סוכות, הקהל- דער בעל שם טוב, די אחדות פון סוכות און מצות הקהל

00:01 עס ברענגט זיך אין ספרים א סיפור פונעם בעל שם טוב בנוגע חג הסוכות. אז ווען אמאל דער בעל שם טוב איז אריבערגעקומען וואוינען אין מעזיבוזש, איז דעמאלט געווען די גדולי מעזיבוזש, די חכמי מעזיבוזש, די רבנים, זיי האבן נישט געוואוסט פון חסידות, און נישט נאר דאס, נאר זיי זענען אפילו מתנגדים געווען צו דער חסידות. און ווען דער בעל שם טוב איז דעמאלט אריבערגעקומען וואוינען דארטן, האבן זיי געהאט כל מיני שאלות און טענות וכו'. געווען ערב סוכות, זענען געקומען צו גיין אין יום טוב סוכות, אדער חול המועד, די חכמי מעזיבוזש צום בעל שם טוב אים באזוכן. און זיי זענען געקומען, זיי האבן געזען די סוכה פונעם בעל שם טוב, איז ביי זיי געווארן א שאלה אויף דער סוכה. און זיי האבן געזאגט אז לויט ווי ס'קוקט אויס ביי זיי איז די סוכה נישט קיין כשרה סוכה. איז געווען א גאנצע שקלא וטריא, און דער בעל שם טוב האט גע'טענה'ט אז די סוכה איז יא כשר, און ס'האט זיך געהאנגען א גאנצע שקלא וטריא ופלפול ארוך. און זיי האבן געהאט כל מיני ראיות והוכחות אויף צו זאגן אז די סוכה פונעם בעל שם טוב איז נישט כשר, און דער בעל שם טוב האט געהאלטן אז די סוכה איז בסדר און ס'איז כשר. און אזוי איז עס געגאנגען פאר משך זמן. שפעטער איז דער בעל שם טוב ארויס אויף א וועג, און בשעת דער בעל שם טוב איז נישט געווען אין זיין הויז, האבן זיי געטראפן אויף דער ערד געלעגן א צעטעלע, א פאפיר. און אויף דעם צעטעלע

01:37 איז געווען געשריבן: ״הסוכה של רבי ישראל בעל שם טוב איז כשרה״, און ס'איז געווען אויף דעם חתימת המלאך מט״ט שר הפנים. נו, כמובן אז אזא זאך איז געווען א גרויסע [לא ברור], און זיי האבן געמוזט מסכים זיין אויף דעם בעל שם טוב'ס סוכה. דער צעטעלע, דער פאפיר, איז געלעגן שפעטער ביי דעם בעל שם טוב'ס אייניקל, דער דגל מחנה אפרים. ער האט געהאט ביי זיך דעם פאפיר, און ער פלעגט, ווען איינער איז געווען אין מעזיבוזש נישט געזונט, געווען קראנק, פלעגט מען אים לייגן דעם צעטעלע ביי אים קאפ, און דאס האט געפועל'ט אז ער איז געווארן געזונט. האט געדויערט פאר משך זמן, איז נישט געווען כמעט וואס מענטשן זענען נפטר געווארן, ווייל מ'האט געקענט אלעמאל מרפא זיין מיט דעם צעטל. ביז נאך משך זמן, איז עס אוועקגעלייגט געווארן אונטער א [לא ברור], איז עס נעלם געווארן. און מ'ווייסט נישט [לא ברור]. יא, דער רבי האט געזאגט דארטן אז דער דגל מחנה אפרים, אז כמובן אז ס'איז נישט געווען כפי הכוונה העליונה, אז ס'זאל זיין אזא מצב, וממילא איז דער צעטל מער נישט געבליבן. דאס איז א סיפור נפלא וואס ווערט דערציילט אין די ספרים פון די תלמידים פונעם בעל שם טוב. ברענגט עס אויך אין ספר בעל שם טוב על התורה, וואס דארט ברענגט ער די מקורות פון דעם סיפור. דעם סיפור האט דער רבי דערציילט אין א פארברענגען פון חג הסוכות. ער האט עס דערציילט איינמאל אין תשכ״ה און א צווייטמאל אין תשכ״ז, מיט א גרויסע התרגשות בשעת דער רבי דערציילט די מעשה. און התרגשות

03:21 ביז מאד. און ער האט דעמאלט געפרעגט כמה וכמה שאלות: וואס מיר ליינען דעם סיפור בהשקפה ראשונה, איז אין גאנצן נישט פארשטאנדיק. יא, וואס לכאורה, וואס מיר ליינען דעם סיפור בהשקפה ראשונה, איז ערשטנס, ווי קומט עס אז דער בעל שם טוב האט געקענט זיצן אין אזא סוכה וואס מ'דארף אויף דעם זוכן כל מיני לימודי זכות? זיצן אין אזא סוכה וואס איז אין גאנצן נישט אויסגעהאלטן על פי הלכה און ס'איז נישט גלאט. כמובן אז ס'איז זיכער אז דער בעל שם טוב האט מעיין געווען די הלכה, און דער בעל שם טוב איז זיכער געווען גערעכט אז די סוכה איז געווען כשר. אבער וואס האט ער געדארפט אנקומען צו אזעלכע היתרים? איז דאך א דבר ברור אז דער בעל שם טוב האט געטאן אלע מצוות — אז ווי יעדער איד וויל דאך מהדר זיין אין מצוות, דער בעל שם טוב כל שכן וקל וחומר, ער איז געווען א מהדר שבמהדרין. און כמובן אויך פשוט, אז יעדער איד, בשעת ס'קומט צו גיין א מצוה, וויל מהדר זיין. כל שכן וקל וחומר בשעת ס'איז נאך יום כיפור, וואס בשעת יום כיפור יעדער איד שטייט בתכלית השלימות. איז זיכער אז א איד וויל זיין בשלימות און זיין אויסגעהאלטן מיט אלע זאכן, מיט אלע פרטים. און סוכה, דאס איז די ערשטע מצוה וואס מ'מקיים, פון די מצוות כלליות וואס מ'מקיים נאך יום הכיפורים. איז זיכער וואס א איד וויל עס מקיים זיין אויפן בעסטן אופן, מיטן גרעסטן הידור. איז דאך אויך פשוט אז ס'איז געווען אין דעם אן ענין פנימי, א כוונה פנימית, דאס וואס דער בעל שם טוב האט דוקא זיך געזוכט זיצן אין א סוכה וואס

04:50 מ'דארף זוכן א טהרה כדי דאס צו מאכן כשר. וואס איז דער ענין שבה בזה? און נאך, ווי מ'לערנט די מעשה בהשקפה ראשונה, קוקט אויס אז דער בעל שם טוב האט געוואלט באווייזן צו די אידן, צו די רבנים, צו די חכמים פון מעזיבוזש, וואס, ווי ס'קוקט אויס פון דעם סיפור בפשטות, זיי זענען געווען נגד זיין שיטה. און דורך דעם וואס ס'איז געווען א הימלדיקע זאך, א הימלדיקער מופת, מיט דעם לשון הידוע, ביים בעל שם טוב, מופת, איז געווען זה ממש ענין נפלא מן השמים, ווי ס'קומט אראפ א פסק מן שמיא, מיט א חתימה פון מתיבתא דרקיעא, מיט דעם וואס דורך נעמען פון זיי די התנגדות, און אדרבה, מיט דעם האבן זיי געזען די גדלות פון דעם בעל שם טוב מיט זיין הימלדיקע הנהגה. אבער דאס איז נישט גענוג. קען דאך נישט זיין אז מ'זאל נוצן אן ענין אין הלכה, אן ענין פון א קולא אין א מצוה, אן ענין פון הלכה, דורך דעם צו באווייזן די גדלות. איז דאך דא ריבוי סיפורי הבעל שם טוב, וואס ס'זענען געווען כל מיני מופתים און כל מיני ענינים נפלאים, וואס ער האט דאס געטאן, ענינים פון בריאות, ענינים פון פרנסה וכו' וכו'. וואס האט ער געדארפט דורך דעם נעמען אן ענין פון טהרה, אן ענין פון הלכה, און זיצן אין א סוכה, וואס דאס איז א מצוה וואס מ'איז מקיים זיבן טעג, נאך א נחת, זיצן אין א סוכה, א מצוה די רעיון און די אלע ענינים, וואס כל פעם וואס א איד איז אין סוכה, איז אוכל ויושב ומשמש וכו' וכו', און די אלע זאכן זאלן דא זיין אויף אן אופן פון א קולא כדי נאר צו באווייזן די גדלות?

06:18 איז דאך נישט אינגאנצן אויסגעהאלטן די מעשה, וואס איז הפשט? איז אויף דעם געווען דער קדוש ברוך הוא, על כל פנים אין פרט, א נקודה וואס מ'וויל איבערגעבן דא, וואס איז פארבונדן צום כלליות ענין פון דעם מהות פון חג הסוכות. וואס דער קדושה־ענין איז געווען, אז אדרבה, דורך די מצוה פון סוכה, איז א מצוה וואס קומט דאך ערשט נאך יום הכיפורים. יום הכיפורים איז א זמן וואס אידן אלע זענען געווארן ריין פון דעם אויבערשטן. ראש השנה ויום הכיפורים איז א זמן פון ימי הדין. קומט צו גיין דער מקטרג און ער וויל חס ושלום מקטרג זיין אויף אידן. איז אויף דעם זאגט מען אז ״ולא אבה ה' אלקיך לשמוע אל בלעם״. דער אויבערשטער וויל זיך נישט צוהערן צו דעם מקטרג, וואס ער קומט מיט דעם ארום און ער וויל רעדן אויף אידן ענינים של קטרוג. איז דער אויבערשטער וויל זיך נישט צוהערן. און נישט נאר אז ער וויל זיך נישט צוהערן, נאר ווי מ'זאגט, ״ויהפוך ה' אלקיך לך את הקללה לברכה״. אז אידן אין יום הכיפורים, דורך דער עבודה פון תשובה, אידן שטעלן זיך פנים אל פנים, בפרט אין תפילת נעילה, וואס דעמאלט ווערט נתעורר ביי אידן זייער טיפסטער נקודה פון קדושה, מסירות נפש. ווי ס'ברענגט זיך אין משלוח הקודש, בשעת מ'זאגט די פסוקי הייחוד, איז וואו אידן ווערן נתעורר דעם כח מסירות נפש. אז אזוי שטייט אין דער מעשה, וואס ער גרייט זיך מוסר נפש צו זיין בפועל, און נחשב כאילו ער איז מוסר נפש בפועל. איז אין דעם ווערט נתעורר ביי אידן זייער טיפסטער נקודה פון קדושה, די יהדות, זייער קשר מיטן אויבערשטן, דער יחידה שבנפש. ומצד זה, זענען אלע אידן געווארן ריין. און נישט נאר דאס וואס ״לא אבה״, נאר ״ויהפוך את הקללה לברכה״. עס ווערט פון זדונות זכיות. און אזוי שטייט יעדער איד נאך יום כיפור אינגאנצן בתכלית השלמות. און אין דעם ווערן אינגאנצן אוועקגענומען אלע קטרוגים.

07:45 און נאך קומט צו גיין, א מענטש איז געווארן ריין, קומט צו גיין נאך יום כיפור מצות סוכה. דאס איז די מצוה וואס א איד דארף, ער דארף אויף איר בויען זיין קשר מיטן אויבערשטן. און דערפאר די מצוה סוכה, א מצוה כללית, וואס נעמט ארום דעם גאנצן מענטשן, פון עסן און טרינקען, און שלאפן, און מטייל זיין, און די גאנצע עניני אדם, חיי יום יום, ווערט פארבונדן מיט דער מצוה, וואס מצד זה, מיט דעם וואס א איד איז מוקף מיט דער מצוה, בויט ער אויף זיין קשר מיטן אויבערשטן אויף א מחודש'דיקן אופן, אויף א פרישן אופן, אויף א נייעם אופן. דאס איז די כוונה פון מצות סוכה. אז אויף דעם איז געווען די מסירות נפש פון דעם בעל שם טוב. בשעת עס קומט צו גיין חג הסוכות, אז יעדער איד בויט זיך די סוכה, און ער בויט זיך די סוכה לפי אופן זיין עבודת השם, אז די גדולי־ישראל בויען זיך די שענסטע, בעסטע סוכה, מיט אלע הידורים, מיט אלע חומרות, מיט אלע ענינים. דא רעדט מען פון די אנשים פשוטים, די פשוט'ע אידן, וואס ווייסן נישט אזוי גוט הלכות, וממילא קומט צו גיין, צו בויען א סוכה, בויען זיי א סוכה אויף א פשוט'ן אופן. און עס קען זיין אז אין די סוכות וואס זיי בויען, וועלן קומען אריין שאלות אין הלכות, און מ'קען געפינען אריין קולות,

09:21 און נאך אן ענין, כדי צו קענען זאגן אז ס׳איז דא א קשר צו סוכות. און דאס איז געווען די גרויסע אהבת ישראל און די גרויסע מסירות נפש פון דעם הייליגן בעל שם טוב. וואס ער איז געווען א מנהיג ישראל אמיתי און א רועה ישראל אמיתי, כידוע דער ענין הבעל שם טוב, וואס ער האט מגלה געווען דעם ענין פון אהבת ישראל, בפרט ווי ער האט ליב געהאט דעם פשוט׳ן איד. אז אין א פשוט׳ן איד געפינט זיך דער אמת פון פשיטות העצמות, כידוע [לא ברור]. אז דווקא אין פשוט׳ע אידן געפינט זיך די טיפסטע און די העכסטע התקשרות צו דעם אויבערשטן, מיט זיין תמימות, מיט זיין פשיטות, כידוע פון די סיפורי הבעל שם טוב. און ממילא איז געקומען דער בעל שם טוב, כדי עס זאל נישט זיין, חס ושלום, קיין שום ענין פון קטרוג נאך סוכות, נאך יום כיפור, קומט ער און זאגט: קוק ווי אידן זיצן אין דער סוכה. אז דורך דעם, ווייל דער הייליגער בעל שם טוב, וואס ער איז געווען א גודל שבגדולים, האט זיך אריינגעזעצט אין אזא מין סוכה, וואס מ׳האט געדארפט מיט זוכן א היתר, האט ער דערמיט מלמד זכות געווען אויף אלע סוכות, פון אלע אידן, פון אלע סוגים, אויך אויף אידן וואס זענען געווען אין א מצב וואס זיי האבן געמאכט אזא סוכה. אויף דעם האט ער מלמד זכות געווען און געפועלט, אז ס׳זאל חס ושלום נישט קענען זיין קיין ענין של היפך, קיין ענין של קטרוג. נו, אדרבה, נאך דעם איז צוגעקומען א לימוד זכות אויף ישראל, אויף אלע סוגי אידן. אז מ׳זעט אז דער הייליגער בעל שם טוב זיצט אין אזא סוכה, אז

10:44 ממילא קען מען דאך זיכער נישט זאגן [לא ברור]. און דערמיט האט ער אויפגעהויבן אלע סוכות פון אלע אידן און געפועלט, אז עס זאל נמשך ווערן אויף כל השנה כולה א כתיבה וחתימה טובה און אלע ענינים. וואס על פי זה איז פשוט דער קשר, אז דער בעל שם טוב מיט די חכמי מעזיבוזש, דאס איז נישט געווען כדי צו באווייזן זיין גדלות, ווי מ׳פארשטייט פשוט די מעשה, כדי אז זיי זאלן אויפהערן מיט די התנגדות אנטקעגן דעם בעל שם טוב. ניין, דערמיט האט דער בעל שם טוב געוואלט באווייזן א הוראת דרך אין עבודת השם, וואס איז שיטתו פון בעל שם טוב. וואס האט ער געוואלט? וואס איז שיטת הבעל שם טוב? וואס איז דער חידוש פון בעל שם טוב? אז דער בעל שם טוב האט מיט דעם געוויזן, דורך דעם וואס ער האט געטאן א זאך הנוגע [לא ברור], ווי אזוי עס איז א מסירות נפש צו זיצן אין א פשוט׳ע סוכה כדי צו העלפן אלע סוגי אידן, האט ער מיט דעם געוויזן די הוראת דרך אין עבודת השם: ווי אזוי דארף זיין א צדיק, א איש קדוש, א חכם, א גדול בישראל, ווי ער דארף זיך אראפלאזן, אראפנידערן, זיך מלביש זיין, זיך צוטראגן צו נידעריגערע מדריגות, כדי צו טון פאר אנדערע אידן, כדי צו ראטעווען אידן, און אפילו זיך מוסר נפש זיין אויף אזא אופן, אז עס זאל אפילו ביי זיך פעלן אין זיינע אייגענע הנהגות עבודת השם, כדי צו פועל׳ן ביי א צווייטן אידן, צו העלפן א צווייטן אידן אין זיין עבודת השם. און דאס איז געווען די

12:10 הוראת דרך פון דעם הייליגן בעל שם טוב, וואס מיט דעם האט ער געוויזן די הוראת דרך אין עבודת השם פאר אלע וואס גייען בעקבותיו. ווי מ׳געפינט א סיפור ביים אלטן רבי׳ן: עס איז א ידועה תפיסא וואס מ׳האט געזאגט וועגן דעם אלטן רבי׳ן, אז ביים אלטן רבי׳ן איז נאך געווען דער ענין פון אהבת השם אין אמת׳ער אהבה. כידוע וואס דער צמח צדק ברענגט וועגן דעם, אז דער אלטער רבי איז געווען אין אזא דביקות. אז מ׳האט געזען ביים אלטן רבי׳ן, אז בשעת ער איז אריינגעגאנגען אין די טיפע דביקות פון אהבת השם, פלעגט ער זיך אראפווארפן, פלעגט זיך קייקלען אמאל, פלעגט זיך קייקלען אויפן פלאץ, מיט דער גאנצער דביקות, און ער פלעגט שרייען: „איך וויל נישט דיין גן עדן, איך וויל נישט דיין עולם הבא, איך וויל מער נישט ווי דיך אליין.“ דאס הייסט, ביי אים איז געווען די גרעסטע אהבת השם, אז ער איז געווען גרייט אוועקצוגעבן אלע אנדערע ענינים כדי זיך צו פארבינדן מיטן אויבערשטן. „דיך אליין“ — זיך מתקשר זיין מיט עצמות ומהות יתברך. האט דעמאלט דער צמח צדק געזאגט, אז די גאנצע דביקות און די הייסע אהבה וואס איז געווען ביים אלטן רבי׳ן, וואס ער האט זיך מוסר נפש געווען מיט אהבה, מיט אן אויסערגעוויינלעכער אהבה, מיט אן אויסערגעוויינלעכער התקשרות צום אויבערשטן, קומט נישט צו צו דער מסירות נפש וואס איז געווען ביים אלטן רבי׳ן ווען ער האט אלץ אראפגעלאזט און זיך אראפגענידערט און אוועקגעלייגט זיין גאנצע אהבה אויף א זייט, כדי צו גיין צו א פשוט׳ן אידן וואס האט געדארפט א פשוט׳ע גשמיות׳דיקע טובה. און דערין איז געווען דער לקח פון דעם

13:39 בעל שם טוב, וואס מ׳זעט אין דעם סיפור אין דער סוכה. וואס האט דאס סיפור, דער סיפור נפלא, פאר א קשר מיט דעם זמן פון חג הסוכות? איז דער זמן חג הסוכות דער זמן פון אחדות. און דאס זעט מען אין כל הסוגיא פון סוכות. ערשטנס אין דעם נאמען פון חג: איינער פון די שמות פון חג הסוכות איז דאך חג האסיף, וואס אסיף איז דאך מלשון אסיפה וקיבוץ, צוזאמענקלייבן, ווי מ׳זאגט דאך אין פסוק „באספכם“. אז אין זמן הסוכות איז מען אוסף מגורנו ומיקבנו, די אלע ענינים פון דער שדה, און מ׳ברענגט עס אריין אין שטוב. וואס דאס איז בגשמיות די אסיפת התבואות. וואס דער גשמיות׳דיקער ענין באווייזט אויפן רוחניות, וואס דער זמן פון חג הסוכות איז אויך א זמן פון אסיפת אלע מעשים טובים און אלע אנדערע ענינים פון חג הפסח, וואס דעמאלט האט זיך אנגעהויבן די עבודת השם פון דעם אידישן פאלק. און ביי יעדן איד, נאך חג הפסח, איז א זמן פון התחדשות, מ׳הייבט אן פון דאס ניי, חג האמונה. דערנאך איז דא חג מתן תורה, דא האט מען קבלת תורה ומצוות, און גייט אריבער דעם גאנצן זומער, און מ׳קלייבט צונויף מעשים טובים און תורה און תשובה. בשעת עס קומט זיך ראש השנה און יום כיפור, דאס איז א זמן פון תשובה. און דערנאך קומט חג הסוכות, איז אסיף: קלייבט מען צוזאמען אלץ צו מאכן איינס די גאנצע עבודת השם. און דאס איז דער טעם וואס עס ווערט אנגערופן חג האסיף. און על דרך זה, וואס עס ברענגט זיך ארויס בנוגע צו חג הסוכות, אז דא בנוגע צו דעם ענין פון אסיף און פון אחדות פון

15:03 עם ישראל בשלמותם. אז אין חג הסוכות, ווי די גמרא זאגט אין מסכת סוכה, „ראויים כל ישראל לישב בסוכה אחת“. אז אלע אידן זיינען ראוי על פי הלכה צו קומען אריינזעצן זיך אין חג אין איין איינציגע סוכה, וואס דאס באווייזט אויף די גרעסטע אחדות. אז דוקא א פשוטע שטוב, א פשוטער פלאץ, דירת עראי, נישט קיין דירת קבע, וואס כל ישראל זיינען יושבים בסוכה אחת, וואס די סוכה איז מאחד אלע אידן. דערנאך איז דא נאך מער אין דעם ענין פון די ד' מינים, וואס דאס איז די מצוה וואס מען טוט, יא, אין סוכה, איז די מצוה וואס מען נעמט די ד' מינים. ווי ס'איז ידוע די דברי המדרש אויף דעם ענין פון די ד' מינים, אז דאס וואס עס זיינען פאראן די ד' סוגים אין די ד' מינים: אז דער אתרוג האט אין זיך טעם און ריח. דערנאך איז דא דער ענין פון הלולב, וואס איז פאלם־ביימער, וואס האט טעם און נישט קיין ריח. דערנאך איז דא דער ענין פון די הדסים, וואס די הדסים האבן א ריח און זיי האבן נישט קיין טעם. און דערנאך איז דא דער ענין פון ערבות, וואס ערבות איז א טרוקענער בוים וואס האט נישט קיין טעם און נישט קיין ריח. יא, און דאס באווייזט אויף פיר סוגים פון אידן. אז ס'איז דא וואס יש בהם גם תורה וגם מעשים טובים, און דאס איז אן ענין פון טעם און ריח. און ס'איז דא די וואס האבן תורה, אבער זיי האבן נישט קיין מעשים טובים, דער תלמיד חכם וואס

16:21 אין ענינו איז תורה, וואס דאס איז אן ענין פון טעם און ריח. דערנאך איז דא די וואס האבן מעשים טובים און זיי האבן נישט קיין תורה. דערנאך איז דא די אנשים פשוטים, ערבות. און ערבות איז אן טעם און ריח, און אויף דעם זאגט מען: „יעשו כולם אגודה אחת“. אויף צו מקיים זיין די מצוה פון ד' מינים דארף מען צוזאמענבינדן דוקא די אלע ד' מינים און מאכן פון זיי איין איינציגע מצוה. און פארוואס? די מצוה פון סוכה, זעען מיר אין דעם דעם ענין פון אחדות אין אלע פרטים, סיי אין דעם נאמען פון דעם חג, סיי אין די מצוה פון סוכה און סיי אין די מצוה פון די ד' מינים. איז דער ביאור אין דעם, כמו לעיל, וויבאלד די ד' מינים, מצות סוכה, קומט בהמשך צו יום הכיפורים. און יום הכיפורים ווערט נתגלה די יחידה שבנשמה, די פינטעלע איד, דער עצם נקודת היהדות. און ווי גערעדט פריער, אז ביי דעם זמן פון [לא ברור], וואס דאס איז דער זמן פון יום הכיפורים, בפרט דעם זמן הנעילה, שטייט דער התגלות פון מסירת נפש. וואס אין דעם ענין פון מסירת נפש זיינען דאך אלע אידן גלייך, ווי דער אלטער רבי זאגט אין תניא. זעט מען [לא ברור], אז א איד נישט ער וויל און נישט ער קען זיין אפגעריסן פון דעם אויבערשטן. און דעם ענין געפינט מען דוקא ביי אנשים פשוטים אמאל מער ווי ביי די גדולי ישראל, וואס דאס איז די מעלה פון ערבות. מיר זעען דאך אז אין די ד' מינים איז, אף על פי

17:36 אז די אלע ד' מינים זיינען אין איין איינציגע זאך, אף על פי כן געפינט מען אז אין סוכות מאכט מען א גאנצן ענין דוקא פון די ערבות, וואס דאס איז די גרויסע ענין פון די הושענות. בפרט אין הושענא רבה מאכט מען א גאנצן ענין פון די ערבות, פון די ערבות ווערט אן ענין עיקרי. וואס דאס איז פארבונדן מיט דעם חידוש פון דעם הייליגן בעל שם טוב, אז דוקא דער ענין פון ערבות, דוקא דער ענין פון אנשים פשוטים, וואס ביי זיי געפינט מען די מסירת נפש און די תמימות, און די תמימות וואס זיי האבן, וואס מען געפינט דוקא ביי אנשים פשוטים אין זייער עבודת השם, אין זייער פשטות, אין זייער תמימות, אין זייער מסירת נפש פארן אויבערשטן. און דעם ענין האט מגלה געווען דער בעל שם טוב. און דערפאר, עס קומט צו גיין חג הסוכות, וואס איז דער המשך צו יום הכיפורים, ווערט נתגלה, ס'איז ידוע אויך אין חסידות, אז „בכסה ליום חגנו“, אז דאס וואס איז בכסה אין ראש השנה, יום הכיפורים, באהאלטן, פארדעקט, איז בהתגלות אין דעם זמן השמחה פון חג הסוכות און שמיני עצרת. און דאס זעט מען אין דעם סיפור פון בעל שם טוב, ווייל דוקא אין חג הסוכות קומט ארויס דער ענין, דער אמת, דער אהבת ישראל און אחדות ישראל. און דער ענין איז בכל שנה ושנה. אין דעם יום איז דא א ספעציעלע מצוה, וואס קומט צו ביי א שנה וואס דאס איז נישט דא בכל שנה ושנה. דאס איז אין ענינים...

18:54 סוכות בכל השנים: חג האסיף, חג הסוכות, מצות סוכה, מצות ד׳ מינים. און איין מאל אין זיבן יאר איז דא א מצוה מיוחדת, וואס די תורה רעדט וועגן דעם אין פרשת וילך. די תורה זאגט אין פרשת וילך, אין ספר חומש, זאגט די תורה: ״מקץ שבע שנים במועד שנת השמטה״ — סוף שנת השמיטה, דער סוף פון דעם זיבטן יאר, ווען ס׳קומט שוין דער אכטער יאר, דאס הייסט דער ערשטער יאר פון די נייע זיבן יאר שמיטה — ״בחג הסכות בבוא כל ישראל״. ווען אידן זענען עולה לרגל אין בית המקדש אין חג הסוכות פון דעם יאר נאך שמיטה, ווי א היינטיקער יאר, איז דעמאלט, זאגט די תורה, דא א מצוה: ״תקרא את התורה הזאת באזניהם״. מען דארף פארלייענען די תורה פאר זיי. דערנאך שטייט: ״הקהל את העם האנשים והנשים והטף״ — מען דארף צוזאמענקלייבן אנשים, נשים וטף — ״למען ישמעו ולמען ילמדו ויראו את ה׳ אלקיכם״. דאס איז די מצוה פון הקהל. ווי ס׳איז מבואר אין תורה שבכתב, און באריכות דער רמב״ם אין הלכות חגיגה פרק ג׳, דער רמב״ם איז מבאר די פרטים פון מצות הקהל. אז איין מאל אין זיבן יאר, נאך שנת השמיטה, האבן אלע אידן א מצוה להקהל. און דער מלך, דער מלך וואס איז געווען ביי יענעם זמן, אזוי ווי עס איז געווען יהושע בן נון אין דער פרשה — משה רעדט אויך צו יהושע בן נון, וואס ער איז געווען בערך דער מלך אין יענעם זמן — און שפעטער, ווי עס זענען געווארן די מלכי ישראל במשך הדורות, דוד המלך, שלמה המלך וכו׳, איז געווארן די

20:24 מצוה, אז דער מלך דארף מקהיל זיין דעם גאנצן עם: אנשים, נשים וטף. ווי ס׳שטייט מפורש אין דער תורה, [לא ברור], אז עס איז געווען א מצוה נפלאה וואס האט כולל געווען אלע סוגי אידן, אפילו וואס זענען געווען פטור פון ראיה, לדוגמא נשים, און אויך טף. און אין טף גופא זענען געווען אפילו אזעלכע טף וואס בשעת זיי זענען נאך קליין זענען זיי פטור פון ראיה, און אפשר קען זיין חיוב בהקהל, זענען פטור אפילו פון הקהל, ווי ס׳שטייט [לא ברור] באריכות. מען דארף אריינגיין אין דעם גאנצן ענין ווי ס׳איז על פי הלכה. איז מצות הקהל געווען א מצוה נפלאה בישראל. און ווי דער רמב״ם בהלכות חגיגה פרק ג׳ איז מבאר באריכות, [לא ברור]. און מ׳געפינט אז אין די הלכה פון הקהל איז דער רמב״ם מעיר, און ער שרייבט מיט לשונות נפלאים וואס איז נישט די דרכו של הרמב״ם, אז מ׳דארף שטיין דארטן בהקהל, להכין לבם, און אפילו חכמים גדולים וואס ווייסן כל התורה כולה דארפן שטיין בהקהל ולכוין לבם ולהקשיב אזנם, אז כאילו איצט ביי הר סיני מפי הגבורה מקבל די תורה מחדש. דאס הייסט אז דער ענין פון הקהל, ווי דער רמב״ם דאס מבאר, דער גדר המצוה איז געווען אויפסניי איבערצולעבן דעם גאנצן ענין פון מתן תורה מחדש. און דארטן איז געשטאנען א מסה פון אחדות פון אלע אידן, פון אלע סוגי אידן, מן הקטנים עד הגדולים, און ווי [לא ברור] אין דעם פארשלאסענעם פסוק, און אלע זענען געשטאנען צוזאמען אין דער מצוה פון הקהל און מקבל געווען די תורה מחדש מפי המלך. וואס, וואס

21:56 איז דער ענין פון הקהל דווקא? איז דאך ווידער דער ענין פון אחדות. אבער דא איז א מצוה מיוחדת וואס מ׳געפינט דאס נאר איין מאל אין אכט יאר, איין מאל אין זיבן יאר אין דעם זמן. וואס דא ווערט א שאלה: וואס איז דווקא דער ענין פון מצות הקהל? ערשטנס, פארוואס איין מאל אין זיבן יאר? פארוואס נאך דעם וואס ס׳ענדיגט זיך די שנת שמיטה דארף דעמאלט זיין די מצוה פון הקהל? דערנאך, פארוואס איז דער ענין אז דער מלך דארף זיין דער וואס ער לערנט די תורה בהקהל? דער מלך, ווי ס׳ווערט געשטעלט אויף א בימה, ווי רש״י זאגט אין חומש, בימה של עץ, און דער רמב״ם ברענגט פון דער גמרא אין סוטה. און דער מלך איז געשטאנען אויף א בימה, און דער גאנצער עולם, די גאנצע וועלט, איז געקומען צו גיין, האנשים, נשים וטף, הערן ווי דער מלך ליינט פשוט אין תורה. איז לכאורה, ערשטנס, וואס איז דאס דער ענין פון המלך? לכאורה, לערנען תורה, דאס איז פארבונדן מיט סנהדרין, ראשי ישיבות; וואס איז ביי א מלך? און צווייטנס, וואס איז ביי דער ענין פון ליינען אין תורה? קענסט דאך זיצן ביי זיך אין דער היים און דארטן לערנען תורה. וואס איז דא דער גאנצער ענין? ווי ס׳שטייט דווקא, געפינט זיך אין, אה, אין, אה, אין דעם, אה, אין תפארת שלמה, ברענגט, אז מ׳קען פון די מצוה פון הקהל געפינען איר עומק צו דעם, [לא ברור], צו דעם ענין וואס דער בעל שם טוב האט מגלה געווען. אז דאס וואס דער בעל שם טוב האט מגלה געווען,

23:19 אז א איד דארף פארן צו א רבי, און אידן דארפן פארן צום רבי'ן, און דארטן קען מען מקבל זיין יראת שמים. און אגב, אז א איד פרעגט דאך לכאורה: איך קען דאך זיצן ביי זיך אין דער היים, שטילערהייט, און לערנען תורה, און אדרבה, אפשר קען איך מחדש זיין חידושים. א איד, א תלמיד חכם, א איד, א צדיק, א ירא שמים, קען זיצן ביי זיך און וואקסן, נעמען א ספר תורה, ספרי מוסר, ספרים אין ענינים פון פנימיות התורה, און וואקסן אין עבודת השם. זאגט דער תפארת שלמה, פון דעם וואס דער בעל שם טוב האט מגלה געווען, אז אזוי גייט דאס נישט. און ער ברענגט דארטן דעם פסוק: „אם יסתר איש במסתרים ואני לא אראנו נאום ה׳“. אז א איד מיינט אז ער וועט זיך באהאלטן במסתרים, יא, און דארטן אליין דינען און וואקסן אין עבודת השם, איז „אני לא אראנו“ — אזוי גייט דאס נישט. [לא ברור] צום אויבערשטן. דארף זיין דורך דעם וואס מען פארט צום צדיק און מען הערט די תורה. עס קען זיין די זעלבע ענינים, און ענינים פשוטים אפילו, אבער מען הערט דאס פון דעם מלך, פון דעם צדיק, און דאס פילט מען [לא ברור]. וואס איז דא די כוונה אין דעם ענין? און וואס איז דא דער פארבינד מיט דעם ענין? [לא ברור] וואס איז די המשך הענינים, די מצוה פון הקהל דווקא חג הסוכות. נו, די נקודה פון דעם ענין איז, אז מען דארף געהאט האבן דעם מלך. דער מלך האט אין זיך א כח מיוחד אין צוויי ענינים.

24:39 דער כח מיוחד פון דעם מלך איז אז ער קען מאחד זיין אלע אידן כאחד. און ווי דער רמב״ם זאגט אין הלכות מלכים, אז דער מלך איז „לב העם“, ליבם של ישראל. יא, דאס הייסט אז דער מלך איז אזוי ווי דאס לב, דאס הארץ. וואס דאס הארץ האט אין זיך אט די תכונה, אז דאס הארץ ברענגט בלוט און חיות און ווארעמקייט אין דעם גאנצן גוף. „ליבא פליג לכל שייפין“. דאס הארץ פארשפרייט אין אלע איברים. און דער ענין, דאס איז א ענין מיוחד אין דעם מלך. וואס דער מלך, מיט דעם וואס ער איז דער לב העם, איז ער מאחד, ער מאכט פון אלע אידן איין און איינציקע מציאות. דערפאר איז ער דער אמת׳ער הקהל, כדי צוזאמענצוקלייבן אלע אידן, זיי זאלן ווערן כאיש אחד, און דאס קומט פון דעם מלך. און דערנאך איז דא די מטרה פון הקהל, וואס דאס איז דער עיקר ענין אין הקהל. וואס די מטרה פון הקהל איז, ווי מען האט געזאגט, איבערלעבן נאך אמאל דעם מעמד פון מתן תורה, וואו דער ענין דא איז נישט אזוי פיל דער שכל, די חכמה, די טיפקייט, נאר דער ענין איז ווי דער פסוק אליין זאגט: „ליראה את ה׳ אלקיכם“. נאך אמאל איבערלעבן דעם מתן תורה, ווי ביי מתן תורה איז געווען, וואס אידן האבן באקומען יראת השם כל הימים, ווי עס שטייט געשריבן אין פסוק אין פרשת יתרו: „למען תהיה יראתו על פניכם לבלתי תחטאו“. דער ענין פון מתן תורה, יא, איז געווען צו פארמערן יראת שמים ביי אידן. דערפאר זענען געווען די קולות וברקים, דער גאנצער גילוי פון מתן תורה. און דער כח אויף מעורר זיין יראת שמים ביי אידן,

26:05 דער כח נעמט זיך פון דעם מלך. און דאס איז וואס עס איז מבואר אין חסידות, ברייט באריכות, ביים צמח צדק, אין מצות מינוי מלך אין דרך מצותיך, אז דער ענין פון דעם מלך איז אז דער מלך ברענגט ארויס יראת שמים אין דעם פאלק. וואס דערפאר, „שום תשים עליך מלך“. וואס דאס איז געווען דער ויכוח צווישן שמואל הנביא, וואס ער איז געווען דער ערשטער וואס האט געמאכט דעם שאול המלך, דער ויכוח מיט אידן. אידן האבן געבעטן א מלך. האט שמואל הנביא געזאגט אז דער אויבערשטער איז נישט צופרידן פון דעם. פרעגט זיך א שאלה: וואס הייסט? עס איז דאך א מצוה אין דער תורה, פרשת שופטים, „שום תשים עליך מלך“. איז מבואר דער ענין, ווי מיר האבן גערעדט וועגן דעם, אז עס זענען דא צוויי ענינים. עס איז דא מלוכה ווי א מלך געדארף צו פירן דעם עולם, כדי איש את רעהו חיים בלעו, דאס איז איין סארט מלוכה. דאס איז מלוכה אויף ענינים פשוטים. [לא ברור] פשוט יראת שמים. נישט דאס איז דער ענין פון מלך ישראל. דער אמת׳ער ענין פון מלך ישראל איז ארויסצוברענגען ביי אידן דעם אמת׳ן ביטול, די אמת׳ע יראה צום אויבערשטן. נישט נאר יראה פשוטה, נאך מער, ווי עס ברענגט אין חסידות, יראת אלקים, דער אמת׳ער ענין פון יראת השם, דאס באקומט מען פון דעם מלך. און דאס האט שמואל געמיינט: וואס דארף מען א מלך פאר ענינים פשוטים, צו פירן זיך אין ענינים, אין עניני העסק, ס׳זאלן נישט זיין קיין [לא ברור] ענינים פון גניבה און [לא ברור] וכולי? אויף דעם דארף מען א מלך? אויף דעם איז גענוג פשוט יראת שמים. א מלך דארף האבן מיט זיך [לא ברור] פון עבודת השם, [לא ברור].

27:35 פון יראת השם. און דאס איז דער אמת'ער ענין פון המלך. דער מלך, דורך דעם וואס ער שטייט אין אמת'ן ביטול — דער ענין פון המלך איז וואס ער שטייט אין אמת'ן ביטול צום אייבערשטן — און דורך דעם וואס ער איז דער לב העם, ער איז די יחידה, ער איז די פנימיות, ער איז די עצמיות פון דעם גאנצן עם, איז דורך דעם וואס דער עם גיט זיך איבער צום מלך, איז דער מלך זיי מקשר צום אייבערשטן און מעורר ביי זיי אמת'ע יראת שמים. דערפאר, ווען עס הייבט זיך אן א נייע תקופה נאך דעם וואס מען איז אריבערגעגאנגען די שמיטה, און עס הייבט זיך אן א נייע תקופה פון גיין אריין אין דער וועלט, צוריק אין עבודת האדמה, און מען הייבט אן א נייע תקופה פון זיבן יאר — יעדער זיבן יאר איז א נייער שלב אין עבודת השם — דארף מען נאך אמאל איבערלעבן דעם גאנצן ענין פון מתן תורה. און אויף דעם איז דער ענין פון א מלך, וואס ער קלייבט צוזאמען אלע אידן און ער מעורר ביי זיי די אמת'ע יראת שמים. און אויף דעם אמת'ן יסוד קען מען צוריק אריינגיין אין דער וועלט און מאכן פון דעם אייבערשטן א דירה לו יתברך. און דערפאר, דער אמת'ער ענין פון הקהל איז צוזאמענקלייבן אלע אידן און פארבינדן זיי מיטן אייבערשטן, ווי זיי זענען געווען ביי מתן תורה. און דאס האט געטאן דער מלך אין הקהל. איז אף על פי עד ימינו אלו קען מען נישט מקיים זיין די מצוה פון הקהל כפשוטו, ווייל דער בית המקדש איז חרוב, פון דעם דאך,

28:52 איז אדרבה, ווי ס'איז פארשטענדלעך פון רמב"ם, איז דער עיקר ענין פון הקהל דער ענין רוחני, איבערצולעבן דעם ענין פון מתן תורה. איז דער רוחניות'דיגער ענין פון הקהל אויך בשעה זו, ווי פריער אין חג הסוכות, [לא ברור], אז מען דארף איבערלעבן דעם רוחניות'דיגן ענין פון מצות הקהל נאך אמאל. דורך דעם וואס מען איז אין די טעג פון חודש תשרי ביז מען קומט אין חג הסוכות, דארף מען זיך צוזאמענקלייבן, יא, זיך צוזאמענקלייבן צווישן אידן און זיך פארבינדן מיט דער תורה, אויף זיך צו פארשטארקן אין אלע ענינים פון יראת השם, יא, אויף זיך צו פארבינדן מיטן אייבערשטן און זיך מעורר זיין אונטער דעם מעמד ומעשה פון מתן תורה. יעדער איינער דארף זיך אוועקשטעלן אין דער פאזיציע פון א מלך, און יעדער איד האט אין זיך דעם כח המלוכה. איז כל ישראל בני מלכים הם, ווי ס'איז [לא ברור] צו ראש השנה. די גמרא אין שבת: כל ישראל בני מלכים הם. איז יעדער איד האט אין זיך דעם תוקף המלך אין דער צייט וואס מען קען נישט מקיים זיין די מצוה כפשוטו. דארף יעדער איד ביי זיך מעורר זיין דעם ענין המלוכה שבקרבו, דעם כח השפעה, כח הנהגה וואס דער אייבערשטער האט אים געגעבן, און צוזאמענקלייבן אידן און רעדן צו זיי וועגן אידישקייט און וועגן יראת שמים און מחזק זיין ענינים פון יראת שמים. און דורך דעם וועלן מיר זוכה זיין, דער אייבערשטער זאל אונז העלפן, בחג הסוכות בשעה זו זאל מען טאקע זוכה זיין צו עולה זיין לרגל אין בית המקדש השלישי, און זוכה זיין מיט דעם מלך המשיח, וואס וועט שטיין על הבימה

30:19 אין דער עזרת נשים פון דעם בית המקדש השלישי, און ער וועט ליינען די פרשיות בתורה, שמע ישראל ה' אלקינו, בקבלת עול מלכות שמים און קבלת עול מצוות מחדש, צוזאמען מיט דער תורה חדשה מפיו של משיח. זאל מען זוכה זיין טאקע פון דער שמחה פון זמן שמחתנו צו דער אמת'ער שמחה, צו דער שמחה פון דער גאולה האמיתית והשלמה על ידי משיח צדקנו.