לעבן חסידות · פרק 96 · 2023-10-18 · 23:29
פרשת נח - דער מבול און די תיבה אין היינטיגע טעג
תיאור הפרק
*כתר שם טוב הוספות נח, *תורה אור ד״ה מים רבים , *ד״ה מים רבים תשי״ז, תשל״ח
השמע המקורי · הערך על הרב אשר פרקש בחב"דפדיה
תמלול אוטומטי מהשמע, ותרגום מכונה לעברית. קישורים לחב"דפדיה נוספו אוטומטית.
00:00 תשי״ז. בסביבות חודש חשוון, חשוון־כסלו, הייתה בארץ ישראל מלחמה קצרה. זו לא הייתה מלחמה גדולה, אבל זו הייתה מלחמה עם מצרים, והיה פחד גדול. קוראים לזה מבצע סיני, וגם מבצע קדש. הייתה מלחמה, והיה פחד גדול אצל יהודים. מה קרה, ומה יהיה? אנשים היו מבוהלים מאוד. באותה שבת, שבת פרשת תולדות, שבת מברכים, ערב ראש חודש כסלו, הרבי התוועד ואמר מאמר חסידות. המאמר נפתח במילים „מים רבים לא יוכלו לכבות את האהבה“. הרבי אמר מאמר ארוך ועמוק, אבל פתח אותו במדרש. וכפי שמספרים חסידים שהיו שם ושמעו את המאמר, הרבי אמר אותו בחיות גדולה, וחזר בהדגשה רבה על דברי המדרש. החסידים שהיו שם אפילו לא ידעו מה קורה. כשהתברר להם שהדברים קשורים למאורעות שהיו בארץ ישראל, הם הבינו על מה דיבר הרבי במאמר הזה. ובאמצעות המאמר הרבי פעל, דיבר על העניינים כפי שהם, ועל ידי כך נפעלו עניינים גדולים. ויתרה מזו, מיד אחר כך, כעבור כמה ימים, הרבי הכין את המאמר לדפוס והגיה אותו.
00:00 תשי״ז. ארום חודש חשוון, חשוון־כסלו, איז געווען אין ארץ ישראל א קורצע מלחמה. ס׳איז נישט געווען א גרויסע מלחמה, אבער דאס איז געווען א מלחמה מיט מצרים, און ס׳איז געווען א גרויסער פחד. דאס רופט זיך מבצע סיני, קדש רופט מען דאס אויך. ס׳איז געווען א מלחמה, און ס׳איז געווען א גרויסער פחד ביי אידן. און וואס איז געווען, וואס וועט זיין? מענטשן זענען געווען זייער דערשראקן. יענעם שבת, שבת פרשת תולדות, שבת מברכים, ערב ראש חודש כסלו, איז דער רבי געווען ביי א פארברענגען און געזאגט א מאמר חסידות. דער מאמר האט זיך אנגעהויבן מיט די ווערטער „מים רבים לא יוכלו לכבות את האהבה“. אין דעם מאמר האט דער רבי גערעדט א לענגערן מאמר, א טיפן מאמר, אבער דעם מאמר האט דער רבי אנגעהויבן מיט א מדרש. און ווי מען דערציילט, חסידים וואס זענען דארטן געווען ביי שמיעת המאמר, אז דער רבי האט גערעדט דעם מאמר מיט גרויס חיות, ווי שטארק ער האט געחזרט די ווערטער פון דעם מדרש. די חסידים דארטן האבן אפילו נישט געוווסט וואס, וואס איז אנגעגאנגען. זיי האבן זיך דערוואוסט אז ס׳איז געווען פארבונדן מיט די מאורעות וואס זענען געווען אין ארץ ישראל. האבן זיי פארשטאנען וואס דער רבי האט גערעדט אין אט דעם מאמר. און ער האט געפועל׳ט דורך דעם מאמר, ארומגערעדט די ענינים ווי זיי זיינען, און דורך דעם זענען געפועל׳ט געווארן גרויסע ענינים. און נאכמער, גלייך נאכדעם, א פאר טעג שפעטער, האט דער רבי צוגעגרייט דעם מאמר לדפוס, מגיה געווען דעם מאמר.
01:52 גם אז, באותן שנים, כידוע, בשנים הראשונות לנשיאות, הרבי כמעט שלא הגיה מאמרים. הוא אמר מאמרים, אבל לא הגיה אותם לדפוס. זה היה ממש אחד המאמרים הראשונים. והרבי התחיל להכין אותו לדפוס ולהגיה אותו. מיד כשהודפס, שלחו אותו לארץ ישראל, בקשר למאורעות. ובהמשך הרבי אף שלח מכתבים וצירף את המאמר לחסידים, כדי שיפרסמו אותו וילמדו אותו. הוא הסביר שאמר את המאמר במיוחד בקשר למאורעות האלה, בתקווה לעורר רחמים רבים ולהביא ישועה והצלה ליהודים. במאמר הוא מתעכב על הפסוק משיר השירים, „מים רבים לא יוכלו לכבות את האהבה“. שלמה המלך אומר שהמים, מים רבים, לא יוכלו לכבות את האהבה, „ונהרות לא ישטפוה“. אפילו כל המים השוטפים בגלים ובנהרות לא יוכלו לעצור, לשטוף או לכבות את האהבה שבין היהודים לקב״ה, ובין הקב״ה ליהודים. ועל כך הביא הרבי את דברי המדרש. ואנחנו נמצאים כעת בימים שבהם המילים האלה, „צדיקים חיים וקיימים לעד“, נותנות לנו כוח וחיזוק. וכך אומר המדרש על הפסוק: „אמר הקדוש ברוך הוא לבני ישראל“ —
01:52 גם אז אין יענע יארן, ווי ס׳איז ידוע, אין די ערשטע יארן פון דער נשיאות, האט דער רבי כמעט נישט מגיה געווען קיין מאמרים. גערעדט מאמרים, אבער דאס איז נישט מגיה געווען לדפוס. דאס איז געווען פון די ערשטע מאמרים ממש. און דער רבי האט זיך אנגעהויבן צו דאס צוגרייטן לדפוס, מגיה זיין. און גלייך ווי ס׳איז זיך אנגעדרוקט, האט מען עס געשיקט קיין ארץ ישראל, און דאס איז געווען בקשר צו די מאורעות. און ער האט שפעטער אפילו געשיקט בריוו, מיטגעשיקט דעם מאמר פאר חסידים, אז מ׳זאל דאס מפרסם זיין און לערנען. און ער האט מסביר געווען אז ער האט געזאגט דעם מאמר ספעציעל בקשר מיט אט די מאורעות, האפט צו מעורר זיין רחמים רבים און ברענגען א ישועה והצלה צו אידן. ער שטעלט זיך אין דעם מאמר אויפן פסוק פון שיר השירים, „מים רבים לא יוכלו לכבות את האהבה“. שלמה המלך זאגט אז די וואסער, מים רבים, וועלן נישט קענען פארלעשן די ליבשאפט, „ונהרות לא ישטפוה“. אפילו די אלע וואסערן וואס גייען אדורך אין די כוואליעס און אין די נהרות, וועלן נישט קענען אפשטעלן, אויסוואשן, אויסלעשן די ליבשאפט וואס איז דא צווישן אידן מיטן אויבערשטן, דעם אויבערשטן מיט אידן. איז אויף דעם וואס דער רבי האט גערעדט דעם מדרש, ווי מ׳זאגט אין מדרש. און מ׳געפינט זיך דא אין טעג וואס אט די ווערטער, „צדיקים חיים וקיימים לעד“, דאס זענען ווערטער וואס געבן אונז כח און חיזוק אין אט די טעג. וואס דער מדרש זאגט אויף דעם פסוק: „אמר הקדוש ברוך הוא לבני ישראל“ —
03:26 הקב״ה אומר ליהודים: „אם יתכנסו כל אומות העולם“, אפילו אם יתקבצו כל עמי העולם, אומות, עמים רבים, „מים רבים“. המדרש מפרש ש„מים רבים“ הם עמי העולם. וכולם יתכנסו, כי רחמנא ליצלן, הם עומדים נגד היהודים — „לא יוכלו לכבות“, חס ושלום, „את האהבה“ שביני לבין ישראל. הם לא יוכלו בשום אופן לכבות את האהבה שבין הקב״ה ליהודים. והמדרש ממשיך: אפילו אם יתכנסו כל המלכים, מלכי ארץ ושריהם, מינים עצומים ורבים, הם לא יוכלו, חס ושלום, למחוק אותם מן העולם. גם אם ירצו, רחמנא ליצלן, למחוק את העם היהודי — הם לא יוכלו לעשות זאת. והמדרש אומר הלאה: „אם יתן איש את כל הון ביתו באהבה“. אם יהודי יתמסר בזמן הגלות לרכוש לעצמו תורה, אני מבטיח שאשלם לו בכפליים בעולם הבא; ואת כל הביזה והשלל, את כל הרכוש שיתקבל ממלחמת גוג ומגוג, אתן ליהודים המתמסרים ללימוד התורה בזמנים הקשים של הגלות. הלאה אומר הפסוק: „אחות לנו קטנה“. יש לנו אחות קטנה. אומר המדרש שכאשר יגיעו הזמנים ההם, הזמנים הקשים של חושך הגלות, של גוג ומגוג, ידונו מלאכי מעלה. המלאכים בשמים ידברו ויתנהל ביניהם דין ודברים. והם
03:26 דער רבונו של עולם זאגט אידן: „אם יתכנסו כל אומות העולם“, אפילו אז עס וועלן זיך צוזאמענקלייבן אט די אלע פעלקער פון דער וועלט, אומות, עמים רבים, „מים רבים“. „מים רבים“ טייטשט דער מדרש, אז דאס גייט אויף די פעלקער פון דער וועלט. און זיי וועלן זיך אלע צוזאמענקלייבן צו, ווייל רחמנא ליצלן, שטייען קעגן אידן, „לא יוכלו לכבות“, חס ושלום, „את האהבה“ שביני לבין ישראל. זיי וועלן נישט קענען פארלעשן בשום אופן די ליבשאפט וואס איז דא צווישן דעם אויבערשטן און אידן. און דער מדרש איז ממשיך, אז אפילו אז עס וועלן זיך צוזאמענקלייבן די אלע מלכים, מלכי ארץ ושריהם, מינים עצומים ורבים, וועלן זיי נישט קענען אויסמעקן, חס ושלום, אויס פון עולם. זיי וועלן, ווייל רחמנא ליצלן, אויסמעקן דעם אידישן פאלק — זיי וועלן עס נישט קענען טאן. און דער מדרש זאגט ווייטער: „אם יתן איש את כל הון ביתו באהבה“. אז א איד וועט זיך איבערגעבן אין דעם זמן הגלות צו קויפן, אפקויפן ביי זיך תורה אין זמן הגלות, זאג איך צו, איך וועל אים אפצאלן בכפליים בעולם הבא, און די גאנצע ביזה ושלל. אלץ דער גאנצער פארמעגן וואס מ׳וועט באקומען פון דער מלחמת גוג ומגוג, וועל איך אוועקגעבן צו די אידן וואס געבן זיך איבער צו לימוד התורה אין די שווערע צייטן פון גלות. ווייטער זאגט דער פסוק: „אחות לנו קטנה“. א קליינע שוועסטער האבן מיר. זאגט דער מדרש, אז ביי יענע צייט, ווען עס וועלן קומען יענע צייטן, די שווערע צייטן פון דעם חושך הגלות, פון גוג ומגוג, ידונו מלאכי מעלה. די מלאכים אין הימל וועלן רעדן און זיין א דין ודברים. און זיי וועלן
05:08 יאמרו שהיא אומה קטנה בין אומות העולם, ושהיא קטנה במצוות, רחמנא ליצלן. מה נעשה לעם היהודי, שקטן הוא במצוות? „מה נעשה לאחותנו ביום שידובר בה?“ כאשר אומות העולם ידברו וירצו, רחמנא ליצלן, למחוק את העם היהודי מן העולם, מה נעשה לאחותנו? מה נעשה לעם היהודי? „ויענה מיכאל שר הגדול“. אומר המדרש שמיכאל שר הגדול, השר של היהודים, יבוא ויאמר: „אם חומה היא“ — אם העם היהודי עומד כחומה בין העמים, אינו מתערב בעמים אחרים, מחזיק חזק באמונה ובתורה ועובד את הקב״ה, את ה׳ אחד, אז „נבנה עליה טירת כסף“. והעמים לא יוכלו, רחמנא ליצלן, לעשות להם דבר. אבל יותר מכך: „ואפילו אם דלת היא“ — אפילו אם העם היהודי עני, רחמנא ליצלן, דל במצוות ובעל זכויות מועטות, אף על פי כן נבקש רחמים מהקב״ה. והקב״ה ייזכר בזכות התורה של תינוקות של בית רבן, החקוקה בלוח לבם. ובזכות זו בלבד יציל הקב״ה את העם היהודי. ומדרש פרקי תהלים אומר שאומות העולם באות וטוענות לפני הקב״ה: אנחנו אמנם חוטאים, אבל העם היהודי חוטא עוד יותר.
05:08 זאגן, אז זי איז צווישן די אומות העולם א קליינע אומה, וואס איז קליין במצוות, רחמנא ליצלן. וואס זאל מיר טון צו דעם אידישן פאלק, וואס קטנה היא במצוות? „מה נעשה לאחותנו ביום שידובר בה?“ ווען די אומות העולם וועלן רעדן און זיי וועלן וועלן, רחמנא ליצלן, אויסמעקן דעם אידישן פאלק פון דער וועלט, וואס זאל מיר טון מיט אונזער שוועסטער? וואס זאל מיר טון מיט דעם אידישן פאלק? „ויענה מיכאל שר הגדול“. זאגט דער מדרש, אז עס קומט צו גיין מיכאל שר הגדול, וואס דאס איז דער מיכאל, דער שר פון אידן. און ער וועט זאגן: „אם חומה היא“ — אז אויב דער אידישער פאלק האלט זיך אזוי ווי א חומה צווישן די פעלקער, זיך נישט מישן מיט אנדערע פעלקער, זיך האלטן שטארק אין דער אמונה, זיך האלטן שטארק אין תורה און זיי דינען דעם אויבערשטן, דעם יחוד השם, איז דעמאלט „נבנה עליה טירת כסף“. און די פעלקער וועלן נישט קענען, רחמנא ליצלן, טון קיין שום זאך צו זיי. אבער נאך מער: „ואפילו אם דלת היא“ — אפילו אז דער אידישער פאלק איז ארעם, רחמנא ליצלן, דלים אין מצוות, אזוי מיט ווייניג זכויות, איז אף על פי כן וועלן מיר בעטן רחמים ביים אויבערשטן. און דער אויבערשטער וועט זיך דערמאנען און געדענקען די זכות התורה פון די תינוקות של בית רבן, וואס דאס איז חקוק בלוח לבם. און מיט דעם אליין וועט דער אויבערשטער ראטעווען דעם אידישן פאלק. און דער מדרש פרקי תהלים זאגט, אז אומות העולם קומען צו גיין און טענה'ן צו דעם אויבערשטן און זאגן: מיר זיינען טאקע זינדיקער, אבער דער אידישער פאלק איז נאך ערגערע זינדיקער.
06:43 למה אתה מרחם עליהם? והקב"ה ישיב לכל העמים ויאמר להם: עם ישראל הוא ״אחות לנו קטנה״, הוא התינוק הקטן שלי. כפי שרואים אצל ילד קטן, תינוק קטן, שגם כשהוא חוטא כלפי הוריו, הם אינם כועסים עליו, כי הוא ילד קטן. כך גם עם ישראל. ולכן המדרש מסיים ואומר: דעו לכם, שעל כורחכם תראו את עמי. דעו לכם שגם אם, רחמנא ליצלן, עם ישראל יתערב בעמים אחרים ויצעקו ״נהיה ככל הגויים בית ישראל״, דעו לכם שזה לא יקרה. ״לא בחיל ולא בכוח״ [לא ברור]. ולכן נאמר ״ללמד את חיבתן של ישראל לפני המקום״. ובכל זה אנו רואים את האהבה העצומה, את החיבה שיש לקב"ה לעם ישראל. ולאחר שהרבי דיבר באריכות והסביר לעומק את כל העניין של חיבתן של ישראל, את העניין של ״גוי אחד בארץ״ ואת העניין של ״עם ישראל וה׳ אחד״, את החיבור של עם ישראל עם הקב"ה — ״את ה׳ האמרת היום״ ו״ה׳ האמירך היום״ — כך הוא התכוון למה שהרבי דיבר עליו כל היום, בשבחם של ישראל ובעבודת ה׳ שלהם. והרבי סיים את המאמר ואמר שלאחר כל זה אפשר להבין,
06:43 וואס האסטו אויף זיי רחמנות? און דער אויבערשטער וועט ענטפערן צו די אלע פעלקער און זאגן זיי: אז דער אידישער פאלק, דאס איז „אחות לנו קטנה“, דאס איז מיין קליינער תינוק. אזוי ווי מען זעט, אז מען האט א קליין קינד, א קליין בעיבי, א קליין תינוק, אז אפילו ווען ער פארזינדיגט זיך צו זיינע עלטערן, ווערן זיי נישט ברוגז אויף אים, ווייל ער איז א קליין קינד. די זעלבע זאך מיט דעם אידישן פאלק. און דערפאר פירט דער מדרש אויס און זאגט: איר זאלט וויסן זיין, אז על כרחכם וועט איר זען מיין פאלק. איר זאלט וויסן זיין, אז אפילו ווען, רחמנא ליצלן, דער אידישער פאלק וועט זיך מישן מיט אנדערע פעלקער און זיי וועלן שרייען, אז „נהיה ככל הגוים בית ישראל“, זאלט איר וויסן זיין, אז ס׳וועט נישט פאסירן. „לא בחיל ולא בכח“ [לא ברור]. און דערפאר איז „ללמד את חיבתן של ישראל לפני המקום“. און אט אין דעם אלעם זעען מיר די געוואלדיגע ליבשאפט, חיבתן, וואס דער אויבערשטער האט צו דעם אידישן פאלק. און נאך דער רבי האט ארומגערעדט באריכות מסביר געווען, בעומק, דעם גאנצן ענין פון חיבתן של ישראל, דעם ענין פון „גוי אחד בארץ“ און דעם ענין פון „עם ישראל וה׳ אחד“, דעם חיבור פון דעם אידישן פאלק מיט דעם אויבערשטן: „את ה׳ האמרת היום“ און „ה׳ האמירך היום“. אזוי האט ער פארמיינט, וואס דער רבי האט ארומגערעדט דעם גאנצן טאג בשבחן של ישראל מיט זייער עבודת השם. און דער רבי האט אויסגעפירט די מאמר, אז נאך דעם קענען מיר פארשטיין,
08:17 את כל הנקודה של המדרש, ואת הוודאות שתהיה ״ידן נוצחת״. והרבי סיים במילים האחרונות, שהיהודים יקבלו את כל ביזת השלל ממלחמת גוג ומגוג, כי תהיה ״ידן נוצחת״, במהרה בימינו, על ידי משיח צדקנו. ואלה דברי צדיקים, דברי מדרש, דברי תורה, דברים שהרבי אמר באותו רגע, שהיה רגע של העלם והסתר, רגע של חושך, רגע של מלחמה. ואלה היו דברי ניחומים ודברי ביטחון ודברי אמונה, כדי שהיהודים ידעו שכל העניין הוא להפך, שמזה יצא [לא ברור], ושתהיה ״ידן נוצחת״. הרבי שלח את המאמר לארץ ישראל. הרבי כתב כמה וכמה מכתבים ואמר שכל העניין הזה נועד כולו להאיר את הנשמה אצל יהודים. וראו במוחש שזה אכן האיר. מאות אלפי יהודים התעוררו לתשובה, והוא דרש שינצלו את עת הרצון של אותו זמן כדי להחיות ולחזק את כל ענייני הפצת היהדות והפצת המעיינות, לקרב יהודים ליהדות ולהכין את היהודים לגאולה השלמה. ״היום הוא מאוד״ [לא ברור], אנו עומדים עכשיו בימים כאלה. ותמצית המדרש הזה, תמצית האש הבוערת בלבו של כל יהודי, היא שהנה...
08:17 דעם גאנצן נקודה פון דעם מדרש, און די זיכערקייט אז עס וועט זיין „ידן נוצחת“. און דער רבי האט אויסגעפירט די לעצטע ווערטער, אז אידן וועלן באקומען אין גאנצן, „להון ביזת שלל“ פון מלחמת גוג ומגוג, ווייל עס וועט זיין „ידן נוצחת“, במהרה בימינו, דורך משיח צדקנו. און דאס איז דברי צדיקים, ווערטער פון מדרש, ווערטער פון תורה, ווערטער וואס דער רבי האט גערעדט אין יענעם מאמענט, וואס איז געווען א מאמענט פון העלם והסתר, א מאמענט פון חושך, א מאמענט פון מלחמה. און דאס איז געווען דברי ניחומים און דברי בטחון און דברי אמונה, אז אידן זאלן וויסן זיין אז דער גאנצער ענין איז פארקערט, אז פון דעם וועט אויסקומען [לא ברור], און אז עס וועט זיין „ידן נוצחת“. דער רבי האט אים געשיקט דעם מאמר צו ארץ ישראל. דער רבי האט געשריבן כמה וכמה בריוון און געזאגט אז אט דער ענין איז כל כולו געווען צו מאיר זיין ביי אידן די נשמה. און מען האט געזען במוחש אז דאס האט מאיר געווען. הונדערטער טויזנטער אידן זיינען נתעורר געווארן מיט תשובה, און ער האט געמאנט אז מען זאל אויסנוצן דעם עת רצון פון יענעם זמן, אויפצולעבן און מחזק זיין די אלע ענינים פון הפצת היהדות און הפצת המעיינות, מקרב זיין אידן צו אידישקייט און צוגרייטן אידן צו די גאולה שלמה. וואס „היום הוא מאד“ [לא ברור], מיר שטייען איצט אין אזעלכע טעג. און דער עסענץ פון דעם מדרש, דאס עסענץ פון פייער וואס ברענט אין הארץ פון יעדער אידן, אז אט...
09:43 יכול להיות שלעיני בשר, החושך של ישראל [לא ברור]. וכל אותם עמים שרוצים, רחמנא ליצלן, למחוק אותם — רבים קיימים שרוצים למחוק את עם ישראל. ואף שעם ישראל נמצא במיעוט ובמצב של קטנות וביזיון, אף על פי כן הקב"ה עצמו מנצח ומנהיג. והוא אומר ש״וביד חזקה״ הקב"ה ימלוך עלינו, והוא יגלה את מלכותו על עם ישראל, וזה אכן יהיה הניצחון. והפסוק ״מים רבים״ — כידוע, ישנו המאמר הידוע של אדמו"ר האמצעי באחד הסדרים בפרשת נח. המאמר בתורה אור, פרשת נח, מתחיל במילים ״מים רבים לא יוכלו לכבות את האהבה״. שם אדמו"ר הזקן מבאר את כל פרשת השבוע בעבודת ה׳, על יסוד הפסוק הזה. והעניין נוגע ממש לתקופתנו עכשיו, גם בעבודה ובמצב שבהם אנו נמצאים כעת בעולם, ובפרט בעם ישראל, ובפרט בארץ ישראל, כשאנו זקוקים לישועה גדולה, שתהיה הגאולה השלמה תיכף ומיד ממש. אדמו"ר הזקן מבאר, ופותח בשאלה פשוטה: לכאורה לא מובן, למה היה הקב"ה צריך להביא את המבול באופן כזה? הרי הקב"ה, כשהוא כעס על כך ש״מלאה הארץ חמס״ ועל כל הדברים שקרו, היה יכול למחות אותם בשנייה אחת.
09:43 קען זיין בעיני בשר, איז אונז חושך של ישראל נח יבוא שם של ישראל. און אז די אלע עם ישראל, וואס זיי ווילן רחמנא ליצלן אויסמעקן, קיימים רבים, וואס ווילן אויסמעקן דעם אידישן פאלק. און אפילו אז דער אידישער פאלק שטייט אין א מיעוט ומצב פון קטנות ובזיון, איז אף על פי כן, איז דער אויבערשטער אליין מנצח און פירט אן. און ער זאגט אז, «וביד חזקה», דער אויבערשטער איז ימלוך עלינו, און ער וועט מגלה זיין זיין מלכותו על עם ישראל, און דאס וועט זיין טאקע דער נצחון. וואס אט דער פסוק «מים רבים» — ווי דאך ידוע, אז פאראן דעם מאמר הידוע פון דעם מיטעלן רבי'ן אין איינעם פון די סדרים אין פרשת נח. דעם מאמר אין תורה אור, פרשת נח, הייבט זיך אן מיט די ווערטער «מים רבים לא יוכלו לכבות את האהבה». וואס דארט איז דער אלטער רבי מבאר די גאנצע פרשת השבוע אין עבודת השם, מיוסד אויף אט דעם פסוק. און דער ענין איז ממש נוגע צו אונזער צייט איצט, מיט אויך דאס איז אין דער עבודה און מצב וואס מיר געפינען זיך איצט בעולם, בפרט אין עם ישראל, בפרט אין ארץ ישראל, וואס מיר דארפן א ישועה גדולה, אז עס זאל זיין די גאולה שלימה תיכף ומיד ממש. וואס דער אלטער רבי איז מבאר, און הייבט אן מיט א שאלה פשוטה וואס ער פרעגט, וואס לכאורה איז נישט פארשטאנדיק: פארוואס האט דער אויבערשטער געדארפט ברענגען דעם מבול מיט אזא מין אופן? ווייל דער אויבערשטער, ווען ער איז געווען בכעס, געווען ברוגז, אז «מלאה הארץ חמס» מיט די אלע זאכן וואס זענען פארגעקומען, האט ער געקענט אויסמעקן זיי אין איין
11:06 העולם כולו נברא [לא ברור]. בשנייה אחת הוא יכול למחות אותם. למה היה צריך לעשות את כל המעשה הזה עם המבול, עם ארבעים הימים, ואחר כך מה שצריך — [לא ברור] — והמים התרבו, וכל זה נמשך שנה שלמה? ונח היה צריך לשבת בתיבה, לסבול שנה שלמה בתיבה. ורק אחרי שנה, כשהמים התייבשו, הוא יכול היה לצאת. למה היה צריך לעשות את כל המעשה הזה? בשנייה אחת הוא היה יכול למחות את כל הרשעים ולהשאיר את נח ואת [לא ברור]. על כך מבאר אדמו"ר הזקן, שבעצם המבול כולו לא היה סתם עונש לרשעים. המבול היה עניין של טהרה. המבול הוא עניין של מקווה. והוא מביא את הפסוק בישעיהו, פרק נ״ד, פסוק ט׳, שנאמר בהפטרת שבת נחמה: ״כי מי נח זאת לי״. שם מדבר ישעיהו על הגלות, על המבול של חושך הגלות. ואומר ישעיהו הנביא: ״כי מי נח זאת לי״. כלומר, המבול כולו הוא עניין של ״מי נח״. וכשם שהקב"ה נשבע שלא יביא עוד מי נח [לא ברור]. זה העניין, המבול הוא ״מי נח״. וכאן מתעוררת שאלה פשוטה: מה פירוש הדבר שהמבול הוא ״מי נח״? הרי המבול הוא ההפך מנח. נח הרי ניצל מהמבול. מפני...
11:06 סעקונדע. די גאנצע וועלט איז באשאפן געווארן נאך מיט [לא ברור]. אין איין סעקונדע קען ער זיי אויסמעקן. וואס האט ער געדארפט מאכן די גאנצע מעשה מיט דעם מבול, מיט פערציג טעג, און שפעטער וואס דארף — ווי, ווי, ווי [לא ברור] — און ס'איז געווארן מער וואסער, און א גאנץ יאר. און נח האט געדארפט זיצן אין תיבה, זיך מוטשען א גאנץ יאר אין תיבה. און ערשט נאך א יאר, ווען ס'האט זיך אויסגעטריקנט, האט ער געקענט ארויסגיין. וואס האט ער געדארפט מאכן די גאנצע מעשה? אין איין סעקונדע האט ער געקענט אויסמעקן אלע רשעים און לאזן נח און [לא ברור]. איז אויף דעם דער אלטער רבי מבאר, אז בעצם דער גאנצער מבול איז נישט געווען סתם אן עונש לרשעים. דער מבול איז געווען אן ענין פון טהרה. דער מבול איז אן ענין פון א מקוה. און ער ברענגט דעם פסוק אין ישעיה, פרק נ״ד, פסוק ט׳, וואס זאגט אין דער הפטורה שבת נחמה: «כי מי נח זאת לי». דארט רעדט ישעיה אין דעם גלות, דער מבול פון דעם חושך הגלות. און ער זאגט, און ער זאגט ישעיה הנביא: «כי מי נח זאת לי». אז דער גאנצער מבול איז אן ענין פון מי נח. אז אזוי ווי דער אויבערשטער האט געשוואוירן, אז ער וועט מער נישט ברענגען מי נח [לא ברור]. דאס איז דער ענין, דער מבול איז מי נח. וואו ס'איז שווער אויף זיך א פשוטע שאלה דא: וואס הייסט דאס, דער מבול איז מי נח? דער מבול איז פארקערט פון נח. נח האט זיך דאך געראטעוועט פון מבול. פאר
12:31 למה קוראים למבול על שמו של נח? בפשטות, מפני שהוא התרחש בזמן נח. נח חי באותו זמן. אבל במה אשם נח? דווקא מפני שהיה אדם טוב, קוראים על שמו למבול, שהיה חורבן? כאן מגיעים לכל הנקודה, לעושר ולעומק של הסיפור הזה. התורה מספרת לנו שכל סיפור המבול הוא בעצם עניין של ״מי נח״, מלשון נייחא, מנוחה, כפי שנאמר בזוהר ובמדרש: נייחא בעליונים, נייחא בתחתונים; מנוחה למעלה ומנוחה למטה, בכל העניינים. ״נח נח״ — פעמיים נח. כלומר, כשמסתכלים על המבול בחיצוניות, בפשטות, חושבים שהוא היה עונש. ואז לא ברור: למה הקב״ה עשה כאן עונש מסובך כל כך? הוא היה יכול לעשות זאת ברגע, בבת אחת, ולהעניש. אלא שהסיבה האמיתית היא שזה לא היה רק עונש. זה היה עניין של מקווה. ארבעים יום כנגד ארבעים סאה. זהו עניין של מקווה: אדם נכנס טמא ויוצא טהור. גוי טובל במקווה ומתגייר, ונעשה יהודי. למקווה יש כוח נפלא: הוא מעביר מטומאה לטהרה, והופך גוי ליהודי. על דרך זה, ארבעים
12:31 וואס רופט מען דעם מבול על שם נח? פשוט איז, דאס איז געווען בזמן נח. נח איז געווען אין יענע צייט. אבער וואס האט נח געשולדיק, ווייל ער איז געווען א פיינער מענטש, רופט מען דעם מבול, וואס איז געווען א חורבן, על שם נח? נו, דא קומט צו גיין די גאנצע נקודה און די רייכקייט און דער עומק און די טיפקייט פון אט דעם סיפור. וואס די תורה דערציילט אונז, אז דער גאנצער סיפור פון דעם מבול איז בעצם אן ענין פון מי נח, מלשון נייחא, דרוחה, ווי עס זאגט אין זוהר און ווי עס זאגט אין מדרש: נייחא בעליונים, נייחא בתחתונים, נייחא למעלה, נייחא למטה, נייחא אין אלע ענינים. «נח נח» פון שני פעמים. דאס הייסט, בשעת מ'קוקט אויף דעם מבול בחיצוניות, בפשטות, מיינט מען א מבול איז געווען אן עונש. און דעמאלט ווערט נישט קלאר, וואס האט דער אויבערשטער דא געמאכט אזוי קאמפליצירט אן עונש? ער האט עס געקענט מאכן אין איינס, צוויי, פתאום, און דער עונש. נו, די סיבה האמיתית איז, אז דאס איז גאר נישט געווען נאר אן עונש. דאס איז געווען אן ענין פון א מקוה. ארבעים יום איז ארבעים סאה. דאס איז אן ענין פון א מקוה. אזוי ווי א מקוה: א מענטש גייט אריין א טמא און גייט ארויס א טהור. א גוי גייט אריין אין א מקוה און איז זיך מגייר, ווערט ער א איד. א מקוה האט א כח נפלא, וואס מאכט איבער מטומאה לטהרה, וואס מאכט פון א גוי א איד. על דרך זה, די ארבעים
13:48 ימי המבול טיהרו את העולם וגרמו לו להיות עולם טהור. ונח — ״עולם חדש ראה״ — יכול היה לעשות מן העולם דירה לו יתברך. וזהו עניינו האמיתי של המבול. אדמו״ר הזקן מבאר שהעניין הזה הוא ה״מים רבים״ המצויים אצל כל יהודי. כמו המבול, שבחיצוניות הוא שיטפון: מים נשפכים ושוצפים, סוחפים הכול ומחריבים את העולם כולו. כך הוא רק בחיצוניות. בפנימיות, דווקא על ידי המבול נעשה העולם עולם טהור, מקווה, מקווה טהרה. נח, נייחא דרוחא — העולם הגיע למדרגה נעלית ביותר, שבה נעשה מוכן לכך שיבוא אברהם אבינו, שיבוא מתן תורה, ויהיה לעולם יהודי, עולם של תורה, עולם של גאולה. על דרך זה אצל כל יהודי בדרכו. וזה מה שאומר שלמה המלך בפסוק: ״מים רבים לא יוכלו לכבות את האהבה״. מה פירוש הדבר בחייו של כל יהודי? בלשונו של אדמו״ר הזקן: לנשמה יש אהבה לקב״ה. לנשמה יש אהבה לקב״ה, והיא אהבה של ״רשפיה רשפי אש שלהבת י־ה״ — להבה, אהבה בוערת שיש לנשמה לקב״ה. ואז באה הנפש הבהמית
13:48 מים פון דעם מבול, דאס האט מטהר געווען די וועלט, דאס האט געמאכט אז די וועלט זאל ווערן א ריינע וועלט. און אז נח, עולם חדש ראה, אז ער קען מאכן פון דער וועלט א דירה לו יתברך. און דאס איז דער אמת'ער ענין פון מבול. איז מבאר דער אלטער רבי, אז אט דער ענין, דאס איז די מים רבים וואס געפינען זיך ביי יעדער איד. אזוי ווי עס איז דא דער מבול. וואס דער מבול איז בחיצוניות אן ענין פון א מבול: וואסער וואס גיסט און שיסט און עס גייט פאר, און מאכט, רייסט אויף די גאנצע וועלט. און דאס איז אליין בחיצוניות. בפנימיות, דווקא דורך דעם מבול איז די וועלט געווארן א ריינע וועלט, א מקוה, א מקוה טהרה. נח, נייחא דרוחא, די וועלט איז צוגעקומען צו דער העכסטער מדרגה, אז זי זאל ווערן גרייט, אז כסלו, קומען אברהם אבינו, קומען מתן תורה, און זאל ווערן א אידישע וועלט, א תורה־וועלט, א גאולה־וועלט. על דרך זה איז ביי יעדער איד אין זיין וועג. און דאס איז וואס שלמה המלך זאגט אין פסוק: „מים רבים לא יוכלו לכבות את האהבה“. וואס דאס מיינט אין דעם לעבן ביי יעדער איד, וואס דאס מיינט אין די ווערטער פון דעם אלטן רבי: איז דא דער ענין פון א נשמה וואס האט א ליבשאפט צום אויבערשטן. א נשמה האט א ליבשאפט צום אויבערשטן, און דאס איז די אהבה, „רשפיה רשפי אש שלהבת י־ה“, א פלאם, פייערדיקע ליבשאפט וואס א נשמה האט צום אויבערשטן. קומט צו גיין דער נפש הבהמית
15:08 ומשליכה לתוכה מים רבים. הנפש הבהמית, היצר הרע, משליכה לתוך האדם מים רבים: מחשבות זרות, בלבולים, דאגות וטרדות. אדמו״ר הזקן מדבר על טרדות הפרנסה, ומבאר שטרדות הפרנסה אין פירושן [לא ברור]. הטרדה בזה היא הדאגה, ״פן יחסר לחמו״ — שאדם אינו יודע מה יהיה מחר. הוא מודאג, טרוד ומבולבל. ייתכן שגם לאדם יש צרות, רחמנא ליצלן, אבל הוא יודע שהקב״ה איתו. הוא יודע ש״וברכך ה׳ אלקיך בכל אשר תעשה״, שהקב״ה שולח את הברכה. הוא יודע ש״ה׳ רועי לא אחסר״, ולכן אינו מודאג. וגם כשמגיעים זמנים קשים, הוא יודע שהקב״ה איתו. ״גם כי אלך בגיא צלמות לא אירא רע כי אתה עמדי״ — הוא יודע שהקב״ה נמצא איתו בכל מעמד ומצב, ולכן אינו מודאג. אבל כשאדם טרוד, מבולבל ודואג, הגלות מורגשת בו. זהו עניין המבול בנפש האדם: באים מים רבים ומבקשים לכבות את האהבה, לקרר את האדם מ[לא ברור] שלו ולכבות את אהבתו לקב״ה. אומר הפסוק שבסיפור תיבת נח עליך לדעת ש״מים רבים לא יוכלו לכבות
15:08 און ער ווארפט אריין מים רבים. נפש הבהמית, דער יצר הרע, ווארפט אריין אין דעם מענטשן מים רבים: מחשבות זרות, בלבולים, דאגות און טרדות. און ווי דער אלטער רבי רעדט דערפון, דער ענין פון טרדות הפרנסה. און ווי ער איז מבאר, טרדות הפרנסה מיינט נישט [לא ברור]. דאס איז די טרדה בזה, די דאגה בזה, „פן יחסר לחמו“, דאס וואס א מענטש ווייסט נישט וואס וועט זיין מארגן. ער איז פארדאגה'ט, ער איז טרוד, ער איז צומישט. עס קען זיין א מענטש האט אויך צרות, רחמנא ליצלן, אבער ווייסט אז דער אויבערשטער איז מיט אים. ער ווייסט אז „וברכך ה׳ אלקיך בכל אשר תעשה“, דער אויבערשטער שיקט די ברכה. ער ווייסט אז „ה׳ רועי לא אחסר“. איז ער נישט פארדאגה'ט. און אפילו עס קומען צו גיין שווערע צייטן, ווייסט ער אויך אז דער אויבערשטער איז מיט אים. „גם כי אלך בגיא צלמות לא אירא רע כי אתה עמדי“ — ער ווייסט אז דער אויבערשטער געפינט זיך מיט אים אין יעדער מעמד ומצב. איז ער נישט פארדאגה'ט. בשעת ביי א מענטש איז טרוד, ער איז צומישט און ער איז דואג און ער איז פארדאגה'ט, אט דריקט זיך אן דער גלות, און דאס איז דער ענין, אט דאס איז דער ענין פון דעם מבול אין נפש האדם. קומען דאך מים רבים און ווילן אויסלעשן די ליבשאפט, אפקילן דעם מענטשן פון זיינע [לא ברור], און אויסלעשן די ליבשאפט צום אויבערשטן. זאגט דער פסוק אז בסיפור תיבת נח זאלסטו וויסן זיין אז „מים רבים לא יוכלו לכבות
16:29 את האהבה״. כל הטרדות, כל הדאגות, כל הגלויות, כל ההעלמות וההסתרים, כל הקשיים וכל ענייני החושך הכפול ומכופל שמתרחשים בעולם, בעולם הגלות, אינם יכולים לכבות את אהבתו של יהודי לקב״ה. למה באמת לא? הפסוק מסביר: מפני שהיא ״רשפיה רשפי אש שלהבת י־ה״. אהבתו של יהודי לקב״ה אינה אהבה מלאכותית. היא אינה אהבה שבאה מן השכל. אילו האהבה הייתה רק אהבה שכלית — הקב״ה מיטיב איתי כל כך, ולכן אני אוהב אותו; הקב״ה טוב כל כך, הקב״ה גדול כל כך, ומפני שאני מבין את גדולתו אני אוהב אותו — אילו האהבה הייתה מיוסדת רק על השכל, אז לפעמים, כשהשכל אינו עומד בזה, האהבה הייתה כבה. זו אהבה [לא ברור]. אהבתו של יהודי לקב״ה היא ״שלהבת י־ה״, אהבה אלוקית. אהבה אלוקית אי אפשר לכבות. זו אהבה שנובעת מכך שהקב״ה אוהב יהודי; מכאן נובעת אהבתו של יהודי לקב״ה. וכשם שאהבתו של הקב״ה אינה יכולה להיכבות, כך גם האהבה לקב״ה אינה יכולה להיכבות. זה מה שאומר הפסוק. אבל זה עדיין לא החידוש של אדמו״ר הזקן. בא אדמו״ר הזקן ומבאר, בלקוטי— במאמר בתורה אור, ואומר שעליך לדעת עוד יותר: לא רק שאהבתו של יהודי לקב״ה יכולה
16:29 את האהבה“. אלע טרדות, אלע דאגות, אלע גלות'ן, אלע העלמות והסתרים, אלע שוועריקייטן, אלע עניני חושך, כפול ומכופל, וואס גייט פאר אין דער וועלט, אין דעם עולם הגלות, קענען נישט אויסלעשן די ליבשאפט פון א איד צום אויבערשטן. פארוואס טאקע נישט? איז דער פסוק מסביר: ווייל דאס איז „רשפיה רשפי אש שלהבת י־ה“. די אהבה פון א איד צום אויבערשטן איז נישט קיין געמאכטע אהבה. עס איז נישט קיין אהבה וואס קומט פון שכל. אויב די אהבה וואלט געווען מער נישט אלס א שכל'דיגע אהבה: דער אויבערשטער איז אזוי גוט צו מיר, האב איך אים ליב; דער אויבערשטער איז אזוי פיין, דער אויבערשטער איז אזוי גרויס, און ווייל איך פארשטיי די גדלות פון דעם אויבערשטן, האב איך אים ליב. אויב די אהבה וואלט געווען מער נישט ווי מיוסד אויף שכל, איז דעמאלט, אמאל, ווען דער שכל האלט נישט, דא וואלט אויסגעלאשן די אהבה. עס איז א [לא ברור] אהבה. די אהבה פון א איד צום אויבערשטן איז „שלהבת י־ה“, איז א געטליכע אהבה. א געטליכע אהבה קען מען נישט אויסלעשן. דאס איז אהבה וואס נעמט זיך פון וואס דער אויבערשטער האט ליב א איד; פון דעם נעמט זיך די אהבה פון א איד צום אויבערשטן. אז אויב דעם אויבערשטנס אהבה איז אן אהבה וואס קען נישט אויסגעלאשן ווערן, קען די אהבה צום אויבערשטן אויך נישט אויסגעלאשן ווערן. דאס איז דער פסוק. דאס איז נאך נישט דער חידוש פון דעם אלטן רבי'ן. קומט זיך דער אלטער רבי און איז מבאר, אין לקוטי— אין דעם מאמר אין תורה אור, און זאגט אז דו זאלסט וויסן זיין נאך מער: נישט נאר די אהבה פון א איד צום אויבערשטן קען זיך
17:45 לא להישטף בכל המים הרבים האלה. אדרבה, דווקא דרך המים הרבים מגיעים לאהבה עמוקה עוד יותר לקב"ה. איך זה קורה? דווקא מתוך הטרדות, דווקא מתוך העניינים שמבהילים אותו, יהודי לא רק שאינו נשטף; אדרבה, הם מלבים עוד יותר את הלהבה, את האהבה היוקדת לקב"ה, ומביאים אותה לעומק גדול עוד יותר. איך ייתכן דבר כזה? זהו חידוש! לא רק שהמים אינם שוטפים אותו. כך אומר שלמה המלך. מה פירוש הדבר? אדמו"ר הזקן מבאר שהאהבה נעשית חזקה עוד יותר. ועל כך מבאר אדמו"ר הזקן את היסוד כולו: כל המטרה שלשמה ברא הקב"ה את הנפש הבהמית, שלשמה ברא את החושך, היא כדי שיהיה יתרון האור מן החושך. כל הכוונה שלשמה ברא הקב"ה את עניין הקליפות, הסטרא אחרא והנפש הבהמית, היא שיהודי יתגבר עליהם, ועל ידי כך יגיע למדרגה הראשונה, למדרגה הראשונה של אהבת ה'. כפי שמבואר כאן במאמר באריכות, שורשה של הנפש הבהמית גבוה אפילו משורשה של הנפש האלוקית. בלי להיכנס לכל האריכות בעניין תוהו ותיקון: שורשה של הנפש האלוקית הוא מעולם התיקון, עולם האצילות. אבל שורשן של הנפש הבהמית ושל הקליפה הוא מעולם גבוה יותר. ״כל הגבוה יותר יורד למטה יותר״, כפי שהמגיד ממעזריטש מגלה. זאת אומרת שככל שדבר
17:45 נישט פארפלייצט ווערן פון די אלע מים רבים. אדרבה, דווקא דורך די מים רבים קומט מען צו נאך א טיפערע ליבשאפט צום אויבערשטן. ווי קומט דאס? דווקא דורך די טרדות, דווקא דורך די ענינים פון זיינע בהלות, וועט א איד נישט נאר נישט ווערן פארפלייצט, אדרבה, דאס ברענגט נאך אויף דעם פלאקער, דעם פלאם, פייערדיגע אהבה צום אויבערשטן, צו נאך א גרעסערע טיפקייט. ווי קומט דאס אזא מין זאך? א חידוש! נישט נאר וואס עס פארפלייצט נישט. דאס זאגט שלמה המלך. וואס איז דער פשט? דער אלטער רבי איז מבאר אז זי ווערט נאך שטארקער. איז אויף דעם איז דער אלטער רבי מבאר דעם גאנצן יסוד, אז די גאנצע מטרה פארוואס דער אויבערשטער האט באשאפן דעם נפש הבהמית, פארוואס דער אויבערשטער האט באשאפן דעם חושך, איז דאס כדי עס זאל זיין יתרון האור מן החושך. די גאנצע כוונה פארוואס דער אויבערשטער האט באשאפן דעם גאנצן ענין פון קליפות, סטרא אחרא, נפש הבהמית, איז כדי אז א איד זאל זיך מתגבר זיין אויף דעם, און דורך דעם קומט ער צו צו דער ערשטער, דער ערשטער מדרגה פון אהבת השם. ווי ס׳מבואר דא אין דעם מאמר באריכות, אז דער שורש פון דעם נפש הבהמית איז גאר העכער פון דעם נפש האלקית. נישט אריינגייענדיג אין דער גאנצער אריכות, דער ענין פון תוהו און תיקון: דער שורש פון נפש האלקית נעמט זיך פון עולם התיקון, עולם האצילות. אבער דער שורש פון נפש הבהמית און פון קליפה נעמט זיך פון א העכערער וועלט. כל הגבוה יותר יורד למטה יותר, ווי דער מגיד׳ס מדרש מגלה איז. דאס הייסט אז וואס
19:11 גבוה יותר בשורשו, כך הוא נופל למטה יותר. לכן בענייני תוהו, בקליפות ובסטרא אחרא, נמצאים ניצוצות גדולים ביותר. גם הנפש הבהמית באה מעולם גבוה מאוד. ״אלה המלכים אשר מלכו לפני מלוך מלך לבני ישראל״. זהו עניינו של עולם התוהו, שגבוה מעולם התיקון. אלה אורות מרובים, שעל ידי שבירת הכלים, כפי שמבואר בקבלה, נפלו למטה. כשאדם [לא ברור] יודע את כל הכוונה, מדוע הקב"ה מביא עליו את העניין הזה, מדוע הקב"ה הניח לדבר כזה לקרות: כדי שיהודי יתגבר עליו. ״אשר שלט האדם באדם לרע לו״. כלומר, כל הטעם לכך שהקב"ה הניח לגלות להיות הוא שיהודי יעמוד מולה בתוקף, במעשיו, ב[לא ברור] שלו, ועל ידי כך יהפוך את כל הלעומת זה. אדרבה, כך הוא מגיע לאהבה עמוקה עוד יותר, לאהבה של ״בכל מאדך״, לאהבה שאין לה סוף. זו האהבה הגדולה ביותר, שבוקעת ופורצת את כל ההעלמות וההסתרים, והופכת את ההעלמות וההסתרים עצמם, עד שהחושך ייהפך לאור. זו הנקודה שמבוארת באריכות במאמר, זהו העניין. ולכן המבול נקרא ״מי נח״ — נייחא דרוחא. אדרבה, המבול מביא למנוחה הגדולה ביותר, לנחת הרוח הגדולה ביותר, כי על ידי המבול מגיעים מן
19:11 העכער די זאך איז בשורשה, פאלט זי אראפ נידעריקער. דערפאר אז אין די ענינים פון תוהו, פון קליפות, סטרא אחרא, געפינען זיך ניצוצות גדולים ביותר. אלץ אין דעם נפש הבהמית נעמט זיך דאס פון גאר א העכערער וועלט. אלה המלכים אשר מלכו לפני מלוך מלך לבני ישראל. דאס איז דער ענין פון עולם התוהו, וואס איז נאך העכער פון עולם התיקון. דאס זענען אורות מרובים וואס דורך שבירת הכלים, ווי ס׳מבואר אין קבלה, איז עס אראפגעפאלן אויף נידעריק. בשעה שאדם [לא ברור] ווייסט ער די גאנצע כוונה, פארוואס דער אויבערשטער גיט אונטער דעם ענין, פארוואס דער אויבערשטער האט צוגעלאזט אזא מין זאך: עס איז כדי אז א איד זאל זיך מתגבר זיין אויף דעם. אשר שלט האדם באדם לרע לו. דאס הייסט, דער גאנצער טעם פארוואס דער אויבערשטער האט צוגעלאזט דעם ענין פון גלות, איז כדי אז א איד זאל זיך שטעלן שטארק מיט דעם, אין זיינע מעשים, אין זיינע [לא ברור], און דורך דעם איז ער מהפך דעם גאנצן לעומת זה. איז אדרבה, דורך דעם דערגרייכט ער נאך א טיפערע אהבה, די אהבה בכל מאדך, די אהבה וואס האט נישט קיין סוף. דאס איז די גרעסטע אהבה וואס שפאלט דורך און ברעכט דורך אלע העלמות והסתרים און מאכט איבער פון די העלמות והסתרים, אז דער חושך וועט נתהפך ווערן לאור. דאס איז די נקודה, דאס האריכות אין דעם מאמר, אז דאס איז דער ווארט. און דערפאר איז דער מבול אנגערופן מי נח. נייחא דרוחא. אדרבה, דער מבול ברענגט די גרעסטע מנוחה, די גרעסטע נחת רוח, ווייל דורך דעם מבול דערגרייכט מען פון דער
20:29 היום הראשון [לא ברור]. וזה מה שאומר הפסוק בפרשה שלנו: ״ויגברו המים״. יש ריבוי מים, העלמות והסתרים, בלבולים וטרדות, חושך כפול ומכופל, ומבול שוטף את העולם. ״ויגברו המים״. אבל צריך לדעת שהתיבה הייתה גבוהה מן המים, גבוהה מן ההרים. מהי תיבה? אומר לנו הבעל שם טוב על ״בא אל התיבה״: תיבה היא תורה, תיבה היא תפילה. ליהודי, בעיצומה של הגלות, בזמנים הקשים ביותר, יש במה להתחזק: ״בא״ — היכנס בכל התוקף והחמימות אל אותיות התורה ואל אותיות התפילה. ללמוד בחיות ולהתפלל בחיות, כפי שאומר הבעל שם טוב. וכשלומדים ומתפללים, ״בא אל התיבה״, אז מתקיים ״צהר תעשה לתיבה״, ויש בכך כוח להפוך צרה לצוהר. זו אחת מתורותיו של הבעל שם טוב, שנאמרה בחלום, והיא מבוארת באריכות בכמה וכמה מקומות: ״צהר תעשה לתיבה״. יש צרה. ״עת צרה היא ליעקב וממנה ייוושע״, אומר הבעל שם טוב. מן הצרה עצמה עושים צוהר. ״עת צרה היא ליעקב״ — האותיות של צרה, צהר, רוצה. כשיהודי מאיר את רצונו על ידי תפילה, מתפלל בחיות ולומד בחיות, יש בכוחו להפוך צרה לצוהר, עד שנעשה אור, ולכל בני ישראל עד אין סוף. וזה הלקח, זו הנקודה
20:29 ערשטער טאג [לא ברור]. און דאס איז וואס דער פסוק זאגט אין אונזער סדרה: ״ויגברו המים״. עס איז דא א ריבוי מים, וואסערן, העלמות והסתרים, בלבולים און טרדות, חושך כפול ומכופל, און עס געפינט זיך א מבול אין דער וועלט. ״ויגברו המים״. דאס דארף מען וויסן אבער, אז די תיבה איז געווען העכער פון די מים, העכער פון די הרים. וואס איז תיבה? תיבה, זאגט אונז דער בעל שם טוב, ״בא אל התיבה״: תיבה איז תורה, תיבה איז תפילה. א איד, אינמיטן פון א גלות, אין די שווערסטע צייטן, איז דא זיך מחזק: ״בא״, גיי אריין מיט די גרעסטע שטארקייט און ווארעמקייט אין אותיות פון תורה און אין אותיות פון תפילה. לערנען מיט א חיות און דאווענען מיט א חיות, ווי דער בעל שם טוב זאגט. אבער לערנען און דאווענען, ״בא אל התיבה״, איז דעמאלט ״צהר תעשה לתיבה״, און דאס האט בכח צו איבערמאכן פון צרה צו צהר. איינע פון די תורות פונעם בעל שם טוב אין חלום, זיי זענען מבואר באריכות אין כמה וכמה ערטער, די תורות פונעם בעל שם טוב: ״צהר תעשה לתיבה״. איז דא א צרה. ״עת צרה היא ליעקב וממנה יושע״, זאגט דער בעל שם טוב. פון דער צרה גופא מאכט מען דעם צהר. ״עת צרה היא ליעקב״, די אותיות פון צרה, צהר, רוצה. אז א איד האט בכח אויף זיין רצון, דורך דעם וואס ער איז מאיר זיין רצון מיט תפילה, דאווענען מיט א חיות, לערנען מיט א חיות, איז ער מהפך פון צרה צו צהר, אז עס ווערט ליכטיג און כל בני ישראל אויף א משהו סוף. און דאס איז דער לקח, דאס איז די נקודה וואס
21:55 שצריך לקחת מן הפרשה שלנו כהוראה עבורנו בזמנים הקשים. צריך לדעת ולזכור שכל מטרתו של החושך הזה היא שיהודים יתגברו באמונה. כפי שאנו רואים בימים אלה התגברות באמונה אצל יהודים באופן שלא היה מעולם. החמימות, ההתלהבות, אהבת ישראל, האחדות שבין יהודים, וההתחזקות של יהודים בתורה ובמצוות. צריך לנצל את ההתעוררות הזאת, להתגבר יותר ויותר ולהאיר את העולם. ועל ידי שיהודים עומדים בתוקף בימים האלה, הופכים את הצרה לצוהר ומאירים את העולם. ואז אכן רואים בעיני בשר. וזו ההשגחה הפרטית שפרשת נח חלה תמיד בחודש חשוון. כשנמצאים ב״ויעקב הלך לדרכו״, נכנסים בדיוק לזמן של המים הרבים, כשיוצאים אל העולם ואל הטרדות השונות, ועל הטרדות מתווסף החושך הכפול ומכופל השורר בעולם. צריך לדעת שאדרבה, ״ויעקב הלך לדרכו״ בשמחה ובטוב לבב. כן, צריך להיכנס בכל הכוח לעבודת ה', ולדעת שכל מטרתו של החושך היא שיהודים יתגברו באמונתם. להתגבר ביתר שאת וביתר עוז, לנצל כל דקה ברגעיה האחרונים של הגלות, לעסוק בתורה ובתפילה, ״צוהר תעשה לתיבה״, לקרב עוד יהודים לתורה, עוד
21:55 מ'דארף נעמען פון אונזער פרשה הוראות פאר אונז אין די שווערע צייטן. אבער מ'זאל וויסן און געדענקען, אז די גאנצע מטרה פון דעם גאנצן חושך איז אז אידן זאלן זיך מתגבר זיין אין דער אמונה. ווי מיר זעען אין די טעג, די התגברות אין אמונה ביי אידן ווי ס'איז קיינמאל נישט געווען. די ווארעמקייט, די פייערדיקייט, די אהבת ישראל, די אחדות וואס איז צווישן אידן, ווי אידן ווערן פארשטארקט אין תורה ומצוות. מ'דארף אויסנוצן אט די התעוררות, זיך מתגבר זיין מער און מער, און מאכן ליכטיג אויף דער וועלט. און דורך דעם וואס אידן שטייען שטארק אין אט די טעג, איז מען דעמאלט מהפך די צרה צו צוהר, און מ'מאכט ליכטיג אויף דער וועלט. און דעמאלט זעט מען טאקע בעיני בשר. און דאס איז די השגחה פרטית, אז פרשת נח איז שטענדיק אין חודש חשון. ווען מ'שטייט אין דעם ״ויעקב הלך לדרכו״, איז דעמאלט קומט מען אריין פונקט אין דער צייט פון די מים רבים, ווען מ'גייט אריין אין דער וועלט און פארשידענע טרדות, און ס'קומט נאך צו די טרדות אט דער חושך כפול ומכופל וואס גייט פאר אויף דער וועלט. מ'דארף וויסן אדרבה, ״ויעקב הלך לדרכו״ בשמחה ובטוב לבב. יא, מ'זאל זיך אריינווארפן אין דער עבודת השם, און זאל וויסן אז די גאנצע מטרה פון דעם חושך איז אז אידן זאלן זיך מתגבר זיין אין זייער אמונה. זיך מתגבר זיין ביתר שאת וביתר עוז, אויסנוצן יעדע מינוט אין די לעצטע רגעים פון גלות, עוסק זיין אין תורה און תפילה, ״צוהר תעשה לתיבה״, צוברענגען נאך אידן צו תורה, נאך
23:13 יהודים למצוות, עוד יהודים ללימוד תורת החסידות, להאיר את העולם, ונזכה לראות בעיני בשר את הגאולה האמיתית והשלימה על ידי משיח צדקנו. ושנזכה לאותו ״דידן נצח״ שאנו ממתינים לו, אמן כן יהי רצון.
23:13 אידן צו מצוות, נאך אידן צו לערנען תורת החסידות, מאכן ליכטיג די וועלט, און מיר וועלן זוכה זיין צו זען בעיני בשר די גאולה האמיתית והשלימה על ידי משיח צדקנו. און מ'זאל זוכה זיין צו אט דעם דידן נצח וואס מ'האלט ווארטן אויף דעם, אמן כן יהי רצון.