לעבן חסידות · פרק 95 · 2023-10-11 · 33:20
בראשית - דריי ביאורים פון בעש״ט אויף בראשית ברא אלוקים וואס גיבן כח אריינגיין אין יאר
תיאור הפרק
*שער היחוד והאמונה פרק א׳, *ספר המאמרים תרצ״ט ותש״ה ד״ה בראשית, התוועדות שבת בראשית תש״ה, ערב סוכות תש״י , *התוועדות שבת בראשית תשי״ד, תשכ״ז, *לקוטי שיחות חלק א׳ בראשית
השמע המקורי · הערך על הרב אשר פרקש בחב"דפדיה
תמלול אוטומטי מהשמע, ותרגום מכונה לעברית. קישורים לחב"דפדיה נוספו אוטומטית.
00:00 אדמו"ר הריי"צ מספר באחת ההתוועדויות שלו משבת בראשית סיפור שאדמו"ר הצמח צדק שמע פעם מר' פנחס רייזעס. ר' פנחס רייזעס היה מהחסידים הראשונים של אדמו"ר הזקן. כידוע, ר' פנחס רייזעס בא ממשפחה ליטאית. אביו היה רב חשוב, רבה של שקלוב, ר' חנוך שקלאווער. ר' פנחס התקרב לאדמו"ר הזקן, ויש על כך סיפור באריכות. הוא היה מן החוזרים, מאלה שהיו חוזרים על המאמרים וכותבים אותם. רבים ממאמריו של אדמו"ר הזקן נכתבו על ידו. הוא היה מגדולי חסידיו של אדמו"ר הזקן. הוא סיפר לאדמו"ר הצמח צדק שפעם, בשנים הראשונות, בשבת בראשית, אדמו"ר הזקן קרא בתורה. כידוע, אדמו"ר הזקן היה בעל קורא, והיה נוהג לקרוא את הפרשה. ישנם כמה וכמה סיפורים על קריאתו המיוחדת מאוד, על האופן שבו אדמו"ר הזקן היה מנגן את הטעמים, וכמה וכמה סיפורים מסופרים על קריאת התורה שלו. עיניו היו מכוסות בטלית, ו[לא ברור] כיצד קרא. כשהגיע לתחילת הפרשה, פרשת בראשית, התחיל לקרוא את המילים „בראשית ברא אלקים“, ונכנס לדבקות. הוא התעטף בטלית, וראשו
00:00 דער רבי הריי״צ, דער פריערדיקער רבי, דערציילט אין איינעם פון זיינע פארברענגענס פון שבת בראשית א סיפור, וואס דער צמח צדק האט אמאל געהערט פון ר׳ פנחס רייזעס. ר׳ פנחס רייזעס איז געווען פון די ערשטע חסידים, פון די חסידים הראשונים פון דעם אלטן רבי׳ן. כידוע, ר׳ פנחס רייזעס איז געקומען פון א ליטווישער משפחה. זיין טאטע איז געווען א חשובער רב, דער רב פון שקלאוו, ר׳ חנוך שקלאווער. און ר׳ פנחס איז נתקרב געווארן צום אלטן רבי׳ן, און ס׳פאראן איבער דעם א סיפור באריכות. און ער איז געווען פון די חוזרים, פון די וואס האבן געפלעגט חזר׳ן די מאמרים און פארשרייבן זיי. אסאך פון די מאמרים פון דעם אלטן רבי׳ן איז ער דער וואס האט זיי פארשריבן. ער איז געווען פון די גדולי החסידים פון דעם אלטן רבי׳ן. האט ער דערציילט צום צמח צדק, אז אמאל אין די ערשטע יארן איז געווען שבת בראשית, און דער אלטער רבי האט געלייענט די סדרה. כידוע, דער אלטער רבי איז געווען א בעל קריאה, און פלעגט לייענען די סדרה. ס׳זענען דא כמה וכמה סיפורים פון זיין קריאה, וואס איז געווען גאר ספעציעל, ווי דער אלטער רבי פלעגט זינגען די טעמים, און כמה וכמה סיפורים ווערן דערציילט וועגן דעם אלטן רבי׳נס קריאת התורה. ער איז געווען פארדעקט מיט א טלית איבער די אויגן, און [לא ברור] ווי אזוי ער האט געלייענט. ווען ס׳איז געווען דער אנהייב פון דער סדרה, פרשת בראשית, האט ער אנגעהויבן לייענען די ווערטער „בראשית ברא אלקים“, און איז אריינגעפאלן אין א דביקות, האט זיך פארוויקלט מיטן טלית, און דער קאפ איז ביי
01:43 נשמט על ספר התורה למשך זמן רב. לאחר מכן התעורר מן הדבקות והמשיך: „את השמים ואת הארץ“. על כך אמר אדמו"ר הצמח צדק — כך סיפר לו ר' פנחס רייזעס — שבוודאי הסבא, כלומר אדמו"ר הזקן, התבונן בתורה של הבעל שם טוב על הפסוק הזה. מהי התורה של הבעל שם טוב על הפסוק? הוא אמר נקודה מתורת הבעל שם טוב על „בראשית ברא אלקים את השמים ואת הארץ“: הבעל שם טוב מפרש ש„בראשית“, מה שצריך להיות בהתחלה, העניין הראשון בעבודת האדם, בעבודת השם, הוא „ברא“. את המילה „ברא“ הוא פירש מלשון גילוי. גם זה פירוש של „ברא“, כפי שרואים זאת בבריאת העולם. אחד הפירושים שמוצאים הוא ש„ברא“ הוא מלשון גילוי, לגלות. „ברא אלקים“ — צריך לגלות את הכוונה שבשם אלקים, לגלות את הכוונה שבהעלם וההסתר של שם אלקים. אם כן, בראשית, בתחילת העבודה, צריך לגלות את „ברא אלקים“, לגלות את הפנימיות של שם אלקים. איך מגלים זאת? על ידי „את השמים ואת הארץ“. על ידי שמתבוננים בעניין של „את השמים ואת הארץ“, ומתבוננים בענייני העולם, בענייני הארץ והשמים, בענייני בריאת העולם, מגיעים דרך השמים והארץ להבנת הכוונה הפנימית של שם אלקים. וזה
01:43 אים אראנגעפאלן איבער דעם ספר תורה פאר א משך זמן רב. און נאך דעם משך זמן איז ער אויפגעשטאנען פון דער דביקות, און האט ממשיך געווען „את השמים ואת הארץ“. האט דער צמח צדק דערויף געזאגט — דאס האט ר׳ פנחס רייזעס דערציילט צום צמח צדק — אז זיכער דער זיידע, גערעדט פון דעם אלטן רבי׳ן, האט זיך מתבונן געווען אין א תורה פון בעל שם טוב אויף דעם פסוק. וואס איז די תורה פון בעל שם טוב אויף דעם פסוק? האט ער געזאגט א נקודה פון דער תורה פון בעל שם טוב, אז „בראשית ברא אלקים את השמים ואת הארץ“. דער בעל שם טוב גיט א טייטש, אז בראשית, וואס איז דער אנהייב, וואס איז דער ערשטער ענין אין עבודת האדם, עבודת השם, איז ברא. ברא האט ער געגעבן א טייטש מלשון גילוי. ס׳איז אויך א טייטש ברא, ווי באלד מ׳זעט עס ביי בריאת העולם. איינע פון די טייטשן וואס מ׳געפינט איז ברא מלשון גילוי, מגלה זיין. „ברא אלקים“ — מ׳דארף מגלה זיין די כוונה פון שם אלקים, מגלה זיין די כוונה פון דעם העלם והסתר פון שם אלקים. איז בראשית, וואס איז דער ראשית העבודה, דארף מען מגלה זיין „ברא אלקים“, מגלה זיין די פנימיות פון שם אלקים. ווי אזוי איז מען דאס מגלה? דורך „את השמים ואת הארץ“. דורך דעם וואס מ׳האלט זיך מתבונן אין דעם ענין פון „את השמים ואת הארץ“, און מ׳קוקט זיך צו אין ענינים שבעולם, בארץ, ענינים שבשמים, אין ענינים פון בריאת העולם, איז דורך דעם שמים וארץ קומט מען דערצו צו פארשטיין וואס איז די כוונה פנימית פון שם אלקים. און
03:29 הביא את אדמו"ר הזקן לדבקות גדולה. הרי אנו עומדים בשבת בראשית, וידוע הפתגם שמספרים בשם אדמו"ר הצמח צדק: כפי שמתייצבים בשבת בראשית, כך הולכת השנה כולה. לפני כן ישנו העניין שבפתגם שהוא מביא מאדמו"ר הזקן, שאמר שההארה של שבת בראשית מאירה בכל שבתות השנה. ועוד קודם לכן ישנה תורה של הבעל שם טוב, שאמר שמאור שבת בראשית מוארים כל ימות השנה, ובייחוד הימים המיוחדים — כי לכל אדם יש במשך השנה ימים מיוחדים: ימי שמחה, ימי בר מצווה, ברית וחתונות וכו', או ימים מיוחדים בכלל. כולם מקבלים חיות מבראשית, משבת בראשית. אנו רואים אפוא שקיבלנו מרבותינו נשיאינו עניינים נעלים על שבת בראשית. וכפי שהוא אומר שם באותה שיחה, כשחסידים התוועדו בשבת בראשית בהתוועדות חזקה, הדבר השפיע על כל השנה כולה. וכפי שאמרנו בפתגם של אדמו"ר הצמח צדק: כפי שמתייצבים בשבת בראשית, כך הולכת השנה כולה. נחזור כאן עכשיו על שלושה
03:29 דאס האט ביי דעם אלטן רבי׳ן געפירט צו א גרויסער דביקות. ווייל מ׳שטייט דאך אין שבת בראשית, וואס דאך ידוע דער פתגם, וואס מ׳דערציילט פון דעם צמח צדק, וואס האט געזאגט, אז ווי מ׳שטעלט זיך אוועק שבת בראשית, אזוי גייט א גאנץ יאר. פאר דעם איז דא דער ענין פון דעם פתגם, וואס ער ברענגט פון דעם אלטן רבי׳ן, וואס ער האט געזאגט, אז די הארה פון שבת בראשית שיינט אריין אין אלע שבתות פון גאנץ יאר. און נאך פאר דעם איז דאך פאראן א תורה פון דעם בעל שם טוב, וואס ער האט געזאגט, אז פון דעם אור פון שבת בראשית ווערט באלויכטן אלע טעג פון דעם גאנצן יאר, ספעציעל די טעג — ווייל ס׳זענען פאראן ספעציעלע טעג וואס יעדער מענטש האט במשך דעם יאר. ער האט די ימים וואס זיינען ספעציעלע טעג, טעג פון שמחה, טעג פון בר מצוה, פון ברית, פון חתונות, וכו׳, אדער בכלל די ימים מיוחדים. אלע באקומען חיות פון דעם בראשית, פון שבת בראשית. און דאס זעט מען אז מיר האבן מקבל געווען פון רבותינו נשיאינו ענינים נעלים וועגן שבת בראשית. און ווי ער זאגט דארטן אין יענער שיחה, אז שבת בראשית, ווען חסידים האבן שטארק פארברענגט שבת בראשית, איז עס משפיע על כל השנה כולה. און ווי מיר האבן געזאגט דעם פתגם פון דעם צמח צדק, אז ווי אזוי מ׳שטעלט זיך אוועק שבת בראשית, אזוי גייט א גאנץ יאר. ווייל איבערחזרן דא איצט דריי
05:08 ביאורים, שלוש נקודות מתורת הבעל שם טוב על הפסוק „בראשית ברא אלקים“, שהם שלושה עניינים בעבודה שנותנים לנו כוח לכל השנה. הרי כדי שאדם יקבל כוח לכל השנה, עליו להתבונן בעניין עצמו, להתבונן בעניין של שבת בראשית. ועל ידי כך מקבלים כוח לכל השנה כולה. כך הדבר תמיד, ובפרט בזמן שבו אנו נמצאים עכשיו, זמן של „עת צרה היא ליעקב“, ובוודאי „וממנה יושע“, זמן שבו אנו צריכים לקבל חיות, כוח וביטחון. את אלה אנו מקבלים כשאנו מתבוננים בעניינים שהבעל שם טוב גילה לנו. זה ייתן לנו כוח בימים האלה, בימים הקשים, שבהם „החושך יכסה ארץ וערפל לאומים“. כשחושבים ומתבוננים במה שגילה לנו הבעל שם טוב הקדוש, הדבר ייתן לכל אחד מאיתנו כוח, ביטחון ואמונה לעמוד איתן ולראות את האור, שבעזרת השם יתגלה מתוך החושך. כן, „וממנה יושע“ — שמתוך החושך יבוא האור האמיתי, האור שיאיר את כל העולמות, „קומי אורי כי בא אורך וכבוד ה׳ עליך זרח“, בגאולה האמיתית והשלימה. אם כן, כשמסתכלים במילים „בראשית ברא אלקים“, במילה „ברא“ יש
05:08 ביאורים, דריי נקודות, פון תורת הבעל שם טוב אויפן פסוק „בראשית ברא אלקים“, וואס זיינען דריי ענינים אין עבודה וואס גיבן אונז כח פארן גאנצן יאר. ווייל דא דארף מען זיך דאך מתבונן זיין: כדי אז א מענטש זאל באקומען כח פארן גאנצן יאר, דארף מען זיך מתבונן זיין אין דעם ענין גופא, זיך מתבונן זיין אין דעם ענין פון שבת בראשית. און דורך דעם באקומט מען כח על כל השנה כולה. דאס איז בכלל, שטענדיק. בפרט אין דעם זמן וואס מיר געפינען זיך איצט, פון „עת צרה היא ליעקב“, און זיכער אז „וממנה יושע“, איז דאך א זמן וואס מיר דארפן באקומען חיות און כח און בטחון. דאס באקומען מיר דורך דעם וואס מיר טראכטן זיך אריין אין די ענינים וואס דער בעל שם טוב האט אונז מגלה געווען. דאס וועט אונז געבן דעם כח אין די טעג, אין די שווערע טעג, וואס „החושך יכסה ארץ וערפל לאומים“. בשעת מ׳טראכט זיך אריין און מ׳איז זיך מתבונן אין דעם וואס דער הייליקער בעל שם טוב האט אונז מגלה געווען, וועט דאס געבן יעדן איינעם פון אונז דעם כח און דעם בטחון און די אמונה, צו קענען שטיין שטארק און קענען זען די ליכטיקייט וואס, אם ירצה השם, וועט נתגלה ווערן אז מתוך החושך, יא, אז „וממנה יושע“, פון דעם חושך זאל קומען די אמת׳ע ליכטיקייט און די ליכטיקייט פון אלע וועלטן, דעם „קומי אורי כי בא אורך וכבוד ה׳ עליך זרח“, פון גאולה האמיתית והשלימה. איז אויב מ׳גייט קוקן אין די ווערטער „בראשית ברא אלקים“, אין דעם ווארט „ברא“ איז דא
06:40 שלושה פירושים. הפירוש הפשוט של ״ברא״ הוא ברא, יצר. הרמב״ן כותב בפירושו, בתחילת ספר בראשית: ״ואין אצלנו בלשון הקודש בהוצאת היש מאין אלא לשון ברא״. כלומר, מהי המילה בלשון הקודש שיכולה לבטא יש מאין — מצב שבו לא הייתה שום מציאות, ונוצרה מציאות חדשה? המילה היא ״ברא״: נברא חדש, שבא מאין ואפס המוחלט ונעשה ליש. זה הפירוש הראשון ב״ברא״, הפירוש הפשוט של הפסוק. אחר כך יש הפירוש השני, שעליו דיברנו קודם: התורה של הבעל שם טוב שאמר אדמו״ר הזקן, או כפי שהמגיד סיפר על דברי אדמו״ר הזקן באותה שבת בראשית, של״ברא״ יש פירוש נוסף. ״ברא״ הוא גם מלשון גילוי. כפי שמובא במשנה בחולין, האומרת ״שמא יבריא״, ורש״י מפרש: ״שמא יבריא — ניקב ויצא לחוץ״. מדובר בדיני טריפות, במקרה שנעשה נקב ומשהו יצא החוצה, מן הלבינה וכו׳. המילה היא ״שמא יבריא״, ופירוש ״יבריא״ הוא ״ניקב ויצא לחוץ״. כלומר, ״ברא״ הוא גם לשון גילוי. והפירוש השלישי של ״ברא״ הוא מלשון בריאות, לעשות בריא. מה
06:40 דריי טייטשן. דער פשוטער טייטש „ברא“ מיינט באשאפן. און דער רמב״ן שרייבט אין זיין פירוש, אין התחלת ספר בראשית: „ואין אצלנו בלשון הקודש בהוצאת היש מאין אלא לשון ברא“, אזוי שרייבט דער רמב״ן. וואס הייסט, אז אין לשון הקודש, דער ווארט, דער אויסדרוק, וואס מיר קענען געפינען וואס קען באדייטן יש מאין, וואס איז גארנישט געווען קיין שום מציאות און וואס איז געווארן א נייע מציאות — מיט וועלכן ווארט נוצן מיר דאס, וועלכן ווארט האבן מיר אין לשון הקודש? דאס איז „ברא“, באשאפן: א נייע באשעפעניש, וואס איז געקומען מאין ואפס המוחלט און איז געווארן א יש. דאס איז דער ערשטער טייטש אין „ברא“, דער פירוש הפשוט אין דעם פסוק. דערנאך איז דא דער צווייטער טייטש וואס מיר האבן גערעדט פריער, פון דעם בעל שם טוב, תורה פון דעם אלטן רבי׳ן, אדער, אזוי ווי דער מגיד האט דערציילט פון דעם אלטן רבי׳ן אין דעם שבת בראשית, אז „ברא“ האט נאך א טייטש. „ברא“ איז אויך מלשון גילוי. ווי מיר ברענגען אין דער משנה אין חולין, וואו די משנה זאגט „שמא יבריא“, און רש״י זאגט: „שמא יבריא — ניקב ויצא לחוץ“. מ׳רעדט פון טריפות, אין דינים וואס זענען פארבונדן מיט טריפות, וואס איז ארויסגעגאנגען, אז ס׳איז געווארן א הלכה, א נקב, און ס׳איז ארויסגעגאנגען אינדרויסן, פון לבינה וכו׳. דער ווארט איז „שמא יבריא“, און דער טייטש „יבריא“ איז „ניקב ויצא לחוץ“. הייסט דאס, אז דער ווארט „ברא“ איז אויך א לשון פון גילוי. דערנאך איז דער דריטער טייטש פון דעם ווארט „ברא“, וואס דאס איז מלשון געזונט, מאכן געזונט. וואס
08:18 על כל שלושת הפירושים האלה יש ביאורים בתורת הבעל שם טוב, והם שלושה יסודות בתורת החסידות, בתורת הבעל שם טוב. כשמתבוננים בשלושת העניינים האלה, מקבלים מהם כוח, במיוחד ברגעים הקשים שכל אחד נמצא בהם, להתחזק באמונה ובביטחון ב״הנה לא ינום ולא יישן שומר ישראל״, ושבקרוב ממש ממש נראה את האור שבדבר, את כל הניסים והנפלאות שהקב״ה יראה לנו, לכל אחד ואחד. אתחיל בתורת הבעל שם טוב על הפירוש הפשוט של ״ברא״ — בריאה. מהו עניינו של ״בראשית ברא אלקים את השמים ואת הארץ״? הבעל שם טוב גילה, כפי שמובא בתניא, בשער היחוד והאמונה, שם מובאים מיד בתחילת השער דבריו על הפסוק ״לעולם ה׳ דברך נצב בשמים״. החידוש של הבעל שם טוב הוא שבריאת העולם, מה שאנו אומרים ״בראשית ברא אלקים את השמים ואת הארץ״, אינה דבר שהתרחש פעם אחת ויחידה, לפני חמשת אלפים שבע מאות וכך וכך שמונים שנה, שאז הייתה בריאת העולם, ומאז העולם עומד והקב״ה [לא ברור]. אלא שהבעל שם טוב גילה, על יסוד המדרש, ש״לעולם ה׳ דברך נצב בשמים״,
08:18 אויף די אלע דריי פירושים זענען דא ביאורים פון תורת הבעל שם טוב, וואס זיינען דריי יסודות אין תורת החסידות, אין תורת הבעל שם טוב. בשעת מ׳איז זיך מתבונן אין די דריי ענינים, באקומט מען פון דעם כח, ספעציעל אין די שווערע מאמענטן וואס יעדער געפינט זיך אין, זיך צו קענען מחזק זיין אין אמונה און בטחון, אין דעם „הנה לא ינום ולא יישן שומר ישראל“, אז מ׳וועט זען בקרוב ממש ממש די ליכטיקייט פון דעם, די אלע ניסים ונפלאות וואס דער אויבערשטער וועט אונז באווייזן, יעדן איינעם. איז איך גיי דא צו תורת הבעל שם טוב ערשט אין פירוש הפשוט פון „ברא“ — באשאפן. וואס איז דער ענין פון „בראשית ברא אלקים את השמים ואת הארץ“? אז דער בעל שם טוב האט מגלה געווען, ווי ס׳ברענגט זיך אראפ אין תניא, אין שער היחוד והאמונה, וואו ער ברענגט גלייך אין תחילת שער היחוד והאמונה בשם הבעל שם טוב, אויפן פסוק „לעולם ה׳ דברך נצב בשמים“. אז דער חידוש הבעל שם טוב איז, אז די בריאת העולם, דאס וואס מ׳זאגט „בראשית ברא אלקים את השמים ואת הארץ“, איז דאך נישט א זאך וואס איז געווען איין און איינציקע מאל, מיט פינף טויזנט זיבן הונדערט און כך וכך אכציג יאר צוריק, וואס דעמאלט איז געווען דער ענין פון בריאת העולם, און פון יענעם מאל אן שטייט די וועלט און דער אויבערשטער [לא ברור]. נאר דער בעל שם טוב האט מגלה געווען, מיוסד אויפן מדרש, אז „לעולם ה׳ דברך נצב בשמים“,
09:45 שדבר הוי׳, דיבורו של הקב״ה — ״ויאמר אלקים יהי אור״, ״יהי רקיע״, ״תדשא הארץ״ — בריאת העולם היא דבר שחוזר ומתרחש בכל רגע ורגע מחדש. הקב״ה בורא את העולם בכל רגע. זהו עומק הפירוש הפשוט של ״בראשית ברא״ על פי תורת הבעל שם טוב: הקב״ה, בכוחו האין־סופי, בורא יש מאין בכל רגע ורגע. והדבר מוכרח מעצם עניינו של יש מאין, כפי שאדמו״ר הזקן מבאר בתניא. אם סיבת העולם, בריאתו, אינה דבר חד־פעמי, כלומר הוא מתהווה בכל רגע מחדש מאין ליש, הרי הדבר פשוט מעצם העניין: העולם אינו בורא את עצמו. כשמבינים את מה שהרמב״ן אומר, שהעולם נברא יש מאין, מאפס המוחלט, פירוש הדבר שלפני הבריאה לא היה עולם כלל. כלומר, כל דבר שאינו אלוקות היה מושלל לחלוטין. כן, בלשון הידועה — אני רואה בזה רמז מדברי הבעל שם טוב... לפני בריאת העולם, אלוקות היא המציאות האמיתית, המציאות האחת והיחידה. אין שום מציאות אחרת, ואפילו לא שייך לומר שיש מציאות כלשהי מלבד הקב״ה. בלעדיו לא היה שייך שום דבר. וכך התחדשה המציאות
09:45 אז דער דבר הוי׳, דעם אויבערשטנס דיבור, דער ״ויאמר אלוקים יהי אור״, ״יהי רקיע״, ״תדשא הארץ״ — די בריאת העולם איז די זאך וואס האלט זיך אין איין איבערחזר׳ן בכל רגע ורגע מחדש. אז דער אויבערשטער באשאפט די וועלט אין יעדן רגע. וואס דאס איז דער טייטש פון דעם פירוש הפשוט, מיט דעם עומק פון תורת הבעל שם טוב, אז ״בראשית ברא״ — אז דער אויבערשטער, ער מיט זיין כח האין־סוף, איז ער בורא, ער באשאפט, און ער באשאפט בכל רגע ורגע יש מאין. וואס דאס איז מוכרח פון דעם עצם ענין פון יש מאין, וואס דער אלטער רבי איז מבאר אין תניא. אויב די סיבה, די באשאפונג פון דער וועלט, איז נישט קיין איינמאליגע זאך, דאס הייסט אז זי ווערט אין יעדן רגע מחדש מאין ליש, איז דאך פשוט פון דעם עצם ענין, אז זי באשאפט זיך נישט אליין. ווען דו פארשטייסט וואס דער רמ״ח זאגט, אז די וועלט איז באשאפן געווארן יש מאין, פון אפס המוחלט, דאס הייסט אז פאר דער באשאפונג איז אין גאנצן נישט געווען קיין וועלט. דאס הייסט, אז עס איז געווען אין גאנצן מופרך יעדע זאך וואס איז נישט ג־טלעכקייט. יא, בלשון הידוע, איך זע דאס אלץ א רמז פון בעל שם טוב׳ס... פאר בריאת העולם איז ג־טלעכקייט די אמת׳ע פאראן־קייט, די איין און איינציגע פאראן־קייט. עס איז נישט פאראן קיין שום פאראן־קייט, און עס איז אפילו נישט שייך צו זאגן קיין שום פאראן־קייט חוץ פון אויבערשטן. אן אים וואלט נישט שייך געווען קיין שום זאך. און אזוי איז מחדש געווארן די מציאות
11:07 של העולם. הדבר שהיה מושלל לחלוטין הופיע. ומי יכול לחדש את העולם, שהמציאות שלו היא חידוש? היחיד שיכול לעשות שמאין, מלא־כלום, יתהווה דבר, הוא הקב״ה. דבר נברא אינו יכול לברוא דבר חדש יש מאין. רק הקב״ה עצמו יכול. ובלשון הידועה שאדמו״ר הזקן מביא בתניא: ״מהותו ועצמותו שמציאותו מעצמותו ואין לו עילה וסיבה שקדמה לו חס ושלום״. הקב״ה עצמו הוא היחיד שיכול לעשות מאין יש. ומכיוון שהבריאה היא חידוש, כלומר שקודם לכן הייתה מושללת, הרי היא מושללת מצד עצמה בכל רגע ורגע. אין זה שפשוט קרה הדבר, ומאז קיומו מובן מאליו. הוא אינו מובן מאליו. להפך, מצד עצמו הוא לא אמור להיות. בריאה שהיא מחודשת, היא מחודשת בעצם, ולכן היא מתחדשת בכל רגע ורגע. במילים אחרות, בכל רגע ורגע מורגש שבעצם אין שום דבר מלבד הקב״ה עצמו. והוא, שהוא כל־יכול, מחדש; הוא יוצר בראשית. הרי זה מכוחו, וזה כוח האין־סוף. הוא מחדש בכל רגע ורגע, בטובו מחדש. הוא עושה הכול יש מאין. [לא ברור] שבכל רגע ורגע הוא עושה
11:07 פון דער וועלט. דאס הנה וואס איז אין גאנצן מופרך, איז אין גאנצן אויפגעפירט. און דאס וואס די וועלט, וואס דאס איז א חידוש — ווער קען דאס מחדש זיין? דער איינציגער וואס קען מאכן אז פון אין, פון גארנישט, זאל ווערן א זאך, דאס קען נאר דער אויבערשטער מאכן. א באשאפן זאך קען נישט באשאפן קיין דבר חדש יש מאין. דאס איז נאר דער אויבערשטער אליין. און דער לשון הידוע וואס דער אלטער רבי ברענגט אין תניא: ״מהותו ועצמותו שמציאותו מעצמותו ואין לו עילה וסיבה שקדמה לו חס ושלום״. דער אויבערשטער אליין, ער איז דער איינציגער וואס קען פון אין מאכן א יש. און וויבאלד די באשאפונג איז א חידוש, דאס הייסט אז זי איז פריער געווען מופרך, איז דאך דאס מופרך בכל רגע ורגע. ס׳איז נישט דא פשוט נאר דאס וואס איז געווארן, און זינט דאן איז דאס פשוט. ס׳איז נישט פשוט. נאר פארקערט, עס דארף דאס נישט זיין. בעצם, א באשאפונג וואס איז מחודש, איז דאס מחודש בעצם, און דעריבער איז דאס בכל רגע ורגע מחודש. אין אנדערע ווערטער איז אז בכל רגע ורגע איז נרגש אז בעצם איז גארנישט קיין שום זאך, חוץ פון אויבערשטן אליין. און ער, וואס ער איז דער כל־יכול, איז ער מחדש, ער איז דער יוצר בראשית. הרי זה מכוחו, וזה כח האין־סוף. ער איז מחדש בכל רגע ורגע, בטובו מחדש. ער מאכט אלץ יש מאין. [לא ברור] שבכל רגע ורגע הוא עושה
12:29 את העולם יש מאין. וזו ההבנה שלנו ב״בראשית ברא אלוקים את השמים ואת הארץ״. וזה הפירוש הפשוט, שהקב״ה בורא את העולם בכל רגע ורגע. זה [לא ברור] של הבעל שם טוב. וזה נותן לאדם מנוחת הגוף, מנוחת הנפש. זה נותן לאדם את הכוח הגדול ביותר לצאת אל העולם. אחרי ימי ההתעוררות של חודש תשרי — בחודש תשרי בכלל חיים אלוקות בתוך העולם. ראש השנה הוא תשובה, יום הכיפורים, חג הסוכות, שמחת תורה. האדם עומד במצב שכלל אינו קשור ל[לא ברור]. הוא עסוק בתורה ובמצוות. הוא עוסק בשופר, עוסק בתשובה, עוסק בתניא, עוסק בשמחה, עוסק במצוות, בלולב, בסוכה ובכל ענייני השמחה של שמחת תורה. הוא מוקף בהם, מוקף בתורה ובמצוות. הוא כולו בתוך תורה, כולו בתוך קדושה. וכשהוא עובר את שמחת תורה ונכנס לימי החול, מגיע הזמן של הלשון הידועה ״ויעקב הלך לדרכו״ — האדם הולך לדרכו, לדרך שלו. לכל אחד יש העניינים שלו, הפרנסה, העניינים, עבודת השם. אחד [לא ברור], אחד [לא ברור]. וכל אחד הולך לענייניו, לעבודה בחיי היום־יום. ואז קשה מאוד. נו, איך אוכל לעמוד בניסיונות? זה היצר הרע, זה פרעה. [לא ברור] פרעה. [לא ברור] ומה צריך להיות? [לא ברור] מה המצב? מה קורה? מה קורה בארץ ישראל, רחמנא ליצלן? המצב הוא שאתה עומד בחושך גמור ו[לא ברור]. [לא ברור] עם המצב. ש־
12:29 את העולם יש מאין. וזה הבנתנו ש״בראשית ברא אלוקים את השמים ואת הארץ״. און דאס איז דער פירוש הפשוט, אז דער אויבערשטער באשאפט בכל רגע ורגע די וועלט. דאס [לא ברור] פון דעם בעל שם טוב. און דאס גיט דעם מענטשן מנוחת הגוף, מנוחת הנפש. דאס גיט דעם מענטשן די גרעסטע שטארקייט צו קענען גיין אין דער וועלט. נאך די ימי התעוררות פון חודש תשרי — אין חודש תשרי בכללות לעבט מען ג־טלעכקייט אין דער וועלט. ראש השנה איז תשובה, יום הכיפורים, חג הסוכות, שמחת תורה. דער מענטש שטייט אין א מצב וואס איז לגמרי נישט פארבונדן מיט [לא ברור]. ער איז פארנומען מיט תורה ומצוות. ער איז עוסק מיט שופר, עוסק מיט תשובה, עוסק מיט תניא, עוסק מיט שמחה, עוסק מיט מצוות, מיט לולב, מיט סוכה און מיט אלע ענינים פון שמחה פון שמחת תורה. ער שטייט ארומגענומען מיט זיי, ארומגענומען מיט תורה ומצוות. ער איז אינגאנצן מיט תורה, אינגאנצן מיט קדושה. און ווען ער גייט אריבער שמחת תורה און פאלט אריין אין די ימי החול, קומט א זמן פון דעם לשון הידוע ״ויעקב הלך לדרכו״ — דער מענטש גייט צו זיין וועג, צו זיין אייגענעם וועג. יעדער איינער האט זיינע זאכן, די פרנסה, די ענינים, די עבודת השם. איינער [לא ברור], איינער [לא ברור]. און יעדער איינער גייט צו זיינע זאכן, צו די ענינים, צו דער ארבעט אין חיי היומיום. און דעמאלט איז זייער שווער. נו, ווי קען איך ביישטיין די נסיונות? דאס איז דער יצר הרע, דאס איז פרעה. [לא ברור] פרעה. [לא ברור] און וואס דארף זיין? [לא ברור] וואס איז דער מצב? וואס גייט פאר? וואס טוט זיך אין ארץ ישראל, רחמנא ליצלן? דער מצב, אז דו שטייסט אין חושך גמור און [לא ברור]. [לא ברור] מיטן מצב. אז
14:25 רחמנא ליצלן, המצב שבו האדם עומד, התורה בפנים. האדם עלול ליפול למרה שחורה. והאדם חושב: מאין לוקחים את הכוח לעמוד בכל הדברים שמפריעים לו? ההסבר הראשון שצריך לדעת הוא ״בראשית ברא אלוקים את השמים ואת הארץ״. כשהאדם זוכר שהקב״ה בורא את העולם בכל רגע ורגע יש מאין ואפס המוחלט, ושכל הבריאה היא רק הכוח האלוקי — זה דבר ברור: אין שום מציאות חוץ מהקב״ה. ממילא לא ייתכן שיש דבר שבאמת עומד מול האדם בעבודת השם שלו. לא ייתכן שיש משהו שבאמת יכול לבלבל אותו בעבודת השם. נכון, יש מצב של קשיים ובלבולים, ורואים שהאדם נמצא במצב של גלות בעולם. אז מה זה? אלו רק ניסיונות, ובניסיון הזה האדם צריך לעמוד. הקב״ה מעמיד את האדם בפני ניסיונות. הניסיון לא נועד רק לשבור אותו, לזרוק אותו הצידה, להחליש אותו. להפך. כתוב שניסיון הוא מלשון הרמה: ״כי מנסה ה׳ אלוקיכם אתכם למען דעת״. דרך הניסיונות והקשיים האדם מתחזק, הוא צומח. הוא מקבל הבנה עמוקה יותר ומכיר לעומק את האמת, את האמת האמיתית של העולם ושל הקב״ה. זה ההסבר הראשון: הקב״ה לוקח את הניסיון, ומתוכו נעשה אור, והוא מראה לנו את האמת, את האמת על העולם כפי שהוא. ואת זה מביא אדמו״ר הזקן באריכות בתניא, במיוחד באגרת הקודש י״א. שם אדמו״ר הזקן מדבר על עניינים של ייסורים, רחמנא ליצלן, ועל עניינים אחרים של בלבולים בחיי האדם. ואדמו״ר הזקן מסביר שכאשר האדם עומד עם האמונה, האמונה בתורה, שהקב״ה הוא הבורא והשליט — איך ייתכן? אם הוא מאמין שהקב״ה נמצא
14:25 רחמנא ליצלן, דער מצב וואס דער מענטש שטייט אין, דער תורה בפנים. איז קען דער מענטש אריינפאלן אין מרה שחורה. און דער מענטש טראכט: ווי נעמט מען דעם כח כדי מ'זאל קענען ביישטיין אלע זאכן וואס שטערן אים? איז דער ערשטער הסבר וואס מ'דארף וויסן, דאס איז „בראשית ברא אלקים את השמים ואת הארץ“. בשעת דער מענטש געדענקט אז דער אייבערשטער באשאפט די וועלט אין יעדן רגע ורגע יש מאין ואפס המוחלט, איז די גאנצע בריאה נאר דער כח אלקי. דאס איז א דבר ברור: עס עקזיסטירט נישט קיין מציאות חוץ פון דעם אייבערשטן. איז במילא קען נישט זיין אז ס'איז דא א זאך וואס שטעלט זיך באמת אנטקעגן דעם מענטש אין זיין עבודת השם. ס'קען נישט זיין אז ס'איז דא עפעס וואס קען אים באמת מבלבל זיין אין עבודת השם. אה, ס'איז דא א מצב פון קשיים און בלבולים, און מ'זעט אז דער מענטש איז אין א מצב פון גלות אין דער וועלט. איז וואס איז דאס? דאס איז נאר נסיונות, און אין דעם נסיון דארף דער מענטש ביישטיין. דער אייבערשטער שטעלט דעם מענטש פאר נסיונות. דער נסיון איז נישט נאר אים צו צוברעכן, אוועקצוווארפן, אפשוואכן. פארקערט. עס שטייט אז נסיון איז מלשון הרמה: „כי מנסה ה׳ אלקיכם אתכם למען דעת“. דורך די נסיונות און דורך די קשיים ווערט דער מענטש שטארקער, ער וואקסט. ער באקומט א טיפערן פארשטאנד און דערקענט טיפער דעם אמת, דעם אמת׳ן אמת פון דער וועלט און פון דעם אייבערשטן. דאס איז דער ערשטער הסבר: אז דער אייבערשטער נעמט דעם נסיון, און פון דעם ווערט ליכטיק, און ער ווייזט אונז דעם אמת, דעם אמת ווי די וועלט איז. און דאס ברענגט דער אדמו״ר הזקן באריכות אין תניא, ספעציעל אין אגרת הקודש י״א. דארט רעדט דער אדמו״ר הזקן וועגן ענינים פון יסורים, רחמנא ליצלן, און אנדערע ענינים פון בלבולים אין דעם מענטשנס לעבן. און דער אדמו״ר הזקן איז מסביר, אז ווען דער מענטש שטייט מיט דער אמונה, די אמונה אין דער תורה, אז דער אייבערשטער איז דער בורא און דער שליט, איז ווי קען דען זיין? אז ער האט די אמונה אז דער אייבערשטער געפינט
16:20 בכל רגע ורגע, בכל פרט, בכל עניין בחייו, איך ייתכנו עניינים של דאגות, עניינים של טרדות, עניינים שמבלבלים? הרי הוא יודע שהקב״ה כולו טוב, ו״מאתו לא תצא הרעות״, רחמנא ליצלן. אצל ריבונו של עולם הכול עניינים של טוב, שיתגלו בטוב הנראה והנגלה. וכשהאמונה הזאת עומדת אצלו בתוקף, האמונה האמיתית, כמו ב״בראשית״ — שהקב״ה בורא אותנו בכל רגע ורגע — ממילא ״עוז וחדוה במקומו״. גם כשקשה, צריכה לבוא לידי ביטוי תנועה של שמחה. והרבי מסיים את הדברים בפרק י״א: על ידי שיהודי נאחז באמונה, גם כשיש לו קשיים בעבודתו, העלמות והסתרים, והוא מתחזק באמונתו, הקב״ה ינהג עמו מידה כנגד מידה: הוא יסיר את ההעלמות וההסתרים, ויגלה את ״באור פני מלך חיים״. וממילא יתגלה הטוב העליון וירד בטוב הנראה והנגלה לעיני בשר ממש. וזה ההסבר בפירוש הראשון, בפירוש של ״בראשית ברא אלוקים״, על פי העומק של תורת הבעל שם טוב. וכאן מגיעים לפירוש השני, שהמשמעות של ״ברא״ היא מלשון גילוי. האמרה הזאת של הבעל שם טוב מובאת בסיפור על אדמו״ר הזקן בעת חלוקת הכוסות, ושם נאמר שההסברים היו בתורת הבעל שם
16:20 זיך אין יעדן רגע ורגע, אין יעדן פרט, אין יעדן ענין פון זיין לעבן, איז ווי קען זיין ענינים פון דאגות, ענינים פון טרדות, ענינים וואס מבלבל׳ן? ווייל ער ווייסט אז דער אייבערשטער איז כולו טוב, ומאתו לא תצא הרעות, רחמנא ליצלן. ביים רבונו של עולם איז אלץ ענינים פון טוב, וואס זאלן זיך מגלה זיין בטוב הנראה והנגלה. און בשעת עס שטייט שטארק אין אים די אמונה, די אמת׳ע אמונה, ווי דער „בראשית“ — אז דער אייבערשטער באשאפט אונז אין יעדן רגע ורגע — איז במילא „עוז וחדוה במקומו“. אפילו ווען ס׳איז שווער, דארף זיך ארויסשטעלן די תנועה פון שמחה. און דער רבי פירט אויס דאס אין פרק י״א, אז דורך דעם וואס א איד האלט זיך אן אין דער אמונה, אפילו ער האט שוועריקייטן אין זיין עבודה, העלמות והסתרים, און ער שטארקט זיך אין זיין אמונה, וועט דער אייבערשטער טאן מדה כנגד מדה: ער וועט אוועקנעמען די העלמות והסתרים, און ער וועט מגלה זיין די „באור פני מלך חיים“. און ממילא וועט נתגלה ווערן דער טוב העליון און וועט אראפקומען אין טוב הנראה והנגלה לעיני בשר ממש. און דאס איז דער הסבר אין דעם ערשטן פירוש, אין דעם פירוש פון „בראשית ברא אלקים“, לויט דעם עומק פון תורת הבעל שם טוב. און דא קומט מען צו דעם צווייטן פירוש, אז דער טייטש פון „ברא“ איז מלשון גילוי. נו, דעם בעל שם טוב׳ס ווארט ווערט געבראכט אין דעם סיפור פון דעם אלטן רבי׳ן ביי דער חלוקת כוסות, און דארט איז געווען אז די הסברים זענען געווען אין דער תורת הבעל שם
17:56 טוב על העניין של ״בראשית ברא אלוקים״ — ״ברא״ מלשון גילוי. מה העומק כאן בתורת הבעל שם טוב? כאן מתקדמים עוד צעד: לא רק עניין בריאת העולם, שהקב״ה בורא אותנו בכל רגע ורגע. כאן יש עניין מיוחד בשם אלוקים. כידוע, שם אלוקים קשור לצמצום. אלוקים בגימטרייה הטבע. כלומר, שם אלוקים הוא כמובן שם קודש, שמו של הקב״ה, אבל זהו השם של הקב״ה הקשור למידת הדין. ורש״י אומר כבר בתחילת החומש שעלה במחשבה לברוא את העולם במידת הדין. שם אלוקים הוא השם הקשור לדין, לגבורה, לצמצום, להעלם והסתר. כלומר, כידוע וכפי שמבואר באריכות, יש שני שמות, שני שמות כלליים: שם הוי׳ ושם אלוקים. שם הוי׳ הוא השם של מידת החסד ומידת הרחמים, ושם אלוקים הוא השם של מידת הדין, מידת הגבורה ומידת הצמצום. ועל כך נאמר הפסוק בתהילים, בפרק פ״ד: ״כי שמש ומגן הוי׳ אלוקים״. למה משווים את עניינם של שני השמות, הוי׳ ואלוקים? לשמש ולמגן. כשאתה מביט אל תוך השמש, יש בשמש אש, להבה, אור; הם בתוקף, והאדם אינו יכול לשאת זאת. הגמרא אומרת בעבודה זרה שזה לאו
17:56 טוב אויף דעם ענין פון „בראשית ברא אלקים“ — „ברא“ מלשון גילוי. וואס איז דא דער עומק פון תורת הבעל שם טוב? דא גייט מען נאך א טריט: נישט נאר אין דעם ענין פון באשאפונג פון דער וועלט, אז דער אייבערשטער באשאפט אונז אין יעדן רגע ורגע. נו, דא איז א באזונדערער ענין אין דעם ענין פון שם אלקים. כידוע, שם אלקים איז מלשון צמצום. אלקים בגימטריא הטבע. דאס הייסט, שם אלקים — דאס איז כמובן א שם קודש, דאס איז דעם אייבערשטנס נאמען — אבער דאס איז דער נאמען פונעם אייבערשטן וואס איז פארבונדן מיט מדת הדין. און רש״י זאגט שוין אין חומש, אין אנהייב חומש, אז עלה במחשבה לברוא את העולם במדת הדין. שם אלקים איז דער נאמען פארבונדן מיט דין, מיט גבורה, מיט צמצום, מיט העלם והסתר. דאס הייסט, ווי ס׳איז ידוע, ווי ס׳איז מבואר באריכות, אז עס זענען צוויי שמות, צוויי כלל׳דיגע שמות: שם הוי׳ און שם אלקים. שם הוי׳ איז דער נאמען פון מדת החסד און מדת הרחמים, און שם אלקים איז דער נאמען פון מדת הדין און מדת הגבורה און מדת הצמצום. און אויף דעם מיינט מען דעם פסוק אין תהלים, אין פרק פ״ד: „כי שמש ומגן הוי׳ אלקים“. מיט וואס פארגלייכט מען דעם ענין פון די צוויי שמות, הוי׳ און אלקים? צו דעם ענין פון א שמש מיט א מגן. בשעת דו קוקסט אריין אין דער זון, די זון האט אין זיך א פייער, א פלאם, א ליכטיקייט; דאס איז בתוקף, און דער מענטש קען דאס נישט פארטראגן. די גמרא זאגט אין עבודה זרה אז דאס איז לאו
19:33 כשהקדוש ברוך הוא מוציא חמה מנרתיקה, אי אפשר לשאת זאת. הרי ״רשעים נידונין בה״, כפי שנאמר במאמר חז״ל לגבי סוכות ולעתיד לבוא. השמש, אור השמש, הוא אש חזקה כל כך שהעולם אינו יכול לשאת אותה. ואם היא תאיר מעט יותר מכפי שהיא מאירה עכשיו, העולם כולו יישרף ולא יוכל לעמוד בכך. לכן יש נרתיק, מגן. מהו המגן? דבר טבעי שנמצא בשמש עצמה, ומונע מאורה להתפשט יותר מכפי שהוא צריך להתפשט, כדי שהנבראים יוכלו לסבול אותו, לקבל אותו ולחיות עמו. על דרך זה ישנם שני השמות, שם הוי׳ ושם אלקים. כי הקדוש ברוך הוא הוא אין־סוף ובלי גבול, והוא י־ה־ו־ה, היה הווה ויהיה כאחד, למעלה מן הזמן ולמעלה מן המקום. וזהו אור אין־סוף ברוך הוא. והוא הבורא האמיתי, הוא זה שבורא את העולם. כפי שדיברנו קודם, זהו שם הוי׳; הוא הבורא האמיתי של כל העולמות. כמו שכתוב בתהלים, שאומרים בתפילה בכל יום: ״יהללו את שם הוי׳ כי הוא צוה ונבראו״. שם הוי׳ הוא המצווה שיהיה עולם, והעולם נברא. אבל אילו הבריאה הייתה רק משם הוי׳ ולא משם
19:33 ווען דער רבונו של עולם נעמט ארויס חמה מנרתיקה, קען מען דאס ניט פארטראגן. איי, רשעים נידונין בה, שטייט אין מאמר חז״ל לגבי סוכות ולעתיד לבוא. דער שמש, די ליכט פון דער זון, איז אזא שטארקע פייער, אז די וועלט קען דאס ניט פארטראגן. און ווען ער וועט לייכטן א ביסל מער וויפיל דער שמש לייכט איצט, וועט די וועלט אינגאנצן פארברענען און קען זיך ניט פארטראגן. דערפאר איז דא א נרתיק, א מגן. וואס איז דער מגן? דער נאטירלעכער זאך וואס שטייט אין דעם שמש גופא, וואס האלט אויף דעם שמש אז דער שמש זאל זיך ניט מתפשט זיין מער וויפיל ער דארף זיך מתפשט זיין, כדי אז די נבראים זאלן דאס קענען סובל זיין, קענען מקבל זיין און קענען לעבן דערמיט. על דרך זה, דאס איז די צוויי שמות, שם הוי׳ און שם אלקים. ווייל דער אייבערשטער איז אין־סוף און ער איז בלי־גבול, און ער איז י־ה־ו־ה, היה הוה ויהיה כאחד, למעלה מן הזמן ולמעלה מן המקום. און דאס איז דער אור אין־סוף ברוך הוא. און ער איז דער אמת׳ער באשעפער, ער איז דער אמת וואס באשאפט די וועלט. ווי מען האט גערעדט פריער, דאס איז שם הוי׳, ער איז דער אמת׳ער באשעפער פון די גאנצע עולמות. ווי עס שטייט אין תהלים, וואס מען זאגט דאך ביים דאווענען יעדן טאג: „יהללו את שם הוי׳ כי הוא צוה ונבראו“. שם הוי׳ איז דער וואס הייסט אז עס זאל ווערן א וועלט, און עס ווערט א וועלט. אבער אויב עס וואלט געווען די באשאפונג נאר פון שם הוי׳ און ניט פון שם
20:48 אלקים, העולם היה באופן כזה שהאלוקות מאירה וזורחת בעוצמה רבה כל כך, עד שמרוב אור העולם היה בטל במציאות. העולם היה עומד בביטול כזה, בהתמסרות כזאת, באובדן עצמי כזה בתוך האלוקות, שלא הייתה לו מציאות כלל. והרי הקדוש ברוך הוא רצה שיהודי יעבוד את עבודתו בבחירה חופשית, שיהודי יעבוד את עבודתו בכוח עצמו. שתהיה בעבודתו כל המעלה שהקדוש ברוך הוא רצה: שיהודי יעבוד את הקדוש ברוך הוא, יבחר בו בבחירתו ויתמסר אליו. וממילא זו תהיה עבודתו שלו, ולכן יקבל את השכר הגדול, כפי שמבואר באריכות בעניין זה. ולכן ישנו העניין של מידת הדין והצמצום. אבל לפעמים, בגלל ההעלם וההסתר הגדולים של שם אלקים — אלקים בגימטרייה הטבע — ובגלל הלבושים של שם אלקים, עלולים להיות העלמות והסתרים רבים כל כך, עד שנוצר, רחמנא ליצלן, מצב של דינים קשים. עד שכאשר מסתכלים על העולם, רחמנא ליצלן, אפשר לשכוח ולא לראות את בעל הבית לבירה זו. בפרט כשמתרחשים עניינים כאלה, עניינים של חושך כפול ומכופל, ומצד ריבוי הלבושים וריבוי ההעלמות וההסתרים של שם אלקים, הכול נעשה מוסתר כל כך, מכוסה כל כך,
20:48 אלקים, דעמאלט וואלט די וועלט געווען אזא מין אופן אז ג־טלעכקייט לייכט און שיינט באופן כל כך, אז פון אזויפיל ליכטיקייט וואלט די וועלט געווען בטל במציאות. און די וועלט וואלט געשטאנען אין אזא ביטול, אזא איבערגעגעבנקייט, אזא פארלוירנקייט אין ג־טלעכקייט, אז די וועלט וואלט ניט געהאט קיין מציאות בכלל. און דער אייבערשטער ברוך הוא האט דאך געוואלט אז א איד זאל טאן זיין עבודה בבחירה חפשית, אז א איד זאל טאן זיין עבודה בכח עצמו. עס זאל זיין די גאנצע מעלה פון דער עבודה וואס דער אייבערשטער האט געוואלט, אז א איד זאל דינען דעם אייבערשטן. ער זאל קלייבן, דורך זיין בחירה, ער זאל אויסקלייבן דעם אייבערשטן און ער זאל זיך איבערגעבן צו דעם אייבערשטן. און ממילא וועט עס זיין זיין אייגענע עבודה, און דערפאר וועט ער באקומען דעם שכר הגדול, ווי עס ווערט באריכות אין דעם ענין. און דערפאר איז פאראן דער ענין פון מדת הדין והצמצום. אבער אמאל קען זיין דאך, צוליב דעם גרויסן העלם והסתר פון שם אלקים — דער אלקים בגימטריא הטבע — די לבושים פון שם אלקים, אז אזויפיל העלמות והסתרים, עס ווערט רחמנא ליצלן אזא מין מצב, ביז עס ווערט דינים קשים רחמנא ליצלן. ביז אז מ׳קוקט אויף דער וועלט, רחמנא ליצלן, קען מען פארגעסן און ניט זען דעם בעל הבית לבירה זו. בפרט ווען עס פאסירן אזעלכע ענינים, ענינים פון חושך כפול ומכופל, און דאס איז מצד דעם ריבוי הלבושים און דעם ריבוי העלמות והסתרים פון שם אלקים, ווערט אזוי באהאלטן, אזוי פארשטעלט
22:17 עד שאפשר, חס ושלום, לחשוב שאין כאן אלוקות. יכולה להתעורר השאלה הידועה, כפי שנאמר בפסוק: ״היש הוי׳ בקרבנו אם אין?״ האם יש אלוקות בעולם? מתעורר ספק. וזהו עניין גלות השכינה. ועל כך אומרים: ״בראשית״. מהי עבודתו של יהודי העומד בשבת בראשית? ״ברא״ — העבודה צריכה להיות לגלות. ״ברא״, במילים אחרות, גילוי אלקים: לגלות את הכוונה הפנימית של שם אלקים. לא, חלילה, לבטל את שם אלקים, אלא לגלות את פנימיותו. שהסיבה עצמה לכך שהקדוש ברוך הוא רצה את עניינו של שם אלקים אינה אלא כדי שעל ידו יגיעו לדרהער עמוק הרבה יותר בשם הוי׳. כי הוי׳ הוא האלקים. וזה מה שנאמר ביום הכיפורים שבע פעמים, בפסוקי הייחוד שאומרים בנעילה: ״הוי׳ הוא האלקים״, ״הוי׳ הוא האלקים״, שבע פעמים. שיהודי יקלוט בתוך שם אלקים ובתוך ההעלם וההסתר, בתוך לבושי הטבע, ואפילו בתוך העניינים שנראים, רחמנא ליצלן, הפוכים לגמרי — יקלוט את הפנימיות ואת הכוונה: שכל מטרת ההעלם וההסתר אינה אלא שתהיה עבודתו של הבן היחיד, שעליה דיברנו באריכות בחודש תשרי. שהסיבה לכך שהקדוש ברוך הוא מסתתר אינה אלא כדי שיהודי יגלה זאת. שיהודי יגלה את הכוונה הפנימית, יראה בטבע את העניין של
22:17 ביז אז מ׳קען, חס ושלום, האבן א מחשבה, אז עס איז ניטא ג־טלעכקייט דא. עס קען ווערן די שאלה הידועה, ווי עס שטייט אין פסוק: „היש הוי׳ בקרבנו אם אין?“ איז דא ג־טלעכקייט אין דער וועלט? עס ווערט א ספק. און דאס איז דער ענין פון גלות השכינה. און אויף דעם זאגט מען: „בראשית“. וואס איז די עבודה פון א אידן שטייענדיק שבת בראשית? „ברא“ — די עבודה דארף זיין צו מגלה זיין. „ברא“, מיט אנדערע ווערטער, גילוי אלקים: מגלה זיין דעם פנימיות הכוונה פון שם אלקים. ניט, חלילה, מבטל זיין שם אלקים, נאר מגלה זיין דעם פנימיות. אז דאס גופא פארוואס דער אייבערשטער האט געוואלט דעם ענין פון שם אלקים, איז דאס מער ניט כדי אז דורך דעם זאל מען צוקומען צו א סך א טיפערן דערהער אין שם הוי׳. כי הוי׳ הוא האלקים, און דאס וואס איז נאך געשריבן אין יום הכיפורים זיבן מאל, יא, אין די פסוקי היחוד וואס מען זאגט אין נעילה: „הוי׳ הוא האלקים“, „הוי׳ הוא האלקים“, זיבן מאל. אז א איד דערהערט אין דעם אלקים און אין דעם העלם והסתר, אין די לבושי הטבע, און אפילו אין די ענינים וואס רחמנא ליצלן זעען אויס אינגאנצן פארקערט, דערהערט ער די פנימיות און דערהערט די כוונה: אז די גאנצע כוונה פון דעם העלם והסתר איז מער ניט כדי עס זאל זיין דער בן יחיד׳ס עבודה, וואס מען האט גערעדט חודש תשרי באריכות. אז דאס וואס דער אייבערשטער באהאלט זיך, איז מער ניט כדי א איד זאל דאס מגלה זיין. א איד זאל מגלה זיין דעם פנימיות הכוונה. ער זאל זען אין טבע דעם ענין פון דעם
23:44 למעלה מהטבע. וכאשר יהודי מתבונן בזה, ומתוך השמים והארץ הוא קולט — הוא מתבונן בשמים ובארץ ורואה: כן, על ידי ההתבוננות הזאת הוא קולט שכל מציאותו של שם אלקים היא בעצם ביטוי, גילוי, וקשורה לשם הוי׳ שלמעלה מהטבע. ואז ״יאר הוי׳ פניו אליך״: הקדוש ברוך הוא מתגלה אליו, וגם הוא רואה את האמת. העניין של ״הוי׳ הוא האלקים״ מאיר לו; הלמעלה מהטבע מאיר לו בתוך הטבע עצמו. וזהו העניין השני, הכוונה הפנימית של שם אלקים. כל עניינו בעצם אינו אלא לגלות את המבט אל העומק, את העושר, את האמת, את עומק הכוח ואת גדולתו של הקדוש ברוך הוא, שמתגלים דווקא על ידי ההעלם וההסתר. ומכאן מגיעים לעניין השלישי, שהוא פירושו השלישי של הבעל שם טוב, כפי שהרבי אמר אז במאמר בתורה אור, [לא ברור]. המדרש [לא ברור]. תורה אור [לא ברור] הייתה השנה שממנה נברא העולם [לא ברור]. ובכן, ״בראשית״: כפי שהרבי מביא במאמר בשם הבעל שם טוב, הוא מפרש ש״ברא״ הוא מלשון בריאות, ו״בראשית ברא אלוקים״ פירושו שצריך להבריא את הטבע. זאת אומרת, כפי שהרבי מפרש, שדיברנו קודם שזהו העניין ש־
23:44 למעלה מהטבע. און ביז א איד איז זיך מתבונן אין דעם, און ער הערט אז דורך דעם שמים וארץ, ער קוקט זיך צו שמים וארץ און ער זעט: יא, דורך דעם התבוננות הערט ער אז די גאנצע מציאות פון שם אלוקים איז בעצם א ביטוי, אן אויסדרוק, און פארבונדן מיט דעם שם הוי׳ שלמעלה מהטבע. איז דעמאלט ״יאר הוי׳ פניו אליך״, דער אויבערשטער באווייזט זיך צו אים, און ער זעט אויך דעם אמת, עס באלייכט דעם הוי׳ הוא האלוקים, דער למעלה מהטבע שיינט אים אין טבע גופא. און דאס איז דער צווייטער ענין, דער איז ביי אונז אין דער כוונה פנימית פון שם אלוקים. דאס איז בעצם נאר כדי צו מגלה זיין דעם בליק פון דעם עומק, דער רייכקייט, דער אמת, די טיפקייט פון כח, דער גדלות פון דעם אויבערשטן, וואס ווערט נתגלה דווקא דורך דעם העלם והסתר. און פון דא קומט מען צו דעם דריטן ענין, וואס דאס איז דער דריטער פירוש פונעם בעל שם טוב, ווי דער רבי האט עס דעמאלט געזאגט אין א מאמר אין תורה אור, [לא ברור]. דער מדרש [לא ברור]. תורה אור [לא ברור] איז געווען דאס יאר וואס פון דארט איז געבראכן די וועלט [לא ברור]. איז בראשית, ווי דער רבי ברענגט אין דעם מאמר בשם הבעל שם טוב, אז ער טייטשט, אז ״ברא״ איז מלשון געזונט, און ״בראשית ברא אלוקים״: מען דארף מאכן געזונט דעם טבע. דאס הייסט, ווי דער רבי טייטשט, אז מיר האבן גערעדט פריער, אז דאס איז דער ענין וואס דער
25:06 הרבי אומר שהעולם מתהווה בכל רגע ורגע יש מאין. גם שם אופן הבריאה הוא באמצעות לבושי הטבע, הלבושים המעלימים של שם אלוקים. ועל כך אדם צריך להתבונן באמת ש״הוי׳ הוא האלוקים״, שבתוך הטבע נמצא מה שלמעלה מהטבע. אבל כפי שדיברנו קודם, לפעמים מרוב הלבושים המעלימים נוצר, רחמנא ליצלן, מצב של מחלה. הטבע נעשה חולה. כלומר, הטבע החולה הוא מצב שבו אדם רואה בטבע דברים שרחמנא ליצלן אינו מצליח לראות בהם אלוקות, עד כדי כך שהוא עלול להגיע לתחושה של: מה קורה כאן? האדם הולך כאן לאיבוד, ושואל: איפה הקב״ה בכל העניינים האלה? [לא ברור]. זו הכוונה בכך שנוצר, רחמנא ליצלן, שבר בטבע, מצב של מחלה, ששובר את עניין הטבע, מצב של חולי. ועל כך אומרים ״בראשית ברא אלוקים״. ״בראשית״ — בשביל התורה, בשביל ישראל. כל התהוות העולם אינה צריכה להיתפס רק כפרטים ופרטים. והאדם צריך לגלות את ״ברא אלוקים״, להבריא את הכוח שנמצא שם, על ידי שהוא עומד איתן באמונתו, על ידי שהוא עומד איתן בביטחונו, ועל ידי שהוא מתבונן ב־
25:06 רבי זאגט, אז די וועלט ווערט בכל רגע ורגע יש מאין. אז אויך דארט איז דער אופן פון דער באשאפונג, וואס דאס איז דורך די לבושי הטבע, די לבושים המעלימים פון שם אלוקים. און אויף דעם דארף זיך א מענטש מתבונן זיין אין דעם אמת, אז הוי׳ הוא האלוקים, אז אין דעם טבע געפינט זיך דער למעלה פון טבע. אבער ווי מיר האבן גערעדט פריער, דעמאלט איז דא א מצב, אז מיט די פיל לבושים המעלימים ווערט רחמנא ליצלן אן אופן פון מחלה, פון קראנקייט. דער טבע ווערט קראנק. דאס הייסט, דער קראנקער טבע, דער טבע וואס ער זעט אין טבע ענינים וואס רחמנא ליצלן ער זעט נישט פארשטיין אויף ג־טלעכקייט, עד כדי כך, אז ער קען ווערן אין א תנועה פון: וואס טוט זיך דא? דער מענטש ווערט פארלוירן דא, און ער פרעגט: וואו איז דער אויבערשטער אין די גאנצע ענינים? [לא ברור]. דאס איז דער ווארט, אז עס איז געווארן רחמנא ליצלן א שבר אין טבע, אן אופן פון מחלה, ברעכנדיק דעם ענין פון טבע, אן אופן פון חולי. און אויף דעם זאגט מען ״בראשית ברא אלוקים״. ״בראשית״ איז בשביל התורה, בשביל ישראל. די גאנצע התהוות פון עולם, עס דארף באשאפן ווערן נישט ווי פרטים און פרטים. און ער דארף מגלה זיין ״ברא אלוקים״, ער דארף מאכן געזונט דעם כח וואס איז דארט, דורך דעם וואס ער שטייט שטארק אין זיין אמונה, דורך דעם וואס ער שטייט שטארק אין זיין בטחון, און דורך דעם וואס ער איז זיך מתבונן אין
26:29 עניין הזה עצמו, ועל ידי שהוא [לא ברור] את הקב״ה, ועומד איתן ויודע את האמת, ש״הוי׳ אלוקים״ — זו משמעות המילה ״ברא״. הוא מבריא את הטבע, מבריא את ״אלוקים״ שבגימטרייה ״הטבע״, ומגלה שוב את האמת, את האמת לאמיתה: הוי׳ לעולם, גילוי שם הוי׳, מה שלמעלה מהטבע בתוך הטבע. רואים את הקב״ה כפי שהוא מאיר בעולם. הייתי פעם אצל הרבי, בהתוועדות בשבת בראשית. זה היה י״ט תמוז. והרבי אמר אז שיחה מעניינת מאוד. הוא שאל: הרי אומרים שכפי שמתייצבים בשבת בראשית, כך הולכת השנה כולה. כן, זאת אומרת שמשבת בראשית מקבלים כוחות לכל השנה. אבל כשמסתכלים בפרשת בראשית, היא הרי אינה רק הפסוק הראשון. בפרשת בראשית יש ריבוי עניינים, ריבוי סיפורים. וביניהם יש דווקא סיפורים שאינם נעימים ללב. כל הסיפור עם קין והבל, רחמנא ליצלן, מה שהתרחש שם, כשקין הרג את הבל: ״קול דמי אחיך צועקים אלי מן האדמה״. הסיפור של חטא עץ הדעת, שעד היום הזה כל עניין המיתה, וכל ההיסטוריה של הרע שבטבע, כל ההיסטוריה של העולם, נובעים משם, מן החטא. ועל הפרשה הזאת אומרים שכפי שמתייצבים בשבת בראשית, כך הולכת השנה כולה — איך אומרים זאת? על כך אמר הרבי אז ש־
26:29 דעם ענין גופא, און דורך דעם וואס ער [לא ברור] דעם אויבערשטן, און ער שטייט שטארק און ער ווייסט דעם אמת, אז הוי׳ אלוקים — דער ווארט איז ״ברא״. ער מאכט געזונט דעם טבע, מאכט געזונט דעם אלוקים בגימטריא הטבע, און ער מגלה נאכאמאל דעם אמת, דעם אמיתי׳ן אמת, הוי׳ לעולם, דעם גילוי פון שם הוי׳, דעם למעלה מהטבע אין טבע, זעט מען דעם אויבערשטן ווי ער שיינט אין דער וועלט. איך האב אמאל געווען ביים רבי׳ן, ביי א פארברענגען שבת בראשית. דאס איז געווען י״ט תמוז. און דער רבי האט אמאל גערעדט זייער אן אינטערעסאנטע שיחה. און ער האט געפרעגט: ווי מ׳זאגט, אז ווי מ׳שטעלט זיך אוועק שבת בראשית, אזוי גייט א גאנץ יאר. יא, דאס הייסט אז פון שבת בראשית האט מען כחות אויף א גאנץ יאר. אבער, לערנט, פרשת בראשית איז דאך נישט נאר דער ערשטער פסוק. פרשת בראשית איז דאך ריבוי ענינים, ריבוי סיפורים. און צווישן זיי זענען גאר די סיפורים וואס זענען נישט סיפורים וואס מאכן געשמאק אויפן הארץ. דער גאנצער סיפור מיט קין און הבל, רחמנא ליצלן, יא, וואס ס׳איז דארט פארגעקומען, ווי קין האט געהרגעט הבל: ״קול דמי אחיך צועקים אלי מן האדמה״. דער סיפור פון חטא עץ הדעת, וואס עד היום הזה איז דער גאנצער ענין פון מיתה, און דער גאנצער געשיכט פון טבע רע, דער גאנצער געשיכט אין דער וועלט נעמט זיך פון דארטן, דעם חטא. און דארט זאגט מען, ווי מ׳שטעלט זיך אוועק שבת בראשית, אזוי גייט א גאנץ יאר — ווי זאגט מען דאס? אויף דעם האט דער רבי דעמאלט געזאגט, אז
27:53 בעצם, למה לשאול דווקא על שבת בראשית? השאלה היא על פרשת בראשית עצמה. אפשר בעצם לשאול אותה שאלה: איך מסתכלים על הפרשה? בפרשה נאמר: ״וירא אלקים את כל אשר עשה והנה טוב מאד״. הקב״ה מביט בעולם, והתורה היא אמת, התורה היא חיים. הקב״ה עצמו אומר: ״וירא אלקים את כל אשר עשה והנה טוב מאד״. ובאותה פרשה שבה מופיע הפסוק, מיד כשממשיכים לקרוא, מופיע סיפור קין והבל, סיפור אדם הראשון וחוה, סיפור חטא עץ הדעת, נח, ו[לא ברור]. ובכל זאת — ״טוב מאד״? האם נאמר ש״וירא אלקים״ מתייחס רק לעניין האחד ההוא, לפני כל ה[לא ברור]? וכשרואים אחר כך את הדברים האלה, קשה מאוד להבין. אבל בתורה רואים שזה עניין אמיתי, מתוך אהבת האמת: ״וירא אלקים את כל אשר עשה והנה טוב מאד״ הוא אמת, גם אחרי שממשיכים לקרוא את הסיפורים שהתורה מספרת, סיפורים מרים. אתם מבינים למה אני מתכוון? והרבי מביא את דברי חז״ל, את מה שכתוב במדרש על רבי מאיר. כתוב גם במדרש שלרבי מאיר היה ספר תורה. רבי מאיר, מן התנאים, כתב ספר תורה, ובתורה של רבי מאיר היה כתוב: ״וירא אלקים את כל אשר עשה והנה טוב מאד״ —
27:53 בעצם, וואס פאר א שאלה אויף שבת בראשית? די שאלה איז פרשת בראשית גופא. אָט די שאלה קען מען בעצם פרעגן: ווי אזוי קוקסטו אין דער סדרה? אין דער סדרה שטייט: „וירא אלקים את כל אשר עשה והנה טוב מאד“. דער אויבערשטער קוקט זיך צו אויף דער וועלט, און תורה איז אמת, תורה איז חיים. דער אויבערשטער אליין זאגט: „וירא אלקים את כל אשר עשה והנה טוב מאד“. און אין דער סדרה, וואו דארט שטייט דער פסוק, גלייך נאך דעם לייענט מען ווייטער, שטייט א מעשה מיט קין און הבל, א מעשה מיט אדם הראשון און חוה, א מעשה מיט דעם חטא עץ הדעת, מיט נח, מיט [לא ברור]. הוי, דאך דער טוב מאד? און זאגן אז „וירא אלקים“ איז נאר פאר די איין ענין, פאר די אלע [לא ברור]? און שפעטער, ווען מ׳זעט די זאכן, איז זייער שווער צו פארשטיין. אין תורה קוקט מען, אז דאס איז אן ענין אמיתי, א ליבע דער אמת. אז „וירא אלקים את כל אשר עשה והנה טוב מאד“ איז אן ענין אמיתי, אויך נאך דעם וואס מ׳איז ממשיך ווייטער און מ׳לייענט וועגן סיפורים וואס די תורה דערציילט, ביטערע מעשיות. ווייסט איר ווי איך מיין? און דער רבי ברענגט דעם מאמר חז״ל, אז די גמרא, אזוי שטייט אין מדרש, וועגן רבי מאיר. עס שטייט אויך אין מדרש, אז רבי מאיר האט געהאט א ספר תורה. רבי מאיר, פון די תנאים, האט געשריבן א ספר תורה, און אין דער תורה פון רבי מאיר איז געשטאנען: „וירא אלקים את כל אשר עשה והנה טוב מאד“—
29:15 היה כתוב ״טוב מות״. מלבד זאת היו עוד שינויים בתורה של רבי מאיר. אזכיר אחד מן השינויים, המופיע בפרשה: ״ויעש להם כתנות עור״. לאדם הראשון ולחוה, אחרי חטא עץ הדעת, הוא עשה כתנות עור. בספר תורה כתוב ״עור״ בעי״ן, כלומר עור ממש. בתורה של רבי מאיר כתוב ״אור״ באל״ף. ושני השינויים האלה קשורים זה בזה: רבי מאיר היה מן הנשמות הקדושות שאצלן, כשמו כן הוא — מאיר. הגמרא אומרת: ״מאיר עיני חכמים״. הוא ראה את הפנימיות; אצלו נראתה האמת שבתורה בעומק הגדול ביותר, עד כדי כך שהגמרא אומרת: ״לא יכלו חבריו לעמוד על סוף דעתו״, מצד העומק הגדול שהיה אצלו. אצל רבי מאיר האירה פנימיות העניינים. והוא ראה כיצד ״טוב מאד״ הוא ״טוב מות״. כלומר, דווקא בעניינים שבהם נמצא החושך הגדול ביותר, ענייני מוות ומלאך המוות ויצר הרע וענייני העולם הזה, דווקא בהם, כאשר יהודי עומד איתן, משנה אותם ועושה את עבודתו בעבודת התשובה, הוא מהפך חשוכא לנהורא ומרירו למיתקא, ודווקא שם נעשה מ״טוב מות״ ה״טוב מאד״. בתוך העניינים של עולמות והסתרים מתגלה האור הגדול והעמוק ביותר, העושר הגדול והעמוק ביותר באלוקות.
29:15 איז געשטאנען „טוב מות“. אויסער דעם זענען נאך געווען די שינויים אין דער תורה פון רבי מאיר. איך מאך די שינויים איין, ווי אין דער סדרה: „ויעש להם כתנות עור“. אז אדם הראשון און חוה, נאך חטא עץ הדעת, האט ער געמאכט כתנות עור. אין ספר תורה שטייט עור מיט אן עי״ן, פעל. אין דער תורה פון רבי מאיר שטייט אור מיט אן אל״ף. וואס די ביידע שינויים זענען, איינער אבער אויפן אנדערן: דאס הייסט, רבי מאיר, וואס רבי מאיר איז געווען פון די נשמות הקדושות, וואס ביי אים איז געווען — גלייך ווי ס׳איז זיין נאמען, מאיר. די גמרא זאגט: „מאיר עיני חכמים“. ער האט געזען די פנימיות; ביי אים האט זיך געזען דער אמת אין תורה אין דער גרעסטער טיפקייט, גרעסטן עומק, עד כדי כך. די גמרא זאגט: „לא יכלו חבריו לעמוד על סוף דעתו“, מצד דער גרויסער עומק וואס ביי אים איז געווען. איז ביי רבי מאיר האט געלויכטן די פנימיות הענינים. און ער האט געזען ווי „טוב מאד“ איז „טוב מות“. דאס הייסט, אז דווקא אין די ענינים וואו עס איז דער גרעסטער חושך, ענינים פון מות און מלאך המות און יצר הרע און ענינים פון עולם הזה, דווקא אין דעם, דורך דעם וואס א איד שטייט שטארק און ער מאכט דאס איבער און ער טוט זיין עבודה, אין עבודת התשובה, איז ער מהפך חשוכא לנהורא, מרירו למיתקא, ווערט פון דעם טוב מות דווקא דארט דער טוב מאד. אין די ענינים פון עולמות והסתרים קומט ארויס די גרעסטע, טיפסטע ליכטיקייט, די גרעסטע, טיפסטע רייכקייט אין געטליכקייט.
30:41 וכך גם את העור בעי״ן מעבדים ומשנים, והוא נעשה אור באל״ף. זו כל העבודה שיהודי עושה בעולם, שלשמה ירדו הנשמות למטה והתלבשו בגוף ובנפש הבהמית, שהם בחינת כתנות עור בעי״ן. מבואר בחסידות שאלו הם הלבושים המעלימים של החומריות, הגוף והנפש הבהמית. ובזה צריכה להיות פנימיות העבודה. חסידות מפרשת את „כתנות עור וילבישם“ [לא ברור]: לעבד את העור, לעבד את החומר של הגוף והנפש הבהמית, ולעשות מעצמו כלי לאלוקות. ודווקא על ידי העבודה הזאת. וזו פרשת שבת בראשית, שהרבי דיבר עליה. כשמגיעים לשבת בראשית קוראים פרשה שלמה, ובפרשה אכן קוראים שהיה קין והיה הבל, והיה חטא עץ הדעת, והיה נח, [לא ברור]. אבל מזה עליך לדעת שלא רק שכל אלה לא נעשו מניעה מלעשות כלי, חס ושלום; אדרבה, דווקא מתוך כל ההעלם וההסתר וכל הירידה הזאת — ירידה צורך עלייה. כשיהודי עומד חזק באמונה ובביטחון, וקולט את העניין של „הוי׳ הוא האלקים“ בתוך הטבע, הוא מגלה [לא ברור] באלקים, הוא מגלה את הפנימיות. מכיוון שכל הכוונה בהעלם ובהסתר הזה היא להגיע לדרגה גבוהה יותר בהוי׳, הרי בכך הוא מוציא—
30:41 און אזוי אויך פון דעם עור מיט אן עי״ן מאכט מען איבער, און ס׳ווערט אן אור מיט אן אל״ף. דאס איז די גאנצע עבודה וואס א איד טוט אין דער וועלט, וואס צוליב דעם זענען די נשמות געקומען למטה, נתלבש געווארן אין א גוף ונפש הבהמית, וואס דאס איז כתנות עור מיט אן עי״ן. עס איז מבואר אין חסידות, אז זיי זענען די לבושים המעלימים פון דעם חומריות, א גוף ונפש הבהמית. און אויף דעם דארף זיין די פנימיות העבודה. חסידות טייטשט „ויעבדם וילבשם עורות“ [לא ברור]. איבערארבעטן די פעל, איבערארבעטן דעם חומר פון דעם גוף ונפש הבהמית, און מאכן פון זיך א כלי צו געטליכקייט. און דווקא דורך אָט די עבודה. און דאס איז די סדרה פון שבת בראשית וואס דער רבי האט דערמיט גערעדט. אז ס׳קומט צו גיין שבת בראשית, לייענט מען א גאנצע סדרה. און אין דער סדרה לייענט מען טאקע אז ס׳איז געווען א קין מיט א הבל, און ס׳איז געווען א חטא עץ הדעת, און ס׳איז געווען א נח, [לא ברור]. אבער פון דעם זאלסטו וויסן, אז נישט נאר אז ס׳איז נישט געווארן א מניעה צו מאכן א כלי, חס ושלום. אדרבה, אָט דורך דעם גאנצן עולם והסתר און די גאנצע ירידה, איז ירידה צורך עליה. וואס א איד שטייט שטארק ביי אמונה און ביי בטחון און דערהערט דעם הוי׳ הוא האלקים אין טבע, ער איז מגלה [לא ברור] אין אלקים, ער איז מגלה דעם פנימיות. אז די גאנצע כוונה פון דעם עולם והסתר, זוכט מען א העכערע דרגא אין דעם הוי׳, איז אָט דערמיט מאכט—
32:00 מתוך הטבע, ואז רואים בגלוי, בעיני בשר, דווקא בגשמיות למטה, ש„הוי׳ הוא האלקים“. ואז, [לא ברור], כל העניינים מחושך לאור. ואז מתקיים „יאר ה׳ פניו אתנו סלה“, שנראה זאת אצל כל יהודי בפועל. אנחנו עומדים בימים שבהם יצאנו זה עתה משמחת תורה, שהשנה היה [לא ברור], וראינו, רחמנא ליצלן, בשמחת תורה עניין של הסתר פנים. ש[לא ברור] יהיה דווקא בשמחת תורה — זה ה[לא ברור] הגדול ביותר. כי אז „ישראל ומלכא בלחודוהי“, הרבי מעמיד [לא ברור]. שהעניין הזה יתגלה בעיני בשר בימים האחרונים של חודש תשרי, בכניסה לשבת בראשית, ושאכן נראה כיצד הוא מתקיים. ועל סדר הבריאה נאמר „ורוח אלקים מרחפת על פני המים“, וכפי שאומר המדרש: „זה רוחו של משיח“. שנראה את רוחו של משיח, שהיה כבר בכוונת הבריאה מיד מתחילתה. כי כל התכלית של הבריאה כולה, של „בראשית ברא אלקים“, היא להגיע לרוחו של משיח. כבר הגיע הזמן, „כי בא מועד“, ויהודים צועקים: משיח! וכבר אפשר [לא ברור], שבחושך תתגלה הפנימיות של „בראשית ברא אלקים“. „והיה ה׳ למלך על כל הארץ“, בגאולה האמיתית והשלימה על ידי משיח צדקנו.
32:00 ארויס פון דעם טבע, און דעמאלט זעט מען בגלוי בעיני בשר, טאקע בגשמיות למטה, אז הוי׳ הוא האלקים. און דעמאלט, [לא ברור], אלע ענינים פון חושך לאור. און דעמאלט איז „יאר ה׳ פניו אתנו סלה“, מ׳זאל זען עס ביי א יעדער איד בפועל. שטייען מיר טאקע די טעג וואס מיר זענען ערשט ארויסגעגאנגען פון שמחת תורה, וואס דאס יאר איז געווען א [לא ברור], און געזען, רחמנא ליצלן, שמחת תורה, אן ענין פון הסתר פנים. זאל [לא ברור] ווערן דווקא שמחת תורה, דאס איז דער גרעסטער [לא ברור]. וואס דעמאלט איז „ישראל ומלכא בלחודוהי“, דער רבי שטעלט א [לא ברור]. זאל דער ענין גלוי ווערן בעיני בשר אין די לעצטע טעג פון חודש תשרי, אריין אין שבת בראשית, און מיר זאלן טאקע זען ווי עס איז מקויים געווארן. און ס׳שטייט אין ענין פון דעם סדר „ורוח אלקים מרחפת על פני המים“, ווי דער מדרש זאגט: „זה רוחו של משיח“. אז מיר זאלן זען טאקע דעם רוחו של משיח, וואס איז אריינגעשטעלט געווארן תיכף פון דער בריאה שוין אין כוונת הבריאה. אז די גאנצע תכלית פון דער גאנצער בריאה, פון „בראשית ברא אלקים“, איז צוקומען צו דעם רוחו של משיח. עס איז שוין צייט, „כי בא מועד“, און אידן שרייען: משיח! און מ׳קען שוין [לא ברור], דער חושך זאל נתגלה ווערן די פנימיות פון דעם „בראשית ברא אלקים“. „והיה ה׳ למלך על כל הארץ“ אין דער גאולה האמיתית והשלימה על ידי משיח צדקנו.