פרשת בא, החודש הזה לכם. היינט איז א נייער טאג!

00:02 פעם איז אריינגעגאנגען איין איד צום ליובאוויטשער רבי'ן אויף יחידות. און דער איד איז געווען זייער צובראכן ביי זיך, שטארק געוויינט און אויסגעגאסן דאס הארץ. ער האט געזאגט צום רבי'ן, אז ער פילט, אז ער קען זיך נישט נעמען צו דינען דעם אויבערשטן, ער קען זיך נישט נעמען צו עבודת ה', ווען ער טראכט זיך אריין אין אלע זאכן וואס ער איז דורכגעגאנגען כל משך ימי חייו. און אז ער איז אזוי פארשמוצט מיט כל מיני עניינים פון חטאים ועוונות פון זיין עבר. ווי אזוי קען ער זיך פלוצלינג נעמען צו דינען דעם אויבערשטן, לערנען, דאווענען, ווען איך ווייס אז איך האב א גאנצע קופה של שרצים? און אזוי האט ער אויסגעגאסן דאס הארץ און שטארק געוויינט. דער רבי האט געווארט ביז ער האט אויסגעגאסן דאס הארץ, און נאכדעם האט ער אים געזאגט מיט א דביקות, מיט א ניגון: דער אויבערשטער האט דאך באשאפן די וועלט, און מיר ווייסן דאך אז דער אויבערשטער באשאפט די וועלט בכל רגע ורגע. פאר וואס האט דער אויבערשטער באשאפן די וועלט אין אזא אופן, אז בכל רגע ורגע באשאפט ער די וועלט מחדש? וואס איז די סיבה אויף דעם ענין, אז יעדער רגע איז א באזונדערער רגע, יעדער רגע איז א רגע בפני עצמו? בפרט די וואס לערנען חסידות, ווייסן מיר דאך פון תורת הבעל שם טוב, אז דער אויבערשטער האט באשאפן די וועלט נישט נאר איין מאל, נאר בכל רגע ורגע ווערט בריאת העולם מחדש. נאר דער טעם הדבר איז, אז א איד דארף וויסן זיין, אז בשעה ער שטעלט זיך אוועק און ער קומט צו גיין צום אויבערשטן, און ער וויל תשובה טאן, און ער

02:05 וויל פון דעם אן דינען דעם אויבערשטן, איז איצט ווערט ער א מציאות חדשה, א נייער מענטש. און די גאנצע מציאות העבר איז אינגאנצן נתבטל געווארן. ער הייבט אן ווי א פרישער מענטש, מיט א פרישער מציאות, און אין די פרישע זאך איז נישט דא קיין עבר. און דעמאלט קען מען זיך נעמען צו דינען דעם אויבערשטן מיט א חיות, מיט א פרישקייט. אין דער היינטיגער פרשה איז דאך דא דער פסוק: „החודש הזה לכם ראש חדשים“. דער אויבערשטער קומט צו גיין צו משה רבינו און זאגט אים, אין פרשת בא: „החודש הזה לכם ראש חדשים, ראשון הוא לכם לחדשי השנה“. וואס איז די ערשטע מצוה וואס דער אויבערשטער האט געגעבן צום אידישן פאלק? דאס זאגט דער באוואוסטער רש"י, דער ערשטער רש"י אין תורה, פרשת בראשית: „בראשית ברא אלקים את השמים ואת הארץ“. דא זאגט דער באוואוסטער רש"י, רש"י שטעלט זיך: „אמר רבי יצחק, לא היה צריך להתחיל את התורה אלא מהחודש הזה לכם“, דער אויבערשטער האט געדארפט אנהייבן די תורה פון „החודש הזה לכם“, פרשת בא, „שהיא מצוה ראשונה שנצטוו ישראל“. וואס איז די ערשטע מצוה פארן אידישן פאלק, בשעה דער אויבערשטער האט זיי געזאגט ארויסצוגיין פון מצרים? וואס איז געווען די מצוה ראשונה? די מצוה ראשונה איז „החודש הזה לכם“. „ומה טעם פתח בבראשית?“ זאגט רש"י און ממשיך: פאר וואס טאקע הייבט די תורה נישט אן פון „החודש הזה לכם“? זי הייבט אן פון בראשית? נאר „כח מעשיו הגיד לעמו לתת להם נחלת גוים“. דער אויבערשטער האט געוואלט אז אידן זאלן וויסן וואס צו ענטפערן פאר די גויים, בשעת גויים וועלן קומען און טענה'ן אז ארץ ישראל באלאנגט

03:50 צו זיי. איז דעמאלט וועט מען זיי זאגן אז די גאנצע וועלט באלאנגט צום אויבערשטן. ער האט באשאפן די וועלט, ער האט עס געגעבן פריער צו זיי, און שפעטער „ברצונו נטלה מהם ונתנה לנו“. דאס איז דער ערשטער רש"י אין חומש. וואס מיר זעען פון דעם רש"י, זעען מיר אז „החודש הזה לכם“, דאס איז „מצוה ראשונה שנצטוו ישראל“ — דער ערשטער ענין, דער ערשטער ציווי וואס דער אויבערשטער האט געזאגט אידן. וואס איז דער טעם? פאר וואס איז „החודש הזה לכם“ די מצוה ראשונה שנצטוו ישראל? ס'איז דאך דא אסאך מצוות, תרי"ג מצוות. און וואס איז „החודש הזה לכם“ די מצוה ראשונה שנצטוו ישראל? זאגט דער שפת אמת, אז דאס איז דער ענין: חודש איז מלשון התחדשות, און „החודש הזה לכם ראש חדשים“, מצוה ראשונה שנצטוו ישראל. זאגט דער שפת אמת, דאס איז די ערשטע זאך וואס דער אויבערשטער זאגט צו אידן ווען ער וויל זיי ארויסנעמען פון מצרים. אידן זענען געווען אין גלות, זיי זענען געווען אין גלות מצרים. וואס איז די גלות מצרים? די גלות מצרים, זאגט ער, גלות איז א היפך פון התחדשות. מען ווערט פארשלאפן, מען ווערט פארטרונקען, ס'איז מצות אנשים מלומדה, מען פארלירט די התחדשות. „ויקם מלך חדש אשר לא ידע את יוסף“ — [לא ברור] די התחדשות פון עבודת השם. היינט אן דארף עס זיין מיט התחדשות, מיט א פרישקייט, מיט א בנין, א נייער מענטש. און דאס וואס איז דא, גלות מצרים, איז מען פארשלאפן. מען ווערט אין א מצב פון שכחה, אין א מצב פון שינה, און דאס איז אן חיות. און דאס איז דער ענין פון „החודש הזה לכם“: בשעה מען דארף אנטלויפן פון מצרים, מצוה ראשונה שנצטוו ישראל. וואס איז די מצוה? אז א איד זאל וויסן ווי אזוי מען דארף אנטלויפן פון דעם מצרים. און איך

05:51 וואס הייסט דאס מצרים? דאס איז מצרים, גבולים. א מענטש געפינט זיך אין דעם מצב פון דעם יצר הרע, דעם מצב פון דער נפש הבהמית, אין די מצרים וגבולים פון לעבן, פון רוחניות, פון אלע ענינים פון דער וועלט וואס פארשטעלן די לעבעדיקייט פון דער נשמה. זאגט מען צו אידן: איר זאלט וויסן, ״החודש הזה לכם ראש חדשים״. עס הייבט זיך אן א נייע תקופה, עס דארף זיין א התחדשות אין עבודת השם. איז ווי אזוי ברענגט מען די התחדשות דוקא? ווי אזוי ווערט מען פריש? אידן זענען נאך געווען אין מצרים, נאך נישט ארויס פון מצרים. קומט משה רבינו און זאגט ״החודש הזה לכם״. דאס טראגט אריין א התחדשות פון בריאת העולם. בשעת א איד טראכט אריין און קומט צו דער הכרה אז די וועלט איז א התחדשות. און דאס איז איינע פון די גרויסע חידושים פון תורת הבעל שם טוב, וואס דער אלטער רבי מסביר איז אין תניא, שער היחוד והאמונה. אז א איד זאל וויסן, אז ״לעולם ה׳ דברך נצב בשמים״. אז דער אייבערשטער באשאפט די וועלט, דאס באשאפט ער נישט אויף אן איינמאליגן אופן, נאר דער אייבערשטער באשאפט די וועלט בכל רגע ורגע. דאס איז פון די יסודות פון תורת הבעל שם טוב. אז די התהוות, די באשאפונג פון דער בריאה, יעדן פרט אין בריאה, איז בכל רגע ורגע א נייע התהוות. דער בעל שם טוב איז מסביר, און דער אלטער רבי ברייט דאס אויס אין תניא בארוכה. אז די וועלט איז נישט ווי אן אומן וואס מאכט א כלי. איז א מענטש, ער מאכט אויס איין מאל, און עס בלייבט שפעטער. ער דארף עס אכטונג געבן, אבער ער דארף נישט זיין, דארף—

07:23 ער קען גיין וואו ער וויל, און דער כלי בלייבט. א יש מאין איז בכל רגע ורגע. ער איז מסביר דעם טעם: דער אומן וואס מאכט א כלי, מאכט ער נישט קיין דבר חדש, מאכט נישט קיין נייע זאך. דער כלי איז געווען פריער, די שטיקל האלץ, די שטיקל גאלד, די זילבער, דאס אלעס איז געווען פריער. נאר וואס האט ער געמאכט? די צורה. געמאכט פון איין זאך אן אנדערע צורה. דאס איז נישט קיין חידוש. דערפאר קען עס בלייבן אן דעם אומן. אבער דער אייבערשטער, וואס באשאפט די וועלט בכל רגע ורגע, איז דאך יעדע מינוט א נייע התהוות, א נייע באשאפונג, א פרישע וועלט. און בשעת א איד טראכט אריין, זיך מתבונן אין דעם ענין פון ״המחדש בטובו בכל יום תמיד״, אז דער אייבערשטער בכל רגע ורגע באשאפט די וועלט מחדש, איז די התחדשות פועל׳ט אין אידן אז ער קען טאן זיין עבודת השם מיט א נייע פרישקייט. נישט, חס ושלום, מצוות אנשים מלומדה: אז היינט איז אזוי ווי נעכטן, און מארגן וועט זיין ווי היינט. נאר היינט זאל זיין באמת חדש. מחדש בטובו בכל יום תמיד. [לא ברור] אין עבודת השם כחדשים. רש״י ברענגט כמה פירושים: ״היום״ — בכל יום יהיו בעיניך כחדשים. [לא ברור] עבודת השם זאל זיין פריש, כחדשים. דער אלטער רבי זאגט אין לקוטי תורה, [לא ברור] גאולה פון גלות. [לא ברור] ס׳איז דא דער קדושה צווישן גלות און גאולה.

09:04 צווישן גלות און גאולה. אז ״ואהבת את ה׳ אלקיך בכל לבבך ובכל נפשך ובכל מאדך. והיו הדברים האלה אשר אנכי מצוך היום״. אז ״אשר אנכי מצוך היום״ — בכל יום יהיו בעיניך כחדשים. היינט דארף א איד וויסן: מתן תורה איז אן ענין חדש, תורה איז דא אין א וועלט וואס ווערט חדש בכל רגע ורגע, און תורה איז חדש בכל רגע ורגע. ״אנכי מצוך היום״ — דאס איז ״אנכי״. דאס וואס איז געווען ביי מתן תורה, דאס איז ״אנכי מצוך היום״. היינט גיט מען די תורה מחדש, און בשעת א איד פילט זיך דערין, אז יעדן טאג איז א דבר חדש, דאס דארף ברענגען די גאולה. דאס זאל נישט זיין גלות. [לא ברור] בשעת א איד פילט זיך חדש, פילט באמת חיים, און ער לעבט באמת מיט תורה ומצוות, דאס נעמט אים ארויס פון גלות. דאס איז ארויס פון גלות הנפש, און פון גלות השכינה. [לא ברור] און דווקא די פרשה ״החודש הזה לכם״ איז עבודת השם. ער דארף וויסן זיין אז ער האט די מעגליכקייט אנצוהייבן מחדש. אז דאס איז די נקודה, אז דאס איז חדש. און נאך מער, דער צמח צדק ברענגט א גמרא, א מעשה, א שטארקע מעשה, פון רבי אלעזר בן ערך. דאס איז געווען פון די גדולי התנאים. ווער איז רבי אלעזר בן ערך? עס שטייט אין פרקי אבות: ״אם יהיו כל חכמי ישראל בכף מאזנים ורבי אלעזר בן ערך בכף שניה, מכריע את כולם״.

11:09 דאס איז געווען דער גרויסער תנא, דער קדושער תנא רבי אלעזר בן ערך. דערציילט די גמרא: אז רבי אלעזר בן ערך איז אמאל געגאנגען אין א פלאץ, דיומסית, און [לא ברור]. עס איז געווען א פלאץ וואס איז געווען זייער פיין, א פלאץ פון גשמיות, [לא ברור]. דיומסית. ער איז דארט געבליבן א שטיק צייט. און די גמרא דערציילט ווייטער: ווען ער איז צוריקגעקומען, איז ער צוגעגאנגען ליינען די פרשה ״החודש הזה לכם ראש חדשים״. אנשטאט ״החודש הזה לכם״ האט ער געליינט ״החרש היה לבם״. פונקט פארקערט: פון ״החודש הזה לכם״ איז געווארן ״החרש היה לבם״. אנשטאט צו זאגן ״הזה״ איז געווארן ״היה״; אנשטאט צו זאגן ״לכם״ איז געווארן ״לבם״. ״החרש היה לבם״. דער הארץ איז געווארן פארשטיינערט, דער הארץ איז געווארן א לב האבן. חכמים האבן דאס דערהערט, האבן זיי פארשטאנען אז עס איז געווען אזא מין זאך, און זיי האבן געבעטן רחמים פאר אים, און עס איז צוריקגעקומען נאך אמאל. דאס דערציילט די גמרא מסכת שבת. זאגט דער צמח צדק: וואס איז דא דער ענין? דאס איז דאך א מידה כנגד מידה; עס איז נישט סתם במקרה, פונקט אז דאס איז געווען אין דעם פסוק ״החודש הזה לכם״. נאר דאס איז דא א זה לעומת זה. א איד דארף וויסן—

12:56 החודש. א איד דארף וויסן אז כדי ער זאל לערנען דעם „החודש“, דארף ער געדענקען אז „המחדש בטובו בכל יום תמיד מעשה בראשית“. און דאס איז געווען די מלחמה מיט מצרים. די מצרים האבן געווען „לא ידעתי את ה׳“; די מצרים האבן געוואלט נאר טבע. זיי זענען געווען אינגאנצן פארזונקען, פארטרונקען. די גאנצע מציאות איז געווען מער נישט ווי טבע, טבע העולם, דער נילוס, ווי זיי זאגן, דער נילוס. „מי ה׳ אשר אשמע בקולו?“ זיי האבן נישט געוואלט וויסן פון דעם וואס איז העכער פון טבע. זיי האבן נישט געוואלט וויסן פון דעם נייעם. איז געקומען משה רבנו מיט „החודש“: מען דארף געדענקען דעם נייעם. ווען אן איד געדענקט „המחדש בטובו בכל יום תמיד“, ווען אן איד געדענקט אז יעדע רגע איז א נייע וועלט, א נייע התחדשות קומט פון אויבערשטן אליין. „הזה“ — און דאס דארף זיין ביי אים א לעבעדיגע זאך. „הזה“, וואס זאגט „הזה“? עס לייכט ביי אים דער נייער. און „לכם“ — אין פנימיות. דאס הייסט אז דאס איז א זאך וואס ער פילט אין פנימיות; דאס איז ביי אים אין א פנימיות׳דיגן אופן, דאס נעמט אים דורך טיף און טיף און טיף אריין. און דאס איז דא „החודש הזה לכם“. איז דעמאלט איז נישטא קיין „החרש היה לבם“. ווען מען פארגעסט אבער דעם נייעם, מען פארגעסט דעם ענין פון „בכל רגע ורגע“, מען קוקט אויף דער וועלט און מען גייט זיך צו צו טבע העולם, און מען קוקט אויף טבע, און דעמאלט זעט דער מענטש די ענינים על פי טבע, ווי ס׳געלט

14:23 קוקט אויף דעם, איז צוביסלעך וועט מען נמשך ווערן. און פון דעם קומען אריין די „חמרא דפרוגייתא ומיא דדיומסת“, עניני עולם הזה. די וועלט וועט ביי אים ווערן די מציאות, און דעמאלט די עניני הפרנסה, גשמיות, וועט ביי אים ווערן די מציאות. און דער מענטש וועט מיינען אז מען דארף נאכלויפן די עניני הפרנסה, וואס די וועלט זאגט און וואס גשמיות זאגט, און אזוי וועט ער נמשך ווערן מער און מער. אפילו עניני היתר, דברים המותרים — די חמרא דפרוגייתא, די מיא דדיומסת וואס איז געווען דארט, זענען געווען דברים המותרים. אבער די ריבוי דברים המותרים מאכט אז ער ווערט נמשך מער און מער, און אנשטאט ער זאל זיין ביים נייעם און ביי פרישקייט, וועט ער — „החרש היה לבם“ — טמטום הלב, און ער ווערט נתרחק פונעם אויבערשטן. איז ווען מען וויל ארויסגיין פון גלות, זאגט משה רבנו צו אידן, די איינציגע פרשה: אז א איד וויל ארויסגיין פון זיין גלות פנימיות, דארף ער געדענקען „החודש הזה לכם“. אז ס׳איז דא דער נייער; ווען מען לעבט מיט דעם נייעם, אז בכל רגע איז דא א התחדשות, וועט דער איד אויפגעפרישט ווערן צו א נייע מציאות. ס׳איז דא א מורא׳דיג ווארט פון דעם הייליגן [לא ברור]. ער זאגט, אין תשעה באב זאגט מען אין איכה: „השיבנו ה׳ אליך ונשובה“. דער לעצטער פסוק אין איכה. אלע זאגן דאס, איך פיר אויס: „השיבנו ה׳ אליך ונשובה, חדש ימינו כקדם“. אזוי איז נישט דער סוף; עס שטייט נאך ווייטער „כי אם מאס מאסתנו“. דער פסוק וואס מען זאגט נאכאמאל, נאך „חזון“ און נאכאמאל: „השיבנו ה׳ אליך ונשובה, חדש ימינו כקדם“.

16:02 דאס איז דער געשמאקער, הייליגער [לא ברור] זאגט תורה. ער זאגט צוויי תורות, און זיי זענען ביידע געשמאקע תורות, און פון זיי קען מען נעמען א גרויסן חיזוק אין עבודת השם. ער זאגט: „השיבנו ה׳ אליך ונשובה“ — רבונו של עולם, קער אונז אום צו תשובה. „חדש ימינו כקדם“ — רבונו של עולם, מאך אונזערע טעג ווי פריער. שפעטער זאגט מען: „כי אם מאס מאסתנו, קצפת עלינו עד מאד“. זאגט ער: פארוואס שטייט „מאס מאסתנו“? רבונו של עולם, האסטו אונז חלילה מואס געווען, „קצפת עלינו עד מאד“? אזוי ענדיגט זיך איכה? שפעטער פירט מען אויס, און מען הייבט אן נאכאמאל מיט „השיבנו“. אבער וואס איז פשט אין די פסוקים? וואס זאגט מען: „השיבנו ה׳ אליך ונשובה, חדש ימינו כקדם, כי אם מאס מאסתנו“? וואס איז די פארבינדונג פון די צוויי פסוקים? וואס וויל מען זאגן? זאגט דער הייליגער [לא ברור] א מורא׳דיגן ווארט. די גאנצע איכה איז דאך, „היתה כאלמנה“ — „כאשה שהלך בעלה למדינת הים“. דער גאנצער ענין פון גלות השכינה און גלות פון עם ישראל איז דאך דער ענין פון גירושין, וואס דער אויבערשטער האט כביכול מגרש געווען אידן, א כריתות. עס הייבט זיך אן מיט די פסוקים, יא, „אי זה ספר כריתות“. דאס איז דער ענין פון גירושין. וואס איז דער גלות? דאס איז כאילו וואס דער אויבערשטער האט מגרש געווען אידן. „נתרחקנו מעל אדמתנו“, „ומפני חטאינו גלינו מארצנו“. דאס איז דער ענין פון גירושין. זאגט ער, זאגט ער, די גמרא זאגט דאך אז עס זענען דא צוויי אופנים פון גירושין: אז עס זענען דא גירושין וואס מען איז מגרש אשתו און שפעטער האט מען מיט איר נאכאמאל חתונה. עס זענען דא גירושין וואס מען קען חתונה האבן נאכאמאל. וואס איז דער חילוק? איינער וואס האט מגרש געווען אשתו צוליב „מצא בה ערות דבר“, אז דעמאלט טאר מען נישט נאכאמאל חתונה האבן. אבער איינער וואס האט מגרש געווען אשתו נאר…

18:03 וויל ער אונז געבן א נייע. אז דעמאלט גייען מיר נאכאמאל חס ושלום מיט אים. אז דער הייליגער בארדיטשעווער, דאס וואס מיר זאגן אין מגילת איכה: „השיבנו ה׳ אליך ונשובה, חדש ימינו כקדם.“ מיר בעטן דעם אויבערשטן, גאול אונז. דער אויבערשטער זאל אונז נאכאמאל צוריקברענגען צו דער גאולה. „חדש ימינו כקדם“ — מיר זאלן צוריקקומען צו די ימי הגאולה. פרעגט ער: וואס איז געווען דער גירוש? עס שטייט דאך נישט סתם „השיבנו“; ס׳שטייט: „כי אם מאס מאסתנו, קצפת עלינו עד מאד.“ דער גאנצער ענין פון גלות איז געווען, אז דער אויבערשטער האט אונז פארווארפן — „קצפת עלינו“. אויב ס׳איז געווען מצד „מאס מאסתנו“, איז דאך נאכאמאל שווער: וממילא, וואס בעטן מיר נאכאמאל „השיבנו ה׳ אליך ונשובה, חדש ימינו כקדם“? דער אויבערשטער זאל נאכאמאל מאיר זיין זיין אור הישן צו אונז און אונז ארויסנעמען פון גלות. אזוי זאגט דער הייליגער בארדיטשעווער. ער טייטשט: „השיבנו ה׳ אליך ונשובה, חדש ימינו כקדם.“ פארוואס דער כפל הלשון? וואס וויל מען זאגן דא? ער זאגט: „השיבנו ה׳ אליך ונשובה“ — מיר זאלן קענען צוריקקומען צו דיר. וואס איז דאס „חדש ימינו כקדם“? זאגט דער הייליגער בארדיטשעווער, דער טייטש „חדש ימינו כקדם“: דאס איז דער „השיבנו ה׳ אליך ונשובה“. ווי אזוי קען מען צוריקקומען צום אויבערשטן? ווי אזוי קריכט מען ארויס פון גלות? וואס מיר בעטן, איז דער „חדש ימינו כקדם“: אז יעדער זאל וויסן, אז יעצט איז א נייער טאג. „חדש ימינו כקדם“ — כאילו דער ערשטער טאג פון בריאת העולם. וואס מיר בעטן, איז זיך צו דערהערן און פילן אז „חדש ימינו“: אז היינט איז א נייער טאג, א נייע וועלט, א נייע באשאפונג. ס׳איז נישט קיין נעכטן, נישט קיין ערנעכטן. ס׳איז יעצט ערשט אנגעקומען א נייע מציאות. און דאס איז דער „חדש ימינו

20:02 כקדם“. אז דעמאלט, ווען מען — אז דעמאלט גייט מען ארויס פון גלות. אז דעמאלט איז „השיבנו ה׳ אליך ונשובה“. דאס איז דער רמז, ענין התשובה. דערין איז דאס וואס עס שטייט: די גמרא דערציילט דאך א מעשה, א מעשה וואס די גמרא דערציילט, אז רבי יהושע בן לוי האט געוואלט וויסן, האט געטראפן אליהו הנביא און האט אים געפרעגט: ווען קומט משיח? און ער האט אים געזאגט, אז משיח איז ביי שערי רומי, געפינט זיך דארט צווישן די חולים, די חולים נעבן די גויים. יא, און האט אים אנגעוויזן פונקט וואו ער איז: קוק אויס, אז דו וועסט וויסן ווער דאס איז משיח. און עס דערציילט, אז ער איז געגאנגען דארט אין שערי רומי, האט געטראפן דעם מענטשן וואס דאס איז געווען דער מענטש וואס האט אויסגעזען ווי משיח, און האט אים געפרעגט: „אימתי קאתי מר?“ ווען קומט משיח? האט ער אים געענטפערט: „היום.“ היינט קומט ער. נו, איז ער געווארן זייער פריילעך, זייער צופרידן: משיח קומט היינט, וואס קען זיין פריילעכער פון דעם? ער איז געשטאנען, געווארט, געווארט אז משיח זאל קומען. איז אריבער דער טאג, געווארן נאכט, און משיח איז נישט געקומען. איז ער געווארן זייער צעבראכן. האט ער געטראפן אויפמארגן נאך אמאל אליהו הנביא. דערציילט ער אים די גאנצע מעשה: משיח האט אים אפגענארט. ער האט אים געזאגט, ער קומט „היום“, איז אריבער דער היום און ער איז נישט געקומען. האט ער אים געזאגט: „היום אם בקולו תשמעו.“ אז צו דעם „היום“ קומען נאך די ווערטער „אם בקולו תשמעו“: אז מיר וועלן פאלגן דעם אויבערשטן, דעמאלט וועט זיין „היום“. פרעגט דער הייליגער

21:46 בארדיטשעווער: פארוואס האט ער אים געזאגט „היום“? וואו שטייט דא דער ענטפער? וואס איז דאס דער „היום“? האסטו נישט געזאגט „היום אם בקולו תשמעו“; האסטו געזאגט סתם „היום“. וואס איז דער הסבר דא? אויף דעם ענטפערט ער, אז דער טייטש וואס ער האט אים געזאגט „היום“, האט ער געמיינט צו זאגן: דאס איז די עצה פון דער גאולה — אפלעבן דעם טאג. היינט דארף מען וויסן „היום“. היינט דארף מען וויסן, אז היינט איז דא איין איינציגער טאג. ס׳איז נישט דא קיין נעכטן, ס׳איז נישט דא קיין מארגן; ס׳איז דא „היום“. ס׳איז דא היינט. און דו דארפסט זען, אז דער היינט זאל זיין דער שענסטער היינט. היינט איז א נייע וועלט. ס׳איז נישט געווען פון פריער. עס הייבט זיך אן א נייע זאך, א נייע יש חדש, א נייע מציאות. און דעמאלט, בשעת ביי א אידן פילט זיך דער „היום“, איז א נייע מציאות, א נייער טאג, דעמאלט גייט מען ארויס פון גלות. און דאס וואס משיח זאגט צו רבי יהושע בן לוי, „אימתי קאתי מר?“ ווילסט וויסן ווי אזוי מען גייט ארויס פון גלות, ווען משיח קומט? „היום.“ ווען ביי א אידן וועט זיך פילן, אזוי זאגט דער הייליגער בארדיטשעווער, ווען ביי א אידן וועט זיך פילן דער „היום“, אז היינט איז נישט דא קיין נעכטן, נישט דא קיין מארגן, דא היינט מיט לעבן, מיט א מיינונג, מיט א חיות, מיט א יש חדש. מען הייבט אן א נייע מציאות; דער אויבערשטער שאפט די וועלט פונדאסניי. אז מען איז מיט דעם אויבערשטן, מיט דעם „היום“, איז

23:14 מיט דעם וועט מען ארויסגיין פון גלות. און מיט דעם קען מען מסביר זיין דאס וואס עס שטייט, אז דער בעל שם טוב האט געפרעגט מלך המשיח. עס שטייט דאך די מעשה הידועה, אין דעם בריוו וואס דער בעל שם טוב האט געשריבן צו זיין שוואגער, רבי גרשון קיטובער, אז ער איז אמאל געווען אין היכל המשיח און האט געפרעגט: „אימתי קאתי מר?“ די זעלבע שאלה וואס רבי יהושע בן לוי האט געפרעגט: „אימתי קאתי מר?“ משיח האט אים געענטפערט: „לכשיפוצו מעינותיך חוצה.“ ווען די מעינות פון תורת החסידות וועלן זיך פארשפרייטן בכל העולם, דעמאלט וועט משיח קומען. און דער ליובאוויטשער רבי האט אמאל געפרעגט: וואס איז דא נאך אמאל די מעשה? ער האט דאך שוין געענטפערט! עס שטייט אין גמרא, אז ווען רבי יהושע בן לוי האט געפרעגט משיח'ן ווען ער וועט קומען, האט ער אים געענטפערט: „היום.“ וואס איז ער געקומען נאכאמאל און געענטפערט: „לכשיפוצו מעינותיך חוצה“? און דער רבי זאגט, עס איז נישט קיין נייער ענטפער; דאס איז דער ביאור אויפן פריערדיקן ענטפער. „היום“ דארף מען קענען לעבן היינט. און ווי אזוי מאכט מען דעם „היום“? דורך דעם „יפוצו מעינותיך חוצה“. ווי אזוי קען אן איד היינט לעבן דעם „היום“, אז היינט איז „בכל יום יהיו בעיניך כחדשים“, זיין פריש און לעבעדיק און מיט התחדשות אין עבודת השם? דאס איז בשעת ביי אים לייכט „יפוצו מעינותיך חוצה“. פנימיות התורה, תורת החסידות, תורת הבעל שם טוב, וואס דער בעל שם טוב האט מגלה געווען, איז התחדשות אין עבודת השם. און דאס איז וואס ער זאגט: עס דארף זיין די עבודת השם „כחדשים“. עס דארף זיין די עבודה באופן של התחדשות. און ווי עס שטייט אין כתר שם טוב, ברענגט דער בעל שם טוב דארט

25:18 פון דער תורה, אז דער מענטש דארף מחדש זיין מעשים טובים. ער דארף שטענדיק מחדש זיין מעשים טובים, שלא יהיה בעיניו כחוק קבוע. ער דארף שטענדיק מחדש זיין מעשים טובים, נישט אז עס ווערט ביי אים כחוק קבוע. דאס הייסט, דאס איז איינע פון די יסודות פון תורת החסידות, תורת הבעל שם טוב: אז ער דארף זיך נישט אריינפאלן אין דעם חוק קבוע, אין דעם „מצות אנשים מלומדה“. ער דארף מאכן די מצוה מיט התחדשות, אריינלייגן אין דער זעלבער זאך, אין דער זעלבער עבודה, א נייעם חיים. דאס הייסט לחדש מעשים טובים. אז די זעלבע תפילה וואס ער האט נעכטן געדאוונט, זאל ער היינט דאוונען מיט א נייעם חיים און א נייעם חיות. און כדי דאס צו פארשטיין, איז דאס דאך „המחדש בטובו בכל יום תמיד“. דאס איז ביי אונז אין דעם גוף, אין דעם „החודש הזה לכם“, אז יעדן טאג איז א נייע חיות און א נייע וועלט. און על פי זה קומט אויס, ווען מיר גייען צוריק צו דעם ערשטן רש״י, וואס רש״י זאגט א מורא׳דיגע חידוש. רש״י זאגט: „אמר רבי יצחק, לא היה צריך להתחיל את התורה אלא מהחודש הזה לכם“. און פארוואס הייבט זיך עס אן מיט בראשית? „כח מעשיו הגיד לעמו“. די תורה וואלט זיך געדארפט אנהייבן מיט „החודש הזה לכם“, און זי הייבט זיך אן מיט „בראשית ברא אלוקים“. וואס וויל רש״י אונז זאגן דא? און דא קומט אריין א גאנצער ביאור, וואס קומט צו א מורא׳דיגע טיפקייט. דאס וואס רש״י וויל אונז מסביר זיין, ווען עס זאגט „החודש הזה לכם ראש חדשים“, אז די התחדשות אין אונזער עבודת השם איז נישט נאר ווען מיר גייען לערנען און דאוונען, נאר אפילו בשעת מען טוט זיך אין ענייני עולם: „בראשית ברא אלוקים את השמים ואת הארץ“. אפילו בשעת אן איד געפינט זיך אין וועלט, אין טאג־טעגליכן לעבן, אין גשמיות׳דיגע זאכן, ענייני פרנסה, ענייני גשמיות, אין אכילה ושתיה. ווי די משנה זאגט: „כל מעשיך לשם שמים“, און ווי דער פסוק זאגט

27:18 „בכל דרכיך דעהו“. אז עבודת השם דארף זיין אפילו בשעת מען עסט, בשעת מען טרינקט, בשעת מען גייט. און דער רמב״ם זאגט: „החכם ניכר במאכלו, במשקהו, ובטיולו“. אין אלע זיינע עניינים בגשמיות דארף זיין ניכר. דאס הייסט, וואס וויל רש״י מרמז זיין דא מיטן פסוק אין בראשית? אז „החודש הזה לכם“, די התחדשות, דארף זיין אפילו אין ענייני „בראשית“, אפילו אין ענייני עולם. אז אן איד ווייסט אז די גאנצע וועלט מיט אלע עניינים גשמיים זענען פאר איין איינציגע זאך: „בשביל התורה, בשביל ישראל“. אפילו זיין התעסקות אין ענייני עולם, דינט ער דעם אויבערשטן, און ער דינט מיט א התחדשות און מיט א חיים חדשים אין יעדער זאך. און דאס איז דער ענין פון לעבן גאולה. בשעת אן איד ווייסט אז בעצם אן איד איז העכער פון דער וועלט, בלייבט ער נישט פארשלאפן אין די וועלטליכע זאכן, אין טבע העולם, און ער לעבט מיט דעם חיים, מיט דער פרישקייט, מיט דער התחדשות פון „המחדש בטובו בכל יום תמיד“, און דאס איז דער „החודש הזה לכם ראש חדשים“. און דאס איז דער ענין וואס מיר דארפן נעמען פון אונזער פרשה, און לעבן מיט דעם אין אונזער חיים יום־יום. אן איד דארף וויסן אז ער דארף קענען לעבן דעם טאג, דעם „החודש הזה לכם“, דער התחדשות און דער חיים חדשים, אז יעדער טאג זאל זיין א טאג וואס מען לעבט מיט דעם גאנצן חיים און דער גאנצער התחדשות. מיט דעם קריכט מען ארויס פון דעם אייגענעם גלות, און מיט דעם ווערט מען טאקע א פרישער איד, א גאולה־איד, אן איד וואס לעבט העכער פון עולם הזה, העכער פון טבע, דער „היום“. און דורך דער עבודה ברענגט מען דעם „היום“,

29:02 וועט מען טאקע זוכה זיין, אז בקרוב ממש וועט מען זוכה זיין צו דער גאולה שלמה, דורך משיח צדקנו, היום אם בקולו תשמעו. און דא אויף דעם ענין פון היום, וואס דער רבי האט אמאל געזאגט ביי א פארברענגען, דאס שמחת תורה'דיגע פארברענגען. איך האב זוכה געווען צו זיין דארטן אין דעם פארברענגען. איך געדענק, דער רבי האט אמאל גערעדט — ס'איז געווען א זייער פרייליכער און זייער שטורעמדיגער פארברענגען, שמחת תורה. בכלל, דער רבי איז שטענדיג פרייליך. און דעמאלט האט דער רבי גערעדט וועגן דעם היום טאקע. געדענק איך, האט דער רבי זיך געשטעלט אויף די שאלה: פארוואס האט משיח געענטפערט „היום“, און נישט געזאגט „היום אם בקולו תשמעו“? דער רבי האט געזאגט א מורא'דיגן ווארט: משיח האט געזאגט צו רבי יהושע בן לוי, אז א איד דארף וויסן אז ער באלאנגט נישט צום גלות. ס'דארף זיין מופרך לגמרי. גלות דארף זיין א זאך וואס איז אין גאנצן אפגעפרעגט. א איד באלאנגט נישט צום גלות. און במילא, בשעה אז א איד פרעגט: ווען קומט משיח? איז דער ענטפער „היום“. היינט דארף זיין די גאולה, און נישט זיין נאך א טאג אין גלות. [לא ברור]. א איד דארף לעבן טאג־טעגליך, זיך נישט צוגעוואוינען צום גלות, נישט ווערן א גלות־איד, ווי דער רבי האט געזאגט. נישט קיין גלות־איד, וואס געוואוינט זיך צו צום גלות: משיח וועט קומען ווען ער וועט קומען. ניין, היום, היינט איז די גאולה. אז ס'גייט אריבער דער טאג, און ער זעט אז משיח איז נאך נישט געקומען, פרעגט ער: וואס איז געשען?

30:31 זאגט מען דעם „היום אם בקולו תשמעו“, אז עס האט געפעלט. אבער דאס איז [לא ברור]. אבער די הנחה פשוטה, טאג־טעגליך, דארף זיין „היום“: היינט איז דער טאג פון די גאולה. במילא, בשעה אז א איד ווייסט פון דעם, דינט ער דעם אויבערשטן מיט א חיות, מיט א פרישקייט, און ער ווייסט אז משיח קומט טאקע היינטיקן טאג, און ס'וועט זיין טאקע די גאולה שלמה, במהרה בימינו, אמן.