די גרעסטע זריחה איז בא די שקיעה | חנוכה

00:00 דובר 1 די יאר תשל"ח, שמיני עצרת, ווי ידוע, דעמאלט אינמיטן די הקפות, האט דער רבי באקומען אויפן הארץ. ס'איז געווען א הארץ־אטאקע, רחמנא ליצלן. ס'איז געווען א זייער שווערער מאמענט. ס'איז געווען א שטארקע הארץ־אטאקע, און נאך א הארץ־אטאקע שפעטער אינמיטן די נאכט. די דאקטוירים זיינען געווען זייער, זייער דערשראקן. על פי דרך הטבע איז דער מצב געווען גאר ביטער, און ס'איז געווארן מער און מער ערגער. און דערנאך איז דער רבי געהאלפן געווארן בנסים גלויים, און דער מצב האט זיך איבערגעקערט. און ווי ס'איז ידוע די דברי הימים ההם, האט דער רבי נישט געוואלט גיין בשום אופן אין שפיטאל. ער איז געבליבן דעמאלט אין 770, ביי זיך אין צימער. און די קומענדיקע פיר וואכן, פון שמיני עצרת און שמחת תורה ביז ראש חודש כסלו, איז דער רבי דארט געווען. ראש חודש כסלו האבן די דאקטוירים געגעבן דעם רבי'ן רשות אז ער קען שוין גיין אהיים. און פון דארטן שפעטער האט זיך אנגעהויבן א נייע תקופה פון נסי רפואות און נסי פלאות, פון די ענינים וואו דער רבי האט משפיע געווען תורה, עבודה, און די גאנצע פעולות וואס זיינען געווען פון י"ט כסלו ווייטער. אין חנוכה, אין יענעם יאר תשל"ח, איז געווען גאר א דערהויבענע חנוכה. דער רבי האט פארברענגט מוצאי שבת. אגב, די דאקטוירים האבן שטארק נישט געוואלט אז דער רבי זאל פארברענגען; זיי האבן געוואלט ס'זאל זיין בצמצום, א קליינע וויילע. אבער דער רבי איז נישט מסכים געווען און האט פארברענגט דעם גאנצן פארברענגען מוצאי שבת ראש חודש טבת. און אויפמארגן איז געווען זאת חנוכה. דער רבי האט אריינגערופן

01:58 דובר 1 דעמאלט איינעם פון די חסידים, פון די באוואוסטע חסידים וואס איז געווען פון די מתעסקים אין דעם ענין. איך האב געהערט דעם סיפור פון אמאליגן ר' יעקב יהודה העכט ע"ה, מען האט אים גערופן ר' זיידע. ר' יעקב יהודה העכט איז געווען אן איד, אן עסקן, איבערגעגעבן מיט לב ונפש, וואס האט געטאן פארן רבי'ן גדולות ונצורות. דער רבי האט אריינגערופן ר' יעקב יהודה העכט און האט אים געזאגט אז ער זוכט איינעם, א בעל סוד. ער וויל נישט די זאך זאל מפורסם זיין. ער וויל דאס טאן גאר בצנעא. און דער רבי האט אים געבעטן אז ער זאל צוגרייטן א פארברענגען פאר זאת חנוכה, און מ'זאל וואשן די הענט נטילת ידיים, מאכן מוציא און צו טיילן כוס של ברכה. דער רבי האט געגעבן צו פארשטיין אז, ווי באלד שמיני עצרת און שמחת תורה איז יעדעס יאר פלעגט דער רבי פארברענגען, ווי באלד דעם מצב וואס איז געווען האט דאך נישט געווען קיין פארברענגען און כוס של ברכה נישט געגעבן יענעם שמחת תורה. דאס איז דער רגילות פון דעם רבי'ן: אויף שמחת תורה פלעגט דער רבי זיך וואשן אין סוף טאג פון שמחת תורה, און מוצאי שמחת תורה, נאך א פארברענגען, פלעגט דער רבי טיילן כוס של ברכה פארן עולם. ווי באלד דא יענע ימים, מצד הבריאות, האט מען דאס נישט געטאן, וויל ער משלים זיין דעם ענין איצט אין זאת חנוכה. ער האט געבעטן האלטן בסוד. איך וועל נישט אריינגיין אין די אלע פרטי הסיפורים וואס זיינען דעמאלט פארגעקומען. און דא, יענעם טאג זאת חנוכה, ווען דער רבי איז געקומען, איז געווען א קליינער עולם, לערך, וואס איז געווען אן פרסום.

03:37 דובר 1 און דער רבי האט זיך געוואשן די הענט נטילת ידיים לסעודה, מיט חלות, און פארברענגט, געזאגט מאמר חסידות מיטן פארברענגען, און שפעטער געמאכט ברכת המזון. און אויף דעם כוס של ברכה האט דער רבי געטיילט דעמאלט פאר די אלע מסובין, די אלע וואס זיינען דעמאלט געווען ביים פארברענגען, האט דער רבי געטיילט כוס של ברכה. און דער פארברענגען איז געווען, על דרך, מעין, מען קען זאגן, א שטילע סעודה, שהיא כאילו בהמשך צו דעם ענין וואס האט פאסירט שמיני עצרת און שמחת תורה. און דעמאלט שפעטער איז דער רבי צוריקגעקומען צו זיך. און יענעם טאג זאת חנוכה איז געווען די השלמה פון דעם פארברענגען של שמחת תורה. דאס איז געווען א נחת רוח פארן רבי'ן. ער האט געשריבן א צעטל אויפן אפדאנקען ר' יעקב יהודה העכט אויף זיין עסקנות, אויפן צוגרייטן די אלע זאכן, ברענגען די חלות מיט די וויין, מיט אלע ענינים, אויפצושטעלן די אלע זאכן פון דעם פארברענגען מיט דער סעודה. דער רבי האט אים אפגעדאנקט, און שפעטער האט דער רבי צוגעגעבן די ווערטער: „[לא ברור]“. אזוי איז געשטאנען אין דעם צעטל: „[לא ברור]“. נו, איז ער געגאנגען גלייך צום [לא ברור] און אנגעהויבן דורכקוקן די [לא ברור], וואס האט דער רבי געמיינט מיט דעם „[לא ברור]“. איז שווער צו וויסן, אבער דארטן האט ער געטראפן דעם סיפור, ווי ר' יעקב יהודה העכט האט דערציילט מיט א גרויסע התרגשות, אז כנראה דאס איז געווען די כוונה וואס דער רבי האט געהייסן קוקן אין [לא ברור], וואס דארטן ווערט דערציילט אז ר' חייא האט געוואלט זיך טרעפן מיט רב

05:15 דובר 1 רבי שמעון בר יוחאי, און געמאכט כמה תעניות וכו׳ וכו׳. און ביז אז ער איז זוכה געווען אז ער האט געקענט אריינגיין אין מתיבתא דרקיעא. און אז ער האט געקענט דארט אריינגיין אין די מתיבתא, אין דעם היכל אין גן עדן, וואו דארטן זענען געזעסן רבי שמעון בר יוחאי מיט זיין זון רבי אלעזר און מיט די צדיקים, די תלמידי דבי רשב״י. רבי חייא איז נאך געווען א מענטש, א נשמה בגוף, און געלעבט אויף דער וועלט. נאר זוכה געווען מיט זיינע מעשים טובים וואס ער האט געטאן, האט ער זוכה געווען אריינגעלאזט צו ווערן אין מתיבתא דרקיעא. און ווי עס זאגט דארט אין זוהר, אז עס איז דעמאלט אויסגעגאנגען א כרוז און געזאגט, אז כדי צו קענען זיין אין דער מתיבתא, אין דעם פלאץ, אין דעם היכל פון רבי שמעון בר יוחאי, דארף מען זיין מיט א ספעציעלן תנאי. און דאס איז: מאן דמהפכן חשוכא לנהורא ומרירו למיתקא עד לא ייתון הכא. כדי צו קענען אריינגיין אין דעם היכל דארף מען זיין א מענטש וואס ער האט זוכה געווען, זייענדיג דא אויף דער וועלט, נשמה בגוף, איבערצומאכן די חשיכה לנהורא, די טונקלקייט מאכן פון דעם ליכטיקייט, ומרירו למיתקא, און פון ביטערקייט מאכן פון דעם זיסקייט. איז, כדי — דאס איז דער תנאי — איינער וואס האט געטאן דא די עבודה איבערצומאכן די חשיכה פון דער וועלט און מאכן פון דעם ליכטיקייט, ער קען זוכה זיין אריינצוגיין אין די מתיבתא פון רבי שמעון בר יוחאי. און עס ווייזט אויס, רבי חייא מיט זיינע מעשים. און די

06:51 דובר 1 גמרא דערציילט גדולי מעשי חייא, וואס האט זיך אנגעגעבן מיט דעם אז ״חס ושלום שתשתכח תורה מישראל״, פארן ארום פון איין שטעטל צום אנדערן שטעטל, און האט געלערנט מיט די קינדער חמישה חומשי תורה און שישה סדרי משנה, און האט געמאכט זיכער אז תורה לא תשתכח מישראל. איז דערפאר זוכה געווען אז ער קען זיין אין די מתיבתא, און דארטן איז מגלה געווארן סודות התורה, וואס עס דערציילט אין זוהר, די טיפע סודות און די גרויסע גילויים וואס רבי חייא האט מקבל געווען אין יענער מערה, אין יענעם מאמענט. זייענדיג דארטן, שטייט אין המשך הזוהר, אז עס איז אריינגעקומען מלך המשיח, און עס איז געווארן א גרויסע מהפכה, א גרויסע איבערקערעניש איז דארט פארגעקומען, ביז אז משיח איז אריינגעקומען אין די מתיבתא און עס איז געווארן א גרויסער טומל. און ביז משיח האט דערזען אז רבי חייא געפינט זיך דארטן. שטייט דארט אין זוהר אז מלך המשיח האט געזאגט צו רשב״י אז ער איז שוין דא, זאל ער בלייבן דא. דאס הייסט אז ער זאל שוין בלייבן אין עולם האמת, אין דעם היכל פון רבי שמעון בר יוחאי. און רבי שמעון האט זיך איינגעבעטן ביי אים אז ער זאל אים געבן נאך צייט, אז ער קען נאך לעבן אין עולם הזה הגשמי. און אזוי האט ער אים געגעבן נאך צייט אז ער קען נאך לעבן אויף דער וועלט. וואס דאס איז דער סיפור, עס ברענגט זיך אראפ אין הקדמת הזוהר. די ביאור אז דער רבי האט געשריבן אין דעם אגרת, איז געווען פארשטענדלעך אז דער רבי, אלס א תשלום כביכול, דער רבי האט געוואלט אים געבן עפעס אן ענין און מזכה זיין אין עפעס א [לא ברור],

08:15 דובר 1 [לא ברור], צו יענעם פארברענגען וואו דער רבי האט אים צוגעשיקט צו דעם זוהר. אבער דאס איז מגלה טפח ומכסה טפחיים, אבער דאס ברענגט ארויס עפעס, א רמז אז א נסיון, אז מען זאל וויסן וואס איז דא פארגעקומען. דער גאנצער ענין וואס איז פארגעקומען אין יענעם כ״ק פון תשל״ח, וואס איז געווען א זמן, רחמנא ליצלן, וואס איז געווען א עסק, א קטרוג, א עסק, וואס איז געווען א פחד וואס וועט זיין. און דער רבי שטייט געהאלפן, אז בנס גדול דער רבי, אז, אז, אז דער רבי איז צוריקגעקומען צו זיין מיט חסידים נאך אזא יאר, מיט חסידישע פארברענגענס, מיט די אלע ענינים וואס איז פארגעקומען שפעטער. דאס איז געווען, אבער, יא, אז ער איז צוריקגעקומען נאך א זמן און נאך א [לא ברור] פון כמה וכמה שנים, יא, וואס דאס איז אלץ אין דעם סיפור מיט רבי חייא אין דעם הקדמת הזוהר. ווי עס שיינט, מיר רעדן יעצט אט דעם ענין, בפרט אין די היינטיגע יארן, וואס דער זוהר נוגע אט דעם ענין צו [לא ברור] וואס דער רבי האט אמאל גערעדט אין דעם מאמר, אין דעם פארברענגען פון זאת חנוכה. ווייל דאס איז דאך השגחה פרטית נפלאה. דער רבי האט אמאל גערעדט אט דאס, וואס דער פארברענגען קומט פאר אין זאת חנוכה, וואס דאס איז בעצם השלמה צו די ענינים פון שמיני עצרת און שמחת תורה. וויבאלד אז שמיני עצרת און שמחת תורה פאסירט אט די מאורע, און דאס האט געפעלט אז דער רבי האט נישט געקענט פארברענגען אמאל בגשמיות. ווייל מען האט דאס געדארפט משלים זיין, איז דערפאר זאת חנוכה געווען

09:41 דובר 1 די השלמה. און דער רבי האט דעמאלט ארומגערעדט אין דעם מאמר וואס איז דער קשר הענינים פון זאת חנוכה, כלל חנוכה, בפרט זאת חנוכה, מיט דעם ענין פון שמיני עצרת, חג הסוכות, שמיני עצרת ושמחת תורה. איז דער רבי האט ארומגערעדט א נקודה וואס ער האט גערעדט אין דעם מאמר, גאר א רייכע נקודה, און פון דעם אויך וואס איז דא [לא ברור] בימינו אלה. ווייל בימינו אלה איז אויך, יא, די זאך וואס איז פארגעקומען איצט דעם יאר אין שמיני עצרת, שמחת תורה, פון היינטיגן יאר, איז געווען אן ענין פון אומגליק וואס איז פארגעקומען, רחמנא ליצלן, דער פאגראם און דער גאנצער ענין פון דער מלחמה וואס האט זיך אנגעהויבן פון יענעם שמיני עצרת, שמחת תורה, אזא טאג, א טאג פון אזא גרויסע שמחה, איז נעבעך געווארן וואס איז ארויסגעקומען פון דעם אזא ענין בלתי רצוי. איז ווייסן מיר דאך, יא, על דרך וואס איז געווען בימים ההם, אז שפעטער זענען נתגלה געווארן די ניסים ונפלאות, איז על דרך זה האפן מיר אז בזמן הזה, אויך וועלן מיר זוכה זיין בשנה זו, און מיר וועלן זוכה זיין טאקע שוין אין חנוכה, אין זאת חנוכה, אין די טעג, אין די קומענדיגע טעג, די ניסים ונפלאות. וואס מיר האפן צו זען ניסים ונפלאות, אבער ס'דארף נאר זיין ניסים ונפלאות כפשוטו, בטוב הנראה והנגלה, אז לא יפקד ממנו איש, אז מ'זאל זיין טאקע בשלום ובשלוה ובמנוחה, ס'זאל שוין זיין דער נצחון אויף דער מלחמה, ס'זאל שוין זיין שלום על ישראל אין גאנץ ארץ ישראל, ונתתי שלום בארץ. און ביז מ'זאל שוין זוכה זיין צו די

11:16 דובר 1 אמתע ניסים ונפלאות וואס מיר אלע ווארטן בכל עת ובכל שעה, בכל רגע ורגע, אז מ'זאל שוין זוכה זיין צו די ניסים פון די גאולה האמיתית והשלימה על ידי משיח צדקנו. איז א נקודה וואס דער רבי האט דעמאלט גערעדט אין דעם מאמר, וואס ברענגט ארויס אן ענין עיקרי אין דעם ענין פון חנוכה, און ווי דאס איז פארבונדן מיט דעם ענין פון סוכות און פון שמיני עצרת. וואס די גמרא זאגט דאך אין מסכת שבת אז מצותה, די מצוה פון הדלקת נרות חנוכה, איז משתשקע החמה עד שתכלה רגל מן השוק. און די גמרא איז מסביר וואס איז דאס דער טייטש „שתכלה רגל מן השוק“, אז „דכליא ריגלא דתרמודאי“. וואס הייסט אז פון נאך שקיעת החמה, דעמאלט הייבט זיך אן די מצוה פון הדלקת נרות, און ביז ווען גייט דאס? ביז תכלה רגל מן השוק, דאס הייסט ביז מענטשן הערן אויף זיך דרייען אין מארק, אין שוק, און ספעציעל ריגלא דתרמודאי. וואס די גמרא איז מסביר, רש״י איז מסביר, אז תרמודאי, דאס איז געווען אן אומה, אומה שפלה, עבדים וואס פלעגן זיך וואלגערן אין דעם שוק נאך דעם וואס דער עולם איז שוין אוועקגעגאנגען פון שוק. פלעגן זיי נאך די לעצטע עצים צוזאמענקלייבן, וואס איז געבליבן די שיריים פון די העלצלעך וואס איז געווען אין דעם שוק. דאס איז געווען דער סוף ממש ביז ווען די מצוה פון הדלקת נרות. ס'איז דאך פארשטאנדליך אז די אלע ענינים וואס זיינען הלכה האבן זיך א שורש ומקור למעלה, א שורש ומקור ברוחניות. וואס איז דער ענין ברוחניות פון משתשקע החמה, ביז תכלה רגל מן השוק? וואס איז

12:47 דובר 1 כליא ריגלא, וואס איז כליא ריגלא דתרמודאי? איז בפשטות, ווען מיר טייטשן דעם משתשקע החמה, איז דאס דער ענין פון חושך. און ווי ס'ווערט דערקלערט אין חסידות, און דער רבי ברענגט אין מאמרים פון חנוכה, [לא ברור], אז דער ענין פון חמה, דאס איז דער ענין פון שמש הוי׳, „כי שמש ומגן הוי׳ אלקים“, און תשקע החמה, וואס הייסט אז זי ווערט שוקע, דאס הייסט אז דער שמש הוי׳, די ליכטיקייט פון געטלעכקייט, ווערט פארהאלטן. ס'ווערט א חושך, דער חושך פון די התגברות פון חכמת יון, פון קליפת יון, חושך יון, די אלע ענינים פון טומאה און סטרא אחרא, וואס זיי זענען זיך מתגבר, און דאס איז דער תשקע החמה. אז ס'ווערט דער תשקע החמה פון קדושה, יא, דער אור אלקי ווערט פארהאלטן, ס'ווערט א חושך, און דעמאלט דארף זיין די עבודה פון אנצינדן די נרות חנוכה. און ווי מיר האבן גערעדט, וואס ס'זאגט אין דעם זוהר, מהפכין חשוכא לנהורא, איבערמאכן דעם חושך דורך נרות חנוכה, קערט מען איבער דעם חושך. און מיט דאס איז געווען דער ענין פון מסירות נפש פון די חשמונאים, חשמונאי ובניו, די מכבים, וואס ביי זיי איז געווען דער ענין, וואס זיי האבן זיך מוסר נפש געווען צו מאכן ליכטיג דורך זייער מסירות נפש, אויף מלחמה האלטן, שטארקן די אמונה בעם, און דאס האט מהפך געווען דעם חושך לאור. און דערפון איז געווארן די מצוה פון חנוכה, וואס מצאו פך אחד חתום בחותמו של כהן גדול, און הדליקו ממנו שמונה ימים, און דאס איז דער גרויסער נס פון חנוכה, וואס פון דעם נעמט זיך די ליכטיקייט פון חנוכה.

14:17 דובר 1 בכל שנה ושנה. דאס איז דער ביאור בעצם בדרך כלל. אבער דא צייגט דער רבי א גאר טיפערן ביאור, און גאר א רייכערן ביאור אין דעם ענין פון תשקע החמה, און גאר נישט אין דעם צד השלילי, נאר גאר אין דעם צד החיובי. דער רבי ברענגט דעם זוהר. דער זוהר אין פרשת ויצא זאגט, אז ס׳שטייט בנוגע יעקב אבינו: „וילן שם כי בא השמש“. אז די זון איז אונטערגעגאנגען, ס׳איז געווארן שקיעה, און יעקב אבינו האט זיך צוגעלייגט, און דארטן איז געווען דער גאנצער סיפור פון יעקב אבינו, און די ברכות פונעם אייבערשטן, און „ופרצת ימה וקדמה“, און די אלע ענינים וואס זענען פארגעקומען ביי יעקב אבינו בשעת ס׳איז געווען „כי בא השמש“. זאגט דער זוהר, דער זוהר ברענגט א פסוק אין קהלת. זאגט שלמה המלך אין קהלת: „וזרח השמש ובא השמש ואל מקומו שואף זורח הוא שם“. דער פשוטער טייטש, ווי בדרך כלל די מפרשים טייטשן אפ, אז די זון גייט ארויס אין דער פרי פון מזרח. ס׳קומט צו גיין אין אוונט ביינאכט, די זון גייט אראפ אין מערב, „ובא השמש“, די זון גייט אראפ, „ואל מקומו שואף זורח הוא שם“. בשעת די זון איז שוקע אין מערב, איז די זון אלץ אין א לויפן, ער שואף, מיט א צימאון, ער וויל, ער ווארט ס׳זאל שוין קומען דער נעקסטער טאג, ער וויל נאך א מאל קענען שיינען. און דאס איז בכלל דער טייטש, ווי מפרשים טייטשן, ווי ס׳איז דער ענין פון דעם מהלך השמש, אז ווי נאר ס׳וועט

15:58 דובר 1 שקיעה, בענקט ער זיך שוין, ער וויל קומען זיך נאך א מאל לייכטן. זאגט אבער דער זוהר א חידוש נפלא: אז דער פשוטער טייטש איז געווען פשוט „כד אזיל שמשא למערב“, בשעת די זון קומט אן אין מערב, וואס

20:15 דובר 2 זאכן פון עולם הגשמי והחומרי, און ער מאכט מיט דעם ענינים פון מצוות ומעשים טובים. ער נעמט געלט, אז מיט דעם קען ער קויפן זיין חיי נפשו און מאכן א עולם, נעמט ער פון די געלט און גיט עס אויף צדקה און מאכט מיט דעם א מצוה. און על דרך זה, „כל מעשיך לשם שמים“ און „בכל דרכיך דעהו“. איז אט די עבודה אין עולם הגשמי דווקא, אט דאס רירט אן און דאס איז מעורר תענוג אין עצמותו ומהותו, אין אייבערשטן אליין. און דאס איז וואס ער זאגט דא אין זוהר: אז דווקא בשעת די שמש קומט אן במערב, איז נישט דער פשט ער וויל אנטלויפן פון מערב, נאר אדרבה, ווען ער קומט אהין, „אל מקומו“. אין מערב, דאס איז מקום השמש. דער אמת׳ער אור פון אייבערשטן איז דווקא אין עולם התחתון, און דא איז וואס דער אייבערשטער האט געוואלט. דאס איז אן אמת׳ער תענוג, ווייל ער מאכט זיך א דירה דווקא בתחתונים, אין עולם הגשמי. און אט דעם ענין איז ער אויך מסביר אין א גמרא מסכת בבא מציעא. די גמרא זאגט אין מסכת בבא מציעא דף פ״ה: „כל המלמד את בן עם הארץ תורה“. איינער וואס גיט זיך אפ צו לערנען תורה מיט א בן עם הארץ. זאגט די גמרא, אז דאס זכות וואס ער האט אין דעם וואס ער איז מלמד בן עם הארץ תורה, איז אפילו אז דער אייבערשטער האט גוזר געווען א גזירה, מבטל בשבילו. וויבאלד אז ער האט זיך אפגעגעבן צו לערנען תורה מיט א בן עם הארץ, איז אויב עס איז געווען א גזירה מלמעלה, גוזר געווען א גזירה, פון

21:54 דובר 2 דעסטוועגן איז הקב״ה מבטל בשבילו. קערט ער איבער די וועלט, קערט ער איבער דעם טבע, עס קערט זיך איבער אלץ. און ווי ער ברענגט דארטן: „להוציא יקר מזולל כפי תהיה“, אז בשעת איינער איז מוציא יקר מזולל, ער נעמט ארויס יקר מזולל, א בן עם הארץ, און ער מאכט פון דעם יקר, גיט אים איבער תורה, לערנט מיט אים תורה. און דאס פועל׳ט אז דער אייבערשטער מאכט איבער ענינים פון גזירות, און הקב״ה מבטל בשבילו. און אויף דעם דארף מען נישט זיין קיין צדיק; ס׳איז גענוג מלמד זיין את בן עם הארץ תורה. וואס איז דא דער קשר הענינים? וויבאלד ער איז מלמד בן עם הארץ תורה, פארוואס איז ער זוכה צו אזא גרויסן ענין, אז דער אייבערשטער איז מבטל בשבילו די אלע גדרי הטבע און אלע גזירות און אלע ענינים? דער רבי מסביר מיוסד אויף א תורה פון בעל שם טוב, אז בשעת איינער לערנט מיט א בן עם הארץ תורה, איז ער מעורר תענוג למעלה. דער תענוג איז פון אט דעם ענין וואס מיר האבן גערעדט פריער: אז בשעת מען נעמט א בן עם הארץ, דאס הייסט ער געפינט זיך אין א מקום פון חושך, ער צוגעהערט אבער דעם חושך, איז געבויט געווארן א טונקעלע שטוב, א טונקעלע היים, און דו גייסט זיך איבערצוגעבן, און דו וועסט מלמד זיין דעם בן עם הארץ תורה, טוסטו אויף א גרויסן חידוש, טוסטו אויף א תענוג ביי אייבערשטן. דער תענוג פון דירה לו יתברך בתחתונים, וואס מען נעמט א בן עם הארץ און מען נעמט ארויס די ניצוצות הקדושה פון דעם מקום הרע, פון מקום החושך, און מען מאכט עס זויבער, מען מאכט פון

23:24 דובר 2 דעם דאזיגן ענין פון תורה, אט דער ענין איז מעורר תענוג למעלה. און בשעה עס ווערט א תענוג למעלה, איז אט דער תענוג מאכט אז די ענינים פון חושך ווערן אויס חושך, ווערן לאור, און די אלע ענינים פון גזירות ווערן אויס. וואס דאס איז דער ענין פון דעם תענוג וואס א איד טוט אויף אויבן. אז ער מאכט ביי אויבערשטן כביכול אז דער אויבערשטער זאגט: „נצחוני בני נצחוני“. קודשא בריך הוא חייך, די גמרא דארטן זאגט ווייטער. קודשא בריך הוא חייך, דער אויבערשטער שמייכלט און זאגט: „נצחוני בני נצחוני“. אז בשעה א איד לערנט און קערט איבער און מאכט איבער די וועלט, און מאכט איבער פון גשמיות, חומריות, מאכט ער פון דעם א כלי צו קדושה, איז דעמאלט מעורר ער דעם גרעסטן תענוג ביי אויבערשטן. אט דאס איז דער ענין און דער קשר פון חנוכה מיט חג הסוכות, האט דער רבי ארומגערעדט. סיי ביי חנוכה, סיי ביי סוכות געפינען מיר דעם ענין. אין חג הסוכות איז דאך דא דער ענין פון תשקע החמה. ווי מען זאגט אין הלכות פון סוכות, אז עס דארף זיין צלתה מרובה מחמתה, דער ענין פון צל. וואס צל הייסט, אז עס דארף זיין דער ענין פון העדר הגילוי, העדר האור. דער צל, און דער צל מרובה מחמתה. ווייל חג הסוכות קומט דאך בהמשך צו יום הכיפורים, דער כח התשובה, וואס דער איד ביי חודש תשרי טוט תשובה. און דורך דער עבודת התשובה, אז ער מהפך די זדונות לזכיות, איז ער דאך מהפך חושך אין זיין עבודה. דורך עבודת התשובה, אז ער מהפך החושך אין אור, ביז אז

25:00 דובר 2 עס קומט צו גיין חג הסוכות, וואס איז די שמחה פון דער תשובה פון יום הכיפורים. און דעמאלט איז מען מקריב די פרי החג. און דעמאלט זאגט מען: „הללו את ה׳ כל גוים, שבחוהו כל האומים“. דער כח פון די אידן איבערצומאכן דעם חושך פון וועלט, פון אומות העולם, אז די אומות העולם זאלן זיין „הללו את ה׳ כל גוים, שבחוהו כל האומים“. פון סוכות נעמען די אידן כח אז זיי קענען האבן שליטה איבער אומות העולם. און מסתמים והולכים, דער רע און דער חושך און די אלע ענינים ווערן אלץ מער מסתמים והולכים. און אדרבה, אז עס ווערט גאר נתהפך לזכיות. ווי אז אומות העולם זאלן, ווי די גמרא זאגט, אז אילו אומות העולם ידעו וואס דער בית המקדש טוט פאר זיי, די קרבנות החג פון סוכות, וואלטן זיי געברענגט שומרים ארום דעם בית המקדש. ווייל „הללו את ה׳ כל גוים, שבחוהו כל האומים כי גבר עלינו חסדו“. גוים דערהערן די מעלה פון אידן. אט דאס איז אין סוכות. כל שכן ווען עס קומט שמיני עצרת, ווען שמיני עצרת איז „יהיו לך לבדך ואין לזרים אתך“, ווייל דעמאלט ברענגט זיך ארויס די מעלה פון אידן אין דעם גרעסטן אופן. און דאס איז געווען בזמן וואס בית המקדש איז קיים. קומט צו גיין חנוכה. חנוכה איז דער זמן וואס מצד אחד איז געווען זמן הגלות, חושך יון, מיט די גאנצע העלם והסתר וואס איז געווען דעמאלט. אבער דורך די עבודה פון חשמונאי ובניו, זייער מסירות נפש, האבן זיי מהפך געווען חושך אין אור, אז עס איז נתגלה געווארן

26:28 דובר 2 און דוקא אין דעם גרעסטן חושך פון דעם חושך יון, פון מלכות יון, איז נתגלה געווארן דער גרעסטער אור. עס איז נתגלה געווארן, אז דוקא, ווי מען זאגט, אין דער שקיעה, אין דעם ארט פון דעם גלות, וואס איז דעמאלט געווען גלות יון, און בכל התוקף וואס זיי זענען געווען, „להשכיחם תורתך ולהעבירם מחוקי רצונך“, נישט נאר וואס מען איז נפעל געווארן פון דעם, אדרבה, אט דארטן איז נתגלה געווארן דער אמת׳ער תוקף און מסירות נפש פון די אידן. און דעמאלט האט אנגעהויבן שיינען די אמת׳ע ליכטיקייט, די אמת׳ע טיפקייט, דער פך שמן, חתום בחותמו של כהן גדול, דער פנימיות, דער נשמה, די יחידה שבנפש, וואס שיינט ביי אידן, וואס איז ארויסגעקומען מיט דעם חושך. און דערפאר איז חנוכה, ברענגט ארויס אט די נקודה, וואס דעמאלט ווערט די שליטה פון די אידן איבער גוים און גוישקייט. און דעמאלט זעט מען במוחש, אז ס׳איז, ס׳איז, ס׳איז, אז עס ווערט, ווי מען זאגט אין דעם נוסח פון על הנסים: „מסרת גבורים ביד חלשים, ורבים ביד מעטים, וטמאים ביד טהורים, ורשעים ביד צדיקים, וזדים ביד עוסקי תורתך“, „ולעמך ישראל עשית תשועה גדולה ופורקן כהיום הזה“. און דעמאלט זעט מען די אמת׳ע ליבשאפט, חיבתן של ישראל, ווי דער אויבערשטער האט ליב אידן. און אידן האבן ליב דעם אויבערשטן. און דאס האט ארויסגעברענגט די גרעסטע גילוי אלקות. דערפאר איז חנוכה מער מעין הגילוי פון לעתיד לבוא, פון ימות המשיח. ווייל דעמאלט וועט נתגלה ווערן דער אמת׳ער ענין, אז אין

27:55 דובר 2 דעם חושך, חושך הגלות, דוקא דארטן ברענגט זיך ארויס דער גרעסטער אור, דער אתהפכא חשוכא לנהורא, מרירו למיתקא. און דערפאר, בשעת מ׳שטייט אָט די טעג פון ימי החנוכה, אין דעם זמן פון ליכטיקייט, דעם זמן וואס עס שיינט אָט דער ענין, בכל שנה ושנה אויף ניי אָט דער גילוי. דורך דעם וואס אידן צינדן חנוכה־ליכט, און מען טוט דאס בפתח ביתו מבחוץ, און מען ווערט נישט נתפעל פון גוי׳שקייט. אדרבה, מען מאכט גאר ליכטיג, אז מען איז זוכה, סיי די אייגענע גוי׳שקייט אין גוף און נפש הבהמית, און סיי די גוי׳שקייט פון בחוץ און ברחוב. ווי מען זאל טאקע זוכה זיין, אז מוצאי קומען פון אָט דעם חנוכה, זאל מען זוכה זיין צו זען בקרוב בימינו ובימי משיח דעם ״כי אתה ה׳ נרי וה׳ יגיה חשכי״, און דער אויבערשטער באלייכט דעם חושך הגלות. ער ווערט נהפך, דער חושך הגלות, ווי ס׳וועט זיין ביי דער גאולה, דעם נצחון המלחמה [לא ברור], און מיט דעם וועט זיין דעם ״כי אז אהפוך אל עמים שפה ברורה לקרוא כולם בשם ה׳ לעבדו שכם אחד״. און דאס איז וואס די גמרא זאגט: ״משתשקע החמה עד שתכלה רגל מן השוק״. עס איז דאך דערין א מאמר, וואס דאס איז ״תכלה רגל מן השוק״. שוק איז מלשון השתוקקות. דאס איז די השתוקקות וואס דער אויבערשטער האט אין דירה בתחתונים. ווי דער פסוק אין שיר השירים: ״שוקיו עמודי שש״. און דארטן זאגט דער מדרש: ״זה העולם שנשתוקק הקדוש ברוך הוא לבראו״. דער עולם הגשמי, דאס איז די השתוקקות, דאס איז דער תענוג, דאס איז דער תכלית

29:28 דובר 2 וואס דער אויבערשטער האט. דוקא אין דער וועלט, ״תכלה רגל מן השוק״. פון אָט דעם שוק, אָט דעם שוק וואס דאס איז רשות הרבים, עולם הגשמי, טורא דפרודא, דער וועלט פון קליפה וסטרא אחרא, שוק דאומות העולם, שוק פון קליפה, מאכט מען פון דעם דער שוק, דער השתוקקות, און דעם אויבערשטנס גרעסטן תכלית און תענוג. און ״תכלה רגל״ מלשון כליון הנפש, אז מען קומט צו צו דער אמת׳ער ליבשאפט און צו דער אמת׳ער כליון הנפש מן השוק, ביז ״כליא רגלא דתרמודאי״. ווי ס׳שטייט אין ספרי קבלה, אז תרמודאי איז אותיות מורדת, אז מען מאכט איבער די מרידה, און די מרידה במלכות וואס איז דא אין דער וועלט, די מרידה במלכות שמים וואס מען זעט נאך אין דער וועלט ביי גוי׳שקייט, ווערט נהפך דורך די ״כליא רגלא דתרמודאי״, אז פון מורדת ווערט נהיה א כליון הנפש און כלות וצמאון, אהבה וצמאון. און מען קומט ארויס פון אָט דעם גלות צו דער גרעסטער ליכטיקייט פון דער גאולה האמיתית והשלימה, אז מען זאל טאקע זוכה זיין צו זען בימינו אָט דעם חנוכה דעם גילוי אור פון משיח צדקנו, יבוא ויגאלנו ויוליכנו במהרה בימינו, אמן.