פקודי חודש אדר - באחד באדר משמיעים על השקלים ועל הכלאים, מה הקשר בין שקלים וכלאים? - הרב אשר פרקש

00:01 א פארציילטע סיפור וואס ס'איז אין דער צייט געווען. ס'איז געווען ביים צמח צדק א חסיד וואס האט געהייסן ר' יוסל'ה דער מגיד. מ'האט אים גערופן דער פעטער יוסל'ה. ער איז געווען, ווי ס'דאכט זיך, א פעטער פונעם צמח צדק. על כל פנים, דער פעטער יוסל'ה האט ער געהייסן. און ער ציילט אפ סיפורים; ער איז געווען אן איש קודש, אן איש רוחני. ער ציילט אפ כל מיני סיפורים, גאר געהויבענע סיפורים. איינס פון די ביישפילן: דער פעטער יוסל'ה, זיין תפקיד איז געווען וואס ער איז געווען א שד"ר, א שלוחא דרחמנא. ער פלעגט ארומפארן אין די שטעטלעך און פלעגט דארטן, אה, קלייבן, ווי מ'זאגט, קלייבן גשמיות און פארזייען רוחניות. דאס הייסט, אה, זאגן תורה, פארברענגען מיט אידן, און אויך קלייבן געלט און ברענגען די געלט צום רבי'ן, דעם צמח צדק. דאס איז געווען געלט וואס מ'האט גענוצט אויף כל מיני עניינים פון דעם צמח צדק, צדקה. יעדע פאר חדשים פלעגט ער צוריקקומען קיין ליובאוויטש און פלעגט ברענגען, אה, א קאסע, א פושקע, וואס דארט איז געלעגן די גאנצע צדקה, און פלעגט דאס ברענגען צום רבי'ן. איז געווען אן אינטערעסאנטע זאך: דער פעטער יוסל'ה האט באמערקט אז בשעת ער ברענגט די גאנצע פושקע, די גאנצע קאסע פון צדקה, צום צמח צדק, דער צמח צדק נעמט דאס, ער לייגט דאס אוועק, און ער הייבט אן קלייבן, צו טיילן די געלט אויף חלקים. ער נעמט א כמה מטבעות, ער לייגט דאס אין איין ארט אויפן טיש. ער נעמט נאך א פעקל מטבעות, לייגט דאס נאך א צווייטן ארט אויפן טיש. א דריטן פעקל לייגט ער א דריטן ארט אויפן טיש. און נאך, ער באמערקט אויך דאס יעדעס

01:54 מאל איז דא עטלעכע פרוטות אדער עטלעכע מטבעות וואס דער צמח צדק נעמט דאס און ער לייגט דאס אוועק באזונדער. און אזוי פלעגט זיין דער סדר. דער פעטער יוסל'ה האט שטארק געוואלט וויסן וואס איז דא דער ענין. ער האט געמיינט, דאס איז מסתמא פאר כל מיני ענייני צדקה. יא, אז ס'איז דא צדקה פאר דעם צוועק, פאר דער מטרה, צדקה פאר א צווייטער מטרה, דאס איז צעטיילט לפי המטרות. אבער ער האט באמערקט עפעס אז ס'איז דא די פאר מטבעות וואס דער צמח צדק לייגט דאס אוועק באזונדער, נאך אין אן אנדער פעקל, אז ס'איז עפעס אן אנדער ענין דא. ביז ער האט אנגעהויבן באמערקן אז דאס זענען גאר מטבעות וואס דער צמח צדק נעמט פון עפעס א ספעציעלן חסיד. איינער פון די חסידים וואס איז געווען יעמאלט, פון די גדולי חסידים, דאס איז געווען נאך פון, נאך געווען אפילו ביים אלטן רבי'ן צייטן, ווי מ'זאגט, איז געווען א חסיד ידוע, א גרויסער תלמיד חכם, האט געהייסן ר' נחום דער דובראוונער. ר' נחום דער דובראוונער ברענגט זיך אפילו אין שולחן ערוך; ער האט געשריבן הוספות אויפן אלטן רבי'נס שולחן ערוך. ר' נחום דער דובראוונער איז געווען פון די גדולי חסידים הראשונים. האט ער באמערקט אז דער סכום פון ר' נחום דער דובראוונער, דאס איז דער סכום וואס דער צמח צדק נעמט און לייגט אוועק באזונדער. נו, האט ער אנגעהויבן פארשטיין אז דאס איז עפעס אנדערש, דאס איז עפעס נאך אן ענין, דאס איז דא עפעס א זאך וואס דער צמח צדק קלייבט ספעציעלע צדקות פון ספעציעלע חסידים. אבער ער האט נישט געוואוסט: דאס איז נאר די כמות פון די געלט וואס ר' נחום דער דובראוונער האט

03:31 געגעבן, אדער דאס איז ממש די זעלבע מטבעות. יא, האט ער געוואלט אויספרובירן דעם ענין. איז ער געקומען די קומענדיגע מאל ביי ר' נחום דער דובראוונער, געפארן דארטן קיין דובראוונע, באקומען פון ר' נחום דער דובראוונער די צדקה וואס ער האט געגעבן פאר דעם צמח צדק, האט ער גענומען און געמאכט א סימן פאר זיך וועלכע מטבעות האט ער באקומען פון ר' נחום דער דובראוונער, און האט דאס אריינגעלייגט אין די פושקע, נישט אויף איין ארט. געלייגט איין מטבע אין איין זייט, א צווייטע אין א צווייטער זייט. לאמיר זען וואס וועט דא פארקומען. ווען ער איז געקומען צום צמח צדק, האט ער געזען אז דער רבי האט גענומען די פושקע, און ער האט באמערקט ווי גלייך דער צמח צדק זוכט די מטבע, די אנדערע מטבע, די דריטע, די פערטע, די מטבעות וואס זענען געווען פון ר' נחום דער דובראוונער, און ער קלייבט זיי צוזאמען און לייגט עס אוועק אויף איין ארט. דארט האט ער פארשטאנען אז דער רבי ממש ווייסט וועלכע מטבע קומט פון וועלכן חסיד. איז ער געווארן אינגאנצן צוטומלט פון דער פעולה. און דער פעטער יוסל'ה, ער האט געגעבן א געשריי: „אה, דאס איז א מופת!“ ער האט געזען ווי דער רבי האט געוואוסט וועלכע מטבע איז געקומען פון וועלכן חסיד. און דער צמח צדק האט אים געענטפערט: „ניין, ס'איז נישט קיין מופת.“ ס'איז נישט קיין מופת, האט ער אים געזאגט. וואס איז דער ענין? האט ער אים געזאגט: „דאס איז דאך צדקה מטבעות געווען. אז בשעה שאדם נותן צדקה, איז דאך דא די צדקה, די מטבע וואס ער גיט, און איז דא די חיות, די כוונות, די לעבעדיקייט וואס ער האט אין דער צדקה.“ ס'ווייסט

05:10 דאך וועלכע כוונה ער האט אין דער מצוה. איז לפי די כוונה גייט די חיות אריין אין די מטבעות, אין אנדערע מטבעות. א מטבע אליין איז דאך א דומם. בשעה שאדם גיט די מטבע מיט א חיות, מיט א כוונה אלקית, איז די כוונה זיך מתלבש אין דער מצוה. און לפי ערך די כוונה וואס דער איד האט אין דער מצוה, לפי ערך זה איז די חיות אין די מטבע. און דער צמח צדק זאגט: „איך האב באמערקט, איך האב נישט געוואוסט אז עס איז געווען ר׳ נחמיה מדוברובנה׳ס מטבע, אבער איך זע אין דער מטבע די לעבעדיקייט.“ יא, ס׳איז נישט קיין מופת. אבער ער זאגט: „איך זע דאך, איך זע די לעבעדיקייט, איך זע די חיות אין דער מצוה.“ און דארט וואו ער צוטיילט די שקעלעך, די מטבעות, לפי קבוצות, וואס איז לפי ערך די מדרגה וויפיל חיות, וויפיל כוונה, וויפיל לשם שמים דער מענטש האט געגעבן די צדקה, מיט ווייניקער פניות, מיט מער כוונה אלקית — לפי זה איז דאס א העכערע צדקה, איז דאס א מער איידעלע צדקה. און אזוי צוטיילט ער די מטבעות פון צדקה לפי [לא ברור]. און דאס איז געווען א מעשה מיט ר׳ פעטער יאסעלע, מיטן צמח צדק און נחמיה מדוברובנה. דער ענין איז דאך דער ענין וואס מיר זאגן, מטבע של אש. יא, מ׳געפינט זיך דאך אין ח־ מ׳גייט דאך אריין אין חודש אדר. מ׳געפינט זיך דאך, יא, גייט אריין אין חודש אדר. זאגט דאך די משנה, יא, די משנה ידועה אין מסכת שקלים: „באחד באדר משמיעין על השקלים ועל הכלאים.“ משנה.

06:47 זאגט אז בשעת ס׳קומט אריין חודש אדר, און אפילו ווען ס׳זענען פאראן צוויי אדרים, ס׳איז דאך דא דער ענין פון אדר שני דוקא, אז „באחד באדר משמיעין על השקלים ועל הכלאים“. דאס איז אז יעדער יאר פלעגט זיין דער סדר, אז אין חודש אדר פלעגן ארויסגיין די שלוחים און פלעגן משמיע זיין, פלעגן דערמאנען די אידן: איר מוזט געדענקען, איר מוזט ברענגען א מחצית השקל. חודש אדר איז דער מאנאט וואס מ׳ברענגט די מחצית השקל. פאר וואס? ווי די מפרשים מסביר זיין, וויבאלד אז אין חודש ניסן דארף מען דאך ברענגען די תרומה חדשה, און דעמאלט דארף מען ברענגען די קרבנות ציבור, און מ׳טאר נישט מישן די קרבנות ציבור פון דעם פריערדיקן יאר מיט די קרבנות ציבור פון דעם נייעם יאר. מ׳גייט אריין ברענגען די תרומה חדשה, דארף מען אריין ברענגען די מחצית השקל. און דאס איז דער „משמיעין על השקלים“. פון דעם נעמט זיך דער ענין אז שבת פאר חודש אדר ליינט מען פרשת שקלים. און בכלל, מ׳זעט אין השגחה פרטית אז די פרשיות פון די וואכן, יא, מיר רעדן אין דער סדרה פון דער וואך, דאס איז פרשת פקודי, רעדט דארט אין דעם ענין פון מחצית השקל: „כל הכסף של הפקודים“, וואס מ׳האט געטאן מיט דער מחצית השקל. אין דעם איז געווען א מחצית השקל וואס מ׳האט געבויט מיט איר די אדנים, און נאך איז געווען א מחצית השקל וואס מ׳האט גענוצט פאר די קרבנות ציבור. יא, און דאס איז דער קשר הענינים: ווען מ׳געפינט זיך אין ראש חודש אדר, דעם מאנאט פון חודש אדר, איז „משמיעין על השקלים“.

08:15 אויך איז דא „ועל הכלאים“. וואס איז דער ענין פון „משמיעין על הכלאים“? דאס איז אז דעמאלט איז געגאנגען, וויבאלד דעמאלט הייבט אן וואקסן די תבואה אין פעלד, איז מען משמיע אויף די כלאים, יא, כדי א מענטש זאל געדענקען די הלכות פון נישט מישן כל מיני זאכן וואס מ׳טאר נישט מישן אין פעלד, כלאי הכרם, און די מיני זרעים, און די אלע זאכן וואס מ׳דארף אכטונג געבן וועגן כלאים. ולגבי מחצית השקל איז דא דער מאמר חז״ל הידוע, אז משה רבינו האט נישט פארשטאנען וואס איז דאס מחצית השקל, ביז דער אויבערשטער האט אים געזאגט: „זה יתנו“, „כזה יתנו“. דער אויבערשטער האט אים געוויזן א מטבע של אש. א מטבע של אש האט ער ארויסגענומען מתחת כסא הכבוד. דער אויבערשטער האט געוויזן משה רבינו א מטבע של אש, און האט אים געזאגט אז „כזה יתנו“. וואס אלע מפרשים שטעלן זיך: משה רבינו האט נישט געוואוסט וואס איז דאס מטבע של אש? אה, מחצית השקל, אנטשולדיקט, נישט געוואוסט וואס איז מחצית השקל. ער האט געדארפט אז מ׳זאל אים ווייזן א מטבע של אש? מיינען, ווען איך געב די מיינונג, שטייט „משה נתקשה“. די מנורה האט אזויפיל פרטים, מיט אזויפיל ענינים, פארשטייט מען. אבער וואס קומט צו דעם ענין פון מחצית השקל? וואס איז מחצית השקל? וואס איז שווער צו וויסן וואס איז א מחצית השקל? די תורה זאגט, עס איז דא עשרים גרה השקל, וואס איז א מחצית? עשר גרה. איז דא כמה ביאורים, מפרשים על פי נגלה, על פי פנימיות התורה. עס ברענגט זיך בשם הבעל שם טוב, אז מטבע של אש, דאס הייסט אז משה רבינו האט זיך מתמיה געווען: ווי קען מען מיט א מטבע מכפר זיין א חטא?

09:52 ובפרט אזא חטא גדול ונורא, חטא העגל, וואס האט דעמאלט פוגם געווען אין די נשמות, דער ערשטער, דער גרעסטער חטא פון עבודה זרה. ווי אזוי קען מען מיט א מטבע של אש לכפר על נפשותיכם? ווי קען מען מכפר זיין דורך א מטבע של אש? ער גיט א מטבע צדקה, מיט דעם איז ער מכפר על נפשותיכם? אבער ווי ארבעט דאס? האט דער רבי געוויזן א מטבע של אש. דאס הייסט, אז ס׳איז נישט דער עצם המטבע; דאס איז דער מטבע בשעת ער איז א פייערדיגער מטבע. דאס איז א מטבע וואס האט אין זיך א פייער. דאס הייסט, ער גיט א מטבע מיט א חיות, מיט א לעבעדיקייט. עס ברענגט דעם משל בשם הבעל שם טוב, אז א מענטש האט זיך אויסגעלערנט ווי אזוי מען מאכט פון גאלד מטבעות אדער תכשיטים. יא, ער איז געגאנגען צו א ספעציעלן מענטש, א צורף, א מענטש וואס ווייסט ווי אזוי מען ארבעט אויס מיט גאלד און כסף, און מאכט פון דעם כל מיני כלים, תכשיטים, די גאנצע עבודה. און ער האט זיך אויסגעלערנט אלע פרטים, אבער ס׳איז געווען איין פרט וואס ער האט פארגעסן אויסצולערנען. און דער פרט איז געווען, אז מ׳דארף לייגן א ביסל פייער אונטערן טיש בשעת מ׳ארבעט מיט גאלד און מיט זילבער. כדאי דו ווילסט מאכן פון דעם כלים, ווילסט מאכן פון דעם תכשיטים, ווילסט מאכן פון דעם מטבעות, דארף עס אבער זיין הייס, ווארעם, אז ס׳איז דא פייער.

11:18 איז דעמאלט וועט דאס גאלד ווערן ווייך, קען מען דעמאלט ארבעטן. און דעם פרט האט ער אים פארגעסן צו זאגן, ממילא האט ער גארנישט געקענט מאכן מיט דעם. יא, דאס איז א ווארט, ברענגט מען בשם הבעל שם טוב, אז דאס איז דער טייטש וואס דער רבי האט געוויזן משה רבינו. ס׳איז דא דער מטבע, אבער דער מטבע דארף זיין מטבע של אש, א פייערדיגער מטבע. ס׳דארף זיין א מטבע וואס האט אין זיך א ג־טלעכקייט, א הייליקייט, א כוונה, א חיות. ער גיט א מטבע, גיט ער עס מיט א פייער פון דער נשמה, גיט ער עס מיט א ווארעמקייט, מיט א אידישקייט, מיט א איבערגעגעבנקייט, מיט א ביטול. און אין דעם קען זיין כמה וכמה מדרגות. און דאס איז דער סיפור, יא, וואס דער אלטער רבי האט געזען אין די מטבע די חיות, דער מטבע של אש. ווייל אין א מצוה קען זיין כמה וכמה כוונות. יא, ווייל דער רבי טייטשט אין דער שיחה דעם ווארט פון מטבע של אש. וואס מיינט אן אש? אז אש האט נישט אין זיך קיין משקל. אש איז א זאך וואס האט נישט קיין וואג. מטבעות האבן א משקל. א מטבע האט א וואג, אבער אש וואגט נישט. אש האט נישט קיין וואג, נישט קיין משקל. און מטבע של אש, דאס טייטשט אז דאס איז א מטבע אן א וואג. וואס טייטשט דאס אין דער עבודה? נו, וואס מיינט דאס אין דער עבודה פון א מענטש? עבודה פון א מענטש מיינט, אז בשעת דו גיסט צדקה, קענען זיין פניות. קען זיין אז א מענטש גיט צדקה כדי אז מענטשן זאלן אים מכבד זיין.

12:48 כדי ער זאל האבן כבוד, כדי מ׳זאל דערמאנען זיין נאמען, אז ער האט דאס געגעבן. און מען מאכט אים א מי שברך, און מען זאגט וויפל געלט ער האט געגעבן, און ער האט, לכל הפחות, די גאנצע כבוד ארום דעם. אבער דא זאגט מען: עס דארף זיין ווי ווייניקער ישות, ווי ווייניקער פניות. דער מטבע דארף זיין א מטבע של אש, א ג־טלעכער מטבע, וואס האט נישט קיין וואג, וואס איז מער ביטול. און וואס איז מער ביטול, דאס מיינט ווי ווייניקער דער מטבע, מער אש, מער ביטול. און דאס איז מטבע של אש. מיט דעם מכפר מען אויף דער גאנצער עבודה, אויף דער גאנצער עבודה פון א מענטש. דאס ברענגט דער שפת אמת. נו, וואס זאגט ער? דאס איז דער טייטש: ״באחד באדר משמיעין על השקלים ועל הכלאים״. לכאורה, דאס זענען צוויי פארשידענע זאכן. וואס מישט מען אריין יעצט שקלים מיט כלאים? קומט אויס, ״באחד באדר משמיעין על השקלים ועל הכלאים״. וואס מישט מען אריין שקלים מיט כלאים? נו, דאס איז קשור צו דער צייט וואס מ׳האט, אבער דא זענען דאס צוויי פארשידענע מצוות. און וואס איז דער שייכות פון שקלים מיט כלאים? טייטשט דער שפת אמת: השקלים, דאס איז די מצוה פון צדקה. דאס קומט אויס, באחד באדר איז מען משמיע אויף השקלים. ענין השקלים איז מצוות הצדקה. די צייט פון חודש אדר איז א צייט פון צדקה. עס שטייט אין ספרים, אז אין חודש אדר דארף מען מרבה זיין בצדקה. דאס איז קשור מיט דער תקופה ווען מיר לערנען אין חודש אדר, דאס איז די צייט ווען מיר לערנען די פרשיות, נו, און אידן האבן דעמאלט אויך געברענגט; דאס איז די צייט פון משכן. מען לערנט די פרשיות תרומה, תצוה, כי תשא, ויקהל, פקודי, די אלע פרשיות, וואס רעדן ווי אידן האבן געגעבן. נו, ״כל אשר ידבנו לבו״, אידן האבן געגעבן בנדיבות, מיט אושר, מיט שמחה, מיט נדיבות הלב, זיי האבן געגעבן צדקה.

14:36 און יעדעס יאר, בשעת עס קומט די תקופה פון חודש אדר, חזר׳ט זיך איבער די נדיבות הלב פון אידן. און דערפאר משמיעין על השקלים. אבער דאס איז אויך קשור צו דער צייט פון פורים. די גמרא ברענגט אז בשעת המן איז געקומען מיט די עשרת אלפים ככר כסף, וואס ער האט געוואלט ברענגען לאחשורוש כדי צו גוזר זיין, רחמנא ליצלן, די גזירה ״להשמיד להרוג ולאבד״ את כל היהודים, האט דער אויבערשטער געזאגט: ״הקדימו שקליהם לשקליו״. אז אידן האבן שוין געברענגט מחצית השקל, און דורך דעם וואס זיי האבן מקיים געווען די מצוה פון מחצית השקל, האבן זיי מקדים געווען שקליהם לשקליו. וואס איז דער ענין בזה? די שקלים, די מחצית השקל פון אידן: ווען א איד גיט מחצית השקל, גיט ער עס מיט א מטבע של אש. ער גיט עס מיט א כוונה אלקית, מיט נדיבות הלב. נישט קיין פניות, נישט קיין אנדערע רעיונות, נישט קיין גאוה, נישט קיין ישות, נישט קיין כבוד, נישט קיין מטרות. ער טוט עס מיט א כוונה אלקית. דאס איז דער מטבע של אש, און דאס איז ״הקדימו שקליהם לשקליו״. די געלט פון המן, דאס וואס ער האט געגעבן, איז געווען פון זיין כבוד, פון זיין גאוה, וואס ער גיט דעם מלך. המן, זיין גאנצער מציאות איז גאוה און ישות. און דאס וואס ער וויל, איז אויך מיט זיין גאוה, זיין ישות. אבער דער איד, ווען ער גיט צדקה, גיט ער עס מיט ביטול, גיט ער עס מיט אן עבודה פנימית, גיט ער עס לשם שמים, א מטבע של אש. צדקה בטהרה, מרוב טהרה. זאגט דער שפת אמת, דאס איז דער פשט אין ״באחד באדר משמיעין על השקלים ועל הכלאים״. אז בשעת עס קומט אחד באדר, משמיעין על השקלים, מען דערמאנט דעם ענין פון מחצית השקל, דעם ענין פון צדקה, וואס א איד האט געגעבן שקלים, א איד האט געגעבן צדקה, מען דערמאנט די נדיבות הלב. איז זי געווען די ערשטע

16:25 מ'זאל ממשיך זיין, און מ'זאל מאכן די עבודה פון צדקה בתמימות, געבן צדקה און קיין שום פניות. אז דאס איז דער פשט „על השקלים ועל הכלאים“: אז די שקלים זאלן זיין אין אן אופן, אבער מ'זאל געדענקען אז מ'זאל נישט אריינמישן קיין כלאים. כלאים מיינט אז ס'קען זיין מחשבות חוץ, ס'קען זיין פניות, ס'קען זיין טעמים וואס זענען נישט קיין הייליגע, נישט קיין קדושה'דיגע טעמים. „משמיעין על השקלים ועל הכלאים“ — אז ס'זאל זיין שקלים, אבער אן קיין כלאים, נישט אריינמישן קיין כוונות חוץ, קיין פניות חוץ. און דאס איז די הכנה, ווען ס'קומען צו די ימי הפורים, איז „זייערע שקלים צו דיינע שקלים“, און דאס איז מבטל די גזירה פון המן און די גאנצע זאך וואס ער האט געוואלט אויף אידן, וואס הייבט זיך אויף „בשמחה ובששון“ וכו'. אין א בריוו פון ליובאוויטשער רבי'ן, פון די ערשטע יארן, רעדט ער וועגן דעם, זייער א געשמאקער בריוו וואס ער שרייבט בנוגע דעם ענין פון „באחד באדר משמיעין על השקלים ועל הכלאים“, ברענגט ער א געשמאקן טייטש. ער שטעלט די שאלה: פארוואס זאגט מען שקלים און כלאים? וואס זענען דאס די צוויי ענינים? פארוואס איז דאס מחובר, און פארוואס דווקא באחד באדר? ער ברענגט פון רש"י, אז רש"י זאגט דאך אז „משנכנס אדר מרבין בשמחה“. זאגט רש"י: וואס איז „מרבין בשמחה“? אז די שמחה איז, אז ס'זענען ימי אדר וניסן, ניסים שהיו לישראל, פורים ופסח. פארוואס „משנכנס אדר מרבין בשמחה“? די שמחה איז פון פורים און פסח. וואס קומט אריין דא פסח? מ'רעדט דאך וועגן חודש אדר. איז דער טייטש, אז חודש ניסן איז חודש הגאולה. איינע פון די טייטשן — ס'זענען דא נאך כמה וכמה טייטשן — אבער דא

18:08 איז איינע פון די טייטשן. חודש ניסן איז דער חודש הגאולה, וואס איז געווען די גאולה פון מצרים. די גמרא זאגט דאך אין מסכת ראש השנה, אז רבי יהושע זאגט: „בניסן נגאלו, בניסן עתידין ליגאל“. דאס הייסט אז אויך די גאולה העתידה, די גאולה פון משיח'ן, וועט אויך זיין אין ניסן. אין מדרש, מדרש אמור, ברענגט זיך אויך אראפ, און אויך אין לקוטי שיחות ברענגט זיך אראפ, אז רבי יהושע ברענגט זיך אראפ דארטן, אז „בניסן נגאלו, בניסן עתידין ליגאל“ — די גאולה העתידה פון משיח'ן וועט זיין חודש ניסן. קומט דאך אויס, אז אדר איז דער חודש ההכנה צו חודש ניסן. אין אנדערע ווערטער איז דאס, אז חודש אדר דאס איז די הכנה וואס אידן מאכן כדי ס'זאל זיין די גאולה, די גאולה העתידה, אז „בניסן עתידין ליגאל“. ווי אזוי גרייט מען זיך? און דאס איז דער רמז אין די משנה, מסכת שקלים: „באחד באדר משמיעין על השקלים ועל הכלאים“. וואס זאגט אונז דא די משנה? אז ווי וויל מען זיך גרייטן צו די גאולה? ס'קומט צו פסח, וואס איז חודש הגאולה, און מ'וויל אז ס'זאל זיין נישט די גאולה ההיא, די גאולה העתידה — „בניסן עתידין ליגאל“. וואס איז די הכנה צו די גאולה? צוויי זאכן: שקלים און כלאים. וואס איז דער ענין פון שקלים? שקלים איז דאך, עס ברענגט זיך אראפ פון אלשיך און נאך, אז שקלים איז דער ענין פון אחדות. דאס איז דער ענין פון אחדות, אז א איד ווייסט אז אלעס וואס ער גיט צדקה, אבער ער איז מער נישט ווי א מחצית, און א צווייטער איז נאך א מחצית. און דווקא דורך דעם וואס ער

19:45 איז פארבונדן באחדות מיט נאך א אידן, ווערט דאס א שקל שלם. על דרך זה, ווען דער עושר, דער משפיע, דער נותן, גיט צדקה צו דעם עני, דארף ער וויסן: ס'איז נישט דער פשט אז איך בין דער וואס גיט און יענער איז דער וואס נעמט, נאר איך מיט אים צוזאמען זיינען איין זאך. איך בין א מחצית און ער איז א מחצית, און צוזאמען ווערן מיר א שקל שלם. און דאס איז דער ענין פון אהבת ישראל און אחדות ישראל. די גמרא זאגט דאך, אז דער גאנצער חורבן בית המקדש איז דורך געווען — ווי מיר האבן די גמרא אין גיטין, אז דער גאנצער חורבן בית המקדש איז געווען פארבונדן מיט שנאת חנם. די גמרא אין יומא זאגט אז צוליב שנאת חנם איז חרוב געווארן דער בית המקדש. איז ממילא, כדי מתקן צו זיין און ברענגען די גאולה, דארף זיין דער ענין פון אהבת חנם. דער ענין פון אחדות ישראל, דאס איז מתקן דעם חורבן און ברענגט די גאולה. כלאים איז עבודת הבירורים. דער ענין פון כלאים איז זאכן וואס זענען צוזאמענגעמישט, טוב ורע. פון חטא עץ הדעת איז געווארן א תערובת טוב ורע. נאכדעם, ביים חטא העגל, האט זיך דאס נאך אמאל איבערגעחזרט, און ס'איז געווארן א תערובת פון טוב ורע אין דער וועלט. און די גאנצע עבודה פון אידן דא אין דער וועלט, וואס אידן טוען אין דער וועלט ביז משיח וועט קומען, איז מברר צו זיין: מברר זיין דעם טוב פון דעם רע, עבודת הבירורים, העלאת הניצוצות. ווען ס'ווערן געענדיקט די בירורים, דעמאלט וועט זיין די גאולה השלמה. איז ממילא דאס איז דער רמז וואס די משנה זאגט: „באחד באדר“ — זי קומט זאגן, אז איידער ס'קומט חודש ניסן, איז חודש אדר. „באחד באדר משמיעין על השקלים ועל הכלאים“. ווי אזוי גרייט מען זיך צו פסח, צו חודש ניסן, חודש הגאולה? חודש אדר איז דער חודש

21:38 האחרון של הגאולה, מסמיך גאולה לגאולה. וואס איז די עבודה פון חודש אדר? „משמיעין על השקלים“, די מצוה פון אהבת ישראל. „ועל הכלאים“, דאס איז די עבודה פון בירורים, בירור הניצוצות, אפצוטיילן דעם טוב פונעם רע. און מיט אנדערע ווערטער, דער רבי מבאר און מחזק בפרטיות דעם טעם הדבר דא: „באחד באדר משמיעין על השקלים ועל הכלאים“. ער זאגט א גרויסן עומק אין דעם פשט הדבר, און דאס איז דער כיוון העבודה שלנו. וואס מיינט „באחד באדר משמיעין על השקלים ועל הכלאים“? איך וועל זאגן אפאר ווערטער. שקלים, ווי מיר האבן געזאגט, איז דער ענין פון ערבות. יעדער איינער איז א האלב. אידן דארפן וויסן, ווי מיר האבן גערעדט פאריגע וואך אין פרשת יתרו, דעם ביאור פון מחצית השקל, דעם גאנצן ענין פון פרשת שקלים: אז א איד דארף וויסן אז נישט נאר איך בין א האלב, נאר יעדער איינער איז א האלב, און דורך דעם ווערט דער אמת פון אהבת ישראל און ערבות ישראל. און ערבות ישראל פון מחצית השקל איז דער נקודה, אז אזוי ווי איך בין א האלב, אזוי ביסטו א האלב. אלע אידן דארפן זיך משלים זיין איינער דעם אנדערן. ווי דער רבי זאגט אין תניא פרק ל״ב, דער אמת׳ער ענין פון אהבת ישראל און ערבות ישראל איז אז אלע אידן זענען איין אחד. און דאס דארף זיין דער דרך אין מצות אהבת ישראל. אידן דארפן וויסן אז איך, מיט יעדער איינעם, סיי דער גרעסטער ראש אדער דער גרעסטער צדיק — איך בין א איד, דו ביסט א איד — אלע אידן דארפן זיין איין זאך ממש, אחד. דאס איז מצד אחד. אבער דא קומט נאך א זאך: מען דארף וויסן אז אויך ווען אלע אידן זענען אחים ממש, איין אחד, דארף מען נאך וויסן דעם ענין פון כלאים. דאס הייסט, יעדער איינער דארף וויסן אז ער האט זיין שליחות, און יעדער איינער האט א באזונדערן תפקיד אויף דער וועלט,

23:47 אויך ווען אלע זענען שווים ממש. ווייל דער אויבערשטער האט יעדן איינעם געגעבן א באזונדערע שליחות אויף דער וועלט. ס׳זענען דא אידן וואס זענען בבחינת „ראשיכם שבטיכם“, ס׳זענען דא אידן בבחינת „חוטב עציך“ און „שואב מימיך“. עם ישראל איז צוזאמענגעשטעלט פון א ריבוי סוגים. דאס איז דאך דער ענין אז יעדער איינער זאל גיין אין זיין מסילה, יעדער איינער זיין שליחות און זיין תפקיד. ס׳זענען דא די זיבן קני המנורה, און דאס ברענגט ארויס פונקט דאס, אז יעדער איינער דארף האבן זיין עבודה. יש עובד מאהבה, יש עובד מיראה. יעדער איינער דארף האבן זיין קו און זיין אייגענע עבודה. בכללות איז דא דער ענין פון יששכר וזבולון. ס׳זענען דא יושבי אוהל, ס׳זענען דא בעלי עסקים, וואס יעדער איינער האט זיין תפקיד און זיין ענין. און ס׳דארף זיין די השפעה פון איינעם אויפן צווייטן. דער וואס איז א יושב אוהל דארף משפיע זיין אויפן בעל עסק, און דער וואס איז א בעל עסק דארף משפיע זיין צום יושב אוהל. „שמח זבולון בצאתך ויששכר באהליך“. ס׳דארף זיין די השפעה פון איין צום צווייטן, און יעדער איינער דארף וויסן אז ער האט זיין תפקיד אויף דער וועלט. און מיט דעם, נישט מישן די תפקידים. יעדער איינער דארף וויסן אז ער האט זיין תפקיד אויף דער וועלט, און צוזאמען דערמיט וואס ער האט זיין תפקיד, איז ער א משפיע צום צווייטן אידן. און דאס איז דער ענין פון כלאים. בשעת מען זאגט „באחד באדר משמיעין על השקלים“, מען זאגט אז ס׳דארף זיין אהבת ישראל און אחדות ישראל, אז איך דארף וויסן אז איך מיט יעדער איינעם זענען כולנו כאחד, איז דא געפאדערט אהבת ישראל און אחדות ישראל, אז

25:25 מיר זענען אלע איש אחד ממש, אידן, מיר זענען איין און איינציג פאלק. אבער צוזאמען דערמיט דארף יעדער איינער וויסן אז ער האט זיין תפקיד און זיין שליחות; ס׳דארף זיין דער ענין פון כלאים. אזוי ווי ביי כלאים טאר מען נישט מישן דעם ענין פון צמר און פשתים אין בגדים, אדער ביי כלאי הכרם און כלאי שדה טאר מען נישט מישן ענינים פון צמחים. ווי עס שטייט אין רבינו בחיי, דער ענין פון מצות כלאים איז אז דער אויבערשטער האט באשאפן די וועלט, און בשעת מען מישט אויס כל מיני ענינים, צי כלאים אין בגדים, כלאים פון שדה, אדער דער ענין פון בעלי חיים — בשעת מען מישט אויס בעלי חיים, „לא תחרוש בשור ובחמור יחדו“ — און דערפאר אויך בשר וחלב. אין כמה וכמה ענינים איז דער ענין פון מישן מערב די סדרי הבריאה. און דאס איז וואס די משנה זאגט אונז: בשעת עס קומט אן חודש אדר, און דעמאלט וויל מען מתקן זיין דעם ענין פון ברענגען די גאולה, מען וויל זיך צוגרייטן צו דער גאולה, וואס מען ווייסט אז דער תיקון פאר דער גאולה איז דורך דעם ענין פון אחדות ישראל, ספעציעל בשעת מען שטייט אין חודש אדר. איז דאך ידוע, דער גאנצער ענין פון פורים איז פארבונדן מיט דעם ענין פון אחדות. ווי המן האט געזאגט: „ישנו עם אחד“. אפילו המן האט געוואוסט אז ס׳איז אן עם אחד, נאר ער האט געטענה׳ט אז ס׳איז „מפוזר ומפורד בין העמים“. ער האט געטענה׳ט אז מען מישט זיך אויס מיט די פעלקער. איז דאס נישט דאס, דאס איז

26:57 דער ענין פון אחדות דארף זיין א קלארע זאך. איין זאך דארף מען וויסן: אז צווישן א איד מיט א גוי דארף זיין א מחיצה. און צווישן אידן גופא דארף זיין דער ענין פון השפעה פון איין איד אויפן צווייטן, און יעדער איינער דארף וויסן זיין תפקיד אויף דער וועלט. און דער אמת'ער ענין פון אחדות ישראל איז בשעת יעדער איינער טוט זיין שליחות, און צוזאמען דערמיט איז ער משפיע אויפן צווייטן אידן פון זיין ענין. און דאס איז דער משל וואס דער רבי ברענגט פון א גוף: אז ס'איז דא א ראש און ס'איז דא א רגל, און דער ראש איז משפיע צום רגל און דער רגל איז משפיע צום ראש. און דעמאלט ווערט דאס דער ענין פון אחדות הכי שלימה, וואס יעדער איינער איז א משפיע און א מקבל. דאס איז די אמת'ע אחדות. און דאס איז „באחד באדר משמיעין על השקלים“, און צוזאמען דערמיט „ועל הכלאים“. ס'דארף זיין עם אחד, און צוזאמען דערמיט דארף יעדער איינער וויסן זיין תפקיד און זיין שליחות וואס ער טוט אויף דער וועלט, און ער דארף דאס משפיע זיין צום צווייטן אידן פון זיין תפקיד. און דעמאלט איז דאס דער אמת'ער ענין פון אהבת ישראל און אחדות ישראל. און דער ענין איז דער חילוק פון פרשת פקודי לגבי פרשת ויקהל, ווי מיר האבן גערעדט. אין ויקהל זאגט מען דעם ענין פון אחדות, אז ס'איז איין און איינציגע זאך: „ויקהל“ — אלע צוזאמען. קומט דערנאך פרשת פקודי. פקודי — אז יעדער איינער האט זיין פקודה, זיין מספר, זיין ענין פרטי, זיין תכלית פרטי. און

28:22 צוזאמען, ווען מען שליסט צוזאמען דעם, בויט מען אויף און מען מאכט דעם אייבערשטן א דירה לו יתברך בתחתונים אויף דער וועלט. חודש אדר, ווי עס ברענגט זיך אין מיר אריין, ברענגט ער אז חודש אדר איז אל"ף דר. יא, מיט אריינברענגען דעם אל"ף, דעם אלופו של עולם, דר — מאכן פאר אים א דירה למטה. וואס דאס איז די עבודה פון חודש אדר. ווען מען גרייט צו די וועלט צו דער גאולה, איז די עבודה פון גרייטן די וועלט צו דער גאולה אל"ף דר: מאכן פארן אייבערשטן א דירה לו יתברך בתחתונים. אז פון דעם אלופו של עולם, אל"ף, מאכט מען א „דר“, מאכט מען א דירה למטה. ווען מען גרייט צו — ווי אזוי מאכט מען א דירה פארן אייבערשטן? איז אין דעם פארענטפערן זיך די צוויי ענינים. פארוואס זאג איך דאס? אז ווען מען דארף מגלה זיין דעם אייבערשטן למטה אין דער וועלט, מגלה זיין דעם אחדות פון דעם אייבערשטן, דעם אל"ף און דעם „דר“, איז דא צוויי פנים. ס'איז דא די אחדות הכללית, וואס די גאנצע וועלט איז איין און איינציגע זאך: „והיה ה' למלך על כל הארץ, ביום ההוא יהיה ה' אחד ושמו אחד“. די גאנצע וועלט שרייט אז ס'איז דא איין גאט אויף דער וועלט וואס ער איז דער מציאות, דער מהוה, ווי דער רמב"ם זאגט: „ממציא כל הנמצאים“. ער איז דאס, וואס דער בעל שם טוב זאגט, אז ס'איז דא דער דבר ה', דבר הוי', וואס מהוה, מחיה ומקיים די גאנצע בריאה, וואס איז דער ענין פון

29:40 ויקהל. דאס איז דער ענין פון אחדות אויף איין אופן, וואס ס'איז אלץ בשוה. דערנאך איז אבער דא דער אל"ף דר, וואס יעדער פרט אין דער וועלט דערציילט דעם אייבערשטנס גרויסקייט אויף א מסוים'דיקן אופן. ס'איז דא א באזונדערע אחדות, וואס יעדער פרט אין דער וועלט לויבט דעם הקדוש ברוך הוא לבד, לבד, לבד. „כל מה שברא הקדוש ברוך הוא בעולמו“, ווי עס זאגט אין דער משנה אין פרקי אבות, „לא בראו אלא לכבודו“. יעדער פרט אין דער וועלט דערציילט דעם כבודו של הקדוש ברוך הוא אויף א באזונדערן אופן. ס'איז נישטא צוויי, יא, ס'איז נישטא צוויי אייניגע פרצופים, צוויי די זעלבע פרצופים. אפילו אין בעלי חיים ס'איז נישטא צוויי בעלי חיים, ס'איז נישטא צוויי עשבים, צוויי גרעזלעך, וואס אלע האבן די זעלבע צורה. ווייל יעדער נברא, יעדער באשעפעניש האט א באזונדערע השגחה פרטית, א באזונדערע חיות אלקי. וואס דאס ברענגט דער בעל שם טוב; דער אלטער רבי ברענגט אין תניא, שער היחוד והאמונה, אז ס'איז דא דער דבר הוי' וואס באשעפט די גאנצע וועלט, און ער איז מלובש בתוך כל הרקיעים. אין יעדער פרט אין דער וועלט איז דא א באזונדערע חיות אלקי, וואס יעדער נברא דערציילט די גדלות השם אויף א באזונדערן אופן. און דאס איז אל"ף דר, אדר. דורך דעם וואס מיר ארבעטן אויף דער אהבת ישראל אין די צוויי פנים: די אהבת ישראל פון „כולנו כאחד“ — דאס איז איין און איינציגע זאך. איך בין א איד, דו ביסט א איד, מיר זיינען אלע אידן, עם אחד. און צוזאמען דערמיט ווייסט יעדער איינער וואס איז זיין תכלית און זיין שליחות, און ער זוכט אין יעדן אידן זיינע מעלות וואס ער האט. און צוזאמען מאכט מען

31:09 אויף — יעדער איינער בויט אויף — עם אחד, עם שלם. עפנט מען די זעלבע זאך אויך אין דער וועלט, אז מען עפנט די אחדות השם אין דער בריאה, ווי אז מען זאל זוכה זיין תיכף, בקרוב בימינו אמן, אז ס'זאל זיין דער אמת'ער אחדות השם אין דער גאנצער וועלט. זאל מען זען „ה' אחד ושמו אחד“. און פון חודש אדר, אל"ף דר, וועט מען אנקומען צו דער גאולה אין דער וועלט, מלכותו של הקדוש ברוך הוא, דהמלכות בעולם ומשלו. „והיתה לה' המלוכה“. ס'זאלן בטל ווערן אלע חושך און העלמות והסתרים. „ונהפוך הוא“ — מ'זאל זיין בגאולה אין דעם חודש אדר. און עס זאל זיין „ונהפוך הוא, אשר ישלטו היהודים המה בשונאיהם“. און ס'זאל זיין תיכף „ליהודים היתה אורה ושמחה וששון ויקר“, כן תהיה לנו.