דער רצון שלמעלה. אויפמאכן א רצון, משנה זיין די גזירה, משנה זיין

24:29 דעם דין, און אויפמאכן א נייעם, שיינעם רצון למעלה, כביכול. אויף דעם זאגט מען „בכל מאדך“. בשעת די עבודת השם איז „בכל לבבכם ובכל נפשכם“, האט מען ליב דעם אויבערשטן, דינט מען דעם אויבערשטן, אבער דאס איז אן עבודה מיטן לב, מיט דער נפש. אבער „בכל מאדך“ — דאס מיינט, בלשון החסידות, אז דאס איז אן עבודה על פי מדידה והגבלה, און ווייל די עבודה איז במדידה והגבלה, איז במילא אויך די השפעה פון אלקות, די ברכות וואס קומען פון למעלה, במדידה והגבלה. קען מען נישט אויפמאכן קיין נייע זאך. [לא ברור]. דאס איז דער ענין אז מ׳נעמט ארויס פון ענינים פון מדידה והגבלה. בשעת מען דינט דעם אויבערשטן „בכל מאדך“, גייט מען ארויס פון הגבלה. דאס „מאד“, דאס איז „מאד“ שלמטה; בלשון החסידות איז דאס מעורר דעם „מאד“ העליון. בשעת ביי א אידן איז פאראן די תנועה פון „בכל מאדך“, אז ער גייט ארויס פון ענין ההגבלה, איז דאס ממשיך דעם „מאד“ העליון, דעם „מאד“ שלמעלה, דעם בלי גבול שלמעלה. דאס איז דער ענין אז עס איז דער רצון שלמעלה, אז ער מאכט אויף א נייעם רצון, און מיט דעם קען ער מהפך זיין, מבטל זיין די גזירה. וכאמור, די גמרא זאגט: בשעת א איד לערנט בן עם הארץ תורה, איז דאס דורכדעם וואס [לא ברור] למעלה. רבותי, דערמאנט די מימרא. אז דער פשט אין דער גמרא איז, בשעת א איד — [לא ברור] צדיקים, נשמות ישראל — [לא ברור]. בשעת א איד גיט זיך איבער צו מקרב זיין א צווייטן צו תורה, לערנט מיט א בן עם הארץ תורה, נעמט ער דעם אידן, דעם בן עם הארץ, [לא ברור] און לערנט מיט אים תורה. דאס

26:32 אז דערפאר זאגן חז"ל, כביכול, אז דער אויבערשטער גוזר און צדיק מבטל. אז דאס איז א חידוש, וואס איז דאס מידה כנגד מידה? ווייל אז א איד טוט אויף דעם חידוש: ער האט גענומען ניצוצין, גענומען נשמות וואס ליגן אין קליפות, אין חושך כפול ומכופל, און האט זיי ארויסגעשלעפט פון דארטן. דאס מאכט א תענוג למעלה, א תענוג פון „בכל מאדך“, א מאד שלמעלה מן ההגבלה, בלי גבול האמיתי. דער הקב"ה מחייך ואומר: „נצחוני בני, נצחוני“, ווי די גמרא דערציילט אין בבא מציעא. אז בשעת, ווי די גמרא דערציילט דעם סיפור הידוע, האט דאס געפעלט למעלה, דער ענין פון „הקב"ה מחייך ואומר נצחוני בני, נצחוני“. אז אידן מאכן א תענוג ביי דעם אויבערשטן דורך „נצחוני בני“. און דאס קען א איד אויפטאן. בשעת ביי אים איז די עבודה מיט דער תנועה פון „בכל מאדך“, די תנועה פון ארויסגיין פון הגבלה, די תנועה פון דעם ענין פון מסירת נפש שלמעלה ממדידה. כאן אפילו אז למעלה איז דא אן ענין פון שכר, און אן ענין פון ברכה, און אן ענין פון גילוי, און א גוטער רצון פון אויבערשטן, [לא ברור]. און דאס איז די מעלה פון פרשה ראשונה לגבי פרשה שניה. דער רבי האט אמאל גערעדט אין א פארברענגען פון כ׳ אב. [לא ברור]. דער רבי האט גערעדט כמה וכמה שיחות אין דעם פארברענגען. אבער לאידך גיסא האט ער אפגעפרעגט א זאך: ביז אהער רעדט מען פון דער מעלה פון פרשה ראשונה, אבער דער רבי האט געזאגט—

28:23 אז ס׳איז דא א מעלה אין פרשה שניה אויך. [לא ברור] אין פרשה שניה, אבער לאידך גיסא, דא אין פרשה שניה איז דא דער ענין התשובה. און גאנץ קלאר שטייען די פסוקים: „השמרו לכם פן יפתה לבבכם, וסרתם ועבדתם אלהים אחרים“, און די אלע ענינים. און דא איז דער ענין פון גלות. און גלות רופט ארויס ביי אידן די כח המסירת נפש, די כח התשובה. און דאס איז דער חילוק צווישן פרשה ראשונה און פרשה שניה: אז פרשה ראשונה איז א פרשה פון צדיקים, און פרשה שניה איז א פרשה פון בעלי תשובה. אז מען געפינט זיך אין א ירידה, רחמנא ליצלן, און מען קומט ארויס דערפון דורך תשובה, און אזוי קומט מען צו א העכערע מדריגה. זעט מען אז אין פרשה שניה איז דא א העכערע מדריגה פון פרשה ראשונה. און דער רבי האט געטייטשט, אז מען זעט אז אין פרשה ראשונה איז דער סדר: פריער שטייט „ושננתם“, און אז דערנאך שטייט „וקשרתם“ — פריער תורה און דערנאך מעשה. „ושננתם“ איז לימוד התורה, „וקשרתם“ און „וכתבתם“ איז דער ענין פון מעשה המצוות. אין פרשה שניה שטייט פארקערט: פריער שטייט תפילין, „וקשרתם אותם לאות על ידכם“, און אז דערנאך שטייט „ולמדתם אותם את בניכם“ — מעשה קודם און דערנאך תלמוד. ס׳איז דאך ידוע די גמרא אין קידושין, די מחלוקת: תלמוד גדול אדער מעשה גדול. און אויך די מסקנא איז געווען אז תלמוד גדול, שמביא לידי מעשה. די גדלות שטייט אין תלמוד, אבער דאס גופא, די גדלות אין תלמוד, דאס ברענגט ארויס צו מעשה. און מען ברענגט אין די מאמרים, ווי ס׳איז ידוע אין חסידות, אז דאס איז בזמן הזה. אבער לעתיד לבוא וועט נתגלה ווערן די מעלה פון מעשה גדול. איז גלות—

30:19 פון מעשה העכער פון תלמוד. איז לפי זה קומט ארויס, אז אין פרשה ראשונה שטייט תלמוד קודם למעשה, תלמוד גדול. דוקא אין פרשה שניה איז מעשה קודם לתלמוד, אז עס וועט זיין די גילוי לעתיד לבוא, וואס דעמאלט וועט נתגלה ווערן די מעלה פון מעשה גדול. און פון דעם זעט מען אז פרשה שניה האט אין זיך גאר א מעלה לגבי פרשה ראשונה. ווייל פרשה שניה רעדט אין דעם מצב פון גלות, אין דעם מצב וואס ס׳איז, רחמנא ליצלן, א ירידה וכו׳, די פסוקים וואס רעדן דארט וועגן ענינים פון חושך. און דאס רופט ארויס ביי אידן דעם כח פון מסירת נפש דוקא, דעם כח פון תשובה. און דאס איז די מעלה פון פרשה שניה. [לא ברור]. אבער דוקא אין פרשה שניה איז פאראן די מעלה פון בעלי תשובה, און ישראל ווערן מתהפך דעם חושך. און דערפאר זעט מען די מעלה פון מעשה. און דאס איז וואס וועט נתגלה ווערן לעתיד לבוא. דורך דעם וואס מען שטייט איצט נאנט צו ביאת משיח, וואס דער רבי האט גערעדט, דארף מען דוקא מעשים זיין און קאכן זיך און פועל זיין ביי זיך דעם ענין פון מעשה גדול. נאך א מעשה און נאך א מעשה. ווי דער רמב"ם זאגט: מעשה אחד, דיבור אחד אדער מחשבה אחת, הכריע את עצמו ואת כל העולם כולו לכף זכות, ומביא ישועה והצלה. און דאס זאל טאקע זיין, אז עס זאל מקויים ווערן בפועל ממש. און דאס זענען אלע פסוקי הישועה, פסוקי הברכה, וואס רעדן אין די שבעא דנחמתא. בפרט אין היינטיגער סדרה, וואס אין דער פרשה אליין, פרשת עקב, איז פאראן א ריבוי ברכות: „ושמר ה׳ אלקיך לך את הברית ואת החסד אשר נשבע לאבותיך“, „ברוך תהיה מכל העמים“, וכו׳ וכו׳. ביז די פסוקים אין—

31:57 סוף פון דער פרשה: „מן המדבר והלבנון, מן הנהר נהר פרת“ — די גבולות, אז אלע ערטער וואס אידן וועלן אייננעמען, די אלע לענדער און אלע שטעט, קיני קניזי וקדמוני, אין דער גאולה האמיתית והשלימה דורך משיח צדקנו, במהרה בימינו, אמן כן יהי רצון.